II SA/Bd 351/13
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-06-05
Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Małgorzata Włodarska, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo orzekł o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego, opierając się wyłącznie na zeznaniach osób zainteresowanych, bez jednoznacznego ustalenia terminu opuszczenia lokalu i bez wszechstronnego zebrania materiału dowodowego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, uznając, że organ II instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz prawidłowego uzasadnienia decyzji. Brak jednoznacznego ustalenia terminu opuszczenia lokalu przez skarżącą oraz oparcie rozstrzygnięcia głównie na zeznaniach skonfliktowanych stron, bez wszechstronnej analizy innych dowodów, stanowiło podstawę do uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni wystąpiła o wymeldowanie byłej synowej i jej dzieci z mieszkania, twierdząc, że nie zamieszkują tam od około 2 lat i nie płacą czynszu. Organ I instancji odmówił wymeldowania, uznając brak jednoznacznych dowodów na trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu. Wojewoda uchylił tę decyzję i orzekł o wymeldowaniu, opierając się na zeznaniach wnioskodawczyni i jej syna. Skarżąca M. D. wniosła skargę do WSA, zarzucając organowi II instancji oparcie rozstrzygnięcia na nieprawdziwych zeznaniach i brak wszechstronnego zebrania dowodów.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody K. i stwierdza, że nie podlega ona wykonaniu. Zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M.D. kwotę 100zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowaniasądowego.
Wnioskiem z dnia [....] J. D. ponownie wystąpiła o wymeldowanie skarżącej M. D. - byłej żony jej syna J. D. oraz M. i A. D. – pełnoletnich dzieci skarżącej i J. D., z będącego jej własnością mieszkania przy ul. [...] w B. Wnioskodawczyni podniosła, że ww. osoby nie zamieszkują pod wskazanym adresem, że od 7 miesięcy nie płacą czynszu i opłat za media oraz, że od 1,5 roku M. D. nie odbiera od wnioskodawczyni wysłanej do niej korespondencji, w związku z czym posiada ona kilka potwierdzeń odesłanych zwrotnie przesyłek.
Decyzją z dnia [...] znak [...] Prezydent Miasta B. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o odmówił wymeldowania M. D. oraz M. D. i A. D. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, z uwagi na brak podstaw w chwili orzekania do podjęcia wnioskowanej decyzji o wymeldowaniu.
W uzasadnieniu pojętej decyzji organ I instancji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu. Podkreślił, że przejściowa nieobecność lokatorów, czy nawet regularne okresy fizycznej nieobecności w miejscu stałego zamieszkania nie upoważniają automatycznie do podjęcia decyzji o wymeldowaniu. Omawiając materiał dowodowy sprawy organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni wskazała, iż jej była synowa oraz dwójka jej dzieci nie zamieszkują w spornym lokalu od około 2 lat, że twierdzeniom tym zaprzeczyli ci ostatni wskazując, iż nie opuścili oni spornego lokalu, w związku z czym stanowi on ich centrum życiowe. Z zeznań stron wynika, iż od czasu przeprowadzenia ostatnich oględzin w sporym lokalu tj. od [...] nic się nie zmieniło, w mieszkaniu tym, składającym się z trzech pokoi, z których dwa są zajmowane przez M .D. i jej dzieci znajdują się meble, sprzęty gospodarstwa domowego oraz rzeczy osobiste tych osób, a w drzwiach ich pokoi zamontowane są zamki patentowe, dlatego też wnioskodawczyni nie ma do nich dostępu. Między stronami istnieje poważny konflikt rodzinny, który powoduje dużą uciążliwość we wspólnym zamieszkiwaniu. Wskazani przez M. D. świadkowie tj. K. R., D. W. i A. R. zgodnie zeznali, iż widują państwa D. w miejscu stałego zameldowania, natomiast faktu stałego zamieszkiwania w spornym lokalu M. D. i jej dzieci nie potwierdzili świadkowie wnioskodawczyni tj. E. W. i J. D.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J. D. Odwołująca podkreśliła, że jej była synowa nie zamieszkuje w spornym mieszkaniu od około 2 lat, że według jej wiedzy mieszka ona w B. pod nieznanym jej adresem, najprawdopodobniej w mieszkaniu jej obecnego męża. Jej wnuczka M. D. także nie mieszka od około 2 lat w spornym tym mieszkaniu, a swoje sprawy życiowe skoncentrowała w P., gdzie studiuje, natomiast jej wnuczek A. D. przebywa w mieszkaniu matki. Odwołująca zarzuciła również brak wiarygodności i fałszywość zeznań świadków zawnioskowanych przez stronę przeciwną, tj. świadków D. W. i A. R., gdyż są oni kolegami A. D., mieszkającymi w innym miejscu i nie posiadającymi w związku z tym wiedzy o zamieszkiwaniu stron w spornym mieszkaniu, a także świadek K. R., jako znajomej M. D. J. D. potwierdziła natomiast, fakt braku dostępu do dwóch zamkniętych pokoi w jej mieszkaniu, które zajmowane były przez byłą synową i jej dzieci. Odwołująca podniosła, że w pokojach tych cały czas są uchylone okna, co przyczyniło się do otrzymania przez nią od Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej upomnienia w związku z ubytkiem ciepła. Wskazała także, że ani była synowa, ani wnuki nie partycypują w kosztach utrzymania mieszkania.
Po rozpatrzeniu ww. odwołania Wojewoda K. decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji oraz orzekł o wymeldowaniu M. D. oraz M. D. i A. D. ze ww. dotychczasowego miejsca pobytu stałego.
Organ II instancji wskazał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że z uzupełnionego materiału dowodowego, tj. dwóch rozpraw administracyjnych przeprowadzonych w dniu [...] z udziałem J. i J. D. i w dniu [...] z udziałem J. i J. D. oraz M. D., przesłuchania do protokołu M. D. w dniu [...] oraz informacji z Policji co do interwencji przeprowadzonych w spornym lokalu wynika, iż M. D. i dwójka jej dzieci opuścili sporny lokal i nie dokonali wymaganego przepisem art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązku meldunkowego. Zdaniem organu powyższe potwierdzają złożone na rozprawie administracyjnej zeznania J. D.
Wynika z nich, jak wskazał, że M. D. zabrała część rzeczy i sprzętów z mieszkania i od około 2 lat w nim nie zamieszkuje, wcześniej zaś bywała w nim sporadycznie. Wnioskodawczyni zeznała także, że ani jej była synowa, ani dzieci synowej i jej syna, nie posiadają kluczy do przedmiotowego lokalu, że jej wnuczka M. D. nie mieszka w tym lokalu od 3 lat, nie przyjeżdża do mieszkania i nie utrzymuje z nią żadnych kontaktów, natomiast wnuczek A. D. czasami przychodził do domu, jednak od lipca, kiedy to zginęły jej pieniądze z domu (fakt ten strona zgłosiła na Policję) nie przychodzi on już do spornego mieszkania i w nim nie nocuje. Zeznała ponadto, iż po wykupieniu przez nią na własność przedmiotowego mieszkania w [...], M. D. nie zgodziła się podpisać umowy najmu lokalu i przestała partycypować w kosztach związanych z utrzymaniem mieszkania, natomiast wnuczka M. i wnuk A. nie płacili za mieszkanie nigdy, a także wskazała, że w mieszkaniu tym aktualnie nie ma gazu i prądu i że M. D. nie podejmowała żadnych działań w kierunku podłączenia tych mediów. Organ, uzasadniając stanowisko o zaistnieniu warunków do wymeldowania M. D. i jej dzieci ze spornego mieszkania powołał się również na fakt nie wytoczenia przez nich powództwa posesoryjnego jako skutecznego środka przywrócenia utraconego posiadania zaznaczając przy tym, że interwencja na Policji jest środkiem niewystarczającym do uznania, iż ww. nie godzą są na taki stan rzeczy, a ponadto na okoliczność, że z zeznań świadków D. W., A. R. i E. R. – znajomych A. D. oraz zeznań K. R. wynika jedynie, że M. D. jest widywana na Osiedlu [...], a nie że zamieszkuje w spornym lokalu. Organ wskazał także na brak działań osób objętych wnioskiem o wymeldowanie zmierzających do podłączenia gazu i prądu, na fakt nieodbierania adresowanej do nich korespondencji, podkreślając przy tym, iż dopiero ustalenie miejsca pracy M. D. pozwoliło mu na wezwanie jej do udziału w rozprawie. W toku całego postępowania dzieci skarżącej nie złożyły osobiście żadnych wyjaśnień, pomimo ich osobistego wezwania na rozprawę. Organ odwoławczy podniósł również okoliczność powtórnego małżeństwa M. D. W ocenie organu jedynym ogniwem łączącym sporny lokal z M. D. i jej dziećmi są pozostawione tam rzeczy, które zdaniem organu są aktualnie jej zbędne, a sporne mieszkanie służy jej jedynie jako magazyn czy przechowalnia. Wobec powyższego organ uznał, że opuszczenie przez ww. osoby miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w B. jest bezsporne i że w związku z tym w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do wymeldowania ich ze spornego mieszkania, celem nie utrzymywania fikcji meldunkowej.
Na powyższą decyzję M. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zarzuciła w niej organowi II instancji oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na nieprawdziwych zeznaniach właścicielki przedmiotowego mieszkania i jej syna, a więc osób zainteresowanych usunięciem strony i jej dzieci z tego mieszania, celem możliwości jego sprzedania. Stwierdziła, że czynienie jej zarzutu przez organ, iż nie chciała wyjaśnić, gdzie aktualnie zamieszkuje jest niedorzeczne, gdyż mieszka ona w spornym lokalu, co cały czas podkreślała w trakcie rozprawy administracyjnej. Jednocześnie zaznaczyła, że wyjaśniała organowi, iż przebywa z dziećmi również na działce rekreacyjnej, którą zakupiła w [...], co w jej ocenie nie może stanowić podstawy do jej wymeldowania. Wskazała, że przeprowadzona w sprawie rozprawa administracyjna nie odbyła się zgodnie z prawem, gdyż miała tam miejsce próba zastraszenia jej Policją i wymuszenia nieprawdziwych zeznań co do miejsca stałego pobytu. Podkreśliła, że rozstrzygnięcie organu I instancji, w odróżnieniu od decyzji organu II instancji, było poprzedzone kilkumiesięcznym dochodzeniem, a nie kilkuminutową rozprawą administracyjną, jak to miało miejsce w przypadku decyzji Wojewody K. Podniosła, że wbrew twierdzeniom organu II instancji, interwencja na Policji stanowi podstawę uznania, iż nie godzi się ona i jej dzieci na zaistniały stan rzeczy zwłaszcza, że była teściowa wpuszcza ich do mieszkania, a utrudnienie w zamieszkiwaniu polega jedynie na tym, że po wymianie zamka w drzwiach wejściowych nie chce ona udostępnić im kluczy w celu ich dorobienia, co zdaniem skarżącej nie uzasadnia potrzeby wytoczenia sprawy sądowej, a jedynie zgłoszenie tego faktu na Policję. Zaznaczyła, że z zeznań kolegów jej syna wynika, iż przybywają oni tylko w spornym mieszkaniu lub na działce rekreacyjnej, czego nie dostrzega organ II instancji. Zakwestionowała dokonaną przez organ ocenę zeznań także innych świadków, w szczególności K. R., która zeznała, że skarżąca mieszka w spornym lokalu. Wyjaśniła również, że w trakcie przesłuchania jej przez organ przedstawiła awiza pozostawione w skrzynce przez listonosza jako dowód, że mieszka w spornym lokalu i odbiera korespondencję. Podkreśliła przy tym, że na pocztę nie chodzi, gdyż sama pracuje w tej instytucji, dlatego też dzwoni do koleżanki, która informuje ją o otrzymanej korespondencji.
Odnosząc się zaś do faktu powtórnego małżeństwa skarżąca wskazała iż, jej drugi mąż, z którym już rozwiodła się, od samego początku małżeństwa mieszkał na stałe w Danii, w związku z czym ona i jej dzieci mieszkali z byłą teściową, niemniej jednak to oni mieszkali w tym lokalu od 14 lata i to teściowa wprowadziła się następnie do nich, a nie na odwrót. Stwierdziła również, że niedorzeczny jest zarzut organu, iż nie podejmowała żadnych działań w celu podłączenia w mieszkaniu prądu i gazu, albowiem umowę z gazownią, jako właścicielka mieszkania, wypowiedziała J. D., natomiast ona jako lokatorka nie mogła zawrzeć takiej umowy, a poza tym była teściowa i jej syn cyklicznie niszczą kontakty, kable i skrzynkę z prądem, w związku z czym pomimo, że wzywała elektryka celem umożliwienia dopływu prądu, wskazani ponownie czynili szkody i uniemożliwiali korzystania z prądu. W ocenie skarżącej powyższe wskazuje, że wyrażone przez organ II instancji w zaskarżonej decyzji stanowisko o opuszczeniu przez nią i jej dzieci spornego lokalu, nie jest oparte na dowodach, lecz na sloganach i nieprawdziwych zeznaniach osób zainteresowanych w sprawie.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej powoływanej jako ppsa),uzasadnia zdaniem Sądu uwzględnienie skargi.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przytoczony przepis obliguje organ do decyzyjnego rozstrzygania, w sytuacji stwierdzenia zaniedbania przez określoną osobę wykonania obowiązku meldunkowego, który w takim wypadku polega na obowiązku wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego z chwilą jego opuszczenia (art. 4 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 2 ww. ustawy). Warunkiem ingerencji organu w trybie i na zasadach unormowanych omawianym przepisem jest zaistnienie przesłanek zawartych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 ww. ustawy, jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zatem miejscem pobytu stałego osoby, jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe osoby. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega zaś na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Analizując przesłankę opuszczenie miejsca pobytu stałego, warunkującą w świetle art. 15 ust. 2 ww. ustawy wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania należy wskazać, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, który tutejszy Sąd w pełni podziela, że przesłanka ta jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizyczne nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nie przebywanie to jest wynikiem woli tej osoby koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Zamiar, wola osoby ma więc także istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego tez przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Organy meldunkowe, badając wystąpienie przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego, zobligowane są zatem ocenić, czy osoba faktycznie opuściła bez wymeldowania to miejsce (fizycznie w nim nie przebywa) i czy opuszczenie to, jako będące wynikiem woli tej osoby, ma charakter dobrowolny i trwały. Należy podkreślić, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się, w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew woli, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci: powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, czy o eksmisję, bądź też zawiadomienia właściwych organów (np. Policji) o okoliczności umożliwiania jej dostępu czy powrotu do lokalu, a których to podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu czy osób trzecich za bezprawne. Nawet bowiem, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostałaby z lokalu usunięta wbrew jej woli, bądź niezgodnie z jej wolą nie miałaby ona do niego dostępu, ale nie podjęłaby ona żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu i faktycznie mieszkałaby i koncentrowała swoje sprawy życiowe w innym miejscu, to odmowa wymeldowania takiej osoby potwierdziłaby fikcję zameldowania, naruszając tym samym sens i wiarygodność ewidencji ludności (np. wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, LEX nr 201427; wyrok WSA w Opolu z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 31/08, LEX nr 481441).
Dokonując oceny niniejszej sprawy, z uwzględnieniem przytoczonych przepisów prawnych oraz wskazanych kryteriów oceny zawartych w nich przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego, należy wskazać, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, gdyż narusza przepisy art. 7, art. 77 §1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej powoływanej jako kpa) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji przepis stanowiący podstawę materialnoprawną decyzji tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z rozstrzygnięcia organu II instancji nie wynika bowiem w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości termin opuszczenia przez skarżącą lokalu przy ul. [...] w B. Ustalenie to zaś było istotne z punktu widzenia oceny wystąpienia w sprawie przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 października 2012r., sygn. akt II SA/Bd 138/12, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query), zwłaszcza że odnośnie skarżącej i dwójki jej dzieci organ meldunkowy rozpatrywał już wcześniej wniosek J. D. o wymeldowanie ich ze spornego lokalu, wydając w tym zakresie w dniu [...] ostateczną decyzję o odmowie wymeldowania. Niezbędnym elementem prawidłowego zastosowanie normy prawa materialnego wyrażonej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i stwierdzenia wystąpienia przesłanek w nim określonych jest poczynienie przez organ orzekający w sprawie jasnych, wyczerpujących i nie budzących wątpliwości ustaleń faktycznych dotyczących przedmiotu sprawy, które powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, sporządzonego zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa i odpowiadającego wyrażonej w art. 11 kpa zasadzie przekonywania, zaś wnioski w nim zawarte powinny być logiczne, konsekwentne i nie budzące wątpliwości zarówno co podstaw pranych jaki i podstaw faktycznych orzeczenia o wymeldowaniu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 675/12, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Obowiązek dokładnego wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, wynika z obwiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej - art. 7 kpa. Obowiązek ten jest realizowany dzięki wynikającemu z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Jako dowolne należy traktować więc ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 kpa), które następnie powinny być zawarte i omówione w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 kpa). Obowiązek organu administracyjnego zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, znajduje wyraz w powinności organu podjęcia stosownych działań, m.in. przeprowadzenia z urzędu lub na wniosek strony dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy, czy też zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń.
Odnosząc powyższe do przedmiotu sprawy wskazać należy, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu organ II instancji nie określił jednoznacznie terminu opuszczenia przez skarżącą spornego lokalu. Jedyne odniesienie się organu do tej kwestii nastąpiło poprzez przytoczenie zeznań wnioskodawczyni złożonych na rozprawie administracyjne, odbytej w dniu [...] i w dniu [...], w których wskazała ona, że skarżąca nie mieszka w mieszkaniu przy ul. [...] w B. od około 2 lat. Trudno zatem w sposób niebudzący wątpliwości przesądzić czy organ w ogóle nie poczynił ustalenia co do terminu opuszczenia przez skarżącą przedmiotowego lokalu, czy też przyjął twierdzenia wnioskodawczyni w tym zakresie jako swoje ustalenie. W tym ostatnim jednak przypadku, oznaczałoby to, że uznał on, iż skarżąca opuściła sporne mieszkanie już w [...]. Tymczasem, jak już Sąd wskazał powyżej, organ meldunkowy rozpatrywał już wcześniej wniosek J. D. o wymeldowanie skarżącej i dwójki jej dzieci z lokalu przy ul. [...] w B. orzekając w dniu [...] o odmowie ich wymeldowania. Organ meldunkowy stwierdził wówczas, że brak jest podstaw do pojęcia decyzji o wymeldowaniu, gdyż zebrany materiał dowodowy, w tym w szczególności wynik przeprowadzonych oględzin spornego lokalu nie potwierdził dobrowolnego i trwałego opuszczenia go przez M. D. i dwójkę jej dzieci. Z akt sprawy wynika, że decyzja z dnia [...] stała się ostateczna na skutek uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Tym samym więc przyjęcie, że skarżąca nie mieszka w przedmiotowym mieszkaniu od [...] (t.j. od dwóch lat), oznaczałoby jednocześnie, że nie mieszkała ona w tym lokalu również w okresie objętych zakresem rozstrzygnięcia organu meldunkowego z dnia [...], w którym to organ stwierdził brak podstaw do wymeldowania, a więc a contrario uznał, że skarżąca nie opuściła spornego lokalu, i nadal w nim mieszka. W takiej sytuacji zaistniałaby zatem istotna sprzeczność funkcjonujących w obrocie prawnym decyzji organów meldunkowych. Brak określenia terminu opuszczenia przez skarżącą przedmiotowego mieszkania czy też określenie go poprzez odwołanie się do zeznań wnioskodawczyni, co jednak prowadzi do sprzeczności ustaleń w tym zakresie w stosunku do tych poczynionych w ostatecznej decyzji organu meldunkowego z dnia [...], uzasadnia stanowisko Sądu, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda K. niezgodnie z ww. regułami kodeksu postępowania administracyjnego przeprowadził postępowanie wyjaśniające, albowiem nie poczynił jasnego i nie budzącego wątpliwości ustalenia co do terminu opuszczenia przez skarżącą spornego lokalu, które to ustalenie było istotne z punktu widzenia możliwości zastosowania normy art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a zwłaszcza niezbędne dla oceny warunku trwałości opuszczenia lokalu.
Wątpliwości Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy budzi również oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia wyłącznie na zeznaniach osób zainteresowanych w sprawie tj. J. D. i J. D. Z akt sprawy wynika, że osoby te są skonfliktowane ze skarżącą, że konflikt ten ma zarówno podłoże osobiste (skarżąca jest byłą żoną J. D. – syna wnioskodawczyni), jak i finansowe (skarżąca nie chce partycypować w kosztach utrzymania mieszkania z uwagi na brak spełnienia przez wnioskodawczynię warunku wzajemności świadczenia), że ww. czynią utrudnienia w zamieszkaniu skarżącej w spornym lokalu, o czym świadczy chociażby niezaprzeczony przez wnioskodawczynię fakt wymiany zamków w drzwiach wejściowych i wynikająca z interwencji na Policji okoliczność nie wydania skarżącej przez J. D. nowego kompletu kluczy celem ich dorobienia. Wobec występującego pomiędzy stronami poważnego konfliktu rodzinnego, powodującego duże uciążliwości we wspólnym zamieszkiwaniu należało oprzeć rozstrzygnięcie również na innych obiektywnych dowodach, czego jednak w przedmiotowej sprawie nie uczyniono. Oceniając wolę, zamiar opuszczenia przez skarżącą przedmiotowego mieszkania nie sposób pominąć okoliczności, że w mieszkaniu tym w dalszym ciągu znajdują się rzeczy skarżącej. Organ zatem powinien był dokonać analizy, jakie to są rzeczy, jaki jest ich stopień przydatności do codziennego życia, czy są to nowe czy stare rzeczy, czy wartościowe czy też nie i czy coś w się tym zakresie się zmieniło od ostatnich oględzin lokalu. Tylko takie ustalenia mogą stanowić podstawę wniosku o aktualnej zbędności tych rzeczy skarżącej i wykorzystywania lokalu wyłącznie jako magazynu czy przechowalni.
Sąd nie podziela także stanowiska organu II instancji, iż tylko wytoczenie powództwa posesoryjnego mogłoby stanowić wystarczający środek do uznania, iż skarżąca nie godzi się z uciążliwościami i utrudnieniami czynionymi w spornym lokalu przez J. i J. D. Ocena instrumentu prawnego w postaci powództwa posesoryjnego nie może być oderwana od okoliczności danego przypadku i potrzeby skorzystania z tak poważnego środka prawnego. W niniejszej sprawie zachodzi uzasadniona wątpliwość co do takiej potrzeby i konieczności, zwłaszcza, że z wyjaśnień skarżącej wynika, że J. D. wpuszcza ją do spornego lokalu w sytuacji gdy w nim przebywa, a utrudnienia czynione jej przez wnioskodawczynie wynikają z nie udostępnienia jej nowego kompletu kluczy oraz rozmontowywania kontaktów.
Nie można również podzielić zarzutu organu dotyczącego nie podjęcia przez skarżącą działań zmierzających do podłączenia gazu w spornym mieszkaniu, w sytuacji gdy jego właścicielką jest nie skarżąca lecz J. D. i to ona rozwiązała umowę z gazownią. W tym kontekście także zarzut nie czynienia przez skarżącą starań o podłączenie w mieszkaniu prądu należy uznać za bezpodstawny. Sąd podziela także pogląd skarżącej, że wbrew twierdzeniom organu, z zeznań świadków wskazanych przez skarżącą nie wynika wyłącznie, iż M. D. jest jedynie widywana przez nich na Osiedlu [...]. Świadkowie bowiem E. R., A. R. i D. W. zeznali, że widzieli ją w mieszkaniu przy ul. [...] w B. Okoliczność zaś, że jest ona również widywana na działce rekreacyjnej przy ul. [...] nie oznacza automatycznie, że nie mieszka ona w przedmiotowym lokalu, a jedynie świadczy, że przebywa ona także na wskazanej działce, czemu zresztą sama skarżąca nie zaprzecza i co wydaje się być logiczną konsekwencją występującego w rodzinie konfliktu powodującego uciążliwości we wspólnym zamieszkiwaniu. Samo w sobie nie świadczy to jednak o trwałym opuszczeniu przedmiotowego lokalu.
Wszystkie wskazane powyżej okoliczności świadczą zdaniem Sądu o niewystarczającym dla możliwości zastosowania konsekwencji z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i nieprawidłowym przeprowadzeniu przez organ II instancji postępowania wyjaśniającego w sprawie. Nie wyjaśnienie bowiem i nie ustosunkowanie się do wszystkich wskazanych przez Sąd okoliczności i rozbieżności materiału dowodowego sprawy, a w szczególności nie ustalenie w sposób jednoznaczny terminu opuszczenie przez skarżącą przedmiotowego lokalu zaskutkowało wydaniem decyzji bez poczynienia wyczerpujących i jasnych ustaleń faktycznych i w konsekwencji bez dokonania pełnej oceny zamiaru, woli wewnętrznej skarżącej opuszczenia nie tylko w sposób dobrowolny ale i trwały spornego lokalu. Stanowi to o naruszeniu przepisów postępowania zawartych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa. Nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy nie mogło doprowadzić do prawidłowej subsumcji dokonanych ustaleń pod normę prawa materialnego określoną w art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny dokona niezbędnych ustaleń faktycznych co do daty opuszczenia przez skarżącą spornego lokalu, wyjaśni i rozpatrzy w sposób wnikliwy cały materiał dowodowy sprawy (ewentualnie go uzupełniając), zgodnie z uwagami zawartymi w uzasadnieniu wyroku oraz z punktu widzenia wskazanych przez Sąd przesłanek warunkujących zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w tym warunku opuszczenia przedmiotowego lokalu w sposób trwały.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu II instancji. Zgodnie z art. 152 ppsa, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. W sprawie niniejszej zaskarżone orzeczenie jako uchylone w całości nie może być wykonywane.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 §1 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło