II SA/Bd 337/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu w dniu 10 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W dniu 24 października 2017 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na podstawie zarządzenia Referendarza Sądowego z dnia 26 października 2017 r. przesłano skarżącej urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) w celu jego wypełnienia i przedłożenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżąca nie nadesłała urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2017 r. Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania. Pismem z dnia 9 stycznia 2018 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór wniosku został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 1257). Niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 21 kwietnia 2008 r., I OPS 1/08). Stosownie do art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu, lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W myśl art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, której to czynności strona nie dokonała w terminie bez swojej winy, a zgodnie z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. wniosek taki składa się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy, a ocena argumentacji strony wnoszącej o to przywrócenie podlega ocenie sądu, który rozstrzyga czy brak swojej winy strona uprawdopodobniła. Uzależnione ono jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Zgodnie z orzecznictwem sądowym do okoliczności faktycznych, które uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, niepubl.), czy mylne pouczenie o środkach zaskarżania. Natomiast do przesłanek negatywnych zalicza się przykładowo: zaniedbanie pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji w zakładzie osoby prawnej (wyrok NSA z 9 marca 2000 r., I SA/Gd 1288/99), nieznajomość prawa (wyrok NSA z 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97), czy niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie NSA z 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99). Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Można o nim mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/03). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Z treści omawianego przepisu należy wywieść, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy do sądu i powinna uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. Uchybienie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w przedmiotowej sprawie jest bezsporne, wobec czego zasadnym było złożenie wniosku o jego przywrócenie. Pomimo, iż wniosek taki został złożony w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a., to skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu tegoż terminu, albowiem okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. We wniosku o przywrócenie terminu strona skarżąca powołała się na swoją trudną sytuację materialną. Zdaniem Sądu podnoszona przez skarżącą argumentacja należy uznać za całkowicie chybioną. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności po upływie terminu zakreślonego dla jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (w rozumieniu zamierzonego działania sprzecznego z regułami postępowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności do załatwiania własnych spraw). Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, według obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, w tym przypadku nadesłania wszystkich wymaganych załączników do skargi wskazanych w zarządzeniu Sądu. Zdaniem Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, pozwalającej na zastosowanie instytucji przewidzianej w treści art. 86 § 1 p.p.s.a. Z argumentów podnoszonych przez stronę skarżącą wynika, że brak winy w uchybieniu terminu upatruje w tym, że jej sytuacja materialna jest ciężka, że ona wraz z mężem są ludźmi schorowanymi i nie mają nikąd pomocy. Z uwagi na powyższe, powołane przez skarżącą okoliczności, nie mogą uzasadniać przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zdaniem Sądu, wskazane w art. 87 § 2 P.p.s.a., kryterium braku winy nie zostało uprawdopodobnione. Wskazane przez skarżąca okoliczności mogłyby co najwyżej stanowić podstawę wniosku o przyznanie prawa pomocy, a nie wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. Mając na uwadze przedstawioną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.