II SA/Bd 340/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.),, AsesorWSA Grzegorz Saniewski, Protokolant Magdalena Gadecka, po rozpoznaniu w dniu 07 września 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi A. Z. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie, 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. Orzeczeniem z dnia [...] 2004 r. nr [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w B., po rozpoznaniu u A. Z. osobowości zaburzonej oraz tatuażu uda i podudzia lewego (§ 68 p1, § 2 p 8 Załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. - Dz.U. Nr 151, poz. 1595), uznała go za zdolnego do czynnej służby wojskowej, zaliczając do kategorii zdrowia "A". W uzasadnieniu organ wskazał jedynie, że stan zdrowia badanego zezwala mu na pełnienie służby wojskowej pomimo stwierdzonych schorzeń lub ułomności rozpatrywanych pojedynczo i łącznie, ponieważ nie upośledzają one w sposób istotny sprawności ustroju. Skarżący złożył odwołanie od tego orzeczenia do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. W uzasadnieniu podniósł, iż ustalenia Komisji są niewłaściwe, bowiem stan jego zdrowia oraz dotychczasowe leczenie jest dowodem na to, iż nie jest absolutnie zdolny do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Wskazuje na leczenie od wczesnego dzieciństwa zaburzeń zachowań i emocji oraz ogromne trudności w aklimatyzacji w nowych warunkach czy trudności znoszenia sytuacji konfliktowych. Oświadczył również, że pod opieką lekarzy psychiatrów pozostaje od kilkunastu lat Lekarze wyrażają opinię o niemożliwości odbycia przez niego służby wojskowej ze względu na ewentualność znaczącego nasilenia dolegliwości. Organ odwoławczy orzeczeniem z dnia [...] 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu przywołano całość dokumentacji leczniczej załączonej przez A. Z. do przedmiotowego odwołania tj. kartę informacyjną nr [...] z Wojewódzkiego Ośrodka Lecznictwa Psychiatrycznego w T. (pobyt w marcu 2004 r. z rozpoznaniem zaburzeń osobowości typu bordeline), zaświadczenie lekarskie z [...] 2004 r. stwierdzające zespół nadpobudliwości nerwowej i moczenie nocne, zaświadczenie lekarskie z [...] 2004 r. stwierdzające zaburzenie osobowości typu bordeline w stopniu znacznie nasilonym oraz kartę informacyjną z Izby Przyjęć Wojewódzkiego Ośrodka Lecznictwa Psychiatrycznego w T. z [...] 2004 r. gdzie mimo rozpoznania osobowości bordeline oraz reakcji adaptacyjno - depresyjnej poborowy nie wyraził zgody na zaproponowaną mu obserwację na oddziale. Okolicznością przesądzającą o uznaniu poborowego za zdolnego do służby był fakt jego odmowy na zaproponowaną przez Kierownika Klinicznego Oddziału Psychiatrycznego X Wojskowego Szpitala Klinicznego w B. obserwację szpitalną na oddziale psychiatrycznym, której konieczność przeprowadzenia wynikała z dokumentacji leczniczej, wyniku badania psychologicznego oraz z oceny własnej Kierownika. A. Z. złożył skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy uznając je za całkowicie błędne oraz sprzeczne z prawem, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. § 68(błędnie wskazanego jako 58) p. 3 Załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 25 czerwca 2004 r. poprzez nie zakwalifikowanie zaburzeń Jego osobowości jako znacznie upośledzających zdolności adaptacyjne utrwalone i w konsekwencji błędne przyznanie kategorii "A". Skarżący zarzucił też naruszenie przepisów procesowych - art. 7 K.p.a. polegające na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz nie uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli podczas wydawania zaskarżonych decyzji (I i II instancji) wnosząc jednocześnie o ich uchylenie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wnosząc o oddalenie skargi wskazał, iż zastosowana kwalifikacja orzecznicza rozpoznanych schorzeń była prawidłowa, odpowiednia do stopnia ich zaawansowania i uzasadniała zaliczenie A. Z. do kategorii zdrowia "A". Zdaniem organu przeprowadzone przez Terenową Wojskową Komisje Lekarską badania psychologiczne i psychiatryczne skarżącego (wykonane wobec jego odmowy na proponowaną obserwację w Oddziale Psychiatrycznym) przemawiają za uznaniem zaburzenia osobowości jako nieznacznie nasilonego a tym samym uzasadniona jest kwalifikacja jedynie do § 68 p.1 Załącznika. Podniesiono również, że sugerowany przez skarżącego okres wystąpienia zaburzeń osobowości zbiega się z czasem, w którym poborowy podlega obowiązkowi odbycia służby wojskowej, której nie chce pełnić. Na dowód tego powołano się na orzeczenie PKL T. z [...] 2002 r. nr 1835, w którym nie rozpoznano jakichkolwiek zaburzeń zdrowia skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie podjęto z naruszeniem prawa. Zakres właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego określa art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 12690), który w § 2 stanowi, iż Sąd sprawuje kontrolę zaskarżonych rozstrzygnięć pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że rozpatrując skargę na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej Sąd bada prawidłowość postępowania administracyjnego poprzedzającego określenie stanu zdrowia poborowego, w szczególności czy zbadanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie i badaniach, a następnie czy dokonana przez odpowiednią wojskową komisję lekarską ocena zdolności poborowego do służby wojskowej jest zgodna z przepisami rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do poddania merytorycznej ocenie rozpoznania dokonanego przez uprawnionych lekarzy, jak i kwalifikacji badanego do określonej jednostki wykazu chorób i ułomności. Zasady określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach określone zostały w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. (Dz. U. Nr 151, poz.1595). Zgodnie z treścią § 14 tego rozporządzenia orzeczenia o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii zdolności do służby wojskowej wydają właściwe wojskowe komisje lekarskie na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby - także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, które dotyczą stanu zdrowia żołnierza niezawodowego I mogą mieć znaczenie związku choroby lub ułomności z czynną służbą wojskową. W niniejszej sprawie zwrócić należy uwagę na załączoną przez skarżącego do akt dokumentację lekarską dotyczącą okresu marzec - grudzień 2004 r., która stanowiąc uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, nie została jednak oceniona przez organ odwoławczy podczas wydawania rozstrzygnięcia. Brak bowiem w uzasadnieniu tego orzeczenia jakiegokolwiek odniesienia organu do merytorycznej zawartości dokumentacji przedstawionej przez skarżącego. Wyszczególnienie kolejnych, przedstawionych przez stronę dowodów w sprawie, bez zajęcia stanowiska co do każdego z nich, pozostaje w sprzeczności z wymaganiami jakie stawia kodeks postępowania administracyjnego co do prawidłowego przeprowadzenia postępowania. Jednym z wymogów, statuowanych przez zasadę ogólną K.p.a. - art. 7, jest obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Emanacją prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego jest uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, które zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 Kp.a. powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Sprzeczne opinie lekarskie, różne diagnozy stawiane skarżącemu; z jednej strony przez lekarzy TWKL, z drugiej zaś przez specjalistów cywilnych, skłaniają do uznania, iż stan faktyczny sprawy cechował się pewną złożonością a przez to wymagał dokładnego rozpatrzenia i wyjaśnienia. Strona skarżąca skorzystała z przysługującego jej uprawnienia do czynnego udziału w postępowaniu, składając określone wnioski dowodowe, które jednak nie zostały merytorycznie rozpatrzone przez organ powodując przez to naruszenie przywołanych wyżej przepisów K.p.a. Zwrócić też należy uwagę, iż istotą orzekania komisji lekarskich nie jest stwierdzenie stanu zdrowia, jak w typowym badaniu lekarskim, ale stwierdzenie przydatności do służby wojskowej. Tak więc zakres przeprowadzanych badań lekarskich podporządkowany jest ustaleniu samej zdolności do służby wojskowej i jej kategorii. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w szczególności z wyników badań specjalistyczno - lekarskich, na które skierowano poborowego w dniu 31 sierpnia 2004 r. wynika, że oprócz kwalifikacji chorobowej z § 68 p. 1 Załącznika nr 2 tj. zaburzenia osobowości nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne (badanie neurologiczne), znajduje się też kwalifikacja z § 68 p. 3 - zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne utrwalone (badanie psychiatryczne). Ta rozbieżność kwalifikacyjna ma duże znaczenie z punktu widzenia przydzielenia określonej kategorii wojskowej, bowiem o ile stwierdzenie pierwszej ułomności nie stanowi jakiejkolwiek niezdolności do służby wojskowej (kat. A), to już druga kwalifikacja przesądza o uznaniu takiej właśnie niezdolności (kat. D). Z niewiadomych jednak przyczyn zarówno Terenowa jak i Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska przy rozstrzyganiu w zakresie zdolności do służby wojskowej nie tylko nie odniosły się do tego faktu, lecz z góry przyjęły kwalifikację skarżącego z § 68 p. 1 przesądzając w ten sposób o zdolności skarżącego do służby wojskowej przydzielając kategorię zdrowia " A". Wojskowa komisja lekarska rozpatrująca odwołanie orzeka w zasadzie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby komisja może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować badanego na obserwację szpitalną (§ 23 ust.2 rozporządzenia). Możliwość takiego skierowania musi być jednak rozpatrywana łącznie z charakterem stwierdzonego wstępnie schorzenia. Biorąc pod uwagę rozpoznane u skarżącego objawy zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne utrwalone należy ocenić czy naturalną konsekwencją takiego stanu rzeczy może być dążenie do uniknięcia przez taką osobę bezpośredniej konfrontacji z obcym otoczeniem, nieznanym środowiskiem i czy może to przybrać formę odmowy poddania się np. obserwacji szpitalnej. Niezrozumiałe jest więc stanowisko organu odwoławczego, który w tym konkretnym przypadku, uzasadnia swoje stanowisko co do zaliczenia skarżącego do określonej kategorii zdrowia, przywołując odmowę poddania się przez niego proponowanej obserwacji szpitalnej. Takie schematyczne rozstrzygnięcie sprawy, bez uwzględnienia szczególnych, indywidualnych okoliczności konkretnego przypadku jest nie do pogodzenia z istotą prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej (orzeczenia), stanowiącej skonkretyzowany, zindywidualizowany akt administracyjny wydany w konkretnych okolicznościach danej sprawy. W rezultacie należy przyjąć, że komisja odwoławcza nie dokonała rozpoznania lekarskiego, które miałoby oparcie w pełnych badaniach przedmiotowych, z zachowaniem wymogów proceduralnych. W konsekwencji kwalifikację skarżącego do służby wojskowej należało uznać za nieprawidłową. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzonym z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. organ ustali w oparciu o całokształt materiału dowodowego, czy w ustalonym stanie faktycznym można uznać A. Z. za zdolnego do służby wojskowej z kategorią zdrowia "A". Z tych względów - skoro orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy - Wojewódzki Sąd Administracyjny na podst. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu.