II SA/Bd 445/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lipca 2010 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Wójt Gminy D., po rozpatrzeniu wniosku E. K. o wymeldowanie jej byłego męża Z. K. z lokalu przy ul. K. w D. – odmówił wymeldowania Z. K. z pobytu stałego w lokalu nr 1 położonego w D. przy ul. K. 2. W uzasadnieniu organ, powołując się na zeznania świadków wskazał, że Z. K. widywany jest na nieruchomości, do mieszkania ma swobodny dostęp, odbiera skierowaną do niego na adres ww. lokalu korespondencję i częściowo ponosi koszty utrzymania lokalu. Wobec tego nie doszło do opuszczenia przez niego lokalu przy ul. K., w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993; z późn. zm.; zwanej w skrócie ".e.l.d.o"). Sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania zdaniem organu nie upoważniają do automatycznego stwierdzenia, że zameldowany opuścił to miejsce w rozumieniu wskazanego przepisu. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca E. K. podtrzymała swój wniosek o wymeldowanie Z. K., nadal twierdząc, że przeniósł on swoje centrum życiowe do domu przy ul. D. Wskazała, iż organ nie zweryfikował zeznań świadka D. Z. w oparciu o przedłożony przez skarżącą protokół z dnia 11 sierpnia 2009 r. Wskazując, że Z. K. mieszka obecnie przy ul. D. skarżąca wniosła o przesłuchanie świadka K. D. Zdaniem odwołującej błędnie organ podkreśla okoliczność odbierania przez Z. K. korespondencji pod adresem przy ul. K. Adres korespondencyjny nie jest bowiem jednoznaczny z miejscem stałego pobytu. Częste przebywanie Z. K. w lokalu na ul. K. zdaniem odwołującej związane jest z odwiedzinami zamieszkującego pod tym adresem syna K. K. – co nie jest tożsame ze stałym przebywaniem. Odwołująca podniosła ponadto, że organ I instancji błędnie ocenił zeznania K. K., który stwierdził, że Z. K. na ul. D. prowadzi prace wykończeniowe w budowanym domu. Odwołująca podkreśliła, że nieruchomość przy ul. D. jest jej majątkiem osobistym, dziwne zatem, że uczestnik Z. K. czyni nakłady na jej nieruchomość. Na dowód, że Z. K. zamieszkuje przy ul. D. odwołująca załączyła zdjęcia. Do odwołania skarżąca dołączyła również oświadczenie córki K. K. o miejscu zamieszkania uczestnika. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, po omówieniu zeznań świadków i stron stwierdził, iż wynika z nich bezspornie, że Z. K. przebywa zarówno w miejscu stałego pobytu, jak i w nowo pobudowanym domu przy ul. D. 24, czego zresztą nie neguje sam zainteresowany. Wnioskodawczyni wraz z córką utrzymują, iż to dom przy ul. D. stanowi miejsce aktualnego zamieszkiwania Z. K., choć zarówno E. K. jak i K. K. przebywają w domu sporadycznie lub jedynie w odwiedzinach, co wynika z zeznań i złożonego oświadczenia. Organ uznał zatem, iż stwierdzenia te bardziej wynikają z przypuszczenia, aniżeli z codziennej obserwacji trybu życia Z. K., a tym samym nie są w pełni miarodajne. Z zeznań syna K., wynika, że Z. K. zamieszkuje wraz z nim w lokalu przy ul. K., posiada tam rzeczy osobiste, kupuje opał na ogrzanie budynku, co potwierdza również D. Z. - siostra i szwagierka stron. Wskazane osoby twierdzą też, że pobyt Z. K. na działce przy ul. D. 24 ma ścisły związek z wykończeniem domu. Ponadto częstą obecność Z. K., chociażby na terenie posesji przy ul. K. 2 potwierdziły również osoby z bezpośredniego sąsiedztwa oraz kontrola przeprowadzona przez Posterunek Policji w D. W ocenie organu zeznania syna i sąsiadek mają silniejszą moc dowodową, gdyż pochodzą od osób, które na co dzień przebywają w mieszkaniu stanowiącym adres pobytu stałego Z. K. jak i w jego najbliższym sąsiedztwie. Organ uznał, że zeznania skarżącej nie są spójne. Do protokołu przesłuchania w dniu 18 grudnia 2009r. zeznała ona, iż kilka razy mówiła mężowi, że ma się wyprowadzić, lecz taka sytuacja trwa już kilka lat. Stwierdzenie takie zdaniem organu oznacza, że skarżąca, nie mogąc doprowadzić do wyprowadzenia się byłego męża ze spornego lokalu za pomocą aparatu administracyjnego chce dokonać "swoistej eksmisji" byłego męża właśnie poprzez wymeldowanie. Natomiast co do podniesionego zarzutu prowadzenia prac wykończeniowych na nieruchomości przy ul. D. 24 stanowiącej własność odwołującej wskazać należy, iż nie ma to istotnego związku ze sprawą, gdyż nieruchomość ta nie jest przedmiotem postępowania. Zdaniem organu trudno uznać, iż osoba, która posiada klucze do lokalu, często w nim przebywa, pracuje w obejściu oraz ponosi częściowo koszty związane z jego utrzymaniem trwale i dobrowolnie go opuściła. Z. K. dokładnie sprecyzował swój zamiar pobytu w miejscu stałego pobytu, tj. do czasu oddania do użytku domu przy ul. D. i rozliczenia się w kwestii podziału majątku z byłą żoną. Organ odwoławczy uznał, iż Z. K. faktycznie spędza dużo czasu w domu przy ul. D. 24, co ma związek z trwającymi pracami wykończeniowymi. Jednakże w aktualnym stanie sprawy nie można uznać, iż całkowicie zerwał on więzi z miejscem pobytu stałego, tj. opuścił go trwale i dobrowolnie, a tym samym nie ma podstaw do wydania decyzji w oparciu o art. 15 ust. 2 e.l.d.o. Organ zwrócił także uwagę, że kwestie zameldowania, czy też wymeldowania z lokalu stanowią wyłącznie potwierdzenie pobytu danej osoby w określonym lokalu. Przepisy ewidencyjne nie uzależniają zameldowania w lokalu od oczekiwania na formalne oddanie obiektu do użytku. Kwestia ewentualnych praw majątkowych do lokalu również nie ma na gruncie przepisów ewidencyjnych żadnego znaczenia. W skardze do sądu administracyjnego E. K. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody, zarzucając jej naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez brak oceny okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Skarżąca podniosła, iż organ nie wyjaśnił sprzeczności zeznań świadka D. Z. złożonych w postępowaniu administracyjnym z jej zeznaniami złożonymi przed Sądem Rejonowym w Ś., gdzie stwierdziła, że Z. K. wyprowadził się i mieszka w nowym domu. Skarżąca podkreśliła, że świadek D. Z. jest siostrą Z. K., z którą często się spotyka i która jest dobrze zorientowana w sytuacji brata. Skarżąca podniosła, że Z. K. przebywa w ciągu dnia w lokalu przy ul. K. tylko ze względu na pomoc synowi oraz aby stworzyć wrażenie, że mieszka w tym lokalu, w celu utrzymania swojego prawa do udziału w nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Organ podkreślił, że niezwykle trudne, a wręcz niemożliwe jest zbadanie, czy Z. K. zamiarem stałego pobytu obejmuje dotychczasowe miejsce stałego pobytu, czy też przeniósł go już całkowicie do nowo pobudowanego domu. Odnośnie rozbieżności w zeznaniach D. Z. organ uznał, że świadczą one jedynie o tym, że Z. K. przebywa częściowo w lokalu przy ul. K. 2/1, a częściowo w domu przy ul. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy zaznaczy, iż słusznie organ administracji podkreślił, że rozstrzygnięcie kwestii zameldowania danej osoby w określonym lokalu nie jest jednoznaczne z rozstrzygnięciem, że osoba ta ma prawo do lokalu (nieruchomości), w którym jest zameldowana. Stosownie do treści art. 1 ust. 2 e.l.d.o., ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Ewidencja ludności służy zatem wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 1242/03, opubl. we "Wspólnocie" z 2004 r., nr 10, str. 54 oraz w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 103193). Tym niemniej w kontrolowanej sprawie zdaniem Sądu organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez odmienne ustalenie miejsca stałego pobytu Z. K. Zgodnie z art. 6 ust. 1 e.l.d.o. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Sąd podziela wielokrotnie akcentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest równocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki, miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd. (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 428/09, LEX nr 553123, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 329/07, LEX nr 460001). Z kolei przez "zamiar" stałego przebywania należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Stosownie do art. 15 ust. 1 e.l.d.o. organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Rozstrzygnięcie, czy dana osoba opuściła miejsce stałego pobytu, a tym samym – czy zachodzi podstawa do dokonania wymeldowania w oparciu o cytowany przepis, musi być oparta na zgromadzonym i rozpatrzonym w sposób wyczerpujący materiale dowodowym (art. 77 § 1 k.p.a.). Oceniając zgromadzony materiał dowodowy organ dysponuje swobodą (art. 80 k.p.a.), jednakże aby swoboda ta nie przerodziła się w samowolę konieczne jest nie tylko zgromadzenie materiału zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, ale także dokonanie wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co oznacza, że organ nie może w tej analizie pominąć jakiegokolwiek dowodu (por. komentarz do art. 80 k.p.a. [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" LEX 2007, wydanie II). Przepisy postępowania administracyjnego nie zwalniają przy tym organu administracji z konieczności jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego, nawet jeżeli jest to "niezwykle trudne." W kontrolowanej sprawie organ ustalając stan faktyczny, powyższych wymogów nie spełnił. Trzeba przede wszystkich zauważyć, że organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do zawartego w odwołaniu wniosku o przesłuchanie świadka K. D. ani do dołączonej do odwołania dokumentacji fotograficznej przedstawiającej wg skarżącej mieszkanie przy ul. D. Na zdjęciach tych widoczne są kompletnie urządzone pomieszczenia. Nie można wobec tego uznać, że dowód ten nie ma znaczenia dla sprawy, skoro Z. K. twierdzi, że nie mieszka na stałe przy ul. D., bo mieszkanie to nie jest jeszcze wykończone. Słusznie także skarżąca podnosi, że organ w żaden sposób nie odniósł się do sprzeczności pomiędzy zeznaniami świadka D. Z. składanymi przed sądem (k. 8 akt administracyjnych) a składanymi w toku postępowania administracyjnego (k. 12). W szczególności organ nie wyjaśnił, co świadek miała na myśli stwierdzając, że przed sądem mówiła o wyprowadzeniu się Z. K., bo myślała "o wywiezieniu mebli" a nie mówiła o meldunku. Należy przy tym zwrócić uwagę, że zeznania świadka mają służyć ustaleniu stanu faktycznego, tj. ustaleniu jakie zaszły zdarzenia, a nie ustaleniu, jakie skutki prawne tym zdarzeniom świadek przypisuje (np. oceniając, że dana osoba nie zamierza się wymeldować). Zeznania świadków oraz przedstawiona dokumentacja fotograficzna nie zostały także zweryfikowane w drodze oględzin. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. W ponownym postępowaniu organ powinien, stosownie do powyższego stanowiska Sądu, uzupełnić postępowanie dowodowe, a następnie rozstrzygnąć sprawę odnosząc się do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym przedstawionych przez skarżącą. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy. O kosztach (pkt 3 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z wnioskiem skarżącej biorąc pod uwagę wysokość wpisu.