II SA/Bd 318/19

WyrokWSA w Bydgoszczy2019-06-18

Skład orzekający: Joanna Janiszewska-Ziołek, Anna Klotz, Jarosław Wichrowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona (sprzedana) na cele budowy podstacji trakcyjnej i pętli tramwajowej, a następnie po latach rozebrana, może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy, jeśli cel wywłaszczenia został pierwotnie zrealizowany?
Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona na określony cel nie podlega zwrotowi, jeżeli cel ten został zrealizowany, nawet jeśli później nieruchomość została zagospodarowana na inny cel lub jej pierwotne przeznaczenie uległo likwidacji. Kluczowe jest stwierdzenie, że cel wywłaszczenia został faktycznie osiągnięty w terminach określonych w przepisach, co wyłącza możliwość żądania zwrotu nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot części nieruchomości położonej w B., która została nabyta przez Państwo Polskie w 1968 r. od poprzednich współwłaścicieli, w tym spadkobierców J. O. (wśród których była skarżąca U. F.). Organ pierwszej instancji (Starosta) odmówił zwrotu, uznając, że nieruchomość została wywłaszczona pod budowę podstacji trakcyjnej i pętli tramwajowej, a cel ten został zrealizowany. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca domagała się zwrotu, argumentując, że nieruchomość została przeznaczona na inny cel, a torowisko zdemontowano. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na decyzję Wojewody.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi U. F. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., Nr [...], Starosta na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 142 art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. - Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm., dalej powoływana jako u.g.n.) oraz na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej powoływana jako K.p.a.) odmówił zwrotu na rzecz U. F. nieruchomości położonej w B. przy ul. R. [...], w obrębie ewidencyjnym [...], stanowiącej obecnie działkę nr [...] o pow. 0,1240 ha, zapisanej w księdze wieczystej [...] jako własność Gminy. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość wchodziła w skład nieruchomości położonej w B. przy ul. F. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,1258 ha, zapisanej w księdze wieczystej KW [...] na rzecz J. O. do ½ części oraz na rzecz J. O., E. O., T. O. i U. O. każdego z nich do 1/8 części we wspólności majątku spadkowego po Z. O. U. F. nabyła prawa do spadku po J. O., T. O. i E. O. Jak wynika z aktu notarialnego Rep. [...] z [...].08.1968 r., J. O., E. O., T. O. i U. F. zbyli na rzecz Państwa Polskiego - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej nieruchomość położoną w B. przy ul. F. [...], wpisaną w księgę wieczystą KW [...] o pow. 0,1258 ha, stanowiącą działkę nr [...] za kwotę 63.335 zł. W akcie tym nie został określony cel, na jaki Państwo Polskie nabyło nieruchomość, natomiast z pisma nr [...] z [...].04.1968 r. wynika, że wykupu nieruchomości dokonano na wniosek Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich w związku z realizacją celów zatwierdzonych w planach. Decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...].05.1966 r. wydana przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury i realizacyjny plan zagospodarowania podstacji trakcyjnej "F." z [...].04.1967 r. wskazują, że na części wywłaszczonej nieruchomości (obecnie działka nr [...]) planowana była budowa podstacji trakcyjnej. Jak ustalił organ pierwszej instancji, z pisma Miejskich Zakładów Komunikacyjnych sp. z o.o. z [...].02.2003 r. wynika, że budowę podstacji prowadziła Okręgowa Dyrekcja Inwestycji Miejskich [...]w latach 1970-1971 i dowodem księgowym nr [...] z [...].12.1971 r. budynek podstacji trakcyjnej przekazany został nieodpłatnie do ewidencji środków trwałych Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w. Starosta [...].11.2017 r. przeprowadził oględziny nieruchomości, w trakcie których ustalono, że na działce nr [...] znajduje się budynek Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej (ZDMiKP). Na części działki od strony ul. R. znajdują się stacje transformatorowe, węzeł centralnego ogrzewania, a plac przed budynkiem utwardzony jest kostką betonową. Od strony ul. F. na parterze budynku znajdują się stacje transformatorowe, natomiast piętro budynku zajęte jest przez pomieszczenia biurowe. Część nieruchomości użytkowana jest jako miejsca postoju samochodów. W trakcie oględzin nieruchomości ustalono, że część gruntu jest dzierżawiona firmie M., prowadzącej salon samochodowy [...]. Z dokumentacji przekazanej przez ZDMiKP wynika, że część działki nr [...], obręb [...] jest obecnie przedmiotem dzierżawy na rzecz M. sp.j. Z zapisów umowy dzierżawy wynika, że dzierżawiony teren przeznaczony jest na obsługę komunikacyjną komisu samochodowego z jednoczesnym zachowaniem prawa wydzierżawiającego do wstępu na teren dzierżawiony w każdej chwili i nieodpłatnie celem swobodnego korzystania z placu przy ul. R. Biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy oraz wynik oględzin organ stwierdził, że na działce nr [...], obręb [...] zrealizowany został cel, na jaki nieruchomość była wywłaszczona. Starosta wskazał, że nie można uznać, iż nieruchomość stała się zbędna na cel, jaki został określony w piśmie nr [...] z [...].04.1968 r. Nieruchomość przeznaczona była, zgodnie z decyzją lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...].05.1966 r., pod budowę podstacji trakcyjnej prowadzonej w latach 1970-1971. O zakończeniu budowy świadczy protokół nr [...] z [...].11.1971 r., z którego wynika, że roboty związane z budową wykonane zostały w czasie od [...].04.1971 r. do [...].11.1971 r. Nieruchomość użytkowana była zgodnie z zatwierdzonym planem zagospodarowania przestrzennego, o czym świadczy pismo Urzędu Miejskiego nr [...] z [...].04.1975r., z którego wynika, że teren położony przy ul. R. [...]/F. przeznaczony był pod usługi ogólnomiejskie w zakresie komunikacji. Obiekt na podstawie Uchwały Rady Miejskiej nr [...] z [...].02.1994 r. i Uchwały nr [...] Zarządu Miasta z [...].01.1995 r. protokołem z [...].02.1995 r., nr [...] przekazany został ZDMiKP. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła U. F. wskazując, że wywłaszczoną nieruchomość przeznaczono na inny cel, bowiem po zdemontowaniu torów została ona przekazana spółce M. sp.j. z siedzibą B. Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 136 ust. 3, art. 137 i 138 u.g.n. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że w sytuacji, gdy na podstawie decyzji wywłaszczeniowej, czy też umowy sprzedaży zawartej na podstawie ustawy z dnia [...] marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz.64) nie da się ustalić czy też uszczegółowić celu wywłaszczenia, należy sięgnąć do innych środków dowodowych, w szczególności dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny i tej zgromadzonej w postępowaniu wywłaszczeniowym, planu zagospodarowania przestrzennego i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować. Organ ustalił, że wydanie nieruchomości położonej w B. przy ul. F. [...], wpisanej w księdze wieczystej nr [...], nastąpiło zgodnie z umową sprzedaży z [...] sierpnia 1968 r. W dniu wykupu ww. nieruchomość znajdowała się na obszarze objętym Ogólnym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Miasta, którego załącznik stanowiły ustalenia realizacyjne zatwierdzone uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z [...].05.1964 r. ([...]), zgodnie z którymi przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w jednostce CE 5 MW - realizacja perspektywiczna. Zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] Miejskiej Rady Narodowej z [...].05.1966 r. (znak: [...]) ustalona została szczegółowa lokalizacja budowy podstacji trakcyjnej na terenie położonym w B. przy ul. F. - B. Do decyzji został dołączony plan lokalizacji podstacji trakcyjnej, z którego wynika, że ma ona zostać zbudowana na działce nr [...]. Z pisma natomiast Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskiej z [...].04.1968 r. wynika, że nieruchomość położona przy ul. F. [...] o powierzchni 1258 m² była niezbędna dla wykonania przez Okręgową Dyrekcję Inwestycji Miejskich jej zadań określonych w zatwierdzonych planach. W ocenie Wojewody Starosta słusznie przyjął jako dowód w sprawie ww. dokumentację pochodzącą z okresu sprzed zawarcia ww. umowy sprzedaży z [...] sierpnia 1968 r., na podstawie której przyjęto, że ww. nieruchomość została wywłaszczona w celu budowy Podstacji Trakcyjnej przy ul. F [...]. Wywiedzenie celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie dokumentacji przedinwestycyjnej, w szczególności decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] wraz z planem lokalizacji podstacji trakcyjnej. Jak wskazał organ odwoławczy, potwierdzeniem tego, że na działce nr [...] zrealizowano ww. inwestycję, jest między innymi protokół nr [...] spisany [...].11.1971 r. w sprawie odbioru końcowego i przekazania do użytku eksploatacji inwestycji Podstacji Trakcyjnej przy ul. F. [...] wraz z planem realizacyjnym podstacji trakcyjnej, z którego wynika, że ww. obiekt - podstacja trakcyjna wykonany został na zlecenie Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich i w 1971 r. został przekazany do użytku Miejskiego Przedsiębiorstwa. Następnie, na podstawie uchwały Rady Miejskiej z 1994 r. i 1995 r. w sprawie przeniesienia uprawnień do zarządzania mieniem gminy w postaci infrastruktury komunikacji tramwajowej został przekazany protokołem z [...] lutego 1995 r. ZDMiKP. Natomiast z pisma Urzędu Miejskiego z [...].04.1975 r. wynika, że zgodnie z ustaleniami planu szczegółowego dzielnicy B. zatwierdzonego uchwałą Prezydium Miejskiej Rady Narodowej nr [...] z [...] kwietnia 1965 r. teren położony przy ul. R. [...]/F. przeznaczony został pod usługi ogólnomiejskie w zakresie komunikacji. Nadto, zgodnie z ustaleniami miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego terenu ograniczonego ulicami: F., C., S., K. zatwierdzonego Zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta z [...] lutego 1984 r. przedmiotowa nieruchomość położona była w granicach terenu oznaczonego symbolem B3/6-KM - teren przeznaczony dla potrzeb komunikacji miejskiej - pętla tramwajowa z bocznicą oraz podstacje zasilające sieć tramwajową - adaptacja trwała Z pisma Urzędu Miasta Wydziału Nieruchomości i Geodezji z [...].04.2003 r. dotyczącego nieruchomości położonej w B. przy ul. R. nr [...], w tym wyrysu z mapy ewidencyjnej i sytuacyjnej przedmiotowego terenu, fotografii oraz protokołu oględzin z [...].11.2017 r. wynika, że wnioskowane działki mieszczą się w granicach wywłaszczonej na podstawie ww. umowy nieruchomości, na której położony jest budynek, w którym na parterze znajduje się podstacja trakcyjna zasilająca w energię linię tramwajową w kierunku F., a na piętrze znajdują się pomieszczenia biurowe ZMMiKP. Z planu podziału zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta z [...] maja 1975 r. wynika, że z działki nr [...] powstały działki nr [...] i [...]. Przy czym z wykazu zmian gruntowych z 1975 r. wynika, że działki nr [...] i [...] to działki zabudowane, a działki nr [...] i [...] to działki z torami tramwajowymi. Z porównania wszystkich map i planów mieszczących się w aktach sprawy, planów podziału oraz wyrysów z mapy ewidencyjnej wynika, że z działki nr [...] powstała część aktualnie istniejącej działki nr [...]. Działka nr [...] powstała z części działki nr [...], zaś z pozostałej części działki [...] powstała działka nr [...], która została zwrócona decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z [...].12.1992 r. Powyższe dowody pozwalają, w ocenie Wojewody, na stwierdzenie, że na działkach nr [...] i [...] został zrealizowany cel wywłaszczenia. Późniejsze oddanie części nieruchomości w najem lub dzierżawę nie powoduje, że nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia. Skargę na powyższą decyzję wniosła U. F. podnosząc w niej, że w 1992 r. otrzymała wraz z bratem zwrot nieruchomości o powierzchni 606 m². Skarżąca wskazała, że szyny na działce [...] zdjęte zostały w 1995 r., a działka przekazana została firmie M. sp.j. Spółka ta odkupiła również zwróconą nieruchomość o powierzchni 606 m², którą skarżąca sprzedała osobom prywatnym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w treści zaskarżonej decyzji. Obecna podczas rozprawy skarżąca oświadczyła, że po częściowym zwrocie nieruchomości zlikwidowano torowisko położone na tej części nieruchomości, na której działalność prowadzi obecnie firma M., co miało miejsce w 1995r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie była zasadna. Przedmiotem postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie jest kwestia zwrotu części nieruchomości wykupionej w 1968 r. jako działka nr [...] o powierzchni 1258 m². Sprzedaż powyższej nieruchomości potwierdza znajdujący się w aktach sprawy akt notarialny Nr [...] z [...].08.1968 r. (k. 15 akt adm.), a transakcję przeprowadzono na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Jak stanowi art. 216 ust. 1 in principio u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79) [...]. Wobec powyższego w sprawie niniejszej zastosowanie mają przepisy ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest postępowaniem odrębnym od postępowania wywłaszczeniowego, w którym organ, badając warunki formalne dopuszczalności wniosku, stwierdzić musi, czy wniosek pochodzi od osoby uprawnionej, czy dotyczy nieruchomości, która została wywłaszczona, a także czy nie ma innych przeszkód do prowadzenia postępowania, co do zbędności na cel wywłaszczenia. Organ obowiązany jest ponadto do ustalenia celu wywłaszczenia, a także tego, czy cel ów został zrealizowany. W sprawie niniejszej bezspornej jest, że wywłaszczona w 1968 r. nieruchomość, oznaczona wówczas nr ewidencyjnym [...], której w części (obecna działka nr [...]) dotyczy wniosek, podlega możliwości żądania jej zwrotu. Nie jest również kwestionowane, że wniosek pochodzi od osoby uprawnionej, bowiem działka nr [...] wchodziła w skład nieruchomości położonej w B. przy ul. F. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,1258 ha, zapisanej w księdze wieczystej KW [...] na rzecz J. O. do ½ części oraz na rzecz J. O., E. O., T. O. i U. O. każdego z nich do 1/8 części we wspólności majątku spadkowego po Z. O. Skarżąca na podstawie prawomocnych postanowień Sądu Rejonowego z [...] lipca 1991 r. (sygn. akt [...]), z [...] lipca 1991 r. (sygn. akt [...]) oraz z [...] marca 2002 r. (sygn. akt [...]) nabyła prawa do spadku po J. O., T. O. i E. O., czyli poprzednich współwłaścicielach nieruchomości. Spór w sprawie niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do ustalenia, czy wskazana działka nr [...] stała się zbędna na cel wywłaszczenia. W dniu wykupu ([...].08.1968 r.) przedmiotowa nieruchomość objęta była Ogólnym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Miasta z 1964 r. (k. 35 akt adm.) i oznaczona w nim symbolem CE 5MW (strefa mieszkalnictwa o wysokiej intensywności) realizacja perspektywiczna (k. 36 akt adm.). Zgodnie natomiast z Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego zatwierdzonym Zarządzeniem nr [...] Wojewody z [...] maja 1976 r. (k. 31 akt adm.), nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot usytuowana była w strefie oznaczonej symbolem E 21 U o powierzchni 7,5 ha przeznaczonej jako: teren usług, adaptacja istniejących obiektów, nowe realizacje wg zatwierdzonych planów realizacyjnych, istniejąca zabudowa mieszkaniowa w miarę potrzeb może być likwidowana na rzecz usług. Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego terenu ograniczonego ulicami: F., C., S., K. zatwierdzonego Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta z [...].02.1984 r. (k. 39, 62 akt adm.) przedmiotowa nieruchomość położona była w granicach terenu oznaczonego symbolem B3/6-KM – teren przeznaczony dla potrzeb komunikacji miejskiej – pętla tramwajowa z bocznicą oraz podstacje zasilające sieć tramwajową – adaptacja trwała. Wskazać trzeba, że w 1992 r. zwrotowi uległa część ww. nieruchomości,. oznaczona wówczas jako działka nr [...] o powierzchni 606 m². Na dzień złożenia wniosku obowiązywał Miejscowy Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego zatwierdzony Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej z 1994 r. (obowiązujący do końca 2002 r., k. 28 akt adm.), zgodnie z którym nieruchomości objęte wnioskiem o zwrot usytuowane są w strefie oznaczonej E.01.15.U o powierzchni 2,93 ha przeznaczonej jako strefa usługowa – tereny lokalizacji handlu i usług o znaczeniu dzielnicowym, adaptacja istniejącej pętli tramwajowej. W dniu [...].09.2002 r. skarżąca złożyła wniosek o zwrot dalszej części nieruchomości (nieruchomości oznaczone numerami [...] oraz [...], obr. [...]). W dalszym postępowaniu skarżąca odstąpiła od żądania zwrotu działki nr [...]. W dniu [...].07.2017 r. skarżąca ponownie wniosła o zwrot nieruchomości nr [...] i [...]. Z oględzin przeprowadzonych [...].01.2002 r. (k. 44 akt adm.) wynika, że działki nr [...] i [...] były ogrodzone i użytkowane przez ZDMiKP. Na działce nr [...] usytuowany był fragment budynku, na parterze którego znajdowała się podstawa trakcji zasilająca linię tramwajową do F., a także pomieszczenia biurowe. W akcie notarialnym potwierdzającym sprzedaż nieruchomości nie został oznaczony cel jej zakupu na rzecz Skarb Państwa, niemniej w sprawie bezsporne było to, że nieruchomość została wykupiona w związku z decyzją o lokalizacji szczegółowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z [...].05.1966 r., nr [...] i realizacyjnym planem zagospodarowania podstacji trakcyjnej "F." z [...].04.1967 r., z których wynika, że planowana była budowa podstacji trakcyjnej oraz bocznicy tramwajowej (k. 165 akt adm.). Wobec powyższego nieruchomość wykupiona została z przeznaczeniem dla Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego pod budowę stacji trakcyjnej, która została oddana do użytku w 1971 r. i pętli tramwajowej (k. 81, 84 akt adm.). Akta sprawy zawierają protokół z [...].11.1971 r. w sprawie odbioru końcowego i przekazania do użytku (eksploatacji) inwestycji Podstacji Trakcyjnej przy u. F. [...] (k. 91 akt adm.). Obiekt znajdował się w posiadaniu Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego do 1995 r., w którym tory wraz z podtorzem, sieć trakcji elektrycznej i podstacje trakcyjne przekazane zostały ZDMiKP. Istnienie na nieruchomości elementów trakcji wykazały wskazane powyżej oględziny obiektu (k. 44 akt adm.). Z akt sprawy wynika również, że bocznica została rozebrana w 1998 r. Podkreślenia wymaga to, że również skarżąca jednoznacznie przyznała w trakcie rozprawy (a także w trakcie oględzin nieruchomości), że tory na nieruchomości, której zwrotu żąda, istniały, ale zostały rozebrane. Powyżej przytoczone okoliczności pozwalają na przyjęcie, że cel, na który została wywłaszczona (sprzedana) nieruchomość (na działce o obecnym numerze [...]) został zrealizowany. Na dzień [...].11.2017 r. ustalono, że na działce nr [...] znajduje się budynek ZDMiKP, stacja transformatorowa, plac utwardzony kostką brukową (na tym właśnie terenie wcześniej znajdowały się tory tramwajowe) oraz węzeł CO. Część nieruchomości użytkowana jest jako parking wydzierżawiony od maja 2013 r. przez spółkę M. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jak stanowi natomiast art. 137 ust. 2 u.g.n., jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Z powyższego przepisu wynika, że przesłankami uznania nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu są upływ terminu rozpoczęcia realizacji celu i upływ terminu wyznaczonego na zakończenie realizacji celu. Terminy te to - odpowiednio - 7 i 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stała się ostateczna. Zatem zagospodarowanie nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu powinno rozpocząć się przed upływem siedmioletniego terminu, a zakończenie realizacji przed upływem terminu dziesięcioletniego. W sprawie niniejszej nie doszło do wydania decyzji o wywłaszczeniu, jednak, jak wskazano już wcześniej, z uwagi na treść art. 216 ust. 1 u.g.n. tożsamy skutek należy wiązać z zawarciem umowy sprzedaży, co nastąpiło w drodze umowy potwierdzonej aktem notarialnym zawartej [...].08.1968 r. Stacja trakcyjna zlokalizowana na działce nr [...] została oddana do użytku już w 1971 r., zatem inwestycję zrealizowano w okresie trzyletnim od daty jej wywłaszczenia (sprzedaży). Również pętla tramwajowa powstała w okresie do 1975 r., co wynika z dokumentów - k. 81, 84 akt adm. Nieruchomość może zostać uznana za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu tylko w przypadku wystąpienia przesłanek określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n., w związku z czym we wszystkich innych przypadkach powinna być uznawana za niezbędną na cel wywłaszczenia. Zatem, nawet jeśli zrealizowano cel wywłaszczenia w przewidzianych terminach, po czym rozpoczęto wykorzystywanie nieruchomości na ten cel, ale następnie zmieniono przeznaczenie nieruchomości, więc obecnie nieruchomość wykorzystywana jest na inny cel, nie można mówić o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Jak słusznie wskazał WSA w Poznaniu w wyroku z 29.08.2018 r., sygn. akt II SA/Po 251/18: "Nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. W takiej sytuacji nie ma też znaczenia, że zagospodarowanie mogło mieć miejsce po upływie terminów wynikających z art. 137 u.g.n., ale nie ma możliwości zwrotu, ponieważ w istocie cel wywłaszczenia został zrealizowany". Wykorzystanie nieruchomości na cel inny, niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu po zrealizowaniu celu wywłaszczenia jest możliwe i nie powoduje obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Bowiem z chwilą zrealizowania celu wywłaszczenia wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczone jakimikolwiek warunkami, dlatego prawo to – w zakresie jego wykonywania – poddane jest tylko takim ograniczeniom, jakim poddawane jest prawo własności przysługującego każdemu innemu podmiotowi (por. wyroki NSA z 17.05.2010 r., I OSK 1025/09; z 13.01.2010 r., I OSK 471/09; z 27.08.2009 r., I OSK 1138/08; wyroki WSA w Białymstoku z 2.03.2004 r., SA/Bk 1444/03; oraz SA/Bk 461/03). Jeżeli zatem cel wywłaszczenia został osiągnięty, to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w analizowanej sprawie. Reasumując, w sprawie istotne było to, czy został zrealizowany cel, na który wywłaszczono (sprzedano) nieruchomość. Cel taki (stacja trakcyjna, pętla tramwajowa) niewątpliwie został zrealizowany. Natomiast okoliczność, że po upływie kilkudziesięciu lat przedmiotowa pętla tramwajowa została rozebrana, nie ma znaczenia, co wydaje się być głównym źródłem niezrozumienia tego zagadnienia przez skarżącą. Wobec powyższego należało orzec o oddaleniu skargi, co Sąd uczynił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło