II SA/Bd 390/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., Nr [...], Wójt Gminy J. na podstawie art. 2 pkt 11 i art. 25 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195, dalej powoływana również jako ustawa) w zw. z art. 61 § 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej powoływana jako K.p.a.) ustalił, że świadczenie wychowawcze pobrane przez M. P. na mocy ostatecznej decyzji Wójta Gminy J. Nr [...] z dnia [...].07.2016 r., tj. świadczenie wychowawcze na dziecko N. P. w okresie od 1.08.2016 r. do 31.10.2016 r. w kwocie [...] zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązał M. P. do zwrotu wyżej wskazanej kwoty wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi do dnia spłaty. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia wychowawcze, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze ustawodawca nakazuje z kolei traktować świadczenia wyszczególnione w art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy, tj. m.in.: świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Decyzją Nr [...] z dnia [...].09.2016 r. zostało stronie przyznane świadczenie rodzicielskie na dziecko K. P. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od 15.06.2016 r. do 13.06.2017 r. i z tego tytułu uzyskała ona za miesiąc lipiec 2016 r., tj. za pierwszy miesiąc następujący po miesiącu, w którym uzyskała prawo do świadczenia rodzicielskiego, dochód w wysokości [...] zł. Na tej podstawie organ dokonał ponownego przeliczenia dochodu rodziny i ustalił, że od sierpnia 2016 r. rodzina nie kwalifikuje się do świadczenia wychowawczego na córkę N. P. przyznanego decyzją ostateczną z [...].07.2016 r. Wobec powyższego decyzją z [...].11.2016 r., Nr [...], uchylono stronie prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – N. P. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. P. W uzasadnieniu strona wskazała, że zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. g ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, uzyskaniem dochodu jest uzyskanie świadczenia rodzicielskiego, tj. uzyskanie kwoty pieniężnej przyznanego świadczenia rodzicielskiego, co oznacza, że miesiącem, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu z tego tytułu, jest miesiąc pierwszej wypłaty przyznanego świadczenia rodzicielskiego. W jej przypadku będzie to miesiąc wrzesień 2016 r. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ustala się na podstawie dochodu powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Zatem w jej sytuacji dochodem uzyskanym ze świadczenia rodzicielskiego po raz pierwszy wypłaconego we wrześniu 2016 r. powinien być dochód osiągnięty za miesiąc następny, tj. za październik 2016 r. W związku z powyższym świadczenie wychowawcze na córkę N. powinno zostać uchylone od 1 listopada 2016 r. i nie powinna zostać zobowiązana do zwrotu kwoty [...] zł z tytułu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od 1.08.2016 r. do 31.10.2016 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł, zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy. Ilekroć ustawa mówi o uzyskaniu dochodu, oznacza to również uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego (art. 2 pkt 20 lit g). W przedmiotowej sprawie kluczowym jest zatem prawidłowe obliczenie dochodu rodziny strony. Ustawodawca w art. 18 ust. 6 ustawy uznał, że w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. W decyzji z [...] września 2016 r. organ przyznał świadczenie rodzicielskie w kwocie [...] zł miesięcznie, od 15 czerwca 2016 r. do 13 czerwca 2017 r., z tym, że świadczenie za miesiące: czerwiec, lipiec i sierpień 2016 roku, zostało wypłacone we wrześniu 2016 r. Przedstawiony przez organ I instancji sposób liczenia dochodu rodziny jest zgodny z treścią art. 18 ust. 6 ustawy. Świadczenie rodzicielskie na K. P. przyznane zostało od 15 czerwca 2016 r., a zatem stanowi dochód uzyskany zgodnie z art. 2 pkt 20 lit g ustawy, w miesiącu czerwcu 2016 r. Z tego tytułu strona uzyskała dochód netto za miesiąc lipiec 2016 r., tzn. za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, w kwocie [...]zł. Fakt fizycznej wypłaty świadczenia (z wyrównaniem za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień) w miesiącu wrześniu 2016 r. pozostaje w niniejszej sprawie bez znaczenia. Skargę na powyższą decyzję złożyła M. P. wnosząc o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że świadczenie rodzicielskie na syna K. P. po raz pierwszy zostało wypłacone we wrześniu 2016 r. (z wyrównaniem za miesiące: czerwiec, lipiec, sierpień 2016 r.). Zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. g ustawy, uzyskaniem dochodu jest uzyskanie świadczenia rodzicielskiego, tj. uzyskanie kwoty pieniężnej przyznanego świadczenia rodzicielskiego, co oznacza, że miesiącem, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu z tego tytułu, jest miesiąc pierwszej wypłaty przyznanego świadczenia rodzicielskiego. W jej przypadku będzie to wrzesień 2016 r. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ustala się na podstawie dochodu powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Zatem w jej sytuacji dochodem uzyskanym ze świadczenia rodzicielskiego po raz pierwszy wypłaconego w miesiącu wrześniu 2016 r. powinien być dochód osiągnięty za miesiąc następny, tj. za październik 2016 r. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał również, że fakt fizycznej wypłaty świadczenia (we wrześniu 2016 r.) pozostaje w niniejszej sprawie bez znaczenia. Z taką opinią nie sposób się zgodzić, gdyż również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 20.102016 r., III SA/Gd 750/16, stwierdził, że w przypadku uzyskania dochodu zasadnym jest zbadanie faktycznej wypłaty. Organ prowadząc postępowanie naruszył szereg przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., nie dopełnił bowiem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ani też obowiązku dokonania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ w odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – dalej przywoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd orzekając w sprawie nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Po myśli art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a, skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia (art. 145 § 1 P.p.s.a.). W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Wójt Gminy J. na postawie art. 2 pkt 20 lit. g, art. 5 ust. 3, art. 18 ust. 6, art. 27 ust. 1 i art. 28 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci uchylił od dnia 1.08.2016 r. prawo do świadczenia wychowawczego na N. P. w okresie od 1.08 do 30.09.2017 r. Skutkiem tego świadczenia pobrane przez skarżącą z tytułu świadczenia wychowawczego na córkę N. począwszy od sierpnia 2016 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi. Stosownie bowiem do art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy, za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Nie ulega wątpliwości, w świetle ww. decyzji z [...].11.2016 r., że świadczenie nie należało się skarżącej, natomiast okoliczność jej pouczenia wynika z akt sprawy, a mianowicie z wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego z [...].06.2016 r. De facto zarzuty skargi odnoszą się do ww. decyzji z [...].11.2016 r., a nie do zaskarżonej w niniejszym postępowaniu. Skoro skarżąca nie złożyła odwołania od ww. decyzji z [...].11.2016 r., organ był zobowiązany wydać decyzję o ustaleniu, że pobrane świadczenie jest nienależnie pobrane i zobowiązaniu do jego zwrotu. Tym samym Sąd nie był władny badać kwestii związanych z tym, że świadczenie wychowawcze zostało wypłacone skarżącej dopiero we wrześniu 2016 r. i obejmowało ono również zaległe świadczenia za miesiące sierpień i wrzesień 2016 r. i jaki jest wpływ powyższego na ustalenie przysługiwania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego, skoro ostateczną ww. decyzją organ uchylił skarżącej prawo do świadczenia za sierpień i wrzesień 2016 r. Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że skarga jako bezzasadna ulegała na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddaleniu.