II SA/Bd 368/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Małgorzata Kraus po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Janusza M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Starosty I. z dnia [...] 2004 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego kwotę 495 (czterysta dziewięćdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Orzeczeniem z dnia [...] 1991 r. sygn. [...] Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w M. wymierzyło Januszowi M. karę dodatkową zakazu kierowania samochodem osobowym na okres 9 miesięcy, począwszy od [...] 1991 r., tj. od dnia zatrzymania prawa jazdy kat. ABT, w związku z popełnieniem wykroczenia polegającego na prowadzeniu samochodu w stanie po użyciu alkoholu, określonego w art. 87 § 1 i 3 kodeksu wykroczeń. W trakcie wykonywania powyższej kary, wyżej wymieniony dopuścił się kolejnego identycznego wykroczenia, a nadto kierował pojazdem bez uprawnień, za co Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w I. orzekło wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 12 miesięcy, licząc od uprawomocnienia się orzeczenia, co miało miejsce w dniu [...] 1991 r. Po wykonaniu tych kar Janusz M. odebrał w dniu [...] 1992 r. dokument prawa jazdy nr [...] kat ABT, potwierdzając to własnoręcznym podpisem. W dniu [...] 1993 r. Kierownik Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w I. wydał na podstawie art. 90 ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 1983 r. prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 1992 r. Nr 11, poz. 41) decyzję o zatrzymaniu Januszowi M. wskazanego prawa jazdy do czasu wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji, powołując się na orzeczone na 9 miesięcy i 12 miesięcy zakazy prowadzenia pojazdów wykonane od [...] 1991 r. do [...] 1992 r. W tym samym dniu wymieniony organ wystawił na Janusza M. skierowanie nr [...] do Wojewódzkiego Centrum Egzaminacyjnego Kierowców w B. na egzamin kwalifikacyjny w zakresie prawa jazdy kat. ABT (art. 88 ust. 1 pkt 2b ustawy z 11 lutego 1983 r.). Decyzję i skierowanie doręczono stronie w dniu [...] 1993 r. Prawo jazdy nie zostało jednak zdeponowane w organie komunikacji, bowiem Janusz M. złożył oświadczenie, iż dokument ten zgubił w styczniu 1993 r. Nie przystąpił także do egzaminu sprawdzającego jego kwalifikacje jako kierowcy, W dniu [...] 2003 r. Janusz M. złożył w Wydziale Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego w I. wniosek o wymianę prawa jazdy, załączając do wniosku kserokopię rzekomo zgubionego dokumentu. W dniu [...] 2003 r. na skutek pisma Starostwa Powiatowego w I. do Komendy Powiatowej Policji, funkcjonariusz tej jednostki, w wykonaniu decyzji z 1993 r., dokonał zatrzymania prawa jazdy nr [...] kat. ABT. Pismem z dnia [....] 2003 r. pełnomocnik Janusza M. wezwał Starostwo Powiatowe w I. do zwrotu prawa jazdy, powołując się na przedawnienie wykonania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w dniu [...] 1991 r. na okres 12 miesięcy (art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń), a w dniu [...] 2003 r. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy skargę na bezczynność Starosty I. w sprawie dotyczącej zwrotu praw jazdy. Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2004 r. sygn. SAB/Bd 95/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zobowiązał Starostę I. do wydania w terminie jednego miesiąca od doręczenia odpisu wyroku decyzji w przedmiocie zwrotu prawa jazdy zatrzymanego Januszowi M. Sąd nie podzielił stanowiska Starosty I., że do czasu uzyskania przez skarżącego pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego jego kwalifikacje jako kierowcy, organ nie mógł podjąć decyzji w sprawie. Decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...], powołując się na przepisy art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) oraz art. 108 kpa, Starosta I. orzekł o wydaniu Januszowi M. prawa jazdy kategorii AT oraz odmowie zwrotu prawa jazdy kategorii B, nadając jednocześnie decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wyżej wymieniony pozbawiony był prawa jazdy kategorii B przez okres od 5 lipca 1991 r. do 31 grudnia 1992 r., a więc przez okres powyżej 1 roku, w związku z czym obowiązywał go zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1992 r. Nr 11, poz. 41) egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje. Z uwagi na to, że Urząd Miejski w I. w tej sytuacji omyłkowo zwrócił Januszowi M. prawo jazdy, w dniu [...] 1993 r. wydano decyzję o zatrzymaniu tego dokumentu i skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje, do którego tenże nie przystąpił. Ponieważ nie został spełniony obligatoryjny wymóg złożenia przez stronę pozytywnego wyniku egzaminu kontrolnego, prawo jazdy nie może zostać zwrócone. W myśl bowiem art. 114 ust. 4 w związku z ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r., dokument uprawniający do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu przez osobę ubiegającą się o jego zwrot, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności organ uzasadnił stwarzaniem zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego w przypadku kierowania pojazdem bez wymaganych kwalifikacji. Odwołując się od decyzji Starosty I. w części dotyczącej odmowy zwrotu prawa jazdy kategorii B, pełnomocnik Janusza M. zarzucił, iż w stosunku do strony nigdy nie była orzeczona kara dodatkowa zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych powyżej 1 roku, w związku z czym nie był zobowiązany do poddania się egzaminowi kwalifikacyjnemu, a nadto nastąpiło przedawnienie wykonania orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i z tych przyczyn uzależnianie zwrotu prawa jazdy od złożenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje strony jako kierowcy jest bezpodstawne. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie, pełnomocnik Janusza M. zakwestionował jednocześnie nadanie tejże decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia [...]. 2004 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, że w wyniku orzeczeń kolegiów ds. wykroczeń w M. i I. w sumie kara zakazu prowadzenia pojazdów samochodowych wymierzona Januszowi M. wyniosła powyżej roku, a fakt, iż zainteresowany mimo żądania urzędu nie zwrócił prawa jazdy, nie może mieć wpływu na stwierdzenie konieczności sprawdzenia kwalifikacji. Skoro zatem nie poddał się on wymogowi sprawdzenia kwalifikacji, organ I instancji słusznie odmówił zwrotu prawa jazdy kategorii B. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., pełnomocnik Janusza M. wnosząc o jej uchylenie, podniósł zarzuty tożsame z zawartymi w odwołaniu od decyzji Starosty I., a nadto, iż w dacie orzekania przez kolegia ds. wykroczeń wobec Janusza M. kar dodatkowych, nie obowiązywały przepisy prawne nakazujące poddanie się sprawdzeniu kwalifikacji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie przede wszystkim z powodów, które Sąd, nie będąc związany granicami skargi, wziął z urzędu pod uwagę kontrolując zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem. Decyzja Starosty I. z dnia [...] 2004 r., podjęta w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 104 kpa dotyczy zwrotu prawa jazdy kat. AT i odmowy zwrotu prawa jazdy kategorii B, z powodu nie wykonania obowiązku poddania się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje, który to obowiązek wynika z art. 114 ust. 1 pkt 2b ustawy prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.). Jednak powołany w podstawie prawnej decyzji przepis ust. 4 art. 114 nie przewiduje odrębnego wydawania decyzji o zwrocie prawa jazdy lub odmowie zwrotu. W przepisie tym jest mowa jedynie o czynności w postaci wydania prawa jazdy po zdaniu egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Natomiast w myśl art. 114 ust. 1 starosta w drodze decyzji kieruje osoby posiadające uprawnienia do prowadzenia pojazdów na sprawdzenie kwalifikacji w sytuacjach wymienionych w tym przepisie, w tym w przypadku ubiegania się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego były pozbawione przez okres przekraczający 1 rok. Na podstawie powyższego przepisu mogłaby zapaść także decyzja uchylająca skierowanie na egzamin sprawdzający. Zauważyć również należy, że w aktualnie obowiązującym prawie o ruchu drogowym nie ma odpowiednika art. 90 ust. 6 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. (Dz. U. Nr 6, poz. 35 ze zm.), w oparciu o który podjęto w dniu [...] 1993 r. decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy do czasu wykazania się wymaganymi kwalifikacjami. W myśl bowiem art. 138 ust. 1 starosta uprawniony jest do orzeczenia o zatrzymaniu prawa jazdy tylko w przypadku, gdy upłynął termin jego ważności lub w razie przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie w przedmiocie wniosku pełnomocnika Janusza M. z dnia [...] 2003 r. o zwrot prawa jazdy winno zapaść w trybie przewidzianym dla wzruszenia decyzji ostatecznych określonym w rozdziale 13 działu II kodeksu postępowania administracyjnego, a decyzją której prowadzone w trybie nadzwyczajnym postępowanie winno dotyczyć jest decyzja Kierownika Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w I. z dnia [...] 1993 r. Jakkolwiek trafnie stwierdzono w decyzjach organów I i II instancji, iż orzeczone wobec Janusza M. środki karne 9 miesięcy i 1 roku zakazu prowadzenia pojazdów zostały wykonane z dniem [...] 1992 r., w związku z czym nie może być mowy o przedawnieniu ich wykonania, na co powołano się w skardze, to oczywistym jest, iż zaistniała negatywna przesłanka do realizacji skierowania na egzamin sprawdzający, określona w art. 46 § 1 kodeksu wykroczeń. W myśl tego przepisu, po upływie 2 lat od wykonania kary, ukaranie uważa się za niebyłe, co oznacza, ze po tym czasie, wobec zatarcia ukarania, nie można wykorzystywać faktu karalności na niekorzyść sprawcy wykroczenia z uwagi na unicestwienie skutków prawnych ukarania. Inaczej mówiąc, po 2 latach od wykonania kary sprawca wykroczenia uzyskuje status osoby niekaranej. Nadto, zdaniem Sądu, nie można rozszerzająco interpretować treści art. 114 ust. 2b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (odpowiednio – art. 88 ust. 1 pkt 2b ustawy z 1 lutego 1983 r.) łącząc okresy orzeczonych w różnych sprawach zakazów prowadzenia pojazdów i wynikające z nich okresy zatrzymań prawa jazdy, by na tej podstawie stwierdzić, że zatrzymanie prawa jazdy przekroczyło 1 rok. Z powyższych względów uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty Inowrocławskiego wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy, orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), jak w sentencji. Skład orzekający w niniejszej sprawie zauważa, że wyegzekwowanie od skarżącego wydania prawa jazdy dla realizacji decyzji o jego zatrzymaniu winno nastąpić w trybie unormowań zawartych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968), a nie poprzez posłużenie się w tym celu organami policji.