I OSK 1025/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-05-17
Skład orzekający: Ewa Dzbeńska, Jan Paweł Tarno, Marian Wolanin
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę szpitala, na której wzniesiono budynek szpitala i infrastrukturę, ale nie urządzono alejek i zieleni zgodnie z planem realizacyjnym, może zostać zwrócona poprzednim właścicielom lub ich spadkobiercom jako zbędna na cel wywłaszczenia?Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona pod budowę szpitala, na której wzniesiono budynek szpitala wraz z infrastrukturą, została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nawet jeśli zagospodarowanie terenu nie odpowiadało planowi realizacyjnemu, który powstał po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej, nie można uznać nieruchomości za zbędną. Późniejsza zmiana sposobu wykorzystania nieruchomości po zrealizowaniu celu wywłaszczenia nie stanowi podstawy do jej zwrotu.Stan faktyczny
Spadkobiercy byłych właścicieli wystąpili o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1967 r. pod budowę Szpitala w Ł. Organy administracji i WSA uznały, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez budowę szpitala i jego infrastruktury, mimo że na gruncie nie urządzono alejek i zieleni zgodnie z planem realizacyjnym. Skarżący kasacyjnie zarzucili błędną wykładnię przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. W., A. W., J. W., T. G., J. M., A. G. i J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 771/08 w sprawie ze skargi E. W., A. W., J. W., T. G., J. M., A. G. i J. S. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 771/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie - Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 1967 r. – wydanym na wniosek Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich Północ w Lublinie - została wywłaszczona nieruchomość położona w Ł. przy ul. [...] i [...], oznaczona na planie nr [...] o pow. 2453 m2, stanowiąca współwłasność J. G., R. i H. W. oraz W. K. Wywłaszczenie to nastąpiło na cele budowy Szpitala [...] w Ł., zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową nr [...] z dnia [...] sierpnia 1966 r., ustaloną przez Wydział B.U.A. Prezydium P.R.N. w Ł.
Z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpili spadkobiercy byłych właścicieli. Organy administracji obu instancji ustaliły, iż wywłaszczona nieruchomość, oznaczona obecnie jako działka nr [...], została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jakim była budowa Szpitala [...] w Ł. Budowę szpitala rozpoczęto bowiem w 1967 r., a w 1969 r. budynek szpitala został przyjęty na stan środków trwałych. Na przedmiotowym gruncie, zgodnie z planem realizacyjnym budowy szpitala, miały być urządzone alejki ogrodowe i zieleń. Z oględzin wynika, że teren ten zabudowany jest budynkiem murowanym parterowym i wiatą. Większa część działki utwardzona jest płytami betonowymi i stanowi integralną, wraz budynkiem szpitala część nieruchomości, która od [...] grudnia 1998 r. jest własnością Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Ł.
Skoro więc Szpital [...] został wybudowany wraz z jego infrastrukturą (parkingi, budynki gospodarcze - garaże dla karetek), bez której szpital nie mógłby funkcjonować, to cel, dla którego wywłaszczono sporny teren, został zrealizowany. Niewielkie odstępstwa w ramach realizacji tego samego celu wywłaszczenia (tj. zamiast alejek i zieleni - parking i budynki szpitala), nie oznaczają zmiany lub odstąpienia od celu wywłaszczenia.
W związku z powyższym Wojewoda Lubelski decyzją z dnia [...] września 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty Ł. z dnia [...] lipca 2008 r. o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w Ł. - oznaczonej jako działka nr [...], której w ewidencji gruntów miasta Ł. odpowiada obecnie działka nr [...] o powierzchni 2262 m2.
Oddalając skargę spadkobierców byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 3 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 771/08 wskazał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uprawniał organy rozpatrujące sprawę do stwierdzenia, że cel, dla którego wywłaszczono sporny teren, został zrealizowany i to w stosunkowo krótkim czasie, skoro 2 lata po wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości budynek szpitala został przyjęty na stan środków trwałych. Bezsporne jest bowiem, iż celem wywłaszczenia była budowa Szpitala [...] w Ł. zgodnie z decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. z dnia [...] sierpnia 1966 r. o lokalizacji szczegółowej. Łącznie z gruntami spadkodawców skarżących, orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia [...] lutego 1967 r. wywłaszczono teren o powierzchni blisko 1,4 ha, przy czym ani orzeczenie o wywłaszczeniu, ani decyzja o lokalizacji szczegółowej nie wskazywały, jakie części planowanej inwestycji znajdą się na poszczególnych nieruchomościach. Zgodnie z planem realizacyjnym budowy szpitala, na gruncie będącym przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie miały być urządzone alejki ogrodowe i zieleń. Wbrew jednak termu ustaleniu planu realizacyjnego, na terenie objętym żądaniem zwrotu zrealizowano parterowy budynek murowany i wiatę, a większa część działki utwardzona jest płytami betonowymi. Okoliczność ta miałaby istotne znaczenie w sprawie i przemawiałaby za uznaniem zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, gdyby decyzja wywłaszczeniowa odwoływała się do planu realizacyjnego. Tymczasem znajdujący się w aktach plan realizacyjny zagospodarowania terenu szpitala (kserokopia) nosi datę [...] lipca 1968 r., a zatem powstał już po wywłaszczeniu spornej nieruchomości. W uzasadnieniu orzeczenia o wywłaszczeniu powołano się natomiast na decyzję o ustaleniu lokalizacji szczegółowej na budowę szpitala [...] z dnia [...] sierpnia 1966 r. Nr [...]. Decyzja ta określa jedynie granice całej inwestycji (budowy szpitala), a ze stanowiącej załącznik do niej mapy terenu wynika, że nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania, oznaczona wówczas jako działka nr [...] o powierzchni 0,2453 ha była objęta powyższą decyzją o lokalizacji szczegółowej Jednakże ani decyzja ani mapa nie określały, jakie konkretnie elementy projektowanej inwestycji znajdą się na tej działce. W tej sytuacji przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu z powodu niezrealizowania na niej alejek ogrodowych i zieleni, skoro w dacie wydania decyzji o wywłaszczeniu nie istniał jeszcze plan realizacyjny zagospodarowania terenu szpitala, w którym przewidziano taki właśnie sposób wykorzystania działki.
W świetle art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zbędność nieruchomości należy oceniać ściśle w aspekcie celu wywłaszczenia określonego w decyzji wywłaszczeniowej. W sytuacji, gdy treść decyzji wywłaszczeniowej (osnowa i uzasadnienie) nie określają tego celu w sposób jasny i precyzyjny, należy na postawie wszelkich innych środków dowodowych cel ten ustalić. Pomocne w tym względzie mogą być zgromadzone w postępowaniu wywłaszczeniowym materiały, nie wyłączając dokumentacji załączonej do wniosku o wywłaszczenie (np. decyzja o lokalizacji inwestycji), z których również może wynikać cel wywłaszczenia.
W rozpoznawanej sprawie cel wywłaszczenia w orzeczeniu o wywłaszczeniu został określony wystarczająco jasno i jednoznacznie jako budowa Szpitala [...] i tak określona inwestycja została zrealizowana (tj. budynek szpitala wraz z jego infrastrukturą: parkingami i budynkami gospodarczymi), czego skarga nie kwestionuje. Na spornej nieruchomości znalazły się należące do szpitala obiekty budowlane (budynek murowany i wiata) zaś teren został w znacznej części wyłożony płytami betonowymi. Okoliczność, że taki sposób zagospodarowania terenu nie odpowiada ustaleniom planu realizacyjnego budowy szpitala nie może zmienić oceny wykorzystania nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, skoro plan realizacyjny powstał po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej, zatem jego ustalenia nie mogą rzutować na ocenę zaistnienia przesłanek do zwrotu nieruchomości z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Żądania zwrotu nie uzasadnia również okoliczność, iż w pewnym okresie czasu wzniesione na spornej nieruchomości budowle były przez szpital wynajmowane osobom prywatnym na magazyny i garaże. W świetle treści art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami a contrario należy przyjąć, że jeśli cel wywłaszczenia został definitywnie osiągnięty, to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości, mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia.
Ponadto, własność przedmiotowej nieruchomości została w dniu [...] grudnia 1998 r. przeniesiona przez Wojewodę Siedleckiego aktem notarialnym Rep. A Nr [...] na Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Ł. W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż nie może zostać zwrócona nieruchomość wywłaszczona, której właścicielem w czasie rozpatrywania wniosku o jej zwrot nie jest Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego. Jeżeli więc podmioty te zbyły wywłaszczoną nieruchomość innej osobie prawnej lub osobie fizycznej, nieruchomość taka nie będzie mogła być zwrócona. Nie jest wykluczona odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w razie zbycia wywłaszczonej nieruchomości z naruszeniem obowiązku jej zwrotu na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, co jednak w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 marca 2009 r. złożyli spadkobiercy byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art. 137 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w postaci postawienia na nim wiaty, budynku murowanego i utwardzenia gruntu płytami betonowymi. Zarzucono również sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, że cel wywłaszczenia określony w orzeczeniu z dnia 3 lutego 1967 r. o wywłaszczeniu nieruchomości przewidywał ogólnie, iż nieruchomość zostaje wywłaszczona na cele budowy Szpitala [...].
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, iż Sąd - podobnie jak organy prowadzące postępowanie - nie dostrzega, iż orzeczenie o wywłaszczeniu z dnia [...] lutego 1967 r. powołuje się w uzasadnieniu na zatwierdzoną lokalizacje szczegółową nr [...] z dnia [...] sierpnia 1966 ustaloną przez Wydział B.U.A. Prezydium P.R.N. w Ł. Wydana zatem przed orzeczeniem o wywłaszczeniu decyzja o lokalizacji szczegółowej powinna być decydująca przy ocenie realizacji celu wywłaszczenia. Decyzja ta przewidywała, iż na wywłaszczonej nieruchomości nie będą dokonywane inwestycje budowlane, ale miał tam powstać kompleks ogrodowo- parkowy. Jest oczywiste, że tak się nie stało, a zagospodarowanie terenu nie służy nawet potrzebom Szpitala i nie jest wykorzystywane ani na cele działalności podstawowej, ani administracyjnej czy magazynowej. W wyroku z dnia 9 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 950/05 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że: "Wobec braku szczegółowego planu zagospodarowania terenu, dla dokonania wywłaszczenia tylko na cel określony ogólnie, każde wykorzystanie nieruchomości w granicach ogrodzenia jest realizacją celu wywłaszczenia." Orzeczenie to a contrario powinno mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie, w której w sentencji orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia [...] lutego 1967 r. podaje się cel z jednoczesnym odwołaniem się w uzasadnieniu do lokalizacji szczegółowej sporządzonej w dacie wcześniejszej, tj. [...] sierpnia 1966 r. Nie można w przedmiotowej sprawie dokonywać oceny zrealizowania celu wywłaszczenia tylko i wyłącznie na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu ale należy mieć na uwadze decyzję o lokalizacji szczegółowej wraz z załączoną do niej mapą. Istotne w sprawie jest stwierdzenie, iż na wywłaszczonych terenach nie będą realizowane inwestycje budowlane. Skoro w przedmiotowej sprawie zarówno decyzja o lokalizacji szczegółowej, jaki plan realizacyjny przewidywały urządzenie kompleksu parkowo- ogrodowego to zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości w taki sposób, jak ustalono na podstawie wizji lokalnej jest sprzeczne z celem wywłaszczenia. O zwrot przedmiotowej nieruchomości poprzedni właściciele występowali już wnioskiem z dnia [...] sierpnia 1994 r. Ponadto, co do roszczenia właścicieli o zwrot tej nieruchomości wypowiedział się Naczelny Sad Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 27 listopada 2001 r. sygn. akt II S.A./Lu 946/00 uchylając decyzje Wojewody Lubelskiego w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. W tej sprawie zbycie własności nastąpiło w dniu [...] grudnia 1998 r., a więc po wejściu w życie ustawy i wobec tego zmiana właściciela nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości szczególnie, że w ocenie skarżących cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Nieruchomość będąca przedmiotem postępowania została wywłaszczona w celu urządzenia na niej kompleksu parkowo-ogrodowego w postaci zieleni i alejek ogrodowych, tymczasem teren ten - stanowiący żyzną ziemię - zdewastowano poprzez jego wybetonowanie i zbudowanie wiaty i budynków magazynowych. Jest to cel bardzo rozbieżny z zakładanym. Nie można przyjąć za zasadne stanowiska, z którego wynika, ze inwestor może zrealizować dowolny cel a o jego zgodności z pozwoleniem decyduje jedynie osoba inwestora. Nie można przyjąć realizacji celu wywłaszczenia przez modyfikację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – dalej ppsa, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa.
Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość – stosownie do art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Zbędność nieruchomości wywłaszczonej, skutkującą jej zwrotem byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercom, ustawodawca związał z realizacją celu - w określonym ustawą terminie – dla którego nieruchomość została wywłaszczona. Cel ten musiał być jednak określony najpóźniej do dnia wnioskowania o wywłaszczenie, skoro według art. 15 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94, ze zm.) – stanowiącej podstawę wywłaszczenia nieruchomości w rozpatrywanej sprawie – cel wywłaszczenia z uzasadnieniem konieczności nabycia nieruchomości na ten cel należało wskazać we wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a do wniosku należało dołączyć zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej. Wiążącego ustalenia celu wywłaszczenia dokonywano natomiast w decyzji o wywłaszczeniu, ponieważ dopiero w wyniku uzyskania przez nią waloru ostateczności, następowały skutki odebrania prawa własności nieruchomości dla realizacji tego celu.
Określenie więc takiego celu także po wywłaszczeniu mogło być traktowane jedynie, jako jego zmiana, skoro od jego określenia we wniosku o wywłaszczenie uzależnione było wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.
Dla oceny zbędności nieruchomości lub jej części na cel wywłaszczenia - w ramach art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami - nie mają zatem znaczenia rozstrzygnięcia administracyjne lub jakiekolwiek inne dokumenty określające sposób zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej, jeżeli zostały wydane po dniu, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna.
Słusznie więc Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż plan realizacyjny zagospodarowania terenu m.in. wywłaszczonej nieruchomości - noszący datę [...] lipca 1968 r. - nie ma żadnego znaczenia w sprawie, skoro powstał po dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] lutego 1967 r. Z tego względu prawidłowo Sąd wskazał, iż oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia należy dokonywać w kontekście tych wszystkich dokumentów, które powstały przed wywłaszczeniem, i stanowiły podstawę do wydania orzeczenia wywłaszczeniowego.
W rozpatrywanej sprawie cel wywłaszczenia nie został precyzyjnie określony w orzeczeniu wywłaszczeniowym z dnia [...] lutego 1967 r., ale w treści tego orzeczenia wskazano, iż wywłaszczenie następuje na wniosek Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich – Północ Lublin na cele budowy Szpitala [...] – zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową nr [...] z dnia [...] sierpnia 1966 r., ustaloną przez Wydział B.U.A. Prezydium P.R.N. w Ł. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji przyjął, iż oceny zbędności nieruchomości w rozpatrywanej sprawie należało dokonać w odniesieniu do ustaleń zawartych w powołanej decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 1966 r. W decyzji tej wskazano zaś na ustalenie lokalizacji szczegółowej na budowę szpitala psychiatrycznego na terenie położonym w Ł. oznaczonym na planie sytuacyjnym literami A,B,C,D,E,F,G,H,A. Wprawdzie treść tej decyzji stanowi formularz uzupełniony danymi dotyczącymi tej konkretnej sprawy, i dlatego w treści tego formularza znajduje się sformułowanie o ustaleniu lokalizacji szczegółowej bez dokonania inwestycji budowlanych na terenie wnioskowanym do wywłaszczenia – na co zwrócono uwagę w skardze kasacyjnej – to jednak ze sformułowania tego nie wynika, aby na terenie wywłaszczonej nieruchomości nie miały być dokonywane inwestycje budowlane, ale miał tam powstać kompleks ogrodowo-parkowy, jak wskazano to w skardze kasacyjnej. Określony w decyzji o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej obszar lokalizacji obejmuje cały teren wnioskowany do wywłaszczenia, dlatego użytego w formularzu tej decyzji sformułowania o ustaleniu lokalizacji szczegółowej dla budowy szpitala psychiatrycznego bez dokonania inwestycji budowlanych na całym terenie tej inwestycji nie można traktować, jako wykluczenia z zabudowy całego tego terenu. W przeciwnym razie, z decyzji tej wynikałoby ustalenie lokalizacji dla budowy szpitala, która to budowa miałaby polegać na niedokonywaniu jakichkolwiek inwestycji budowlanych.
Ponadto, treść powołanej decyzji o ustaleniu lokalizacji szczegółowej w żaden sposób nie wskazuje – wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej - aby na terenie projektowanej inwestycji, w tym także na nieruchomości wnioskowanej obecnie do zwrotu, miał być realizowany kompleks ogrodowo-parkowy. Sąd pierwszej instancji trafnie więc nie stwierdził podstaw do zakwestionowania stanowiska organów administracji orzekających o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, w zaskarżonym wyroku dokonano zatem prawidłowej wykładni art. 137 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Aczkolwiek, to zarzut kasacyjny nie został w tym względzie prawidłowo sformułowany. Sądowi pierwszej instancji zarzucono bowiem błędną wykładnię powołanych przepisów, ale poprzez przyjęcie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w postaci postawienia wiaty, budynku murowanego i utwardzenia gruntu płytami betonowymi. Tak sformułowany zarzut kasacyjny może być jednak odczytywany jedynie, jako niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W skardze kasacyjnej nie wskazano jednak takiego zarzutu, jak również w jej uzasadnieniu nie wykazano, na czym miałaby polegać prawidłowa wykładnia powołanych przepisów prawa sprowadzająca się do ustalenia normatywnej treści tych przepisów.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut kasacji dotyczący sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału, ponieważ, jak to już wyżej wskazano, decyzja o ustaleniu lokalizacji szczegółowej z dnia [...] sierpnia 1966 r. nie określała dla terenu projektowanej inwestycji realizacji kompleksu ogrodowo-parkowego.
Prawidłowo także Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż późniejsza zmiana wykorzystywania nieruchomości wywłaszczonej na inny cel, po zrealizowaniu na niej celu wywłaszczenia, nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności zwrotu tej nieruchomości. Z chwilą bowiem zrealizowania celu wywłaszczenia, wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczone jakimikolwiek warunkami, dlatego prawo to – w zakresie jego wykonywania – poddane jest tylko takim ograniczeniom, jakim poddawane jest prawo własności przysługującego każdemu innemu podmiotowi.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło