II SA/Bd 417/25

WyrokWSA w Bydgoszczy2026-01-13

Skład orzekający: sędzia WSA Jarosław Wichrowski, sędzia WSA Grzegorz Saniewski, sędzia WSA Mariusz Pawełczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wygaśnięcie prawa trwałego zarządu i użytkowania nieruchomości rolnej jest uzasadnione w sytuacji, gdy jednostka organizacyjna wydzierżawiła nieruchomość na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie skupu złomu, nie zawiadamiając o tym właściwego organu i nie uzyskując jego zgody, a także czy taka dzierżawa jest zgodna z pierwotnym przeznaczeniem nieruchomości?
Ratio decidendi
Wygaśnięcie prawa trwałego zarządu i użytkowania nieruchomości jest uzasadnione, gdy jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o wydzierżawieniu nieruchomości na okres dłuższy niż 3 lata ani nie uzyskała jego zgody, a także gdy nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z jej pierwotnym przeznaczeniem (w tym przypadku prawidłowa gospodarka ziemią). Dzierżawa nieruchomości na prowadzenie skupu złomu, nawet jeśli środki z czynszu przeznaczane są na cele statutowe, nie jest zgodna z celem przekazania nieruchomości rolnej i stanowi naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu i użytkowania nieruchomości rolnej, przysługującego Kółku Rolniczemu. Organ I instancji (Starosta) orzekł o wygaśnięciu prawa, wskazując na wykorzystywanie nieruchomości niezgodnie z przeznaczeniem (dzierżawa na skup złomu) oraz brak zawiadomienia organu o zawarciu umowy dzierżawy. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i Kodeksu postępowania administracyjnego, twierdząc m.in., że działalność dzierżawcy jest związana z rolnictwem, a środki z dzierżawy są przeznaczane na cele statutowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Mariusz Pawełczak Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Kółka [...] w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa trwałego zarządu i użytkowania nieruchomości oddala skargę. Starosta T. decyzją z dnia [...] maja 2024 r. nr [...].KG na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz art. 210 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm., dalej powoływana jako ugn) i art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej powoływana jako kpa) orzekł o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu i użytkowania nieruchomości położonej w miejscowości W., gm. Ł., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0.5003 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], przysługującego K. W. (dalej określane jako Skarżący). W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została przekazana Skarżącemu w trwały zarząd i w użytkowanie na czas nieokreślony z przeznaczeniem na działalność rolną na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...].05.1974 r. wydanej przez Naczelnika Powiatu w T., zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa § 3 pkt 1 lit. a, § 7 ust. 1 i 2, § 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...].11.1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej (Dz. U. Nr 1 z 1969 r. poz. 1). W obecnym stanie działka nie jest wykorzystywana do działalności rolnej. Z otrzymanej kopii umowy dzierżawy przedmiotowej nieruchomości wynika, że została podpisana między Skarżącym a Przedsiębiorstwem Wielobranżowym M. M. S. na okres 10 lat, tj. [...].10.2021 r.-30.09.2031 r. na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie skupu złomu. Fakt podpisania umowy do korzystania z nieruchomości potwierdził Prezes Skarżącego w piśmie z [...].12.2023 r., twierdząc, że cel oddania w trwały zarząd i w użytkowanie na działalność rolną może być szeroko rozumiany i zaliczyć do niego można wykorzystanie nieruchomości na składowanie surowców maszyn czy odpadów. Organ podkreślił, że nieruchomość została oddana w dzierżawę osobie prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie skupu złomu. Zatem to nie Skarżący prowadzi działalność mającą na celu gospodarowanie odpadami maszyn rolniczych. Nabywanie złomu od mieszkańców przez dzierżawcę nie ogranicza się tylko na pozyskiwania maszyn rolniczych i ich segregacji. Przedsiębiorca, który wydzierżawił grunt i płaci czynsz, nie ma zapisanych w umowie ograniczeń w tym zakresie. Zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm., dalej