II SA/Bd 413/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Anna Klotz Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kierownik Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza K., odmówił skarżącej Z. S. przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na matkę M. S. z powodu niespełnienia kryterium dochodowego. W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że jej siostra od 5 grudnia 2014 r. jest właścicielem gospodarstwa rolnego w 3/8 części - spadek po ojcu i postanowiła prowadzić oddzielne gospodarstwo domowe. W związku z tym czynsz dzierżawny dla matki skarżącej uległ zmniejszeniu. Dochód był dzielony nie na 3 osoby tylko na 2 osoby. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w B. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżąca w dniu 8 stycznia 2015 r. złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, dołączając wypis z treści orzeczenia lekarza rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B. z dnia [...] r. Nr [...], którym stwierdzono u matki skarżącej niezdolność do samodzielnej egzystencji na stałe. SKO podało, że przepisem prawa materialnego stanowiącym podstawę zaskarżonej decyzji był art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym przez art. 17 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 567) zmieniającej nin. ustawę z dniem 15 maja 2014 r., z tym, że art. 16a ust. 1 pkt 1 wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2015 r. Warunkiem przyznania ww. świadczenia było również spełnienie kryterium dochodowego, które według art. 16a ust. 2 ustawy w przeliczeniu na osobę nie może przekraczać kwoty 664 zł (art. 5 ust.2). SKO podkreśliło, że specjalny zasiłek opiekuńczy w odróżnieniu od zasiłku pielęgnacyjnego przyznawany jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej, a nie osobie wymagającej opieki. W ocenie organu muszą być spełnione następujące przesłanki tj. osoba niepełnosprawna musi legitymować się odpowiednim orzeczeniem, co w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, albowiem matka skarżącej jest całkowicie niezdolna do samodzielnej egzystencji oraz łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie może przekraczać kwoty 664 zł, którego strona nie spełniła. Zdaniem SKO kryterium dochodowe na osobę w rodzinie zostało przekroczone o kwotę [...] zł. SKO wskazało, że organ I instancji, z powołaniem obowiązujących w tej materii przepisów prawa i matematycznym wyliczeniem dochodu na osobą w rodzinie w roku poprzedzającym okres zasiłkowy wykazał, iż dochód rodziny w roku 2013 wyniósł [...] zł na co składa się dochód matki skarżącej w kwocie [...] zł i czynsz dzierżawny z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł, co daje kwotę [...] zł na osobę w rodzinie, która została wyliczona następująco: ([...] zł : 12 m-cy : 2 osoby). Zatem dochód na osobę w rodzinie, ustalony mocą w/w przepisów na kwotę 664,00 zł został przekroczony. I choć kwota tego przekroczenia wynosi tylko [...] zł, to uniemożliwia ona organom orzekającym przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z treścią art. 3 ust. 2a ustawy dochód na członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Tak więc dla potrzeb niniejszej sprawy wpływ na ustalenie dochodu rodziny miały dochody uzyskane w 2013 r. SKO wyjaśniło, że okres zasiłkowy oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Fakt, iż w miesiącu grudniu 2014 r. część gospodarstwa rolnego w drodze spadku po ojcu przejęła siostra skarżącej, pozostaje bez wpływu na ustalony dochód na osobę w rodzinie na okres zasiłkowy 2014/2015, zaś okoliczność ta będzie miała skutek w postaci zmniejszonego dochodu na okres zasiłkowy 2015/2016. Organ odwoławczy wskazał także na brak możliwości zastosowania w niniejszej sprawie instytucji utraty dochodu (art. 3 pkt 23 ustawy), nadmieniając, że ustawodawca nie przewidział utraty dochodu spowodowanej zmniejszeniem powierzchni gospodarstwa rolnego, wobec czego dochód z tytułu czynszu dzierżawnego uzyskanego z gospodarstwa rolnego za 2013 r. należało doliczyć do dochodu rodziny. Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy przedstawiając sytuację zdrowotną matki, wskazując przy tym, że wymaga ona całodobowej opieki. Ponadto przedstawiła ona sytuację materialną swojej rodziny. Jej zdaniem dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł. W odpowiedzi na skargę organ uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w granicach tak określonej kognicji, Sąd uznał, że odpowiada ono prawu. Taka sama ocena dotyczy decyzji organu pierwszej instancji. W szczególności, w ocenie Sądu, organy administracji w sposób dostatecznie wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń, co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą dalszych rozważań. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym przez art. 17 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. zmieniającej nin. ustawę z dniem 15 maja 2014 r., z tym, że art. 16a ust. 1 pkt 1 wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2015 r. Zgodnie z tym przepisem, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Warunkiem przyznania rzeczonego świadczenia jest także spełnienie kryterium dochodowego. Artykuł 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadza - jako warunek uzyskania świadczenia rodzinnego - kryterium dochodowe, wskazując, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych – tj. kwoty 664 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-9 ustawy o świadczeniach rodzinnych stosuje się odpowiednio. Zatem przekroczenie tego kryterium, niezależnie od innych przesłanek, które mogą być spełnione (tj. np. rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki), wyklucza przyznanie świadczenia. W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do tego czy wysokość tego dochodu została wyliczona prawidłowo oraz do tego ile osób powinno zostać objętych tym wyliczeniem. Bezsporne bowiem pozostaje, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem KRUS z dnia 26 kwietnia 2005 r. stwierdzającym trwale niezdolność do samodzielnej egzystencji. Z przedstawionego przez SKO wyliczenia dochodu na osobą w rodzinie w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, wynika, iż dochód rodziny w roku 2013 wyniósł [...] zł na co składa się dochód matki skarżącej w kwocie [...] zł i czynsz dzierżawny z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł, co daje kwotę [...] zł na osobę w rodzinie, która została wyliczona następująco: ([...] zł : 12 m-cy : 2 osoby). Zatem dochód na osobę w rodzinie, ustalony mocą w/w przepisów na kwotę 664,00 zł został przekroczony. I jak słusznie uznał organ odwoławczy, choć kwota tego przekroczenia wynosi tylko [...] zł, to uniemożliwiała ona organom orzekającym przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia. Podkreślić również należy, że zgodnie z treścią art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód na członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Tak więc organy prawidłowo ustaliły, że w przedmiotowej sprawie wpływ na ustalenie dochodu rodziny miały dochody uzyskane w 2013 r. Okres zasiłkowy oznacza zaś okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Organy również poprawnie zwróciły uwagę na fakt, iż w miesiącu grudniu 2014 r. część gospodarstwa rolnego w drodze spadku po ojcu przejęła siostra skarżącej, pozostaje bez wpływu na ustalony dochód na osobę w rodzinie na okres zasiłkowy 2014/2015 oraz okoliczność ta będzie miała skutek w postaci zmniejszonego dochodu na okres zasiłkowy 2015/2016. Poza tym skarżąca twierdząc, że dochód na osobę w rodzinie wyniósł tylko [...] zł a nie [...] zł jak twierdzą organy nie poparła tego żadną argumentacją czy też innymi dowodami. Wobec tego tezę tą należy uznać za bezpodstawną i niemogącą stanowić podstawy do zmiany rozstrzygnięcia organów. Organy, bowiem prawidłowo przyjęły, że w dniu składania wniosku w gospodarstwie domowym znajdowały się dwie osoby tj. skarżąca oraz jej matka a nie trzy i dlatego też dochód za 2013 r. należało podzielić przez dwie osoby, a nie trzy. Zresztą skarżąca sama w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. podniosła, że siostra prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy dokonały prawidłowej wykładni art. 16a ust. 1 oraz ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i w tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.