II SA/Bd 34/07
WyrokWSA w Bydgoszczy2007-03-20
Skład orzekający: Renata Owczarzak, Małgorzata Włodarska, Anna Klotz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy niestawiennictwo dłużnika alimentacyjnego w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, bez uzasadnionej przyczyny, jest równoznaczne z odmową podjęcia pracy w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, uzasadniającą skierowanie wniosku o ściganie za przestępstwo niealimentacji i zatrzymanie prawa jazdy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że niestawiennictwo dłużnika alimentacyjnego w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie nie jest równoznaczne z odmową podjęcia pracy w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Przepisy te rozróżniają niestawiennictwo od odmowy podjęcia pracy. Skierowanie wniosku o ściganie za przestępstwo niealimentacji i zatrzymanie prawa jazdy wymaga spełnienia dodatkowych przesłanek, takich jak przeprowadzenie wywiadu środowiskowego czy propozycja prac publicznych, których brak w niniejszej sprawie.Stan faktyczny
Skarga dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Organ uznał, że niestawiennictwo skarżącego w urzędzie pracy jest równoznaczne z odmową podjęcia pracy, co stanowi podstawę do zatrzymania prawa jazdy. Skarżący argumentował, że podjął pracę na umowę zlecenia, a następnie umowę o pracę, co powinno wykluczać zatrzymanie prawa jazdy. Sąd rozpoznał sprawę, badając zgodność decyzji organów z prawem.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E. G. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rozprawie w dniu 20 marca 2007r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2006r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz E. G. kwotę 200 zł. (dwieście zł.) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II SA/Bd 34/07
Uzasadnienie
E. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]2006r. nr [...], którą na podstawie art. 5 ust. 2 w związku z art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]2006r. Nr [...]o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. AB.
Z akt sprawy wynika, że wyrokiem z dnia [...]2003r. sygn. akt [...]Sąd Okręgowy w Bydgoszczy o orzeczeniu rozwodu E. G. z B. G., zasądził od skarżącego na rzecz małoletniego P. G. kwotę 200 zł tytułem alimentów.
W dniu 8 września 2005r. B. G. złożyła do Prezydenta Miasta B. wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Do wniosku załączyła zaświadczenie komornika o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego w związku z wyrokiem Sądu o zasądzeniu alimentów.
Decyzją z dnia [...] 2005r. nr [...]Prezydent Miasta B. przyznał P. G. zaliczkę alimentacyjną za okres od 1 .09.2005r. do 31 sierpnia 2006r. w kwocie 170 zł. miesięcznie.
W dniu 12 maja 2006r. E. G. wykreślony został z ewidencji osób bezrobotnych z powodu niestawiennictwa w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. w wyznaczonym terminie. Następnie w dniu [...] 2006r. Prezydent Miasta B. skierował do Prokuratury Rejonowej B.wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 Kodeksu karnego na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych. Organ przyjął, iż zachodzi w stosunku do skarżącego bezskuteczność egzekucji w stosunku do skarżącego z uwagi na wykreślenie go z ewidencji osób bezrobotnych z powodu niestawiennictwa w wyznaczonym terminie. W ocenie organu niestawiennictwo osoby bezrobotnej w wyznaczonym terminie należy traktować jako odmowę podjęcia pracy.
Na skutek powyższych ustaleń w dniu 13 września 2006r. Prezydent Miasta B. wydał decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. A, B , od której E. G. wniósł odwołanie i załączył umowę zlecenia z dnia 1 września 2006r. potwierdzającą wykonywanie przez skarżącego czynności kierowcy w okresie od 1 września do 30 września 2006r. Jednocześnie odwołujący się wniósł o uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy z uwagi na zagrożenie utraty pracy w charakterze kierowcy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia [...] 2006r. nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygniecie organu I instancji.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu powołując się na przepisy art. 5 ust. 2 w związku z art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta Bydgoszczy o zatrzymaniu prawa jazdy nie narusza przepisów prawa. Organ wychodząc z wykładni systemowej w oparciu o przepisy art. 2 ust. 1 pkt 11 i pkt 43 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), art. 2 ustawy Kodeks pracy stwierdził, że umowa zlecenia nie jest zatrudnieniem w rozumieniu ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
W skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z uwagi na podjęcie pracy, którą udokumentował umową o pracę z dnia 30 października 2006r.