powoływana jako ugn), właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem określonym w decyzji, o której mowa w art. 45. Wymienione powyżej okoliczności, zdaniem starosty, wskazują na zbędność tej nieruchomości dla celów Skarżącego. Odwołując się do treści art. 210 ugn, organ stwierdził, że do użytkowania stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu. Dotyczy to również możliwości zastosowania przepisów dotyczących wygaśnięcia prawa trwałego zarządu. Skarżący od chwili wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami do dnia dzisiejszego, wbrew obowiązkowi wskazanemu w art. 46 ust. 2 pkt 2 ugn, nie zawiadamiało Skarbu Państwa o zawieranych umowach najmu na czas oznaczony do 3 lat ani nie występowało o wyrażenie zgody na zawarcie takich umów. To również w ocenie organu może stanowić przesłankę do wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu i użytkowania. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Skarżący, zarzucając jej naruszenie: 1. przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami a w szczególności: a) art. 43 ust. 2 pkt 1 poprzez uniemożliwienie skarżącemu korzystania z nieruchomości oddanej w trwały zarząd zgodnie z przedmiotem jej działalności wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego, polegającej między innymi na obronie praw i interesów zawodowych, materialnych, socjalnych, kulturalnych rolników indywidualnych oraz ich rodzin; b) art. 46 ust. 2 pkt. 2 i 3 poprzez przyjęcie, że nieruchomość jest wykorzystywana na cele niezgodne z określonymi w decyzji mimo, że: - zgodnie z decyzją ustanawiającą trwały zarząd organ oddał w użytkowanie Skarżącemu grunt z uwagi na wieloletnie jego użytkowanie w celu prawidłowej gospodarki ziemią; - od wydania decyzji minęło prawie 50 lat i w międzyczasie działalność rolnicza ma już inny wymiar, niż kiedy była wydawana decyzja oddająca grunt w trwały zarząd, nie mówiąc już o zmianach w przedmiocie działalności Skarżącego, który dostosowuje się do zmian zachodzących w gospodarce rolnej i warunkach społeczno-gospodarczych; - wcześniej grunt objęty trwałym zarządem był oddany Gminie Ł. w celu prowadzenia PSZOK-u, co nie skutkowało uznaniem, że nie jest wykorzystywany zgodnie z celem określonym w decyzji; - nieruchomość oddana w trwały zarząd zgodnie z zapisami w księdze wieczystej to inne tereny zabudowane, co wskazuje, jaką funkcję pełni grunt obecnie i w jaki sposób może być wykorzystywany; - środki z dzierżawy gruntu są przeznaczane na realizację celów statutowych Skarżącego, które są związane z szeroko rozumianą działalnością rolniczą, biorąc pod uwagę, że kółko zrzesza rolników indywidualnych; 2. naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i 8 poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i załatwienie jej w sposób naruszający słuszny interes Skarżącego i zasadę zaufania obywatela do organów państwa; Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty, ewentualnie 2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania W uzasadnieniu Skarżący podkreślił m.in., że z nieruchomości korzystają rolnicy indywidualni zrzeszeni także w kółku, oddając stare maszyny, części na złom. Natomiast Skarżący pobierając czynsz za dzierżawę przeznacza środki pieniężne na realizację celów statutowych kółka, które są celami związanymi z szeroko pojętą działalnością rolniczą. Wojewoda K.-P. decyzją z dnia 15 kiwetnia 2025 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej powoływana jako kpa) oraz art. 9a, art. 210 w zw. z art. 46 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] maja 2024 r. znak: [...] Starosta T. orzekł o wygaśnięciu przysługującego K. R. M. B. M. W. prawa trwałego zarządu i użytkowania nieruchomości położonej w Wybczu, gm. Ł., oznaczonej działką nr [...] o pow. 0,5003 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T. VI Wydział Ksiąg Wieczystych. Rozpatrując odwołanie organ wskazał, że zgodnie z art. 43 ust. 1 ugn, trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną. Jednostka organizacyjna ma prawo, z zastrzeżeniem ust. 6, korzystania z nieruchomości oddanej w trwały zarząd, a w szczególności do korzystania z nieruchomości w celu prowadzenia działalności należącej do zakresu jej działania (art 43 ust. 2 pkt 1). Z kolei w myśl art. 46 ust. 2, właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3. Wedle pkt 3 omawianego art. 46 ust. 2 decyzja wygaszająca trwały zarząd może być także wydana, gdy nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem określonym w decyzji, o której mowa w art. 45 (czyli decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu). Starosta prawidłowo zastosował przepis art. 46 ust. 2 pkt 2 ugn. Bezspornym jest, że trwały zarządca nie wystąpił o zgodę ani nawet nie zawiadomił Starosty o fakcie zawierania umów dzierżawy przedmiotowej nieruchomości. Ustalenie tego faktu jest samoistną i wystarczająca przesłanką wygaszenia trwałego zarządu, niezależnie od przyczyny takiego stanu rzeczy. Gdyby Skarżący dopełniał tych obowiązków, mógłby kwestionować zarzut wykorzystywana nieruchomości niezgodnie z jej przeznaczeniem określonym w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu, jeśliby Starosta tolerował zawieranie tych umów. Tymczasem taka dzierżawa została uznana przez Starostę za wykraczającą poza zakres prawidłowej gospodarki ziemią, czyli niezgodnie z przeznaczeniem określonym w decyzji o oddaniu w zarząd. Stan, gdzie Skarżący bez wiedzy i zgody organu wydzierżawiał nieruchomość na budzące wątpliwości co zgodności z celem decyzji oddającej w zarząd (np. Gminie Ł. na prowadzenie Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów) trwał wiele lat, przynajmniej od umowy dzierżawy nieruchomości z dnia [...] czerwca 2013 r. Prawidłowo ocenił Starosta, że sformułowane w decyzji z dnia [...] maja 1974 r. znak: [...] (oddającej mienie w zarząd) pojęcie prawidłowej gospodarki ziemią jest bardzo szerokie, ale nie na tyle, by mieściła się w tym pojęciu dowolna działalność. W szczególności trudno wykazać bezpośredni związek z gospodarką ziemią prowadzenie działalności gospodarczej przez dzierżawcę w postaci skupu złomu bez zastrzeżenia np., że jest to tylko skup urządzeń czy maszyn używanych w rolnictwie. Taki sposób zagospodarowania nieruchomości i jej wykorzystanie nie jest niezbędne Skarżącemu do prawidłowej gospodarki ziemią, lecz może spełniać cele dowolnego podmiotu. To, że organ oddający w zarząd nieruchomość nie miał na celu jakąkolwiek działalności, wynika z treści decyzji z [...] maja 1974 r. znak: [...], gdzie Naczelnik Powiatu postanawia oddać w trwały zarząd i użytkowanie nieruchomość rolną. Takie sformułowanie (nieruchomość rolna) ma konkretną treść, a mianowicie Kodeks cywilny w art. 461 definiuje "nieruchomość rolną" jako nieruchomość, która jest lub może być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Określenie tej nieruchomości w ww. decyzji jako rolnej wyraźnie wyklucza jej użytkowanie na dowolny cel. Dodatkowo o fakcie, że grunt ten dzierżawca wykorzystywał w sposób niezwiązany bezpośrednio z działalnością rolniczą czy gospodarką ziemią, świadczą ustalenia decyzji z [...] sierpnia 2021 r. WRI.6730.71.2021 o warunkach zabudowy dla przedmiotowej działki, gdzie określono rodzaj inwestycji jako zabudowa usługowa. Skargę na ww. decyzję złożył Skarżący, zarzucając jej: 1. naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez: a) przyjęcie, że są podstawy do wygaszenia trwałego zarządu z uwagi na brak uzyskania zgody Starosty za zawarcie przez Skarżącego umowy dzierżawy mimo, że zarówno Starosta, jak też Wojewoda nie dokonali żadnej wykładni przepisu art. 210 ugn, który mówi o odpowiednim stosowaniu przepisów o trwałym zarządzie do decyzji wydanych przez organ przed rokiem 1998 i co do nieruchomości będących we władaniu Skarbu Państwa lub gminy przed [...].12.1990 r., co stanowi rażące naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy; b) zastosowanie przez organ wprost przepisów o trwałym zarządzie i jego wygaśnięciu przy równoczesnym braku jakiejkolwiek wykładni, czy stosowanie tychże przepisów jest w ogóle uzasadnione; c) pominięcie przez organ wcześniejszego sposobu korzystania z nieruchomości przez Skarżącego, jak też braku zastrzeżeń przez organ co do sposobu korzystania z nieruchomości przez Skarżącego i braku zgody na swobodne dysponowanie nieruchomością; d) uniemożliwienie Skarżącemu korzystania z nieruchomości oddanej w użytkowanie zgodnie z przedmiotem jej działalności wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego, polegającej między innymi na obronie praw i interesów zawodowych, materialnych, socjalnych, kulturalnych rolników indywidualnych oraz ich rodzin; e) przyjęcie, że nieruchomość jest wykorzystywana na cele niezgodne z określonymi w decyzji mimo, że: - zgodnie z decyzją ustanawiającą użytkowanie organ oddał w użytkowanie Skarżącemu grunt z uwagi na wieloletnie jego użytkowanie w celu prawidłowej gospodarki ziemią; - od wydania decyzji minęło prawie 50 lat i w międzyczasie działalność rolnicza ma już inny wymiar, niż kiedy była wydawana decyzja oddająca grunt w użytkowanie, nie mówiąc już o zmianach w przedmiocie działalności kółka, które dostosowuje się do zmian zachodzących w gospodarce rolnej i warunkach społeczno-gospodarczych; - wcześniej grunt objęty użytkowaniem był oddany Gminie Ł. w celu prowadzenia PSZOK-u, co nie skutkowało uznaniem, że nie jest wykorzystywany zgodnie z celem określonym w decyzji; - nieruchomość oddana w użytkowanie zgodnie z zapisami w księdze wieczystej to inne tereny zabudowane, co wskazuje jaką funkcję pełni grunt obecnie i w jaki sposób może być wykorzystywany; - środki z dzierżawy gruntu są przeznaczane na realizację celów statutowych Skarżącego, które są związane z szeroko rozumianą działalnością rolniczą, biorąc pod uwagę, iż kółko zrzesza rolników indywidualnych; 2. naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, 8, 12 i 77 poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej zastosowanej w sprawie i braku oceny, czy ma ona zastosowanie w stanie faktycznym sprawy i ewentualnie w jakim zakresie, długotrwałości prowadzonego przez organ postępowania, nieuwzględnienia przez organ wyjaśnień i dokumentów składanych przez Skarżącego, jak również przez Wójta Gminy Ł., co powoduje, że rozstrzygnięcie jest dowolne i narusza zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę zaufania obywatela do organów państwa, a także zasadę szybkości postępowania; Mając na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody K.-P., jak też poprzedzającej jej decyzji Starosty [...] i orzeczenie co do istoty sprawy, 2. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody K.-P., jak też poprzedzającej jej decyzji Starosty [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Skarżący zwrócił ponadto uwagę na to, że Wojewoda nie wziął pod uwagę treści pisma Wójta Gminy Ł., jak też wyjaśnień Skarżącego składanych w toku postępowania, w tym informowania organu, że wygaśnięcie trwałego zarządu spowoduje brak dostępu do nieruchomości, których właścicielem jest Skarżący. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody K.-P. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji stwierdzającą wygaśnięcia prawa użytkowania nieruchomości położonej w miejscowości W., gm. Ł., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0.5003 ha, przysługującego Skarżącemu. Marterialnoprawną podstawę skarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 46 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz art. 210 ust. 1 ust. 3 ugn. Zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 2 i 3 ugn, właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że pkt 2) jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3 oraz pkt 3) nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem określonym w decyzji, o której mowa w art. 45 (tj. decyzji ustanawiającej takie prawo). Zgodnie zaś z art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn, jednostka organizacyjna ma prawo, z zastrzeżeniem ust. 6, korzystania z nieruchomości oddanej w użytkowanie, w szczególności do oddania nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo użyczenie na czas nie dłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd, z równoczesnym zawiadomieniem właściwego organu i organu nadzorującego, jeżeli umowa jest zawierana na czas oznaczony do 3 lat, albo za zgodą tych organów, jeżeli umowa jest zawierana na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub czas nieoznaczony, jednak na okres nie dłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd; zgoda jest wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość. Stosownie do art. 210 ust. 1 ugn, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej oraz znajdujące się na tych gruntach budynki, inne urządzenia i lokale pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek. Do użytkowania tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu. W myśl zaś ust. 3 art. 210, do użytkowania ustanowionego w drodze decyzji przed dniem 1 stycznia 1998 r. stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, przywołane wyżej odpowiednie stosowanie przepisów o trwałym zarządzie nie wyłącza możliwości zastosowania art. 46 ugn w stosunku do użytkowania, jeżeli ziszczą się przesłanki w nim przewidziane. W rozpatrywanej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny tego, czy Skarżąca zawiadomiła o wydzierżawieniu nieruchomości właściwy organ oraz czy uzyskała jego zgodę na wydzierżawienie, z uwagi na to, że umowa dzierżawy została zawarta na okres 10 lat, oraz czy w świetle zebranego materiału dowodowego uprawnione było stwierdzenie przez organy administracji, że przedmiotowa działka była w okresie, w którym wydano decyzję o wygaśnięciu prawa, wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem określonym w decyzji oddającej ją w użytkowanie Skarżącemu W ocenie Sądu stanowisko strony Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie i brak jest podstaw do uznania, że zaistniały w zakresie wykorzystania nieruchomości takie wątpliwości, które pozwalałyby na uznanie, że na aktualne wykorzystanie nieruchomości jest z zgodnie z przeznaczeniem określonym w decyzji oddającej ją Skarżącemu w użytkowanie i to nawet przy uwzględnieniu zmian społeczno-gospodarczych mających miejsce pomiędzy wydaniem decyzji w 1974 r. a stanem obecnym. Niewątpliwie wydzierżawienie nieruchomości podmiotowi, który prowadzi tam skup złomu, nie jest zgodne z celem przekazania, jakim była prawidłowa gospodarka ziemią. Punkt skupu złomu stanowi zwykłą działalność gospodarczą. Oceniając wywodzoną przez Skarżącego możliwość dzierżawy nieruchomości (czy też jej części) w celach pozyskiwania środków na realizację celów statutowych, nie można nie dostrzegać, że w myśl art. art. 46 ust. 2 pkt 2 ugn właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3. W tym zakresie wskazuje się w orzecznictwie, że wprawdzie ustawodawca nie przewidział w ustawie o gospodarce gruntami szczególnej formy wyrażania zgody na zawarcie umów najmu dokonywanych przez użytkownika, jednak zgoda organu w rozumieniu art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn nie może być dorozumiana. Zgoda powinna mieć charakter pewny i niebudzący wątpliwości, co wynika chociażby z sankcji, jakie przewidział ustawodawca dla podmiotu, który takiej zgody nie uzyskał. Zgoda organu, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn, mogła być wyrażona jedynie wówczas, gdy organ był zawiadamiany o woli zawarcia jednej z umów przewidzianych tych przepisem. I to organ decydował o formie jaką miała przyjąć jego zgoda. (zob. wyrok NSA w sprawie I OSK 3024/18). Zatem dla uznania racji Skarżącego w zakresie jej dzierżawienia konieczna byłaby wyraźna zgoda właściciela, która nie mogła zostać wyrażona z uwagi na niezawiadomienie Starosty o wydzierżawieniu nieruchomości. Mając na względzie decyzję z 1974 r., z której uzasadnienia wynika, że nieruchomość została przekazana w celu prawidłowego gospodarowania ziemią, nie sposób uznać, aby nieruchomość stanowiąca mienie publiczne została powierzona Skarżącemu celem jej dalszego wydzierżawiania dla pozyskania środków na cele statutowe. Tego rodzaju cel musiałby wprost wynikać z decyzji i nie sposób go domniemywać, szczególnie wobec przywołanej powyżej zasady wynikającej z art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn obligującej podmiot korzystający z nieruchomości do zawiadomienia organu o jej dzierżawieniu, a nawet obligujący w niektórych przypadkach do uzyskania stosownej zgody. Skoro zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn jednostka organizacyjna ma prawo, z zastrzeżeniem ust. 6, korzystania z nieruchomości oddanej w użytkowanie, w szczególności do oddania nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo użyczenie na czas nie dłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd, to w konsekwencji użytkowanie (trwały zarząd) jest formą władania nieruchomością, w której treści mieści się korzystanie z niej w celu prowadzenia działalności przez użytkownika. Natomiast korzystanie przez inne podmioty jest dopuszczalne na zasadzie wyjątku za wiedzą (zgodą) właściciela nieruchomości. Przedstawione przez Skarżącego stanowisko całkowicie pomija, że nie zabiegał on w ogóle o stosowną zgodę, a nawet nie informował o wydzierżawianiu nieruchomości innym podmiotom. Powyższe prowadzi do wniosku, że akcentowane przez Skarżącego przeznaczanie środków uzyskiwanych z tytułu dzierżawy na działalność statutową nie daje się zakwalifikować jako wykorzystywanie nieruchomości zgodnie przeznaczeniem określonym w stosownej decyzji. Już powyższe okoliczności wskazują jednoznacznie na zasadność wygaszenia trwałego zarządu na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 2 ugn. Sposób korzystania z nieruchomości stanowi wtórną kwestię i nawet gdyby przyjąć, że jednak prowadzenie skupu złomu jest zgodne z przeznaczeniem nieruchomości określonym w decyzji o jej przekazaniu w trwały zarząd i użytkowanie, już sam fakt niezawiadomienia organu i nieuzyskania jego zgody na dzierżawę przesądzają o tym, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Nie ma żadnego znaczenia dla sprawy okoliczność, że wcześniej nieruchomość była wydzierżawiona na potrzeby PSZOK. Niewątpliwie również ta działalność nie była zgodna z celem przekazania nieruchomości w trwały zarząd, a ponadto również nie zawiadomiono o wydzierżawieniu nieruchomości organu. Z czynu bezprawnego nie może bowiem narodzić się prawo (ex injuria jus non oritur). Sąd nie dopatrzył się też w sprawie przekroczenia zasad uznania administracyjnego. Wyjaśnić w tym zakresie należy, że w art. 46 ust. 2 ugn ustawodawca użył formy "może z urzędu wydać decyzję", co oznacza, że decyzja taka ma charakter uznaniowy. Kontrola sądowa tego rodzaju decyzji oparta jest na sprawdzeniu przestrzegania przez organ przepisów postępowania administracyjnego, dopuszczalności stosowania danej instytucji prawnej, dokonania wyboru w ramach wyznaczonych przepisami zastosowanego środka do okoliczności konkretnej sprawy. Wystąpienie jednej z przesłanek określonych w art. 46 ust. 2 pkt 1-5 ugn jest warunkiem koniecznym do wydania decyzji, który wymaga odpowiedniego uzasadnienia w kontekście ogólnych przepisów o istocie użytkowania (trwałego zarządu) w zakresie wymaganym przez zasady postępowania administracyjnego (art. 6-11 kpa). Użytkowanie (trwały zarząd) jest formą władania nieruchomością, w której treści mieści się korzystanie z niej w celu prowadzenia działalności przez użytkownika. Na aprobatę zasługują poglądy prezentowane w orzecznictwie, że granice uznania administracyjnego, przysługującego organom rozstrzygającym o wygaśnięciu prawa użytkowania (trwałego zarządu) wyznaczają względy celowościowe, a w szczególności zasady racjonalnego gospodarowania daną nieruchomością (por. wyrok WSA w Szczecinie w sprawie SA/Sz 1548/95). Nie jest sporne, że organ nawet stwierdziwszy zaistnienie przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia prawa użytkowania nie ma obowiązku wydania takiej decyzji, jednak warto też dostrzegać, że nieruchomość została wydzierżawiona zarówno bez zawiadomienia organu, jak bez jego zgody oraz ewidentnie była wykorzystana niezgodnie z celem określonym w decyzji. Przy ocenie działania organu nie można też nie dostrzegać obowiązku racjonalnego gospodarowania mieniem publicznym i środkami publicznymi. Za takie racjonalne i zgodne z zasadami finansów publicznych gospodarowanie mieniem publicznym nie sposób uznać sytuacji, w której nieruchomość jest powierzana innemu podmiotowi do realizacji określnych celów, by ostatecznie być dzierżawionym celem realizacji innych celów. Reasumując, organ rozpatrzył całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłową normę prawa materialnego. Organ z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania w toku postępowania odwoławczego dokonał samodzielnej oceny prawnej jak i dowodowej sprawy w jej całokształcie, a motywy swojego działania zawarł w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Tak jak tego wymaga art. 107 § 3 kpa, wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, wyjaśnił również podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) podlegała oddaleniu. Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie [...]

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło