II SA/Bd 295/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Renata Owczarzak ( spr ) Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 czerwca 2010r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania należności pieniężnych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej oddala skargę. W związku ze zwolnieniem skarżącego M. G. z zawodowej służby wojskowej, Dowódca [...] Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] r. przyznał mu odprawę w wysokości 400 % kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego skarżącemu w dniu 31 lipca 2009 r., a także ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, zryczałtowany ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby, przejazd na koszt wojska oraz gratyfikację urlopową niewykorzystaną w roku zwolnienia ze służby. Odwołując się skarżący zakwestionował ustalony przez organ I instancji okres zawodowej służby wojskowej (15 lat, 1 miesiąc i 6 dni), od którego uzależniona jest wysokość odprawy. Zdaniem odwołującego się tak wyliczony okres służby nie uwzględnia okresu jego służby kandydackiej na żołnierza zawodowego. Wskazał, że w jego karcie ewidencyjnej w pkt 21 wskazano, że został powołany do służby wojskowej dnia 23 sierpnia 1989 r., natomiast w pkt 31 tej karty wpisano, że w okresie od 23 sierpnia 1989 r. do 24 czerwca 1994 r. służył w Wojskowym Liceum Muzycznym (zwanego dalej w skrócie "WLM") jako kadet. Brak wpisu o powołaniu do służby kandydackiej nie oznacza, że takowej służby nie pełnił. Odwołujący wskazał także na treść Rozkazu Dziennego Komendanta WLM nr [...] z dnia [...] r., w którym wskazano, że skarżący pełniąc służbę wojskową w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego złożył przysięgę wojskową w dniu 13 czerwca 1992 r. mając stopień wojskowy szeregowy kadet. Zdaniem skarżącego świadczy to o tym, że brak wpisu w rozkazie dziennym Komendanta WLM i w karcie ewidencyjnej o służbie kandydackiej jest krzywdzącą go pomyłką, za którą nie może ponosić odpowiedzialności. Odwołujący zwrócił także uwagę, że w decyzji nr [...] r. Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] r. przyznającej mu dodatek za długoletnią służbę wojskową początek wysługi lat liczony jest od dnia 12 maja 1991 r., a ponadto na informację Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego zawartą w piśmie ze stycznia 2009 r. o stanowisku Szefa [...] o możliwości wliczenia do czynnej służby wojskowej okresu służby kandydackiej w WLM od dnia ukończenia 17 roku życia. Decyzją z dnia [...] r. (Nr[...]) Szef [...] utrzymał w mocy decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 94 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892; z późn. zm.; zwanej w skrócie "s.w.ż.z.") żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa w wysokości procentowej kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, uzależnionej od okresu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Do okresu zawodowej służby wojskowej, zgodnie z ust. 1 i 2 wskazanego artykułu, zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej służby wojskowej, z wyłączeniem okresów, o których mowa w art. 94 ust. 3 s.w.ż.z. Z posiadanych dokumentów ewidencyjnych wynika, że skarżący rozpoczął pełnienie służby wojskowej w dniu 25 czerwca 1994 r. Potwierdza to data powołania do czynnej służby wojskowej wskazana w TAP (karcie ewidencyjnej oficera i chorążego). Wobec tego przy ustalaniu odprawy należało uwzględnić okres czynnej służby wojskowej skarżącego od dnia 25 czerwca 1994 r. W skardze do sądu administracyjnego M. G. wskazał, że służbę kandydacką pełnił w WLM w [...] od 12 maja 1991 r. Do tego Liceum został powołany na własną prośbę, nie będąc pełnoletnim, dnia 23 sierpnia 1989 r. ze stopniem wojskowym szeregowy. Szkołę tą ukończył 25 czerwca 1994 r., tego samego dnia został powołany do zawodowej służby wojskowej i mianowany ze stopnia kaprala na stopień młodszego chorążego. Skarżący ponownie powołał się na treść rozkazu dziennego Komendanta WLM nr [...] z dnia [...] r. stwierdzającego, że złożył przysięgę wojskową pełniąc służbę wojskową w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego oraz na treść rozkazu dziennego Komendanta WLM nr [...] z dnia [...] r. stwierdzającego, że skarżący został powołany do odbycia służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego z ustaleniem wysługi lat od dnia 23 sierpnia 1989 r. Zdaniem skarżącego, w świetle przepisów ustawy z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 693; z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2000 r., Nr 62, poz. 729; z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 10, poz. 55; z późn. zm.) - początek wysługi lat określają daty powołania do czynnej służby wojskowej i ukończenia 17 roku życia, co w jego przypadku nastąpiło 12 maja 1991 r., gdyż do służby kandydackiej został powołany 23 sierpnia 1989 r., a 17 rok życia ukończył 12 maja 1991 r. Skarżący podniósł, że stosownie do wymogów sprecyzowanych we wskazanych aktach prawnych - z dniem stawienia się do służby w WLM otrzymał stopień elewa (przepisy przewidują nadanie takiego stopnia z momentem stawienia się do służby kandydackiej, jeżeli żołnierz kształci się w podoficerskiej szkole zawodowej), został skierowany do I plutonu I kompanii, pobierał żołd, dostał umundurowanie wojskowe i został zakwaterowany w koszarach wojskowych, które mógł opuścić tylko wtedy, gdy dostał jednorazową przepustkę, a kończąc szkołę wojskową (Wojskowej Liceum Muzyczne) posiadał stopień wojskowy "kapral kadet". Skarżący zwrócił uwagę, że innym osobom, które kończyły, tak jak on WLM w [...], okres służby kandydackiej zaliczono do wysługi lat. W rozpatrzeniu skargi Wojewódzki Sądu Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 29 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 1031/09 uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że decyzja ta została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez ustalenie, że skarżący pełnił służbę kandydacką po ukończeniu 17 roku życia w związku z czym zalecono, by w ponownym postępowaniu organ uzupełnił postępowanie dowodowe, w szczególności mając na względzie argumenty podnoszone przez skarżącego w odwołaniu, a następnie dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego, ocenę tę zawierając w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, z zachowaniem wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Orzekając ponownie, decyzją z dnia [...] r. (Nr[...]) Szef [...] utrzymał w mocy decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego. Organ odwoławczy wskazał, że powołanie skarżącego do zawodowej służby wojskowej nastąpiło na podstawie rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej, ponieważ nie ustalono ewentualnej daty wydania rozkazu o powołaniu do służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Zdaniem organu, zgodnie z art. 73 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, póz. 134 z późn. zm.), obowiązującej w czasie odbywania przez skarżącego nauki w Wojskowym Liceum Muzycznym w [...], małoletni przyjęci na naukę zgodnie 2 z ust. 1 nie są żołnierzami w czynnej służbie wojskowej do czasu ukończenia 17 lat życia. Po ukończeniu 17 lat życia powołuje się ich do czynnej służby wojskowej w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych, jeżeli zostaną uznani za zdolnych do zawodowej służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego przy obliczaniu należności w związku ze zwalnianiem z zawodowej służby wojskowej należy uwzględnić okres pełnienia służby kandydackiej, której początek należy liczyć od momentu wydania przez Komendanta Wojskowego Liceum Muzycznego rozkazu o powołaniu do takiej służby, a uznanie dnia 17 urodzin żołnierza zawodowego za datę powołania do służby kandydackiej jest w świetle powołanych wyżej przepisów całkowicie bezpodstawne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy M. G. wyraził niezadowolenie z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia organu odwoławczego, stwierdzając, że z brzmienia przepisu art. 73 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym po ukończeniu 17 roku życia małoletnich przyjętych na naukę powołuje się do czynnej służby wojskowej w charakterze kandydatów na żołnierzy, jasno wynika, że powołanie małoletniego po spełnieniu warunków opisanych w ww. przepisie następuje automatycznie - jest to decyzja związana odpowiedniego organu wojskowego, który nie może uznaniowo odmówić przyjęcia kwalifikującego się małoletniego do służby. W ocenie skarżącego, niedopełnienie obowiązku wydania rozkazu o przyjęciu do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego w stopniu wojskowym szeregowego kadeta przez Komendanta Wojskowego Liceum Muzycznego w [...] nie powinno skutkować odebraniem mi ponad trzyletniego okresu służby pełnionej od 12.05.1991 r. w Wojskowym Liceum Muzycznym, oraz odprawy w wysokości 460% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, stanowiąc rażące naruszenie prawa, gdyż zgodnie z zaskarżoną niniejszym odwołaniem decyzją musiałby ponosić skutki naruszenia prawa przez organy wojskowe, co nastąpiło bez jego winy i czemu przy zachowaniu należytej staranności nie mógł przeciwdziałać. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami dotyczącymi postępowania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 94 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892; z późn. zm.; zwanej w skrócie "s.w.ż.z.") żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa w wysokości procentowej kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, uzależnionej od okresu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Do okresu zawodowej służby wojskowej, zgodnie z ust. 1 i 2 wskazanego artykułu, zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej służby wojskowej, z wyłączeniem okresów, o których mowa w art. 94 ust. 3 s.w.ż.z. Stan faktyczny niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości. Skarżący w okresie od 23 sierpnia 1989 r. do 24 czerwca 1994 r. służył w Wojskowym Liceum Muzycznym jako kadet. Szkołę tą ukończył 25 czerwca 1994 r., tego samego dnia został powołany do zawodowej służby wojskowej i mianowany ze stopnia kaprala na stopień młodszego chorążego. Jednak zdaniem skarżącego, w świetle przepisów ustawy z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 693; z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2000 r., Nr 62, poz. 729; z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 10, poz. 55; z późn. zm.) - początek wysługi lat określają daty powołania do czynnej służby wojskowej i ukończenia 17 roku życia, co w jego przypadku nastąpiło 12 maja 1991 r., gdyż do służby kandydackiej został powołany 23 sierpnia 1989 r., a 17 rok życia ukończył 12 maja 1991 r. Spór w sprawie niniejszej sprowadza się więc do ustalenia, od kiedy należy liczyć okres zawodowej służby wojskowej i czy do tego okresu należy wliczać służbę kandydacką, a zatem do interpretacji przepisów prawa. W myśl przepisu art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55) "czynną służbę wojskową na zasadach określonych w ustawie pełnią również osoby powołane do tej służby w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych". Bezsporne jest więc, że służba kandydacka jest zrównana wedle obowiązującego prawa z czynną służbą wojskową. Problematykę służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych reguluje rozdział 7 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 91 ust. 1 tej ustawy kandydaci na żołnierzy zawodowych pełnią czynną służbę wojskową jako służbę kandydacką. Do służby kandydackiej może być powołana na podstawie dobrowolnego zgłoszenia, osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie, odpowiednią zdolność psychiczną i fizyczną do zawodowej służby wojskowej, wiek co najmniej 17 lat i odpowiednie wykształcenie, po złożeniu pisemnego zobowiązania do pełnienia zawodowej służby wojskowej po ukończeniu szkoły (art. 91 ust. 2 ustawy). Kandydatów na żołnierzy zawodowych kształci się w szkołach wojskowych; kandydaci mogą być kierowani na studia lub naukę również do szkół niewojskowych (art. 93 ustawy). Do skonstatowania okoliczności, że dana osoba pełniła służbę kandydacką niezbędne jest stwierdzenie, że pobierała naukę w szkole wojskowej lub w szkole niewojskowej w rozumieniu przepisów o służbie wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, ukończyła 17 lat oraz została powołana do czynnej służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Zgodnie bowiem z art. 73 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, obowiązującej w czasie odbywania przez skarżącego nauki w Wojskowym Liceum Muzycznym w [...], małoletni przyjęci na naukę zgodnie z ust. 1 nie są żołnierzami w czynnej służbie wojskowej do czasu ukończenia 17 lat życia. Po ukończeniu 17 lat życia powołuje się ich do czynnej służby wojskowej w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych. Jeżeli zostaną uznani za zdolnych do zawodowej służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Słuszne jest zatem stanowisko orzekającego w sprawie organu odwoławczego, wskazującego, iż do okresu wysługi, od którego zależy wysokość odprawy przyznawanej żołnierzowi zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej, należy zaliczyć okres pełnienia służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, przy czym zgodnie z art. 124 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, póz. 892, z późn. zm.), również kandydaci na żołnierzy zawodowych pełnią czynną służbę jako służbę kandydacką. Z kolei stosunek służbowy służby kandydackiej powstaje w drodze powołania. Przy obliczaniu należności w związku ze zwalnianiem z zawodowej służby wojskowej należy więc uwzględnić okres pełnienia służby kandydackiej, której początek należy liczyć od momentu wydania przez Komendanta Wojskowego Liceum Muzycznego rozkazu o powołaniu do takiej służby, a uznanie dnia 17 urodzin żołnierza zawodowego za datę powołania do służby kandydackiej w świetle powołanych wyżej przepisów nie znajduje uzasadnienia. Interpretacja tych przepisów żaden sposób nie uprawnia do przyjęcia poglądu o niejako automatycznym przechodzeniu osób odbywających służbę kandydacką, którzy wraz z ukończeniem 17 roku życia ipso iure nawiązywaliby stosunek służbowy. Za prezentowanym poglądem przemawia również fakt, że warunkiem powołania jest "uznanie kandydata" za zdolnego do zasadniczej służby wojskowej ze względu na stan zdrowia", co wyklucza powstanie skutku z mocy prawa. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, że rozkaz o powołaniu do służby kandydackiej nie został wydany, w związku z czym nie jest możliwe ustalenie daty powołania do czynnej służby wojskowej innej niż data powołania do zawodowej służby wojskowej wynikająca z rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] r. i znajdująca swoje odzwierciedlenie w aktach sprawy. Powołanie skarżącego do zawodowej służby wojskowej nastąpiło więc na podstawie rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej. Komendant Wojskowego Liceum Muzycznego w [...] wydał jedynie rozkaz dzienny nr [...]z dnia [...] r. dla celów ewidencyjno - finansowych, stwierdzający powołanie do odbycia służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, ustalając początek wysługi od dnia 23 sierpnia 1989 r. Przywołany wyżej rozkaz nie może być jednak uznany za podstawę powołania do służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Początek wysługi został ustalony na dzień, w którym skarżący miał 15 lat, a ponadto nie można stwierdzać faktu powołania żołnierza z datą wsteczną. Wobec argumentów jak wyżej, zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przedmiotowa decyzja nie narusza prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy orzekł jak w sentencji.