II SA/Bd 416/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżącego M. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta T., w oparciu o art. 40 ust. 12 w zw. z art. 40 ust. 1, 2, 3 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), orzekł o wymierzeniu skarżącemu M. P., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Firma A, kary pieniężnej w wysokości [...] zł za zajęcie, bez zezwolenia zarządcy drogi, pasa drogowego w celu umieszczenia w nim reklamy. Przedmiotowa decyzja została odebrana przez pracownika firmy skarżącego P. F. w dniu [...] października 2013 r. Od powyższej decyzji skarżący wniósł pismem z dnia [...] listopada 2013 r. (data nadania w placówce pocztowej [...] listopada 2013 r.) odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T.(dalej SKO), które to nie rozpatrując sprawy merytorycznie, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania ustalając, że odwołujący odebrał decyzję z dnia [...] października 2013 r. w dniu [...] października 2013 r., natomiast odwołanie nadał na poczcie w dniu [...] listopada 2013 r. tj. z uchybieniem czterech dni do skutecznego wniesienia odwołania, co winno nastąpić w dniu [...] listopada 2013 r. Jednocześnie organ stwierdził, że odwołujący wraz z odwołaniem nie złożył wniosku o przywrócenie terminu. SKO wskazało Postanowienie stwierdzające uchybienie terminu zostało odebrane przez pracownika firmy skarżącego P. F. w dniu [...] grudnia 2013 r. (okoliczność bezsporna). Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] października 2013 r. i jednocześnie wniósł o wstrzymanie jej wykonania. W złożonym wniosku skarżący podkreślił, iż decyzję z dnia [...] października 2013 r. otrzymał nie w dniu [...] października 2013 r., lecz w dniu [...] października 2013 r., kiedy to znalazł na swoim biurku przesyłkę zawierającą przedmiotową decyzję, odebraną przez pracownika firmy P. F.. Skarżący zaznaczył przy tym, że pracownik ten nie miał upoważnienia do odbierania korespondencji, bowiem takiego dokumentu wnioskujący nie składał w placówce pocztowej. Wskazał też, że listy polecone odbiera osobiście, co nie miało miejsca w tej sprawie. W jego ocenie nie może on ponosić ujemnych konsekwencji z faktu, że doręczyciel nie sprawdził uprawnienia osoby odbierającej korespondencję i nie zostawił awiza. Dlatego też uważa, że przesyłka organu I instancji została mu doręczona w dniu [...] października 2013 r. Skarżący wyjaśnił również, że o spóźnieniu terminu do wniesienia odwołania dowiedział się z postanowienia SKO z dnia [...] grudnia 2013 r. stwierdzającego uchybienie terminu w tym zakresie. Wskazał jednocześnie, że w związku z przerwą świąteczną od dnia [...] grudnia 2013 r. do dnia [...] stycznia 2014 r. przebywał za granicą, dlatego też wcześniej nie mógł wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu. O sprawie dowiedział się więc w dniu [...] stycznia 2014 r., kiedy wrócił do kraju i zapoznał się z postanowieniem SKO z dnia [...] grudnia 2013 r., które również nie zostało mu doręczone osobiście. W następstwie rozpatrzenia ww. wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] października 2013 r. SKO postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej powoływanej jako kpa), orzekło o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu ww. postanowienia SKO podkreślając, że przywrócenie terminu do dokonania czynności, której uchybiono wymaga spełnienia łącznie wszystkich przesłanek określonych w art. 58 kpa stwierdziło, iż w niniejszej sprawie nie można było przywrócić wnioskowanego terminu, gdyż przede wszystkim nie został zachowany przez skarżącego termin 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Postanowienie SKO z dnia [...] grudnia 2013 r. zostało bowiem przesłane stronie za pośrednictwem poczty pod adres miejsca pracy skarżącego tj. przy ul. A. [...] w T. i odebrane przez jego pracownika w dniu [...] grudnia 2013 r. (według informacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). Na pieczęci firmowej widnieje parafka pracownika, taka sama parafka widnieje na zwrotnym potwierdzeniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania i jego zakończenia. Mało prawdopodobne jest zatem, zdaniem organu, że osoba ta nie była uprawniona jako pracownik do odbioru korespondencji, skoro wcześniej taką odbierała, a strona tego faktu wcześniej nie kwestionowała. Poza tym – jak zaznaczyło SKO powołując się na wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2000 r., sygn. akt V SA 1953/9 - pojęcie osoby upoważnionej do odbioru pism jest pojęciem szerszym niż pojęcie pełnomocnika czy reprezentacji, w związku z czym za osobę upoważnioną należy rozumieć każdą osobę, która ze względu na wykonywaną funkcję została regulaminowo czy tylko zwyczajowo uprawniona przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą do odbierania korespondencji przychodzącej do siedziby firmy przez tę osobę prowadzonej. Skoro więc w trakcie przedmiotowego postępowania ta sama osoba odbierała korespondencję urzędową, to jest zdaniem SKO podstawa do przyjęcia, że była ona jeśli nie na piśmie, to zwyczajowo do tego upoważniona, a obecne twierdzenia skarżącego to negujące należy uznać za składane dla osiągnięcia celu przywrócenia terminu. Poza tym, jak podkreśliło SKO, nawet przyjmując wersję skarżącego, iż osoba ta nie była uprawniona do odbioru korespondencji, to zważywszy na wskazywaną przez niego długą nieobecność w kraju i tak nastąpiłoby doręczenie zastępcze, o którym mowa w art. 44 kpa, a wówczas termin skutecznego doręczenia postanowienia SKO upłynąłby najpóźniej w dniu [...] stycznia 2014 r., licząc od dnia [...] grudnia 2013 r. Wówczas to termin do zachowania 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynąłby [...] stycznia 2014 r. Oznacza to zatem w ocenie organu, że już z tej tylko przyczyny, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. Ponadto SKO stwierdziło, że skarżący w ogóle nie uprawdopodobnił braku winy w przekroczeniu terminu, gdyż samo twierdzenie, że w okresie przerwy świątecznej tj. od dnia [...] grudnia 2013 r. do [...] stycznia 2014 r. przebywał za granicą, nie jest wystarczające i budzi poważne wątpliwości. Zdaniem SKO, podczas tak długiego okresu absencji skarżącego w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej powinien był on zadbać o swoje interesy, w tym także o zachowanie terminu do wnoszenia środków odwoławczych. Na powyższe postanowienie SKO M. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenia art. 7, art. 8, art. 42 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 58 § 1 kpa skarżący wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył w całości stanowisko i argumenty zawarte w zbożnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Podkreślając, że P. F. nie został upoważniony przez niego do odbioru korespondencji zarzucił organowi nie wyjaśnienie w sprawie, czy ww. osoba posiadała stosowane upoważnienie i tym samym naruszenie art. 42 § 1 kpa poprzez uznanie za doręczone pisma odebranego przez osobę nieupoważnioną. Jednocześnie skarżący zakwestionował zasadność tworzenia domniemania o istnieniu upoważnienia P. F. do odbioru korespondencji wskazując, że okoliczność, iż osoba ta odebrała wcześniej kilka pism kierowanych do niego nie świadczy, że w firmie istniała taka właśnie praktyka odbioru korespondencji. Skarżący zaznaczył również, że uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu składając oświadczenie, że P. F. nie był upoważniony do odbioru korespondencji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie wynikającym z treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie przedmiot zaskarżenia stanowi postanowienie SKO z dnia [...] lutego 2014 r. odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydent Miasta T. z dnia [...] października 2013 r., którą to organ I instancji wymierzył skarżącemu jako osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, karę pieniężną za zajęcie, bez zezwolenia zarządcy drogi, pasa drogowego w celu umieszczenia w nim reklamy. Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy powołał art. 58 kpa, w oparciu o który to dokonał oceny wniosku skarżącego o przywrócenie terminu stwierdzając w jej efekcie, że w sprawie brak jest możliwości jego uwzględnienia z uwagi na uchybienie 7-dniowego terminu do złożenia przedmiotowego wniosku, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz ze względu na brak uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Oceniając prawidłowość powyższego stanowiska organu odwoławczego należy w pierwszej kolejności wskazać, że przepis art. 58 § 1 kpa stanowi, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści powołanego przepisu wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w terminowym dokonaniu czynności była od niej niezależna. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, iż ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 kpa musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku. Z treści art. 58 kpa wynika ponadto, że osoba zainteresowana przywróceniem terminu powinna nie tylko uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, ale jednocześnie zachować siedmiodniowy, nieprzywracalny termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, liczony od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełniając przy tym czynności, dla której określony był termin. Stanowi o tym wprost przepis art. 58 § 2 kpa. W rozpoznawanej sprawie SKO uznało, że skarżący nie spełnił obu wskazanych warunków. Pomimo, że skarżący powołał się na brak prawidłowego doręczenia mu w sprawie korespondencji (w szczególności decyzji organu I instancji, ale także postanowienia SKO stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania), w związku z doręczeniem jej w miejscu pracy skarżącego pracownikowi P. F., nie posiadającemu stosowanego upoważnienia do odbierania korespondencji, SKO stwierdziło uchybienie terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa i nie uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, nie wyjaśniając w żaden sposób powołanej przez skarżącego okoliczności braku upoważnienia pracownika firmy skarżącego do odbioru korespondencji. Tutejszy Sąd wyraża stanowisko, że doręczenie pisma adresowanego do osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą na adres jej miejsca pracy – pracownikowi takiej osoby, wymaga dla prawnej skuteczności co najmniej wyjaśnienia, czy osoba potwierdzająca odbiór korespondencji była do tej czynności upoważniona (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 2218/11, publ. lex nr 1070249). Bez wyjaśnienia, czy osoba taka posiadała stosowne upoważnienie do odbioru pisma nie można uznać doręczenia za skuteczne. Nie zmienia tego fakt, że w sprawie wcześniej dokonano już w ten sposób doręczenia przesyłki. Okoliczność wcześniejszego odbioru pisma przez pracownika firmy skarżącego nie tworzy bowiem sama w sobie upoważnienia dla takiej osoby do odbioru korespondencji i nie powoduje konwalidacji brak posiadania przez taką osobą stosownego upoważnienia. Samo zatem takie ustalenie jest wbrew stanowisku organu niewystarczające do uznania, że osoba, która potwierdziła odbiór korespondencji w miejscu pracy osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą miała rzeczywiście do tego legitymację. Niezbędne zatem jest poczynienie dodatkowych ustaleń w tym przedmiocie, poprzez chociażby przesłuchanie takiej osoby na okoliczność posiadania przez nią stosownego upoważnienia, ustalenie zakresu jej zadań, czy podziału czynności w firmie. Tych jednak w sprawie zabrakło, co stanowi o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w zw. z art. 42 § 1 kpa. W związku z tym, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się fakt nieprawidłowego doręczenie pisma (co może mieć miejsce w niniejszej sprawie w sytuacji gdy osoba, która potwierdziła odbiór korespondencji okazałaby się osobą nie posiadającą stosowanego upoważnienia do tego), należy przyjąć, że skoro organ nie wyjaśnił w sposób zgodny z prawem, czy pracownik skarżącego, który odebrał decyzję organu I instancji posiadał upoważnienie do tego, a więc czy w sprawie miało miejsce prawidłowe doręczenie korespondencji, nie było podstaw do uznania, że skarżący nie uprawdopodobnił w sprawie braku winy w uchybieniu terminu. Złożył on bowiem oświadczenie, że P. F. nie był upoważniony do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego. W sprawie bezspornym jest także, że decyzja organu I instancji nie została doręczona osobiście skarżącemu, będącemu osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, lecz pracownikowi jego firmy. Wobec zatem tego, iż organ nie wyjaśnił, czy doręczenie pisma pod adresem właściwym dla miejsca pracy adresata zostało dokonane do rąk osoby upoważnionej przez stronę do odbioru korespondencji, zaskarżone postanowienie należało uznać za naruszające ww. przepisy procesowe w stopniu istotnym dla wyniku sprawy. Jak wskazano powyżej, jednym z warunków przywrócenia terminu jest także wynikający z art. 58 § 2 kpa wymóg złożenia - w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu - wniosku o jego przywrócenie. Datą, od której należy liczyć termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu jest także data uzyskania przez zainteresowaną osobę wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od daty uzyskania wiadomości o tym, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu (por. wyrok WSA w Gliwicach 23 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 699/12, publ. lex nr 1248912). Skoro w sprawie skarżący dowiedział się o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania z postanowienia SKO z dnia [...] grudnia 2013 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a także i to postanowienie odebrał nie skarżący, lecz pracownik skarżącego - P. F., to tym samym, aby móc poczynić ewentualne wnioski o uchybieniu w sprawie 7-dniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu niezbędnym jest w pierwszej kolejności wyjaśnienie zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego kwestii, czy osoba ta była legitymowana do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego. Ta bowiem okoliczność ma determinujące znaczenia dla ustalenia daty, od której należy liczyć bieg 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a którą to stanowi moment uzyskania przez skarżącego wiadomości o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W sprawie okoliczności tej jednak, jak wykazano wyżej, organ nie wyjaśnił zgodnie z prawem. Tym samym więc co najmniej przedwczesne jest ustalenie organu, że skarżący uchybił terminowi, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa. Mając na względzie powyższe, w żaden sposób nie przesądzając treści przyszłego rozstrzygnięcia, Sąd na mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, z powodu nie wyjaśnia istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii upoważnienia pracownika skarżącego do odbioru kierowanej do niego korespondencji. O wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 ppsa, zaś o kosztach postępowania w oparciu o art.200 ppsa. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów wyroku Sądu, wyrażonych w niniejszym uzasadnieniu.