II SA/Bd 442/09
WyrokWSA w Bydgoszczy2009-09-02
Skład orzekający: Renata Owczarzak, Elżbieta Piechowiak, Małgorzata Włodarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nakazując zamurowanie otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku, czy też powinny były zastosować art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nakładając obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w przypadku, gdy nie ma możliwości usunięcia nieprawidłowości przez wykonanie określonych robót, stosuje się sankcję doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). W niniejszej sprawie, ze względu na brak pozwolenia na wybicie otworów okiennych i potencjalne zagrożenie pożarowe, nakazanie zamurowania otworów było prawidłowym sposobem przywrócenia stanu poprzedniego i zgodności z prawem. Sąd uchylił decyzję w części dotyczącej najwyżej położonego okna z powodu braku wystarczających ustaleń co do jego powstania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. i A. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora nakazującą zamurowanie otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego. Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że okna te zostały wybite bez wymaganego pozwolenia i naruszają przepisy przeciwpożarowe. Skarżący kwestionowali prawidłowość zastosowanej podstawy prawnej i ustalenia stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części dotyczącej zamurowania najwyżej położonego otworu okiennego usytuowanego w ścianie szczytowej budynku, a w pozostałym zakresie skargę oddalił. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części uchylonej. Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania oddalono.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 września 2009 r. sprawy ze skargi K. i A. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w części dotyczącej zamurowania najwyżej położonego otworu okiennego usytuowanego w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego przy ul. K.od strony posesji przy ul. K., 2. w pozostałym zakresie skargę oddala, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie objętym punktem 1 sentencji wyroku, 4. oddala wniosek o zasądzenie kosztów postępowania.
II SA/Bd 442/09
Uzasadnienie
K. i A. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zamurowania otworów okiennych w ścianie szczytowej (od strony [...]) budynku mieszkalnego przy ul. [...].
Zaskarżona decyzja została podjęta w następującym stanie sprawy administracyjnej:
W dniu 13 lipca 2006 r. wpłynęło do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] pismo I. i K. M. w sprawie sprawdzenia legalności wykonania otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku przy ulicy [...] w B.
W dniu 7 sierpnia 2006 r. zostało złożone w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w [...] wyjaśnienie K. i A. M., że przedmiotowe okna istniały w budynku od chwili jego zakupu. Dołączono też oświadczenie lokatorki zamieszkującej w latach 1981-1982, że w pokoju na drugim piętrze było okno.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] r., Nr [...] nakazał K. i A. M. oraz B. B. wykonanie robót określonych w decyzji Nr [...] z dnia [...] r. wydanej przez UM [...] polegających na zamurowaniu okna na drugim piętrze budynku mieszkalnego przy ul. [...].
Organ podkreślił, że w trakcie kontroli budynku stwierdzono, że w ścianie szczytowej kamienicy wykonane są otwory okienne:
-na pierwszym piętrze w łazience-otwór o wym. 80x40 cm (okno drewniane),
-na drugim piętrze w pokoju i kuchni okna PCV o wymiarze 160 x110 cm,
- na poddaszu niskim okno drewniane o wym. 90x70 cm,
-na poddaszu wysokim okno drewniane o wym. 50x50 cm.
Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że zgodnie z paragrafem 272 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: budynek usytuowany bezpośrednio na granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego. W wymyśl paragrafu 232 cytowanego rozporządzenia ściana stanowiąca oddzielenie przeciwpożarowe powinna być wykonana z materiałów niepalnych, a występujące w niej otwory, obudowane przedsionkami przeciwpożarowymi lub zamykane za pomocą drzwi przeciwpożarowych lub innego zamknięcia przeciwpożarowego. Od powyższej decyzji żadna ze stron nie wniosła odwołania.
Pismem z dnia [...] r. K. i A. M. wystąpili do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] wskazując, że wydana decyzja stoi w rażącej sprzeczności z przepisami prawa.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] r., Nr [...] stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. Nr[...], gdyż nakazany obowiązek nie został jednoznacznie określony, tzn. nie wskazano szczegółowo, które konkretnie okno należało zamurować, a na II piętrze w przedmiotowej ścianie granicznej, znajdują się dwa otwory okienne oraz w podstawie prawnej i uzasadnieniu nie został przywołany przepis art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, a także nie został określony termin wykonania nałożonego obowiązku. Organ podkreślił także, że organ l instancji pominął fakt, iż przedmiotowy budynek leży w strefie zabytkowej dzielnicy Starego Miasta [...], wpisanej do rejestru zabytków Województwa [...] pod numerem [...], chociaż sam nie jest zabytkiem o określonym numerze. W takim przypadku organ nadzoru budowlanego winien działać w uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, zgodnie z art. 39 obowiązującego Prawa budowlanego, czego w niniejszej sprawie nie zachowano.
Od przedmiotowej decyzji odwołanie wnieśli I. Cz.-M. i K. M. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] nakazał K. i A. M. oraz B. B. zamurowanie otworów okiennych usytuowanych w ścianie szczytowej (od strony posesji[...]) budynku mieszkalnego przy ul. [...]. Powiatowy Inspektor podkreślił, że zgodnie z paragrafem 272 ust. 1 punkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: budynek usytuowany bezpośrednio na granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego. Natomiast w myśl paragrafu 232 cytowanego rozporządzenia ściana stanowiąca oddzielenie przeciwpożarowe powinna być wykonana z materiałów niepalnych, a występujące w niej otwory, obudowane przedsionkami przeciwpożarowymi lub zamykane za pomocą drzwi przeciwpożarowych lub innego zamknięcia przeciwpożarowego.
Od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] odwołanie wnieśli K. i A. M., zarzucając naruszenie art. 7, 8, 9, 11, 77, 107 § 3 kpa, art. 50 ust. 1 pkt 1, 2, 4 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, paragrafu 272 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zdaniem strony odwołującej się, sformułowana w wyroku w sprawie II SA/Bd 481/08 ocena prawna w sposób jednoznaczny wyklucza możliwość uznania okien za nielegalne, a ponadto nie możliwości ponownej weryfikacji sprawy, ponieważ organy są związane ustaleniami dokonanymi przez Sąd.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji i podkreślił, że z okoliczności faktycznych nie wynika, by przedmiotowe okna powstały legalnie, tj. za zgodą właściwego organu administracji, ponadto brak jest dowodów na to, że sporne okna znajdowały się w ww. ścianie od początku istnienia budynku. Zeznania świadków oraz dokumentacja techniczna z 1986 r. świadczą jedynie o tym, że w latach 1949-1976 istniało okno na poddaszu a latach 1981-1987, okna na II piętrze. Zgodnie z decyzją z [...] r., okna na II piętrze należało już uprzednio zamurować, czego jednak nie wykonano.
Zdaniem organu odwoławczego w świetle obowiązujących przepisów jak i przepisów już nieobowiązujących, w ścianie szczytowej budynku nie mogą i nie mogły znajdować się zwykłe, otwierane okna, jakie istnieją obecnie. Stąd okna w ścianie budynku przy ul. [...] w [...] od strony posesji nr [...] nigdy nie miały prawa powstać. Ponadto okna te stwarzają zagrożenie pożarowe dla obiektu sąsiedniego, zatem nie można dokonać ich legalizacji.
W skardze do sądu administracyjnego K. i A M. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 7, 8, 9, 11, 77, 107 § 3 kpa, art. 50 ust. 1 pkt 1, 2, 4 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, paragrafu 272 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarżący podnieśli, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie zastosowały art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, który w mniemaniu skarżących winien być zastosowany. Ponadto wydając decyzję bez terminu na wykonanie robót, organ pozbawił się możliwości jakiejkolwiek ingerencji, co byłoby możliwe na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 3 ustawy Prawo budowlane.
Skarżący podkreślili także, że ściana szczytowa budynku jest zagrożona wystąpieniem katastrofy budowlanej i tym samym jakakolwiek ingerencja w tę ścianę jest niedopuszczalna.
W dalszej kolejności skarżący wywiedli, iż ocena prawna sformułowana przez WSA w Bydgoszczy w sprawie sygn. akt. II SA/Bd 481/08, na podstawie oświadczenia strony skarżącej złożonego na rozprawie w dniu 5 listopada 2008 r., że otwory w ścianie szczytowej budynku istniały od jego wybudowania tj. od przełomu XIX i XX wieku winna być dla organu wiążąca, a w przedmiotowej sprawie została całkowicie zignorowana.
Ponadto w ocenie skarżących nie jest dopuszczalnym, by organ administracyjny
prowadzący postępowanie administracyjne dokonywał oceny dokumentów w trybie pozaprocesowym, tj. poza prowadzonym przez ten organ postępowaniem administracyjnym. Organ winien dokonać analizy materiału dowodowego zgodnie z art. 70 § i art. 80 kpa w prowadzonym postępowaniu administracyjnym i wynik tej analizy łącznie z oceną zebranych dowodów przedstawić w uzasadnieniu decyzji. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ w ogóle nie ustosunkowuje się do dowodów przedstawionych przez stronę, a taka sytuacja, zdaniem skarżących, miała miejsce w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] odnosząc się do zastosowania w niniejszej sprawie przepisu zawartego w art. 51 ust. 1 pkt 1, a nie art. 51 ust. 1 pkt 2 obowiązującego Prawa budowlanego wyjaśnił, iż art. 51 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie w sytuacji, kiedy jest możliwe doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, natomiast w przypadku gdy nie ma takiej możliwości, organ nadzoru budowlanego od razu nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje w części na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Z treści art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc jednak związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także tych wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Organ oparł zaskarżone rozstrzygnięcie na art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.).
Przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane stanowi, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu
poprzedniego. Przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, gdy roboty budowlane zostały już wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 Prawo budowlane (art. 51 ust. 7)
Żadne okoliczności nie potwierdzają stanowiska skarżących, że obiekt został wybudowany z otworami okiennymi w ścianie szczytowej. Okolicznością bezsporną jest fakt, że skarżący, właściciel budynku nie posiada decyzji o pozwoleniu na wybicie otworów okiennych i zamontowania okien w ścianie szczytowej budynku ani dowodu, że okna istniały od momentu wybudowania budynku.
Według ustaleń organu, opartych na dokumentach, sporządzonych przez osoby zamieszkujące obiekt w latach 1949-1976 istniało tylko jedno okno "przy dachu", natomiast w latach 1981-1982 było też okno na II piętrze. Przy okazji wydania w 1987 r. decyzji o pozwoleniu na przeprowadzenie kapitalnego remontu kamienicy dołączono do akt dokumentację techniczną budynku, na której naniesione są otwory okienne tylko na ścianie frontowej i ogrodowej. Na ścianach szczytowych brak takich otworów.
Projekt nie obejmował jednak poddasza, zatem dokumentacja nie uwzględnia rzutu poddasza. Opis techniczny zakresu robót wskazuje na istnienie jednego okna na II piętrze na ścianie bocznej, a podaną decyzją nakazano jego zamurowanie. Okna nie zamurowano. Jednocześnie w 2003 r. wymieniono na drugim piętrze dwa okna na okna PCV.
W ocenie Sądu przedstawione dokumenty potwierdzają ustalenia organu, że kamienica została wybudowana bez otworów okiennych w ścianie szczytowej od strony nieruchomości p. M. (z wyjątkiem danych dotyczących okna najwyżej położonego). Otwory wybito w okresach późniejszych podanych przez organ, bez uzyskania stosownych pozwoleń. Nie ma dostatecznych i przekonujących ustaleń dotyczących okna najwyżej położonego na górnym poddaszu. Zgromadzony materiał dowodowy nie zawiera ustaleń, co do okresu powstania tego okna. Nie ma też podstaw na tym etapie postępowania do uznania, że tego okna nie było. Świadkowie A. M. i E. W., które opisywały stan ściany szczytowej twierdziły, że od lat 50 – tych było jedno okno, najwyżej położone, przy dachu. Przedwczesne więc jest ustalenie, że okno powstało bez pozwolenia bądź, że nie istniało od momentu wybudowania kamienicy. W konsekwencji naruszenie warunków przeciwpożarowych mogłoby być usunięte innymi sposobami.
Z tego względu, w zakresie nakazującym zamurowanie okna najwyżej położonego uchylono zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dla zastosowania art. 51 ust. 1 wymagane jest spełnienie warunków określonych w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Są nimi m.in. wykazanie, że roboty budowlane wykonano bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia lub mogą one spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub wykonanie robót istotnie odbiega od warunków określonych w pozwoleniu bądź przepisach. Istotne przy tym jest to, że z punktu widzenia stosowania cytowanego przepisu obojętny jest czas, kiedy popełniono samowolę. Jeżeli sprawa jest wszczęta pod rządami aktualnie obowiązujących przepisów prawa budowlanego, stosujemy te przepisy (szczegółowa regulacja zawarta jest w art. 103 ustawy Prawo budowlane).
Organ słusznie zwraca uwagę, że stosownie do treści obowiązujących przepisów - regulacji zawartych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) otwory w ścianach granicznych, w ścianach oddzielenia przeciwpożarowego muszą zawierać wypełnienia posiadające odpowiednią klasę odporności ogniowej. Takiego kryterium nie spełniają zwykłe okna. Śledząc poprzednio obowiązujące przepisy, wymagania były podobne, zatem nawet w okresach poprzednich zamontowanie zwykłych okien naruszało obowiązujące ówcześnie przepisy.
Konkludując, ustalenie organu o niezgodności usytuowania spornych okien z przepisami a także możliwości spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia jest prawidłowe i wypełnia dyspozycję art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Prawo budowlane. W konsekwencji zaistniały przesłanki do zastosowania sankcji określonej w art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane i nakazania zamurowania otworów okiennych będącego formą doprowadzenia obiektu do stanu pierwotnego.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że nie zasługują one na uwzględnienie. Skarżący zarzucają zastosowanie niewłaściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Ich zdaniem organ winien rozstrzygnąć sprawę na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, a nie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Art. 51 ust. 1 pkt 1 stanowi, że w przypadku wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 50 ust. 1 organ nakazuje doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, natomiast w przypadku art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego organ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania a decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo w przypadku niewykonania obowiązku, decyzję o doprowadzeniu obiektu do stanu poprzedniego, wydaje po sprawdzeniu wykonania obowiązku i upływie zakreślonego terminu lub na wniosek inwestora.
Zdaniem skarżących organ nałożył obowiązek wykonania określonych robót, a więc powinien określić czas ich wykonania, co oznacza konieczność zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego
Należy wykazać, że ustawodawca w art. 51 ust. 1 różnicuje obowiązki. W pkt 1 nakazuje m.in. doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego a w pkt 2 nakazuje wykonanie określonych czynności lub robót w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Oznacza to, że okoliczności konkretnego przypadku będą decydowały o zastosowaniu pkt 1 lub pkt 2 ust. 1 art. 51 ustawy Prawo budowlane. Nie ma żadnych przesłanek do dowolnego stosowania obu podstaw prawnych. Jeżeli nie ma możliwości usunięcia nieprawidłowości przez wykonanie określonych robót stosuje się rygor ust. 1 pkt. 1. Aby ocenić jaka okoliczność konkretnego przypadku ma wpływ na przyjęcie odpowiedniej sankcji określonej w art. 51 konieczne jest ustalenie, który z przypadków określonych w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego ma zastosowanie i czy możliwe jest podjęcie czynności mających na celu doprowadzenie do zgodności z obowiązującym prawem. Art. 51 jest bowiem nierozerwalnie związany z art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
Organ ustalił, że zostały spełnione przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 (wykonanie robót mogących spowodować zagrożenie bezpieczeństwa oraz wykonanie robót naruszających obowiązujące przepisy). Każde wykonanie robót powodujących zagrożenie bezpieczeństwa jest wykonaniem robót naruszających obowiązujące przepisy, ale nie każde naruszenie przepisów wiąże się z możliwością spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa. W rozpoznawanej sprawie naruszenie nie tylko polegało na wypełnieniu otworów okiennych szybami, powodując zagrożenie pożarowe, ale przede wszystkim na wybiciu otworów, których uprzednio nie było, a inwestor nie dysponował stosownym pozwoleniem na budowę.
Eliminację stanu zagrożenia pożarowego i doprowadzenie do zgodności z prawem stanowiło więc zobowiązanie do zamurowania otworów okiennych, a więc przywrócenie stanu poprzedniego. W okolicznościach niniejszej sprawy zobowiązanie tylko do wypełnienia otworów elementami szklanymi o odpowiedniej odporności przeciwpożarowej nie usunęłoby stanu niezgodności z prawem w przypadku braku pozwolenia na wybicie otworów okiennych.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, zastosowana podstawa prawna jest prawidłowa.
Kolejny zarzut dotyczył zagrożenia wystąpienia katastrofy budowlanej z uwagi na stan techniczny ściany. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sprawy nie jest postępowanie dotyczące zagrożenia katastrofą budowlaną, zatem niczym nie poparte twierdzenie, że stałe wypełnienie istniejących otworów przez przywrócenie stanu pierwotnego mogłyby pogorszyć stan techniczny budynku jest nieuprawnione.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut dotyczący zignorowania oceny prawnej zawartej w wyroku WSA II SA/Bd 481/08 z 5 listopada 2008 r. Sąd w uzasadnieniu przytoczył tylko stanowisko właścicieli budynku, co do tego kiedy powstały otwory okienne, ale nie było to przedmiotem dowodu przeprowadzonego przez organy ani Sądu w tamtej sprawie. W rozpoznawanej obecnie sprawie organ prowadząc postępowanie dowodowe ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, że okna nie powstały w momencie budowy kamienicy (okno najwyżej położone będzie jeszcze przedmiotem badania). Ustalenie to jest poparte dowodami, które nie zostały skutecznie obalone, zatem mają określoną wartość dowodową (pisemne oświadczenie E. W. i A. M.). Zauważyć przy tym trzeba, że nie ma sprzeczności z oświadczeniem J. Z., z uwagi na inny przedział czasowy. P. Z. znany był stan obiektu od 1981 r.
Odnosząc się do błędnego stosowania przepisów wykonawczych z 12 kwietnia 2002 r., należy wskazać, że wyłącznie w przypadkach dotyczących art. 48 Prawa budowlanego dla budynków zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawa budowlanego, zastosowanie mają przepisy dotychczasowe (ustawa z 24 października 1974 r.) - art. 103 ust. 2 ustawy. Niniejsza sprawa dotyczy art. 50 i 51 stąd należy stosować przepisy aktualne, nawet do stanów faktycznych powstałych poprzednio. Odnosi się również do przepisów wykonawczych.
W rozpoznawanej sprawie są to przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zawarte w rozdziale 3 dotyczącym stref pożarowych i oddzielenia pożarowego. Strefę pożarową stosownie do § 226 stanowi budynek albo jego część oddzielona o innych budynków lub innych części budynków, zatem organ zasadnie przytoczył § 232 i wskazał na potrzebę spełnienia warunków tam określonych. Organ dokonał też analizy przepisów ppoż. w okresach poprzednich jak i warunków pozwalających na wykonanie otworów okiennych w ścianach zewnętrznych budynku. Stwierdzenie, że obiekt nie spełnia kryteriów bezpieczeństwa pożarowego jak również fakt, że nie ma dowodów, by otwory okienne powstały w zgodzie z prawem, pozwalają na pozytywną ocenę stanowiska organów dotyczącą przyjętego stanu faktycznego i zastosowanych rozwiązań prawnych mających na celu eliminację istniejących nieprawidłowości.
Naruszenie przepisów bezwzględnie obowiązujących odnoszących się do bezpieczeństwa pożarowego, w oczywisty sposób powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, mienia lub środowiska, stąd zarzut o braku zagrożenia należy uznać za chybiony.
Dla wypełnienia dyspozycji określonej w art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane wystarczające jest wykonanie robót budowlanych niezgodnie z przepisami. Określenie "w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź przepisach" stanowi alternatywę rozłączną, stąd nie ma konieczności wystąpienia pierwszego członu tego punktu dla uznania, że wystąpiły okoliczności określone w art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlane.
Organ wskazywał na podstawie zgromadzonych dowodów przedziały czasowe, w których powstały otwory okienne, zatem zawarte w skardze zarzuty, że organ nie dokonał tych ustaleń nie zasługuje na uwzględnienie. Należy też zwrócić uwagę, że skarżący nie wskazują na dowody przeciwne, nie podają też do jakich dowodów organ nie ustosunkował się.
Z tych względów zarzuty dotyczące naruszeń proceduralnych nie mają uzasadnionych podstaw. Organ szczegółowo opisał dowody i wywiódł stosowne wnioski, wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia a także przedstawił warunki bezpieczeństwa pożarowego istniejące w czasie, gdy otwory okienne powstały.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut pominiętego stanowiska Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który nie zgłaszał zastrzeżeń co do istnienia okien w ścianie szczytowej. Ustawodawca nie dubluje kompetencji organów. O legalności spornych okien decydują organy nadzoru budowlanego a nie organy o innym zakresie kompetencji.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 15 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), oddalił w części skargę na podstawie art. 151, a na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w odniesieniu do rozstrzygnięcia dotyczącego otworu okiennego najwyżej położonego znajdującego się w ścianie szczytowej obiektu uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję w opisanej części.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podejmie czynności związane z ustaleniem, kiedy powstało okno najwyżej położone i stosownie do wyników postępowania oceni czy istnieje możliwość legalizacji samowoli, a jeśli tak to w jaki sposób (by usunąć niebezpieczeństwo pożarowe), chyba że okno powstało w sprzeczności z przepisami o lokalizowaniu otworów bez stosownych decyzji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło