II SA/Bd 340/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 12 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej niezgodnie z przepisami prawa postanowił: oddalić wniosek. W dniu [...] sierpnia 2016 r. (uzupełniony [...] września 2016 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz pełnoletnim pasierbem. Dochód tegoż gospodarstwa wynosi łącznie [...] zł netto miesięcznie i składa się z wynagrodzenia za pracę oraz z wynajmu mieszkania. Żona skarżącego posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość o powierzchni [...] m2. Poza tym oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Podał, że zobowiązania i stałe wydatki stanowią m.in.: spłata rat kredytu oraz koszty utrzymania mieszkania łącznie ok. [...] zł. Według zeznań podatkowych PIT-37 za 2014 i 2015 r. wnioskodawca uzyskał odpowiednio dochód na kwotę [...]zł oraz [...] zł zaś jego żona według zeznań podatkowych PIT-36 za 2014 i 2015 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł oraz [...] zł. Z wyciągów z rachunku bankowego żony wnioskodawcy z okresu czerwiec - sierpień 2016 r. wynika, że wpłynęła na niego kwota ok. [...] zł. W oświadczeniu z dnia 1 września 2016 r. podał, że bieżące koszty utrzymania domu oraz spłata kredytów są możliwe dzięki wsparciu rodziny, która udzieliła pożyczki w ciągu ostatnich dwóch lat na kwotę ok. [...] zł. Z umowy ugody zawartej pomiędzy skarżącym a bankiem w dniu 17 sierpnia 2016 r. wynika, że skarżący prowadzi budowlaną działalność gospodarczą oraz że zobowiązała się spłacić zadłużenie. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Nad takim twierdzeniem zaważyło głównie to, że jak wynika z formularza PPF oraz dokumentów doń dołączonych skarżący wraz z żoną uzyskuje stały dochód, on sam prowadzi działalność gospodarczą w branży budowlanej, uzyskał i nadal uzyskuje pomoc od rodziny, spłaca raty kredytów, na jeden rachunek jego żony tylko w ciągu trzech miesięcy wpłynęła kwota ok. [...] zł. Z przedłożonej dokumentacji wynika, ze wnioskodawca wraz z żoną przeprowadza liczne transakcje finansowe na kwoty znacznie przewyższające ustalony w niniejszej sprawie wpis sądowy, który zresztą jest uiszczany jednorazowo po to aby zainicjować postępowanie sądowoadministracyjne. Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, we wnioskowanym zakresie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Stwierdzenie takie potwierdza porównanie będących do dyspozycji wnioskodawcy i jego żony dochodów oraz ciążących na nim i jego żonie comiesięcznych wydatkach. Istotne przy tym jest, że dla oceny możliwości finansowych strony skarżącej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają jedynie wydatki niezbędne (konieczne), tj. związane z bieżącym zaspokojeniem potrzeb egzystencjalnych (mieszkanie, wyżywienie itp.). Wydatków takich nie stanowią natomiast spłacane przez skarżącego raty kredytu czy pożyczki. Spłata kredytu ponadto nie jest wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu), niezależnie jakiemu celowi służą, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r. I GZ 587/14; z 19 listopada 2014 r. I OZ 1036/14; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze nie sposób uznać wnioskującego o przyznanie prawa pomocy za osobę ubogą. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.