II SA/Bd 388/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta B. zobowiązał K. T. jako dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej- D. T. w okresie od [....] do [...] w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości ustawowej do dnia zapłaty. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący przedstawił swoją trudną sytuację życiową podkreślając, że jest osobą pozbawioną wolności, bez jakichkolwiek dochodów i środków na koncie depozytowym. W [...] ww. wyjdzie na wolność i wówczas zacznie wywiązywać się ze swoich zobowiązań. W związku z tym wniósł o wstrzymanie egzekucji i zawieszenie spłaty tych zobowiązań. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podał, że działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych określa ustawa z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2007r. Nr 192, poz. 1378 z późn. zm), dalej przytaczana jako ustawa. W myśl art. 27 ust. 1 ustawy dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. SKO wskazało, że ustawodawca w treści ust. 2 art. 27 ustawy nałożył na organ właściwy wierzyciela obowiązek wydania decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W ocenie organu odwoławczego oznacza to, że decyzja we wskazanym zakresie ma charakter obligatoryjny. Natomiast organ zobowiązany do jej wydania musi wykazać, że osobie uprawnionej zostały wypłacone rzeczone świadczenia oraz ich wysokość. Nie ma przy tym możliwości uwzględnienia sytuacji materialnej osoby zobowiązanej do zwrotu. Następnie organ powołał się na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2012 r. ( LEX nr 1217371), który stanowi, że ,,Decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a. jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Jest to postępowanie, które z oczywistych względów jest wszczynane przez organ z urzędu. W postępowaniu prowadzonym w trybie tych przepisów nie ma podstaw do badania sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego, bądź jego możliwości spłaty zobowiązania." Organ odwoławczy podał, że w zakończonym okresie świadczeniowym trwającym od [...] do [...] M. Z., będącej przedstawicielem ustawowym osoby uprawnionej – D. T., wypłacono świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł. Świadczenia te zostały wypłacone na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...], ustalającej na rzecz D. T. świadczenie alimentacyjne w wysokości po [..] zł miesięcznie na okres świadczeniowy [...], po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego, którym był K. T. O powyższym dłużnik alimentacyjny został powiadomiony przez właściwy organ wierzyciela, pismem z dnia [...], znak [...]. Organ II instancji wyjaśnił, że w zakresie wstrzymania postępowania egzekucyjnego skarżący ma prawo wystąpić ze stosownym wnioskiem do organu I instancji, który jest organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu odrębnego postępowania w sprawie. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący oświadczył, że nie neguje swoich zobowiązań, jednakże wnosi o zawieszenie egzekucji do czasu opuszczenia zakładu karnego. Skarżący przedstawił swoja sytuację związaną z ewentualna sprawą karną, która spowoduje odsunięcie spłaty zadłużenia w czasie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. W sprawie nie jest sporny stan faktyczny. Skarżący nie kwestionuje też, że posiadał zobowiązanie alimentacyjne wobec syna D. Z akt sprawy wynika, że świadczenia te były wypłacane z funduszu alimentacyjnego, a okres świadczeniowy zakończył się z dniem [....]. W myśl art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012r. , poz. 1228), dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Przepis art. 27 ust. 2 powołanej ustawy stanowi zaś, że organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Brzmienie przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w przypadku wystąpienia przesłanki zakończenia okresu świadczeniowego (co miało miejsce w niniejszej sprawie) właściwy organ jest zobowiązany do wydania decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z przepisów tych jasno wynika, że postępowanie w tym zakresie wszczynane jest z urzędu, a decyzja która zostaje wydana w postępowaniu prowadzonym w opisanym trybie jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu przedmiotowych należności. Przepisy nie przewidują zatem możliwości odstąpienia przez organy od tego obowiązku. W cytowanym przez organ II instancji wyroku z 27 czerwca 2012r. (sygn. I OSK 60/12) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ust. 1 ustawy jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. NSA wyjaśnił, że jest to postępowanie, które z oczywistych względów jest wszczynane przez organ z urzędu. W powołanym wyroku NSA wskazał też, że w postępowaniu prowadzonym w trybie tych przepisów nie ma podstaw do badania sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego, bądź jego możliwości spłaty zobowiązania. Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela to stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że w myśl art. 30 ust. 2 stawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Z treści tego przepisu wnosić należy, że decyzja o umorzeniu należności alimentacyjnych jest konsekwencją wcześniejszego postępowania dotyczącego ustalenia jej wysokości. Jest bowiem oczywistym, że dopiero ustalenie ostateczną decyzją obowiązku zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z Funduszu Alimentacyjnego w trybie art. 27 ust. 2 wspomnianej ustawy pozwala na rozpatrzenie wniosku o jej umorzenie. Natomiast umorzenie należności o którym mowa w art. 30 cytowanej ustawy może nastąpić jedynie na wniosek dłużnika w sytuacji, kiedy przemawia za tym jego sytuacja dochodowa i rodzinna, ale decyzja ta ma już charakter uznaniowy. Uznać zatem należy, że decyzje o których mowa w przepisach art. 27 ust. 2 i art. 30 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, są decyzjami, które zapadają w odrębnych postępowaniach administracyjnych. Dlatego też organ odwoławczy prawidłowo uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia w przedmiotowym postępowaniu argumentów dotyczących stanu majątkowego skarżącego. Dopiero ustalenie ostateczną decyzją obowiązku zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w trybie art. 27 ust. 2 u.p.o.u.a. pozwoli na rozpatrzenie wniosku o umorzenie, rozłożenie na raty bądź odroczenie terminu płatności, o ile oczywiście wniosek taki zostanie złożony. Zatem ewentualny wniosek skarżącego w tym zakresie co do ustalonych wobec niego należności z funduszu alimentacyjnego będzie stanowił przedmiot odrębnego postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270 ze zm.).