II SA/Bd 352/14
WyrokWSA w Bydgoszczy2014-05-27
Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Joanna Brzezińska, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii pojazdów, które nie zostały objęte zakazem prowadzenia pojazdów orzeczonym przez sąd karny?Ratio decidendi
Organ administracji nie może rozszerzać zakazu prowadzenia pojazdów orzeczonego przez sąd karnego na kategorie pojazdów, które nie zostały objęte tym zakazem. Przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami odnosi się wyłącznie do osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy, a nie do osób już posiadających określone uprawnienia. W konsekwencji organ powinien wydać (zwrócić) prawo jazdy w zakresie kategorii pojazdów, które nie zostały objęte zakazem sądowym.Stan faktyczny
B. Z. posiadał prawo jazdy kategorii [...], które zostało zatrzymane na podstawie postanowienia prokuratury z powodu podejrzenia popełnienia przestępstwa. Sąd Rejonowy orzekł wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów kategorii [...]. Starosta I. cofnął uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [...], a następnie odmówił zwrotu prawa jazdy w tej kategorii. Prokurator Rejonowy zaskarżył decyzję Starosty, kwestionując rozszerzenie zakazu na kategorię pojazdów, która nie została objęta zakazem sądowym.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 maja 2014r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2013r. nr [...] w przedmiocie wydania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Starosta I., na podstawie art. 10 ust. 1 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30 poz. 1515 ze zm.) odmówił B. Z. wydania prawa jazdy w zakresie kategorii [...].
Organ wyjaśnił, że B. Z. posiadał prawo jazdy kategorii [...] nr [...] wydane przez Starostę I. w dniu [...] marca 2012 r. Postanowieniem sygn. akt [...] Prokuratura Rejonowa w L. poinformowała Starostę I. o zatrzymaniu B. Z. prawa jazdy kat. [...]. Dnia [...] czerwca 2013 r. do organu wpłynął prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w L. II Wydział Karny z dnia [...] maja 2013 r., o sygn. akt [...], którym orzeczono wobec B. Z. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych – z wyłączeniem pojazdów, do których wymagane są uprawnienia kat. [...] prawa jazdy – na okres 2 lat. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. cofnięto ww. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [...] na okres 2 lat, tj. od dnia [...] marca 2013r. do [...] marca 2015 r. włącznie, zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w L. Organ wskazał, ze zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, osoba wobec której sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B, nie może ubiegać się o wydanie uprawnienia w zakresie kategorii C, C+E w czasie obowiązywania orzeczonego zakazu. Wobec B. Z. taki zakaz został orzeczony w wyroku Sądu Rejonowego w L., jednocześnie decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. cofnięto stronie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [...] na okres 2 lat, tj. od dnia [...] marca 2013r. do [...] marca 2015 r. Strona nie odwołała się od powyższej decyzji.
W dniu [...] marca 2014r. powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. Prokurator Rejonowy w I., na podstawie art. 50 § 1, art. 52 § 1, art. 53 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji prokurator zarzucił obrazę przepisu prawa materialnego tj. art. 12 ust. ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30 poz. 151 ze zm.) polegającą na niesłusznym zastosowaniu przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy do osoby, której wyrokiem karnym orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B, a pozostawiono uprawnienia kategorii [...], podczas gdy wykładnia funkcjonalna i systemowa wskazują, że przepis ten dotyczy wyłącznie osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy, tj. występujących o te uprawnienie, którego nie posiadały w ogóle lub które utraciły a nie ma zastosowania do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, że organ niesłusznie uznał, iż przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 pkt 1 i 2 ma zastosowanie zarówno w odniesieniu do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy, jak i osób już takie uprawnienie posiadających. Podniósł, że w przepisach ustawy o kierujących pojazdami ustawodawca określił, iż prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku, do której orzeczony został prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie obowiązywania tego zakazu, a także osobie ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii [...] w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Jednakże w ocenie skarżącego powyższe uregulowania nie mają zastosowania do osób już posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C, C+E. Podkreślił także, że ustawodawca wyraźnie nie określił, iż przepisu art. 12 nie stosuje się do osób już posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami nie można wywodzić, iż ustawodawca nie stosuje rozróżnienia odnośnie wymogów, jakie musi spełnić osoba ubiegająca się o prawo jazdy, których wcześniej nie posiadała lub które utraciła, od wymogów określonych dla osób uprawnienia takie posiadających. Zaznaczył, iż zgodnie z art. 103 ust. 3 i 4 ustawy o kierujących pojazdami, wynika, że ustawodawca rozróżnia wymagania określone w stosunku do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy, od osób które takie uprawnienie już posiadają. Skoro z art. 104 ustawy o kierujących pojazdami a contrario wynika, iż wymogi określone dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami nie mają zastosowania do osób, którym uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte w związku z orzeczeniem zakazu ich prowadzenia przez sąd karny, to tym bardziej nie mają zastosowania do tych osób - w zakresie uprawnień, które nie zostały im cofnięte.
Podkreślił także, że to sąd karny - a nie organ administracji - orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu karnego stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie przez właściwy organ. Zatem organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd karny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie szerszym niż to orzeczono w wyroku sądu karnego. W związku z powyższym stwierdził, że organ administracji publicznej w niniejszej sprawie dokonał wykładni rozszerzającej art. 12 ust. 1 pkt2 w związku z ust. 2 pkt2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami i de facto - poprzez odmowę wydania prawa jazdy - pozbawił skarżącego uprawnienia do prowadzenia pojazdów, nie objętych zakazem orzeczonym przez sąd karny.
W odpowiedzi na skargę Starosta I. podniósł, że zaskarżona decyzja jest zgodna z opinią Departamentu Transportu Drogowego Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2013 r., Nr [...] Starosta podkreślił, że celowość wprowadzenia zakazu wydawania praw jazdy osobom ubiegającym się o wydanie prawa jazdy w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych uzasadniona jest chęcią efektywniejszych rozwiązań graniczących liczbę ofiar wypadków drogowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn.zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z zarzucanym naruszeniem norm prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w sprawie zainicjowanej skargą prokuratora wniesioną w trybie art. 52 § 1 P.p.s.a., dopuszczalne było dokonanie przez sąd administracyjny kontroli ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji, wobec której nie został wyczerpany środek odwoławczy przysługujący w postępowaniu administracyjnym. Z analizy akt sprawy wynika bowiem, iż prokurator nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem skarżonej decyzji. Znajduje to potwierdzenie w treści uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2006r. sygn. akt I OPS 6/05 opub. ONSAiWSA 2006/3/68.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu jest zatem decyzja Starosty I. z dnia [...] września 2013 r., którą odmówiono B. Z. wydania zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii [...].
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2011 r. Nr 30 poz. 151) zwane dalej jako "ustawą". W myśl art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Stosownie do art. 12 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, przytoczony przepis stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Organ orzekający uznał, że aktualnie obowiązujące przepisy wykluczają możliwość zwrotu w niniejszej sprawie prawa jazdy kategorii [...] w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii [...].
Przepisy ustawy o kierujących pojazdami weszły w życie z dniem 19 stycznia 2013 r., zastępując uchylone tą ustawą stosowne przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.). Przepisy ustawy o kierujących pojazdami nie zawierają przepisów przejściowych, które odnosiłyby się do sytuacji osób, które nabyły uprawnienia do kierowania pojazdami określonych kategorii pod rządami poprzednich regulacji prawnych, a okres, na jaki został orzeczony środek karny, rozpoczął bieg pod rządami ustawy o kierujących pojazdami. Wobec braku przepisów przejściowych przyjąć trzeba, że do sytuacji takich osób zastosowanie mają nowe regulacje.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem Prokuratury Rejonowej w L., sygn. akt [...] zatrzymano B. Z. prawo jazdy kat. [...] nr [...] odebrane w dniu [...] marca 2013 r. z powodu podejrzenia ww. o popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 kodeksu karnego. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Lubinie II Wydział Karny z dnia [...] maja 2013 r., sygn. akt [...], na podstawie art. 42 § 2 k.k. w zw. z art. 39 pkt 3 k.k. i w zw. z art. 43 § 1 k.k., orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych – z wyłączeniem pojazdów, do prowadzenia których wymagane są uprawnienia kat. [...] na okres 2 lat. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...] Starosta I. cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [...] na okres 2 lat, tj. od dnia [...] marca 2013 r. do [...] marca 2015r.
W ocenie Sądu, organ błędnie przyjął, że B. Z. jest osobą, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy, czyli osobą ubiegającą się o wydanie dokumentu prawa jazdy kategorii [...]. Podkreślić należy, że skarżący nie ubiega się o wydanie prawa jazdy kat. [...] (uzyskanie uprawnienia) ponieważ posiada już prawo jazdy w tym zakresie, co pozostaje w sprawie okolicznością bezsporną (por. zatrzymany dokument prawa jazdy nr [...]). W sytuacji zatem, gdy Sąd Rejonowy orzekł o zakazie prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyjątkiem pojazdów, do prowadzenia których wymagane są uprawnienia kat. [...], a więc nie objął swoim orzeczeniem uprawnia kategorii [...], w konsekwencji czego Starosta I. ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. cofnął B. Z. spośród posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami jedynie uprawnienia kategorii [...] niezasadne jest twierdzenie, iż obecnie ubiega się o wydanie prawa jazdy kat. [...]. Wobec tego wniosek B. Z. z dnia [...] sierpnia 2013r.: "o wydanie blankietu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. [...]", w istocie stanowi żądanie zwrotu zatrzymanego w tym zakresie prawa jazdy.
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy powyższe żądanie B. Z. jest zasadne, organ winien zwrócić (wydać) mu stosowny dokument urzędowy potwierdzający posiadane uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [...]. W przeciwnym wypadku doszłoby w istocie do rozszerzenia zakazu prowadzenia pojazdów orzeczonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w L.. Organ administracji nie może dowolnie po złożeniu wniosku badać przesłanek i oceniać sytuacji, skoro dokument odnoszący się do kat. [...] został już wcześniej wydany, a żaden sąd, ani organ nie pozbawił wnioskodawcy nabytych wcześniej uprawnień w tym zakresie.
Jak słusznie wskazano w skardze dokonując interpretacji powołanych przepisów nowej ustawy należy mieć na względzie całość regulacji, a nie tylko poszczególne jej przepisy. Z faktu, że ustawodawca nie określił, iż art. 12 nie stosuje się do osób już posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami, nie można wywodzić, że ustawodawca nie stosuje rozróżnienia odnośnie wymogów, jakie muszą spełnić osoby ubiegające się o prawo jazdy, które stosowne uprawnienia utraciły lub ich wcześniej nie posiadały, od wymogów określonych dla osób uprawnienia takie posiadających. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jednakże stosownie do art. 103 ust. 4 ustawy, przytoczonego przepisu nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 (gdy podstawą cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami było ponowne przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie 5 lat od dnia wydania skierowania na kurs reedukacyjny, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 4 lit. a) oraz popełnienie w okresie próbnym trzech wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji). W tych przypadkach, zgodnie z art. 104 ustawy, osoba, w stosunku do której została wydana decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, może uzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami po ponownym spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobom po raz pierwszy ubiegającym się o uprawnienie do kierowania pojazdem. Zatem ustawodawca rozróżnia wymagania określone w stosunku do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy, od osób, które takie uprawnienie już posiadają. Ponadto skoro z art. 104 a contrario wynika, że wymogi określone dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami nie mają zastosowania do osób, którym uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte w związku z orzeczeniem zakazu ich prowadzenia przez sąd karny, to tym bardziej nie mają zastosowania do tych osób - w zakresie uprawnień, które nie zostały im cofnięte.
Wskazać także należy, że to sąd karny, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy, decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Stosownie bowiem do art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), orzeczony przez sąd jako środek karny zakaz prowadzenia pojazdów może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, wszelkich pojazdów lub wszelkich pojazdów mechanicznych. Zgodnie też z art. 182 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.), w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Stosownie zaś do art. 182 § 2 k.k.w., organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Z przytoczonym art. 182 § 2 k.k.w. koresponduje obecnie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, w świetle których starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Z powołanych przepisów wynika zatem, że to sąd karny – a nie organ administracji – orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu karnego stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie przez właściwy organ. Zatem organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd karny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie szerszym, niż to orzeczono w wyroku sądu karnego.
Ponadto wskazać należy na uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt I KZP 29/13 (http://www.sn.pl), którym wprawdzie odmówił podjęcia uchwały w sprawie zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni przedstawionego przez Sąd Okręgowy: "Czy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczony z wyłączeniem pewnej ich kategorii stoi w sprzeczności z ustawą o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r. wraz z późn.zm. z dnia 18 stycznia 2013 r., a jeżeli tak, to czy ustawa o kierujących pojazdami wyklucza możliwość orzekania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pewnej ich kategorii, a nadto czy organy administracji, z uwagi na treść przepisów ustawy o kierujących pojazdami, uprawnione są do ingerencji w treść prawomocnego wyroku karnego w zakresie prawomocnie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pewnej ich kategorii?", jednakże podkreślił, że orzekając o zakazie prowadzenia pojazdów określonego rodzaju to sąd dokonuje konkretyzacji zakazu w sposób pozytywny (to jest przez wymienienie rodzajów pojazdów objętych zakazem) lub negatywny (to jest przez wyłączenie spod orzeczonego zakazu pojazdów danego rodzaju). Dopiero to orzeczenie sądu stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie przez właściwy organ administracji. Organ ten nie może przy tym rozszerzyć ani zawęzić orzeczonego przez sąd zakazu.
Sąd Najwyższy, analizując omawiane przypisy ustawy o kierujących pojazdami rozważał także, czy odróżniają one osoby, które posiadają uprawnienie do kierowania określonymi pojazdami od osób, które o określone uprawnienia dopiero się ubiegają. W tym zakresie podkreślił, że art. 104 ustawy o kierujących pojazdami wszedł w życie w dniu 19 stycznia 2013 r. (zob. art. 139 ustawy), jednakże zawiera on w sobie odniesienie do przepisów jeszcze nieobowiązujących, to jest wspomnianego art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 (por. także art. 11 ust. 6 ustawy). Niemniej, umożliwia on wnioskowanie a contrario, zgodnie z którym stwierdzić trzeba, że wymogi określone dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami nie mają i nie będą mieć zastosowania do osób, którym uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte między innymi w związku z orzeczeniem zakazu ich prowadzenia przez sąd (co wynika z braku powołania obowiązującego już art. 103 ust. 1 pkt 4 w treści art. 104 ustawy). W ocenie SN, oczywistym więc jest, że wymogi te nie będą mieć zastosowania do tych osób także w zakresie uprawnień, które nie zostały im cofnięte.
W dalszej części wywodów SN stwierdził jednoznacznie, że przepis art. 12 ust. 2 ustawy dotyczy osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy, a nie ma zastosowania do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Takie rozumienie przepisu jest na poziomie systemowym zgodne z normą wyprowadzoną z art. 42 k. k., w sytuacji w której sąd pozbawił sprawcę uprawnień tylko do kierowania niektórymi kategoriami pojazdów. Odmienna interpretacja prowadziłaby do niedopuszczalnego wniosku, że środek karny może być istotnie modyfikowany przez art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. W istocie więc orzeczenie sądu stawałoby się iluzoryczne, gdyż surowsza dolegliwość byłaby tu niejako automatycznie wprowadzana przez ustawodawcę. Nie do przyjęcia jest rozumowanie, że dolegliwość owych skutków (wyznaczona w ustawie) będzie przekraczać dolegliwość odpowiadającego im środka karnego zawartego w rozstrzygnięciu sądu. Oznaczałoby to bowiem, że ustawodawca wkroczył nieproporcjonalnie daleko w zakres kognicji sądu, co budziłoby wątpliwości dotyczące zgodności rozważanych regulacji z Konstytucją.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela wykładnię prawa i stanowisko wyrażone w powyższym orzeczeniu, a wskazane argumenty przekonują do tego, aby wyrażanie "osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy" w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami odnosić do podmiotu, który ubiega się o wydanie prawa jazdy potwierdzającego istnienie uprawnień, których nie posiadał w chwili prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie karne. W tym znaczeniu przepis ten przewiduje negatywne skutki skazania, ale nie ingerujące w zakres orzeczenia sądu i nie naruszające proporcji między sankcją orzeczoną przez sąd, a jej dalszymi konsekwencjami przewidzianymi ex lege przez ustawodawcę.
Także analiza funkcjonalnych aspektów rozważanych norm, na co zwrócił uwagę SN, prowadzi do stwierdzenia, że art. 42 k.k. wyznacza faktyczną dolegliwość karną, jak również realizuje funkcję prewencyjną zakazu, która wyraża się w zapewnieniu bezpieczeństwa na drogach. Ustawa o kierujących pojazdami, stanowiąc akt administracyjny, którego zasadniczym celem jest regulacja problematyki technicznej sfery ruchu drogowego w odniesieniu do kierujących pojazdami, dopiero wtórnie może być rozpatrywana jako akt powołany w celu realizacji funkcji prewencyjnej w zakresie bezpieczeństwa na drogach między innymi w stosunku do sprawców przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że uregulowania zawarte w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy winno być stosowane jedynie do osób, które ubiegają się dopiero o wydanie prawa jazdy określonych w nim kategorii i nigdy ich nie posiadały, a wobec których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Wolą ustawodawcy było niewątpliwie to, że wydanie takiego prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D prowadziłby do tego, że orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów objętych kategorią B stałby się czysto iluzoryczny, natomiast odmienna jest sytuacja, kiedy to sąd powszechny w wyroku wprost wskaże, iż zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych dotyczy jedynie określonego ich rodzaju.
Reasumując, stwierdzić trzeba, że prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prowadzi do stwierdzenia, iż w przypadku zastosowania przez sąd powszechny art. 42 § 2 k.k. i orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której orzeczono taki zakaz, prawo jazdy (dokument potwierdzający posiadanie uprawnień) kategorii, której ten zakaz nie obejmuje, jeżeli je ona posiadała. Odmienna interpretacja analizowanego przepisu prowadziłaby do niewykonalności takich wyroków sądu powszechnego. Gdyby wolą ustawodawcy było uniemożliwienie takim osobom zwrotu prawa jazdy w tym zakresie, wówczas dokonałby on stosownych zmian w kodeksie karnym, czego nie uczynił uchwalając ustawę o kierujących pojazdami. Tożsame stanowisko wyrażone zostało m.in. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 815/13, z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt sygn. akt II SA/Bd 1178/13, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 1526/13 (dostępne pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z powyższym stwierdzić należy, że organy administracji publicznej orzekające w przedmiotowej sprawie dokonały nieprawidłowej wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami i poprzez odmowę wydania prawa jazdy pozbawiły skarżącego uprawnienia do prowadzenia pojazdów, nie objętych zakazem orzeczonym przez sąd powszechny.
Wskazania, co do dalszego prowadzenia postępowania wprost wynikają z uzasadnienia niniejszego wyroku.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło