II SA/Bd 316/25
WyrokWSA w Bydgoszczy2025-09-10
Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Joanna Janiszewska-Ziołek, Mariusz Pawełczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., złożony przed upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności, spełnia warunki określone w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, pozwalające na zachowanie prawa do świadczenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, która prowadziłaby do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji złożenia wniosku o nowe orzeczenie o niepełnosprawności przed upływem ważności poprzedniego orzeczenia, jest niezgodna z celem ustawodawcy i zasadą ochrony praw nabytych. Sąd przyjął, że intencją ustawodawcy było zachowanie ochrony dla osób, które terminowo podjęły kroki w celu przedłużenia świadczenia, a zbyt wczesne złożenie wniosku nie powinno skutkować utratą tego prawa. Zaskarżona decyzja została uchylona z powodu naruszenia prawa materialnego.Stan faktyczny
Skarżący ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Poprzednia decyzja przyznająca świadczenie była ważna do 30 września 2024 r. Wniosek o nowe orzeczenie o niepełnosprawności matki został złożony 26 września 2024 r., a nowe orzeczenie wydano 27 listopada 2024 r. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że wniosek o nowe orzeczenie został złożony z naruszeniem terminu określonego w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, który powinien być liczony od dnia następującego po dniu utraty ważności poprzedniego orzeczenia. Skarżący zaskarżył tę decyzję, argumentując błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skargi I. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO" lub "Kolegium") zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2025 r., nr [...], na podstawie art. 17 ust. 1, art. 24, art. 25 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323, dalej: u.ś.r.) oraz art. 63 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429, dalej u.ś.w.), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. (zwany dalej "Burmistrzem") z [...] grudnia 2024 r. nr [...] odmawiającą I. F. (dalej "Skarżący") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką T. F..
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
2. Burmistrz decyzją z [...] grudnia 2024 r., odmówił Skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] listopada 2024 r. W orzeczeniu tym nie ustalono, kiedy powstała niepełnosprawność.
Burmistrz ustalił, że Skarżący pobierał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną matką do 31 grudnia 2024 r. (data w związku z terminem orzeczenia o niepełnosprawności).
Oceniając wniosek o kolejne świadczenie Burmistrz stwierdził, że nie został spełniony warunek przyznania świadczenia określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki szkolnej lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W przedmiotowej sprawie w orzeczeniu o niepełnosprawności nie ustalono od kiedy istnieje niepełnosprawność, a w związku z tym niepełnosprawność matki Skarżącego nie powstała przed ukończeniem przez nią 18 lub 25 roku życia.
3. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący podniósł, że ważność poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności upłynęła 30 września 2024 r. Nowe orzeczenie zostało wydane 27 listopada 2024 r., ale Skarżący odebrał je 16 grudnia 2024 r. i tego samego dnia został złożony wniosek o świadczenie pielęgnacyjne.
Skarżący podniósł także, że organ nie uwzględnił wyroków Trybunału Konstytucyjnego z 5 grudnia 2013 r. sygn. K 27/13 oraz z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Trybunał orzekł zaś, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności
4. W wyniku rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym SKO decyzją z [...] lutego 2025 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza z [...] grudnia 2024 r.
W uzasadnieniu Kolegium zaznaczyło, że Burmistrz wadliwie zakwalifikował ustalenia zawarte w orzeczeniu Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności jako przyczynę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium podkreśliło, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Okoliczność ta nie może być pominięta przy ustalaniu zakresu normatywnego art. 17 ust. 1b u.ś.r. Dokonując wykładni tego przepisu zgodnie z wyrokiem Trybunału należy więc stwierdzić, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, który niepełnosprawność powstała nie później niż do 18 roku życia lub w trakcie nauki szkolnej lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia – przepis ten jest zgodny z Konstytucją. Jednak przepis ten utracił przymiot konstytucyjności w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później; względem nich oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiającego uzyskanie świadczenia.
Pomimo niedokonania przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, od 23 października 2014 r. przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 u.ś.r., która z ww. dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
5. Niezależnie od powyższego wywodu Kolegium uznało, że Skarżący nie spełnia jednak warunków pozwalających na ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.
SKO wskazało, że jego decyzją z [...] listopada 2022 r. nr [...] Skarżącemu przyznano świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. na okres do 30 września 2024 r., tj. do czasu upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności matki Skarżącego.
Skarżący 16 grudnia 2024 r. złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, legitymującą się orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] listopada 2024 r., nr [...]. stwierdzającego znaczny stopień niepełnosprawności na stałe. Z orzeczenia wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność matki Skarżącego.
Z kolei wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności złożono 26 września 2024 r., a więc przed upływem terminu ważności wcześniejszego orzeczenia tj. przed 30 września 2024 r. Ta okoliczność zdaniem Kolegium powoduje, że Skarżąca nie spełniła warunków określonych w art. 63 ust. 3 u.ś.w.
SKO wyjaśniło, że jak wskazuje art. 63 ust. 2 u.ś.w. osoby, którym przed dniem wejścia w życie tej ustawy, albo od dnia wejścia w życie ustawy, na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. przyznane zostało co najmniej do 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym – zachowują, na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.
Wskazany ust. 3 artykułu 63 u.ś.w. stanowi z kolei, iż osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.
W związku z powyższym mając na uwadze literalne brzmienie przepisu SKO wskazało, że uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. przysługuje tylko tym osobom, których podopieczni uzyskali nowe orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, jednak pod warunkiem, że wniosek o wydanie takiego orzeczenia został złożony najwcześniej dzień po upływie ważności poprzedniego orzeczenia.
Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie wniosek złożono przed upływem ważności orzeczenia. To powoduje, że nie spełniono warunku koniecznego do zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., natomiast zgodnie z obecnym brzmieniem ustawy świadczenie pielęgnacyjne dotyczy jedynie opiekunów osób, które nie ukończyły 18 roku życia.
Mając na uwadze obecnie obowiązujący stan prawny organ odwoławczy uznał, że obecnie osobą uprawnioną do uzyskania pomocy w związku z istniejącą niepełnosprawnością jest T. F. (matka Skarżącego). Art. 3 ust. 1 u.ś.w. stanowi bowiem, że celem świadczenia wspierającego jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób.
6. Na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący wniósł skargę do Sądu zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie:
- art. 7, 77 § 1 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a.") poprzez ograniczenie się do literalnego brzmienia art. 63 ust. 2 u.ś.w., bez zagłębiania się w dalszą analizę i cel, jaki miał on osiągnąć w zakresie zabezpieczenia osób w nim wymienionych, do grona których zalicza się Skarżący
- art. 63 ust. 2 u.ś.w. poprzez jego błędną wykładnię wykluczającą możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku wystąpienia z wnioskiem o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności przed upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia,
- art. 63 ust. 3 u.ś.w. poprzez jego błędną wykładnię, nie uwzględnienie w jej ramach, iż jego celem nie było wykluczenie z kręgu osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne na starych zasadach osób, które jeszcze przed terminem upływu terminu ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności wystąpiło o nowe orzeczenie – albowiem wskazany w tym przepisie termin powinien być intepretowany jedynie w kategoriach wskazania końcowej, nie zaś początkowej, daty, od upływu której rodzą się konkretne konsekwencje prawne.
W uzasadnieniu skargi Skarżący dodatkowo wskazał, że 8 października 2024 r. weszła w życie zmiana ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 913 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej tj. ustawy z dnia 25 września 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. poz. 1494) decyzje i rozstrzygnięcia, na mocy których przyznano prawo do uzależnionych od niepełnosprawności świadczeń rodzinnych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zasiłków dla opiekunów, świadczeń lub dodatków na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby pełnoletniej w rodzinnej pieczy zastępczej albo świadczenia "aktywni rodzice w pracy" lub "aktywnie w żłobku", wydane na podstawie orzeczeń o niepełnosprawności albo orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, których okres ważności uległ przedłużeniu na podstawie art. 6bb ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 zmienia się w zakresie okresu, na jaki przyznano prawo do tych świadczeń, zasiłków albo dodatków, z uwzględnieniem określonego w art. 6bb ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zgodnie zaś art. 2 ust. 2 tej ustawy postępowanie w sprawie zmiany decyzji i rozstrzygnięć przyznających prawo do świadczeń, zasiłków albo dodatków, o których mowa w ust. 1, wszczyna się z urzędu na podstawie danych z systemu, o którym mowa w art. 6d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, lub danych z zaświadczenia, o którym mowa w art. 6bb ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1. Przepisów art. 10 i art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) nie stosuje się.
7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
8. Skarga jest zasadna.
Ocena zaskarżonej decyzji, dokonana w granicach przewidzianych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 t.j.) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 t.j., dalej: "p.p.s.a."), doprowadziła Sąd do przekonania, że organ drugiej instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego w stopniu, który uzasadnia jej uchylenie.
Co prawda, organy administracyjne rozpatrywały wniosek Skarżącego z uwzględnieniem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., niemniej od 1 stycznia 2024 r. doszło do istotnej zmiany stanu prawnego – w wyniku wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (u.ś.w.). Przepisy te w istotny sposób zmodyfikowały warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności eliminując możliwość jego uzyskania wyłącznie z tytułu sprawowania opieki nad osobą dorosłą niepełnosprawną w związku z rezygnacją z zatrudnienia. Jednocześnie uchylono m.in. art. 17 ust. 1b u.ś.r., który stanowił podstawę wcześniejszego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.
Jednakże, zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w., w sprawach, w których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało przed 1 stycznia 2024 r., nadal stosuje się przepisy dotychczasowe.
9. W niniejszej sprawie nie ma sporu między stronami, że Skarżący nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie decyzji Kolegium z [...] listopada 2022 r. nr [...] na okres do 30 września 2024 r. w związku z orzeczeniem o niepełnosprawności matki Skarżącego, którego ważność upływała właśnie 30 września 2024 r.
Należy podkreślić, że organy nie włączyły do akt ww. dokumentów. W aktach znajduje się jedynie skierowana do Skarżącego decyzja Burmistrza K. z [...] września 2024 r. zmieniająca decyzję "Nr [...] z dnia 2022-11-[...] przyznającą stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego" (k. 49 akt organu I instancji). W decyzji tej wskazano, że matka Skarżącego legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, którego okres ważności upływa 30 września 2024 r.
Nie jest także sporne, że nowy wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został złożony 26 września 2024 r. Okoliczność złożenia w tym dniu wniosku wynika z treści znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki Skarżącego z 27 listopada 2024 r. (k. 41 akt administracyjnych organu I instancji)
10. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. (w brzmieniu sprzed nowelizacji), uznając, że brak ustalenia, iż niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18 lub 25 roku życia, uniemożliwia przyznanie świadczenia. Decyzja ta naruszała prawo – zarówno ze względu na zastosowanie normy już uchylonej, jak i zignorowanie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13), który uznał niekonstytucyjność tej regulacji wskazując, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji R.P.
Organ odwoławczy trafnie dostrzegł ww. błędne podstawy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, lecz sam dokonał błędnej wykładni art. 63 ust. 3 u.ś.w., uznając, że Skarżący nie zachował uprawnień do świadczenia, gdyż wniosek o nowe orzeczenie o niepełnosprawności został złożony przed upływem ważności poprzedniego orzeczenia zamiast – jak zdaniem Kolegium wskazuje przepis – w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym orzeczenie to utraciło ważność.
Zdaniem Sądu taka interpretacja ww. przepisu, oparta wyłącznie na wykładni literalnej, prowadziłaby jednak do skutków niezamierzonych przez ustawodawcę, w szczególności do pozbawienia ochrony osób, które – działając starannie i terminowo – złożyły wniosek jeszcze przed utratą ważności poprzedniego orzeczenia.
11. W ocenie Sądu, przy wykładni art. 63 ust. 3 u.ś.w. nie można poprzestać wyłącznie na interpretacji literalnej. Wprawdzie wykładnia językowa stanowi punkt wyjścia, jednak gdy jej zastosowanie prowadzi do wniosków absurdalnych, sprzecznych z celem ustawy oraz zasadą ochrony praw nabytych, należy sięgnąć po wykładnię funkcjonalną i systemową, zwłaszcza gdy wykładnia literalna prowadzi do uznania, że ustawa zawiera przepisy wewnętrznie niespójne i jej wyniki są niezgodne z rzeczywistymi intencjami ustawodawcy.
Co do intencji ustawodawcy należy zwrócić uwagę na treść uzasadnienia projektu ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, gdzie wyraźnie zaznaczono: "Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy, będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego" (por. druk sejmowy nr 3130 Sejmu RP IX kadencji). Zatem celem ustawodawcy nie było wyłączenie z ochrony osób, które – tak jak Skarżący – już pobierały świadczenie pielęgnacyjne i wystąpiły o nowe orzeczenie jeszcze przed upływem ważności dotychczasowego.
12. Skarżący bezspornie należy do grupy osób, którym przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na dzień 31 grudnia 2023 r. i które chciały zachować to świadczenie na zasadach dotychczasowych. Stosownie do art. 63 ust. 3 u.ś.w., warunkiem zachowania uprawnień jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie w terminie trzech miesięcy po utracie ważności poprzedniego orzeczenia, a następnie – złożenie wniosku o świadczenie w ciągu trzech miesięcy od daty wydania orzeczenia.
Analizując powyższy problem należy podkreślić, że sporny przepis art. 63 ust. 3 u.ś.w., w ocenie Sądu, miał ograniczyć sytuacje występowania z wnioskami o świadczenie pielęgnacyjne bez ograniczenia terminu do ich składania. Stąd też ustawodawca wprowadził zastrzeżenie, że wnioski muszą być złożone w określonym terminie. Rzeczą oczywistą jest, że termin na potrzeby tej regulacji musiał zawierać nie tylko jego długość (liczbę miesięcy), lecz również punkt w czasie, od którego rozpoczyna bieg ww. okres wyrażony w miesiącach - co skutkowało wskazaniem: "od daty utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności". Wskazanie "w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia" jest literalnie dość niefortunne, ponieważ z jednej strony w sposób jasny zakreśla cezurę czasową po przekroczeniu której wnioskodawca utraci możliwość kontynuacji świadczenia na dotychczasowych warunkach (3 miesiące), ale z drugiej strony w sposób dezinformujący adresata normy sugeruje, że nie tylko późniejsze złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ale i zbyt wczesne (przed dniem następującym po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności), odnosi taki sam skutek, co opóźnione złożenie takiego wniosku. Dopiero dokonanie wykładni omawianego przepisu w sposób funkcjonalny i systemowy prowadzi do wniosku, że takiego zamiaru ustawodawca nie wyraził.
13. Nie sposób przyjąć za racjonalne założenia, iż w sytuacji (jak w niniejszej sprawie), gdzie Skarżący zadbał o złożenie wniosku o orzeczenie o niepełnosprawności przed datą utraty jego ważności, w konsekwencji pozbawiony został prawa do kontynuowania pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem z wnioskiem wystąpił zbyt wcześnie. W praktyce Skarżący zrobił więcej niż od niego wymagało prawo. Winien wystąpić z wnioskiem o ustalenie niepełnosprawności w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące, liczonym od daty utraty ważności dotychczasowego orzeczenia, tymczasem wystąpił z takowym wnioskiem niejako "na zapas" – przed upływem jego terminu ważności. Zatem jeszcze raz należy podkreślić, iż nie było celem przepisu art. 63 ust. 3 u.ś.w., wykluczenie z kręgu osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne "na starych zasadach", osób które jeszcze przed terminem upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności wystąpiły o nowe orzeczenie (por. wyrok WSA w Łodzi z 22 stycznia 2025 r., sygn. akt: II SA/Łd 750/24; wyrok WSA w Łodzi z 21 listopada 2024 r., sygn. akt: II SA/Łd 648/24; wyrok WSA w Bydgoszczy z 13 listopada 2024 r., sygn. akt: II SA/Bd 767/24 r.).
14. Powyższe prowadzi do wniosku, że odmowa przyznania Skarżącemu świadczenia tylko w oparciu o twierdzenie, że jego wniosek został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 63 ust. 3 u.ś.w. – narusza przepisy prawa, co miało wpływ na wynik sprawy.
15. Dodatkowo należy podkreślić, że organ orzekał w niniejszej sprawie bez uprzedniego zgromadzenia i wszechstronnej analizy wszystkich dokumentów, na które sam się powoływał, w szczególności bez decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] sierpnia 2022 r., nr [...], na mocy której Skarżącemu przyznano świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad swoją matką w okresie od 13 czerwca 2022 r. do 31 stycznia 2025 r., a przede wszystkim bez wcześniejszego orzeczenia o niepełnosprawności matki Skarżącego. Bez tych dokumentów niemożliwa jest kontrola Sądu co do ustaleń organ tj. czy rzeczywiście Skarżący ubiegał się o kolejne świadczenie pielęgnacyjne, kiedy kończył się okres obowiązywania poprzedniej decyzji jak też kiedy upływał termin ważności dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności.
Brak wskazanych dokumentów w aktach sprawy uniemożliwia weryfikację istotnych dla sprawy okoliczności, przez co organ nie był uprawniony do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Takie działanie organu stanowi naruszenie:
- art. 7 k.p.a., nakazującego organowi administracji publicznej podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
- art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązującego organ do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także
- - art. 80 k.p.a., który zakazuje czynienia ustaleń faktycznych na podstawie niepełnego materiału dowodowego.
16. Odnośnie wskazanych w uzasadnieniu skargi przepisów ustawy z dnia 25 września 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Burmistrza z [...] września 2024 r. wydłużająca, stosownie do art. 6bb ustawy z dnia 24 lipca 2024 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej okres na jaki przyznano Skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne na mocy decyzji SKO z [...] listopada 2022 r. Przedłużenie to nie ma jednakże wpływu na kwestię oceny czy kolejny wniosek o przyznanie świadczenia został złożony w sposób pozwalający na jego ewentualne rozpatrzenie merytoryczne. Warunkiem rozpatrzenia merytorycznego wniosku jest jego złożenie w terminie, który kończy się z upływem 3 miesięcy liczonych od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego "orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności" – a nie liczonych od upływu terminu na jaki była wydana dotychczasowa decyzja przyznająca świadczenie.
17. W konsekwencji powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 63 ust. 3 u.ś.w. w związku z art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz naruszeniem ww. przepisów postępowania, co skutkuje koniecznością jej uchylenia jako niezgodnej z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
18. Ponownie rozpatrując sprawę, organ administracji, po uzupełnieniu akt sprawy o brakujące dokumenty, powinien uwzględnić przedstawioną przez Sąd wykładnię art. 63 ust. 3 u.ś.w. i ocenić wniosek Skarżącego z zastosowaniem przepisów dotychczasowych, obowiązujących przed 1 stycznia 2024 r., z poszanowaniem konstytucyjnych standardów ochrony praw nabytych oraz zasady racjonalności prawa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło