II SA/Bd 34/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Tyliński ( spr) Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015r. sprawy ze skargi T. K. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę. Komendant Miejski Policji w B. rozkazem personalnym z dnia [...] r., nr [...] zwolnił sierż. T. K. – zwanego dalej "skarżącym" ze służby z dniem 26 października 2014 r. Jednocześnie na podstawie art. 108 § 1 Kpa decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu od ww. rozkazu personalnego pełnomocnik wniósł o uchylenie wymienionego rozkazu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu tego odwołania skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 oraz 108 Kpa, a nadto art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r., Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.). Skarżący podniósł, że w ramach postępowania administracyjnego, ani też w prowadzonym równolegle postępowaniu karnym nie złożył wyjaśnień, a jedynie oświadczenie, że nie przyznaje się do winy. Tym samym wyjaśnienia, których nie ma nie mogły być podstawą ustalenia stanu faktycznego. W toku postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonego rozkazu nie przeprowadzono w istocie rzeczy żadnego dowodu, bo za dowód w sprawie nie mogą być uznane w jego ocenie kserokopie dokumentów z innego postępowania. Pełne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy jest uwarunkowane przeprowadzeniem postępowania dowodowego przez organ orzekający w sprawie. Rozpoznawanie i rozstrzyganie sprawy na podstawie materiału dowodowego przeprowadzonego w innej sprawie -a taką jest sprawa karna - pozbawia pełnej możliwości wszechstronnej oceny materiału dowodowego. Stronie przysługuje również prawo do udziału w czynnościach dowodowych. Organ prowadzący postępowanie obowiązany jest zapewnić stronie udział w tych czynnościach oraz termin do przygotowania udziału w tych czynnościach. Strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków przynajmniej na 7 dni przed terminem. Jego zdaniem Postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie nie może być żadną miarą uznane za spełniające zasady obiektywizmu i bezstronności oraz zapewnienia udziału strony w czynnościach postępowania dowodowego. Tym bardziej brak jest jakichkolwiek podstaw dla ustalenia, że popełnienie przestępstwa jest oczywiste. Wobec braku w materiale sprawy podstaw wskazujących na istnienie przesłanek z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, wydanie rozkazu w przedmiocie zwolnienia ze służby było niedopuszczalne. W sprawie nie zachodzą przesłanki do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, a to z uwagi na brak przesłanek zapisanych w normie art. 108 Kpa. Utożsamianie interesu społecznego z interesem służby jest nadużyciem. Interes służby powinien być tożsamy z interesem społecznym -niekoniecznie zaś odwrotnie. Komendant Wojewódzki Policji w B. rozkazem personalnym z dnia [...] r., nr [...] zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołano treść art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji uznał, że oczywiste jest popełnienie w dniu 25 października 2014 r. przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k., co uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone postępowaniem administracyjnym. Do akt tego postępowania włączono kserokopie materiałów zebranych przez Komisariat Policji B.-Ś. Analiza tych dowodów pozwoliła organowi na stwierdzenie, że w tej sprawie istnieje oczywistość popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. Za oczywistością popełnienia tego czynu przemawiają, bowiem dowody z zeznań świadków: st. sierż. P. M. i sierż. P. M., złożonych w dniu 25 października 2014 r. oraz dowody z dokumentów w postaci protokołów z przebiegu badania stanu trzeźwości skarżącego urządzeniem elektronicznym z dnia 25 października 2014 r. Według organu odwoławczego z zeznań wynika jednoznacznie, że skarżący został zatrzymany przez st. sierż. P. M. i sierż. P. M. na gorącym uczynku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa. Zeznania wymienionych policjantów ocenić należy jako konkretne i jasne, spójne i logiczne. Skarżący, po przedstawieniu mu przez funkcjonariusza Policji zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. nie przyznał się do zarzucanego czynu, jednocześnie odmówił składania wyjaśnień i odpowiedzi na pytania. Organ uznał to za przyjętą przez niego linię obrony, albowiem z racji wykonywanych obowiązków służbowych zna on z pewnością doskonale znamiona przestępstwa, jakim jest prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, znane mu są też okoliczności, w których popełnia się ten czyn. Organ wskazał, że pełni on, na co dzień służbę charakterze patrolowo-interwencyjnym, do której zadań należy również ujawnianie nietrzeźwych kierujących. Organ odwoławczy podał, że z protokołów z przebiegu badania stanu trzeźwości skarżącego wynika, że badania te dały następujące wyniki: o godz. 4.18 - 0,62 mg/l, o godz. 4.40 - 0,59 mg/l i o godz. 4.54 - 0,56 mg/l i w jego ocenie te dowody zasługują na wiarygodność albowiem pochodzą z obiektywnych źródeł, jakim są elektroniczne urządzenia do przeprowadzania badań, którymi w tym przypadku były Alcosensor 068781 i Alcotest Drager 7110. Zdaniem organu II instancji oczywistym jest, że skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa, ponieważ jechał jako kierujący pojazdem mechanicznym w ruchu lądowym znajdując się w stanie nietrzeźwości, co oznacza, że popełnił czyn o znamionach wyżej wymienionego przestępstwa, które to jest przestępstwem umyślnym, ściganym z oskarżenia publicznego. Zatem w świetle tych okoliczności waga tego czynu w znaczeniu, w jakim jest on określony w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, jest znaczna, stąd też tolerowanie w tych okolicznościach takiego zachowania, którego sprawcą jest funkcjonariusz Policji, czyniłoby Policję formacją niewiarygodną. W opinii organu zgodnie z art. 25 oraz art. 27 ust. 1 ustawy o Policji popełnienie tego czynu uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Z treści paragrafu 2 zasad etyki zawodowej policjanta - stanowiących załącznik do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta (Dz. Urz. KGP z 2004 r. Nr 1, poz. 3) - wynika, że w sytuacjach nieuregulowanych przepisami prawa lub nieujętych w niniejszych zasadach etyki zawodowej policjant powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji. W tym kontekście organ przywołując treść art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, stwierdził, że a contrario policjant nie powinien sam popełniać takich czynów, bowiem takie zachowanie stoi w opozycji do społecznych oczekiwań wobec funkcjonariuszy Policji, którzy - jako służba publiczna - są przez to społeczeństwo utrzymywani. Ta opozycja jest niemożliwa do zaakceptowania z punktu widzenia interesu służby, który w tym przypadku jest tożsamy z interesem społecznym. Zwolnienie na tej podstawie prawnej jest fakultatywne. Oznacza to, że organ administracji publicznej rozstrzygając taką sprawę powinien kierować się między innymi ogólną zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, wyrażoną w art. 7 Kpa in fine. W tym kontekście według organu należy odnieść się do indywidualnych okoliczności sprawy. Za interesem społecznym przemawiają ustalone już wyżej okoliczności. Za interesem obywateli - w tym przypadku utożsamianym z interesem strony - przemawia niewątpliwie trwałość stosunku służbowego, z czym wiąże się stabilność jego sytuacji zawodowej i materialnej, co właśnie zapewnia służba w Policji. Porównując ustalone wyżej okoliczności przemawiające za interesem społecznym i za interesem obywatela organ stwierdził, że w tym konkretnym przypadku konflikt między tymi wartościami należy rozstrzygnąć na korzyść interesu społecznego. Organ II instancji podkreślił również, że sytuacja skarżącego nie jest ostatecznie rozstrzygnięta, albowiem zgodnie z art. 42 ust. 7 ustawy o Policji przepisy ust. 1-6 (to znaczy przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne) stosuje się odpowiednio do policjanta zwolnionego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 i 9, jeżeli postępowanie karne zostało zakończone prawomocnym wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa albo przestępstwa skarbowego lub braku ustawowych znamion czynu zabronionego. To oznacza, że interes osoby niewinnej jest zabezpieczony poprzez przywrócenie do służby na stanowisko równorzędne i pozwala na odwrócenie skutków wcześniejszego zwolnienia ze służby. W ocenie organu II instancji zasadnym było również nadanie temu rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności, ponieważ w aspekcie niniejszej sprawy, wymieniony interes społeczny przejawia się w ważnym interesie służby. Organ wskazał, że charakter zarzucanego skarżącemu przestępstwa w sposób szczególny godzi w społeczny wizerunek Policji, bowiem zostało ono popełnione przez funkcjonariusza służby prewencyjnej, czyli funkcjonariusza służby, do której podstawowych, codziennych zadań należy dbałość o bezpieczeństwo i porządek publiczny, w tym również bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że okoliczności podniesione w jego treści nie zasługują na uwzględnienie. Na powyższy rozkaz personalny skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego wydanego w I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3, 108 Kpa oraz art. 138 §2 Kpa, a nadto art. 41 ust. 1 pkt 8 ustawy o Policji. W uzasadnieniu skargi powoływał się niemal na te same okoliczności, co w odwołaniu. Ponadto podniósł, że nie wynika, aby rozkaz personalny w I instancji został wydany przez Komendanta Miejskiego Policji, ponieważ jest on przez niego podpisany, co winno skutkować stwierdzeniem jego nieważności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku. Dokonując oceny zaskarżonego rozkazu personalnego w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdza, że odpowiada on prawu. Podstawę prawną zaskarżonego rozkazu personalnego stanowi art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Zatem, do zastosowania tego przepisu w stanie faktycznym sprawy niezbędne było wykazanie oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, w konsekwencji czego nie jest możliwe pozostawienie go w służbie. Przesłanka oczywistości popełnienia przestępstwa powinna być skonkretyzowana przez wskazanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę. Należy wyjaśnić, że oczywistość popełnienia przestępstwa lub przestępstwa skarbowego zachodzi wtedy, gdy bez potrzeby wnikliwych dociekań zdarzenie (czyn lub zaniechanie) mieści w sobie dla każdego widoczne znamiona określonego przestępstwa. Oczywistość przestępstwa w rozumieniu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji dotyczy, bowiem bezsporności (obiektywności) faktu, a więc samego zaistnienia czynu kwalifikowanego przez prawo jako przestępstwo bez względu na to, czy przestępstwo to będzie następnie ścigane i sprawca jego skazany (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 15 września 2005 r., sygn. akt II SA/Ol 271/05, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że ,,oczywistość" popełnienia przestępstwa może być stwierdzona nie tylko na podstawie prawomocnego wyroku skazującego, ale również i bez tej podstawy, lecz na podstawie takiej oceny konkretnego zdarzenia, które nie pozostawia wątpliwości co do wyniku ewentualnego postępowania karnego. Gdyby, bowiem ustawodawca chciał uzależnić zwolnienie policjanta ze służby na podstawie wskazanego wyżej przepisu od uprzedniego wydania prawomocnego wyroku skazującego, to taka regulacja znalazłaby się wprost w ustawie tak, jak ma to miejsce w przypadku popełnienia przez policjanta umyślnego przestępstwa lub przestępstwa skarbowego ściganego z oskarżenia publicznego. W tym przypadku art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji obligatoryjne zwolnienie policjanta ze służby uzależnia od skazania tego policjanta prawomocnym wyrokiem sądu. Kwestię oczywistości popełnienia przestępstwa organy administracyjne, zatem oceniają samodzielnie w oparciu o zebrany przez siebie materiał dowodowy. W wyroku z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 735/12 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął też, że ustalenie oczywistości popełnienia czynu w rozumieniu art. 41 ust. 2 pkt 8 powołanej ustawy powinno nastąpić z poszanowaniem reguł postępowania dowodowego przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Jednakże należy mieć też na uwadze, że postępowanie dowodowe w sprawie dotyczącej zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie może naruszać uprawnień do podejmowania czynności ustawowo przewidzianych dla organów ścigania w ramach postępowania przygotowawczego. Dlatego, chociaż organ Policji ma w tego rodzaju postępowaniu obowiązek zebrania dowodów świadczących o oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, z drugiej jednak strony nie ma podstaw prawnych do dublowania postępowania w zakresie czynności, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 1 i art. 297 k.p.k. Z tego też względu postępowanie dowodowe w takiej sprawie musi znaleźć ograniczenia z uwagi na prowadzone postępowanie przygotowawcze i jego cele. W zaskarżonym rozkazie personalnym wskazano, że skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., gdyż jechał jako kierujący pojazdem mechanicznym w ruchu lądowym znajdując się w stanie nietrzeźwości (0,62 mg/l, 0,59 mg/l i 0,56 mg/l). Powyższego organ dowodził z kserokopii materiałów zebranych przez Komisariat Policji B.-Ś. tj.: dowody z zeznań świadków: st. sierż. P. M. (k. 14-15) i sierż. P. M. (k. 16-17), złożonych w dniu 25 października 2014 r. oraz dowody z dokumentów w postaci protokołów z przebiegu badania stanu trzeźwości skarżącego urządzeniem elektronicznym z dnia 25 października 2014 r. (k. 4-6). Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Sąd nie ma wątpliwości, że organy prowadzące postępowanie w sprawie zasadnie przyjęły, że skarżący prowadził pojazd mechaniczny w ruchu lądowym będąc w stanie nietrzeźwym. Należy stwierdzić, że oba organy instancyjne miały świadomość, że na podstawie zebranego w postępowaniu przygotowawczym materiału istnieje duże prawdopodobieństwo, że skarżący dopuścił się popełnienia przestępstwa. Zasadnie przyjęto tym samym, że zachodzi oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 735/12 i wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 188/14, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie ma również znaczenie opinia organizacji związkowej. Pomimo, że opinia związku zawodowego nie ma charakteru wiążącego (tak: NSA w wyroku z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 3134/12, publ. na stronie orzeczenia.nsa. gov.pl) to w rozpoznawanej sprawie nie ma ona charakteru pozytywnego dla skarżącego - a wręcz przeciwnie – wyraża zgodę na zwolnienie go ze służby w Policji. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu wystąpiła podstawa prawna zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, określona w przepisie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Słusznie też decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, bowiem okoliczności popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa nie budzą wątpliwości, co w istotny sposób narusza interes służby, tożsamy z ważnym interesem społecznym. Interes ten przejawia się zaś w tym, że bezpieczeństwo i porządek publiczny winny być realizowane przez osoby spełniające wymogi określone w art. 25 ustawy o Policji. Skarżący niewątpliwie sprzeniewierzył się zasadom, które winien przestrzegać będąc funkcjonariuszem Policji. Należy, więc podzielić pogląd organów, że pozostawienie skarżącego w służbie przeczyłoby ogólnie przyjętemu poczuciu sprawiedliwości społecznej oraz świadczyłoby o niewiarygodności Policji. Oczywisty fakt popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, spowodował bowiem utratę przez skarżącego przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, co uniemożliwia pozostawienie go w służbie z uwagi na szczególny charakter zawodu policjanta ukierunkowany na ochronę bezpieczeństwa ludzi i utrzymania porządku publicznego. Tym samym, nie ulega wątpliwości Sądu, że w sprawie zostały wykazane przesłanki warunkujące możliwość zwolnienia skarżącego ze służby. Organy obu instancji w sposób wystarczający i przekonywujący uzasadniły też niemożność pozostawienia skarżącego w służbie w Policji. Dlatego Sąd stwierdził, że wymagania formalne warunkujące zwolnienie policjanta ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji zostały w sprawie spełnione. Sąd nie dopatrzył się zaś w niniejszej sprawie naruszenia przez organy obu instancji przepisów procedury administracyjnej w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy podjęły wystarczające kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 Kpa), umożliwiły stronom czynny udział w sprawie (art. 10 § 1 Kpa), zebrały i rozpatrzyły w wyczerpujący sposób materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia (art. 77 § 1 Kpa), dokonały swobodnej, ale nie dowolnej jego oceny bez przekroczenia granic uznania administracyjnego (art. 80 Kpa) i uzasadniły swoje rozstrzygnięcia zgodnie z art. 107 § 3 Kpa. Odnosząc się do zarzutu jakoby rozkaz personalny w I instancji nie został wydany przez Komendanta Miejskiego Policji, ponieważ jest on przez niego podpisany, co winno skutkować stwierdzeniem jego nieważności należy stwierdzić, że jest on bezzasadny. Poza tym należy wskazać, że pełnomocnik nie kwestionował tego faktu przy składaniu odwołania. Mając na uwadze powyższe orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jak w sentencji wyroku.