II SA/Bd 349/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na czynność Starosty B. w przedmiocie wpisu do ewidencji gruntów i budynków postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] r. A. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na czynność Starosty [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji gruntów i budynków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 9 lipca 2012 r. odrzucił skargę A. S. uznając, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, które winno zostać wniesione w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu czynności, w związku z czym bez znaczenia pozostaje fakt zmieszczenia się w terminie do wniesienia skargi od dnia złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Skargi kasacyjne od powyższego postanowienia wniósł skarżący A. S. oraz uczestniczka postępowania M. B., zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu obu skarg kasacyjnych podniesiono, że skarżący A. S. stał się jako dzierżawca, stroną postępowania i od tej daty w sprawie rozpoczął bieg termin czternastodniowy na wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa. Wskazano, że wiedza A. S. o wadliwej zmianie w ewidencji gruntów i budynków, podobnie jak wiedza M. B., sięga jesieni, a nawet lata, roku 2007. Jednak A. S. oraz M. B. z powodu braku interesu prawnego w dniu, w którym dowiedzieli się o wadliwej zmianie w ewidencji nie byli uprawnieni do wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Prawo to M. B. uzyskała w dniu podpisania umowy kupna-sprzedaży nieruchomości, a A. S. w dniu podpisania umowy dzierżawy. W ocenie wnoszących skargi kasacyjne Sąd pierwszej instancji nie zbadał kwestii podmiotowości prawnej wnoszącego skargę, bowiem tylko podmiot posiadający interes prawny może być adresatem normy prawnej zawartej w art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podniesiono, że nie można uznać za wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 52 § 3 powołanej ustawy, wezwania do usunięcia naruszenia prawa przez podmiot postępowania sądowoadministracyjnego, jeśli wniesione zostało w tym terminie od daty powstania interesu prawnego podmiotu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 lutego 2013 r. sygnatura akt I OSK 132/13 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania wywodząc, że Sąd pierwszej instancji winien dokonać ustaleń, czy A. S. posiada interes prawny do wniesienia skargi. NSA podkreślił, że skarżący swój interes prawny wywodzi z umowy dzierżawy zawartej w dniu 7 grudnia 2011 r. wobec tego Sąd pierwszej instancji powinien – przed wydaniem postanowienia z dnia 9 lipca 2012 r. o odrzuceniu skargi – dokonać ustaleń, czy skarżący jako dzierżawca posiada interes prawny do żądania przeprowadzenia sądowej kontroli czynności wpisu danych w ewidencji gruntów, bowiem – jak to zasadnie zostało podniesione w skargach kasacyjnych – tylko podmiot posiadający interes prawny może być adresatem normy, o której mowa w art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarządzeniem z dnia 28 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wezwał pełnomocnika skarżącego do wykazania, że skarżący posiada interes prawny we wniesieniu skargi w niniejszej sprawie, w terminie 7 dni pod rygorem uznania, że skarżący nie posiada interesu prawnego we wniesieniu skargi. Skarżący ani jego pełnomocnik w zakreślonym siedmiodniowym terminie nie udzielił odpowiedzi na wezwanie Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Uprawnionym do wniesienia skargi, w myśl art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm., powoływanej jako: "p.p.s.a."), jest zaś każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ponadto stosownie do § 2 tego unormowania uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Z powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że legitymacja do wniesienia skargi do sądu administracyjnego została oparta na kryterium interesu prawnego podmiotu wnoszącego skargę. Podkreślenia zatem wymaga, że skarżącym, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., jest podmiot, który ma interes prawny w złożeniu skargi, rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw lub obowiązków, a kończącym dane postępowanie administracyjne aktem (czynnością) lub bezczynnością organu. Zaznaczyć należy, że musi to być interes własny, indywidualny i wynikający z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Osoba, która nie ma interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy Sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna ze względu na brak legitymacji do wniesienia skargi przez A. S. na czynność Starosty [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji gruntów i budynków, co zresztą słusznie podkreślił Starosta w odpowiedzi na skargę. Zdaniem Sądu interesu prawnego, dającego prawo do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze skarżącego w przedmiotowym postępowaniu nie może strona wnosząca skargę wyprowadzać z faktu zawarcia umowy dzierżawy. Wprawdzie mowa dzierżawy nieruchomości jest niewątpliwie stosunkiem zobowiązaniowym, niedającym jednak podstaw do występowania przed organami w przedmiocie wydawania nakazów czy zakazów, które organy administracji publicznej mogą kierować jedynie do podmiotów zobowiązanych. Tak, więc posiadanie zależne nieruchomości (dzierżawa) przez A. S., nie dają podstawy do przyjęcia, że wynik przedmiotowego postępowania dotyczy jego interesu prawnego. Podkreślić należy, że A. S. będący dzierżawcą (posiadaczem zależnym) gruntu należącego do M. B. może mieć jedynie interes faktyczny w niniejszej sprawie. Posiadanie jedynie interesu faktycznego nie jest wystarczające dla uznania jakoby A. S. przysługiwała legitymacja do wniesienia skargi na czynność Starosty [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji gruntów i budynków. Tym samym, w ocenie Sądu, skarżący nie wykazał związku między czynnością organu w powyższym zakresie, a chronionym przez przepisy prawa materialnego własnym, indywidualnym interesem prawnym. Tymbardziej, że skarżący ani jego pełnomocnik nie odpowiedzieli na wezwanie Sądu o wykazanie czy skarżący posiada interes prawny we wniesieniu skargi w niniejszej sprawie. W związku z powyższym skarga jest niedopuszczalna. Na marginesie wypada także wyjaśnić, że, co do zasady, w przypadku stwierdzenia braku legitymacji skargowej, wniesiona skarga podlega oddaleniu wyrokiem. Nie dotyczy to jednak sytuacji, kiedy skargę wnosi podmiot, który nie mieści się w żadnej kategorii podmiotów określonych w art. 50 § 1 p.p.s.a. (patrz. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 227-228). Tak też jest w niniejszej sprawie, wobec czego Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.