W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji. Nadto organ dodał, że umowa o pracę dostarczona w postępowaniu sądowym nie może mieć wpływu na legalność decyzji organu odwoławczego, ponieważ potwierdza ona okoliczność podjęcia zatrudnienia już po wydaniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W art.4 ust. 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) brak jest regulacji prawnej, iż w sytuacji niestawiennictwa dłużnika alimentacyjnego w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomienia przez niego powyższego organu w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa , organ właściwy dłużnika informuje podmiot uprawniony do złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.).
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z niestawiennictwem bezrobotnego w terminie w powiatowym urzędzie pracy, a nie z odmową podjęcia pracy.
Nie można uznać tak jak to uczynił organ, że niestawiennictwo bezrobotnego w PUP w wyznaczonym terminie jest równoznaczne z odmową podjęcia pracy. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2004, Nr 99, poz.1001 ze zm.) w art. 33 ust. 4 pkt 3 i 4 rozróżnia niestawiennictwo od odmowy bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, które stanowią podstawę do utraty statusu bezrobotnego. Nie można każdej sytuacji zawartej w art. 33 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach ryku pracy, która stanowi podstawę do utraty statusu osoby bezrobotnej traktować jako odmowę pracy w rozumieniu art. 4 ust 3 o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z wykładnią celowościową przepis art. 4 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, jest instrumentem do przymuszenia dłużnika do wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego, gdyż uporczywe uchylanie się dłużnika od tego obciążenia jest przestępstwem. Skierowanie wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, powinno nastąpić po spełnieniu przesłanek z art. 4.
W pierwszej kolejności ośrodek pomocy społecznej winien na wniosek organu właściwego dłużnika przeprowadzić wywiad środowiskowy u dłużnika alimentacyjnego. W przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swych zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika:
1) zwraca się do właściwego urzędu pracy o przedstawienie informacji o możliwościach aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego;
2) występuje, w razie braku możliwości aktywizacji zawodowej, z wnioskiem do starosty o skierowanie dłużnika do prac organizowanych na zasadach robót publicznych, określonych w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Dopiero, gdy dłużnik alimentacyjny uchyla się od przeprowadzenia wywiadu lub odmawia podjęcia prac organizowanych na zasadach robót publicznych, określonych w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy lub uchyla się od nich organ właściwy dłużnika informuje podmiot uprawniony do złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy Kodeks karny.
W rozpoznawanej sprawie brak jest dowodów potwierdzających, że przeprowadzono wywiad środowiskowy ze skarżącym lub, że skarżący uchylał się od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z akt sprawy nie wynika, że skarżący otrzymał propozycję prac organizowanych na zasadach robót publicznych, określonych w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zatem nie można stwierdzić, że się od nich uchylał.
Samo niestawiennictwo w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie nie jest równoznaczne z odmową podjęcia pracy.
W postępowaniu odwoławczym skarżący udokumentował, że z dniem 1 września 2006r. zawarł umowę zlecenia na wykonywanie czynności kierowcy.
Powyższe stanowiło o utracie statusu osoby bezrobotnej zgodnie z definicją art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji, ponieważ pojęcie -bezrobotny - oznacza osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub i, j, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej w systemie wieczorowym, zaocznym lub eksternistycznym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej(..).
Przy czym pod pojęciem innej pracy zarobkowej – ustawodawca uważa wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych.
Błędna wykładnia organu co do interpretacji art. 4 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej poskutkowała złożeniem wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 KK. Wniosek ten uruchomił postępowanie o zatrzymanie prawa jazdy na podstawie art. 5 ust . 1 i ust. 2 powyższej ustawy, który stanowi, że organ właściwy dłużnika, w przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 3, kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, a na podstawie tego wniosku, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.
W świetle powyższego Sąd działając na podstawie 135 , art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) stwierdził, że decyzje organów obydwu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie na podstawie art. 152 powyższej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i na podstawie art. 200 zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło