II SA/Bd 319/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 maja 2012r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...] w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej w T. działając na podstawie art. 215 § 1 i § 3, art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej zwana o.p.) postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w postanowieniu nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. w ten sposób, że w oznaczeniu strony w miejsce "G. Sp. z o.o., ul. [...], N., [...] B." wpisał "Przedsiębiorstwo G. Sp. z o.o., ul. [...], [...] K.". W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zgodnie z art. 215 § 1 o.p., organ celny może z urzędu, lub na żądanie strony, prostować w drodze postanowienia błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanej przez ten organ decyzji. Dyspozycja art. 219 o.p. pozwala na odpowiednie stosowanie przepisów art. 211 - 215 ww. ustawy do postanowień. W postanowieniu z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymującym w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w T. nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. w sprawie odmowy zawieszenia postępowania w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych [...], nr fabr. [...], nr rej. [...], w oznaczeniu strony postępowania błędnie podano oznaczenie siedziby oraz pominięto jeden z członów nazwy podmiotu. Prawidłowy adres strony to: ul. [...], [...] K., pełna nazwa strony to: Przedsiębiorstwo G. Sp. z o.o. Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 215 § 1 o.p. są m.in. "inne oczywiste omyłki". W nauce prawa administracyjnego bezsporny jest pogląd, zgodnie z którym "oczywistość omyłki w decyzji musi wynikać z zestawienia materiału zawartego w aktach sprawy z treścią decyzji". W przedmiotowej sprawie "oczywistość omyłki" ujawnia się w wyniku skonfrontowania treści postanowienia z całokształtem akt postępowania. Nie podlega bowiem wątpliwości, że przedmiotowe postępowanie dotyczyło Przedsiębiorstwa G. Sp. z o.o., którego nazwa wraz siedzibą zostały w rozstrzygnięciu organu niewłaściwe oznaczone. W szczególności należy wskazać, że Przedsiębiorstwo G. było adresatem postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w T. nr [...]. Następnie spółka zaskarżyła ww. postanowienie do Dyrektora Izby Celnej w T., a wszelkie czynności organu odwoławczego były podejmowane w stosunku do niej (doręczenia następowały wobec ustanowionego przez spółkę pełnomocnika). Mając powyższe na względzie pominięcie członu nazwy strony oraz wskazanie jej niewłaściwego adresu, stanowiło wadliwość mającą źródło w treści art. 210 o.p., która to wada nie miała wpływu na treść postanowienia, ani zakres jej mocy obowiązującej, a stanowiła oczywistą omyłkę (przeoczenie) (podobnie: WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 7 września 2005 r., sygn. akt I SA/Bd 314/05). Zażalenie od powyższego postanowienia złożyło Przedsiębiorstwo G. Sp. z o.o. w K. Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 215 § 1 w zw. z art. 219 o.p. poprzez niedopuszczalne rozszerzenie dyspozycji art. 215 § 1 prowadzące do merytorycznej zmiany decyzji. Wskazując na powyższe odwołująca się wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu odwołania spółka wywodziła, że nie zostały spełnione przesłanki zastosowania art. 215 § 1 o.p., a dokonane "sprostowanie" rażąco wykracza poza dopuszczalne granice. Postanowienie o sprostowaniu pomyłki pisarskiej może być wydane tylko wówczas, gdy nie prowadzi do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia, zasada ta jest akcentowana przez orzecznictwo i doktrynę. Jak podkreślił NSA w wyroku z 19 grudnia 2002 r., w sprawie o sygn. I SA/Po 1022/2001: "Sprostowanie oczywistej omyłki nie może prowadzić do zmiany merytorycznej decyzji [...] tryb rektyfikacji decyzji podatkowej ustanowiony postanowieniami art. 215 § 1 o.p. przewidziany jest do usuwania nieistotnych wadliwości". Postanowienie, jakie przewiduje art. 215 o.p., prowadzi do wyeliminowania z decyzji najdrobniejszych błędów, które mogą być usunięte bez wpływu na treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Służy więc swojego rodzaju kosmetycznemu skorygowaniu formy decyzji bez wnikania w jej treść merytoryczną (postanowienie NSA z dnia 24 lutego 2000 r., III SA 761/99). W wyroku z dnia 4 lutego 2010 r. WSA w Warszawie podkreślał, że "omyłki w nazwisku lub adresie nie wpływają na ważność decyzji, jeżeli z aktów administracyjnych wynika zamiar ustalenia przez organ podatkowy sytuacji prawnej konkretnej osoby, będącej stroną w sprawie" (wyrok WSA w Warszawie, III SA/Wa 1377/09). W niniejszej sprawie nie zachodziła jednak pomyłka w nazwie strony, ale w wyniku sprostowania organ próbował zmienić adresata strony z jednego podmiotu na inny, próbując tym samym uniknąć sankcji nieważności, która ciąży nad "sprostowanymi" postanowieniami. W wyroku z dnia 19 lipca 2006 r., sygn. V SA/Wa 2286/05, WSA w Warszawie stwierdził wprost, że "Postanowienie prostujące zaskarżoną decyzję poprzez wpisanie w jej komparację innej strony niż ta, do której decyzja się odnosiła i była adresowana, stanowiło rażące naruszenie prawa poprzez niedopuszczalne rozszerzenie dyspozycji art. 215 § 1 o.p. prowadzące do merytorycznej zmiany decyzji". Rozstrzygnięcie to dotyczyło takiej samej sytuacji, jak w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w T., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 221 oraz art. 239 o.p. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ powołując się na stanowisko doktryny i orzecznictwa wskazał, że oczywistymi omyłkami, o których mowa w art. 215 § 1 o.p., są w szczególności różnego rodzaju drobne błędy pisarskie, przeoczenia, zły dobór słów. Przyjmuje się, że pojęcie "innej oczywistej omyłki" powinno być rozumiane ściśle, w sposób zawężający. Redakcja omawianego przepisu wskazuje zatem, że wymienione w nim wady orzeczenia charakteryzuje cecha oczywistości. Stanowi ona zarazem granicę przedmiotowej dopuszczalności sprostowania wyrażającą się tym, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia. Prostowanie wskazanych wadliwości służyć ma bowiem tylko i wyłącznie swoistego rodzaju "kosmetyce" orzeczenia, bez jakiejkolwiek ingerencji w jego merytoryczną treść (por. postanowienie NSA z dnia 24 lutego 2000 r., III SA 761/99). W konsekwencji przyjąć należy, że nie podlegają sprostowaniu w tym trybie błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc w zakresie odnoszącym się do ustalenia obowiązywania prawa, stanu faktycznego, jego kwalifikacji prawnej, czy też ustalania konsekwencji prawnych zastosowanej normy prawnej (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2001 r., II SA 863/00). W ocenie organu odwoławczego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki nie określono żadnej nowej strony postępowania. Dlatego też nie sposób przyjąć, że nastąpiła merytoryczna zmiana treści postanowienia. Należy wskazać, że to Przedsiębiorstwo G. było adresatem postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w T. nr [...]. Następnie spółka zaskarżyła ww. postanowienie do Dyrektora Izby Celnej w T., a wszelkie czynności organu odwoławczego były podejmowane w stosunku do niej (doręczenia następowały wobec ustanowionego przez spółkę pełnomocnika). Pominięcie członu nazwy strony oraz wskazanie jej niewłaściwego adresu stanowiło wadliwość mającą źródło w treści art. 210 o.p., która to wada nie miała wpływu na treść postanowienia, ani zakres jej mocy obowiązującej, a stanowiła oczywistą omyłkę (przeoczenie). Stanowisko Dyrektora Izby Celnej T. podzielił również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, który w tej samej sprawie rozpatrując skargę spółki na odmowę zawieszenia postępowania oddalił skargę (wyrok z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 1103/11). W powyższym wyroku Sąd odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania przez skierowanie zaskarżonego postanowienia do podmiotu niebędącego stroną postępowania stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Sąd ocenił bowiem, że analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że postępowanie z wniosku o zawieszenie postępowania toczyło się wobec Przedsiębiorstwa G. Sp. z o.o. w K., a jedynie błędnie, wskutek oczywistej omyłki, zaadresowano zaskarżone postanowienie. Dalej w uzasadnieniu wyroku Sąd ocenił, że zasadnie powyższy błąd został sprostowany postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] sierpnia 2011r. Od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyło Przedsiębiorstwo G. Sp. z o.o. w K. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 215 § 1 w zw. z art. 219 o.p. mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a polegające na ich błędnej wykładni przejawiającej się w przyjęciu, jakoby instytucja sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej mogła być użyta do zmiany adresata aktu, a w konsekwencji na bezpodstawnym zastosowaniu powołanego przepisu. Wskazując na powyższe skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia wydanego w pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała te same argumenty oraz orzecznictwo sądów administracyjnych co w zażaleniu i wywodziła, że jakkolwiek przedmioty działalności obu spółek są ze sobą zbieżne, a nazwy są podobne, jednakowoż mamy do czynienia z dwoma odrębnymi osobami prawnymi. Spółka G. Sp. z o.o. z siedzibą w N. bez wątpienia nie jest właścicielem przedmiotowego w sprawie automatu o niskich wygranych i nie występuje w sprawie jako strona na żadnej innej podstawie. Między obiema spółkami nie zachodzi również stosunek zależności. Nie można się zatem zgodzić z twierdzeniem organu, że sprostowanie polegało jedynie na uzupełnieniu nazwy strony o brakujący element oraz na skorygowaniu błędnie oznaczonej siedziby. Zmiana ta stanowiła bowiem w istocie zmianę merytoryczną, wpływającą na istotę rozstrzygnięcia zawartego w sprostowanym postanowieniu. Tego rodzaju "sprostowanie" jest zgodnie z utartą linią orzeczniczą NSA niedopuszczalne, tak na gruncie art. 215 § 1 o.p., jak i na gruncie art. 113 § 1 k.p.a. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 13 września 1999 r., IV SA 39/99, "Wszczęcie postępowania administracyjnego przez podmiot nie mający w sprawie przymiotu strony bądź wymienienie takiego podmiotu w decyzji administracyjnej jako jedynego jej adresata, w żadnym przypadku nie może zostać zakwalifikowane jako błąd lub omyłka w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., nadające się do ich sprostowania". Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania administracyjnego. Problem sprowadzał się do wykładni art. 215 § 1 o.p., zgodnie z którym organ podatkowy może, z urzędu lub na żądanie strony, prostować w drodze postanowienia błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanej przez ten organ decyzji, przy czym stosownie do treści art. 219 o.p. przepis ten ma zastosowanie również do postanowień. Oczywistość błędu pisarskiego (omyłki) wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (uzasadnienie wyroku NSA z dnia 10 lutego 1994 r., SA/Kr 723/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 65). Analizując przedmiotową sprawę należy dojść do wniosku, że organ dopuścił się właśnie takiej oczywistej omyłki. Wynika to wprost z tego, że Dyrektor Izby Celnej w T. działał jako organ II instancji i rozpatrywał zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w T., z którego treści wynika, iż sprawa toczyła się z udziałem jedynie Przedsiębiorstwa G. Sp. z o.o. w K. Nie ulega zatem żadnej wątpliwości to, że postanowienie organu II instancji musiało i mogło dotyczyć jedynie tego podmiotu. Bezsporne było to, że automat, którego dotyczyło postępowanie, stanowił własność w/w spółki. Na żadnym etapie postępowania nie występowała w niniejszej sprawie G. Sp. z o.o. w N., co ewentualnie mogłoby wzbudzić wątpliwości co do tego, czy faktycznie błąd organu ma charakter oczywistej omyłki. Ponadto należy zwrócić uwagę na to, że organ doręczył odpis postanowienia pełnomocnikowi Przedsiębiorstwa G. Sp. z o.o. w K. adw. A. G., a nie mylnie powołanej w przedmiotowym postanowieniu G. Sp. z o.o. w N.. Gdyby zatem organ mylnie uważał, że postanowienie winno dotyczyć G. Sp. z o.o. w N., wówczas niewątpliwie doręczyłby odpis postanowienia temuż podmiotowi. Zestawiając te wszystkie okoliczności nie można mieć wątpliwości co do charakteru błędu popełnionego przez organ, co skutkowało koniecznością oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.