II SA/Bd 346/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Renata Owczarzak ( spr ) Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 czerwca 2010r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę A. C. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] (znak:[...]) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Torunia z dnia [...] (znak:[...]) o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powyższe rozstrzygnięcia organów administracji publicznej oparte zostały na następujących ustaleniach faktycznych: A. C. uzyskała, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Torunia z dnia [...] (znak:[...]) prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 200 złotych miesięcznie w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. Dłużnik alimentacyjny w osobie ojca uprawnionej do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w dniu [...] przedstawił w Urzędzie Miasta Torunia dowody w postaci przekazów pocztowych nadania świadczeń pieniężnych w wysokości po 200 zł. miesięcznie za okres od grudnia 2008 r. do marca 2009 r. na rzecz A. C. W oświadczeniu z dnia [...] A. C. potwierdziła ten fakt. Została ona również pouczona, że otrzymane przez nią świadczenia z funduszu alimentacyjnego są nienależnie pobrane i należy je zwrócić wraz z odsetkami. Decyzją z dnia [...] (znak:[...]) Prezydent Miasta Torunia uchylił prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. C. za okresy miesięczne od 1 grudnia 2008 r. do 31 marca 2009 r. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Torunia zobowiązał A. C. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w postaci świadczeń wypłaconych za okres od grudnia 2008 r. do marca 2009 r. w wysokości po 200 zł miesięcznie, tj. w łącznej kwocie 800 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 95.17 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji strona powołała się na trudną sytuację materialną rodziny. Wskazała, że ojciec nie płacił należnych jej i siostrze alimentów w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. Przesyłane przez ojca pieniądze w okresie od grudnia 2008 r. do marca 2009 r. były potrzebne ze względu na konieczność uiszczenia opłaty za bal studniówkowy oraz kamerzystę, zakupu sukni na studniówkę, dodatków do ubioru, butów i korepetycji do matury. Przedstawiając trudną sytuację w jakiej znalazła się rodzina, strona wnosiła o uwzględnienie odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ podzielił ustalenia Prezydenta Miasta Torunia i uznał, że otrzymana przez uprawnioną do alimentów kwota za okres od grudnia 2008 r. do marca 2009 r. stanowiła nienależnie pobrane świadczenie i prawidłowa jest decyzja zobowiązująca do jej zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Jednocześnie organ odwoławczy poinformował stronę, że zgodnie z art. 23 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm) organ właściwy wierzyciela może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące rodziny. W skardze do tutejszego Sądu A. C. podniosła, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, przedstawiła trudną sytuację w jakiej znalazła się jej rodzina oraz wskazała, że nie otrzymała świadczenia alimentacyjnego za okres od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 1 czerwca 2010 r. skarżąca oświadczyła, że nie wiedziała, iż świadczenia, które pobierała, jej się nie należały. Przyjmując pieniądze od ojca myślała, że są to zaległe alimenty. Nie wiedziała, że ojciec złożył oświadczenie o tym, że płaci alimenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) pod względem zgodności z prawem. Zatem kognicja sądów administracyjnych została zawężona przez ustawodawcę do kryterium legalności. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – dalej jako: "ustawa p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia sprawy o zwrot nienależnie pobranego świadczenia jest art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm, dalej jako: "ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów"). Zgodnie z tym przepisem osoba, która pobrała nienależnie świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Zawarta w art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów legalna definicja nienależnie pobranego świadczenia nakazuje rozumieć je między innymi jako świadczenia wypłacone z funduszu alimentacyjnego, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. W świetle obowiązujących regulacji prawnych należy uznać, że aby wydana przez organ właściwy wierzyciela (art. 2 pkt 10 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) decyzja o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń była zgodna z prawem powinna ona opierać się na następujących przesłankach: a) wydana została decyzja o przyznaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej; b) kwota świadczeń z funduszu alimentacyjnego została rzeczywiście wypłacona osobie uprawnionej; c) wystąpiła co najmniej jedna z negatywnych przesłanek wymienionych w katalogu zawartym w art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów; d) od terminu pobrania nienależnych świadczeń nie upłynęło więcej niż 10 lat; e) należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń nie uległy jeszcze przedawnieniu; f) decyzja o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń nadaje się do egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Badając pod kątem spełniania powyższych przesłanek, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W szczególności skarżącej jako osobie uprawnionej do alimentów na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia [...] (sygn. akt [...]) ze względu na niemożność wyegzekwowania alimentów od osoby zobowiązanej do alimentacji właściwy organ wypłacał w okresie świadczeniowym obejmującym okres od dnia 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Bezsporne jest również, że dłużnik alimentacyjny przekazał w tymże okresie świadczeniowym skarżącej kwotę 800 zł. stanowiącej sumę poszczególnych rat alimentacyjnych za okresy miesięcznie od grudnia 2008 r. do marca 2009 r. (odpowiednio w dniu 8 grudnia 2008 r., 5 styczeń 2009 r., niedający się ustalić dzień lutego 2009 r., oraz 2 marca 2009 r.). Należy podkreślić, że dłużnik wskazywał jako adresata przekazów uprawnioną A. C. Ewentualny zatem faktyczny odbiór pieniędzy przez matkę nie oznacza, że dłużnik nie spełnił swego świadczenia na rzecz uprawnionej. Nie budzi też żadnych wątpliwości tytuł prawny przysługujących świadczeń i za jaki okres zostały spełnione (oświadczenie dłużnika – k. 16 akt administracyjnych). Przeświadczenie skarżącej, że otrzymane srodki dotyczyły zaległych świadczeń alimentacyjnych nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. W związku z tym organ właściwy wierzyciela prawidłowo podjął czynności wyjaśniające w wyniku których skarżąca potwierdziła otrzymanie powyższej kwoty. W tych okolicznościach Prezydent Miasta Torunia, jako organ właściwy wierzyciela, był obowiązany orzec o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 800 zł wraz z ustawowymi odsetkami wynoszącymi na dzień wydania decyzji przez organ I instancji - 95.17 zł. Sąd pragnie zauważyć, że zgodnie z treścią preambuły ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny. Konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych do alimentacji. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, orzekł jak w sentencji, stosownie do art. 151 ustawy p.p.s.a.