II SA/Bd 464/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi B.O. na decyzję SKO w T. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. znak: [...], Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta T., na podstawie art. 3 pkt 1, 2 i 11, art. 5 ust. 1 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej zwanej ustawą, rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 298, poz. 1769), rozporządzenia Rady Ministrów z 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959) oraz art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił B. O. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres od [...] listopada 2012 r. do [...] października 2013 r. z uwagi na nie spełnienie przez skarżącą kryterium dochodowego wymaganego dla przyznania prawa do zasiłku rodzinnego. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości dochodu rodziny albo osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539 zł. Dochód rodziny skarżącej (suma przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny) składającej się z [...] osób, stanowiący podstawę ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2012/2013, wyniósł [...] zł, a w przeliczeniu na jedną osobę [...] zł. Organ wskazał, że przy obliczaniu dochodu rodziny uwzględniono: - dochód uzyskany przez męża skarżącej z tytułu zatrudnienia, który wynika z zaświadczenia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] września 2012 r. w wysokości [...] zł, a po pomniejszeniu o należny podatek, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz składki na ubezpieczenie społeczne stanowi kwotę w wysokości [...] zł, tj. [...] zł miesięcznie, - dochód uzyskany przez skarżącą z tytułu wypłaconych w 2011 r. stypendiów szkolnych (rok szkolny 2010/2011) w wysokości [...] zł, tj. [...] zł miesięcznie, - dochód uzyskany przez skarżącą w 2011 r. z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł. Dochód ten po podzieleniu przez liczbę miesięcy, w których był uzyskiwany, tj. 12, stanowi kwotę w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ uwzględnił również dochód uzyskany przez skarżącą w okresie od [...] maja 2011 r. do [...] grudnia 2011 r. z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł. Dochód ten również wyliczono na podstawie informacji podatkowej PIT-11. Uzyskaną kwotę podzielono przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, tj. 8 i uzyskano miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Organ wyjaśnił, że w celu ustalenia dochodu na osobę w rodzinie zsumowano przeciętne miesięczne dochody członków rodziny, co dało kwotę [...] zł, a po podzieleniu przez liczbę członków rodziny skarżącej wyniosło [...] zł. W konsekwencji powyższych ustaleń organ stwierdził, że kwota ta przekracza kryterium dochodowe o [...] zł. Z uwagi zaś na powyższe przekroczenie nie ma możliwości zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, tj. o [...] zł, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Organ wskazał również, że stosownie do art. 5 ust. 4a ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. B. O. nie zgadzając się z w/w rozstrzygnięciem złożyła odwołanie wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku i przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. W jego uzasadnieniu wskazała, że nieprawidłowo zaliczono do dochodu rodziny dochód w postaci stypendium szkolnego - pomocy socjalnej dla dzieci. Co więcej, w ocenie skarżącej dochód w formie stypendium w ogóle nie powinien być zaliczony do dochodu, bowiem w konsekwencji prowadzi to do nie przyznania pomocy wielu najuboższym rodzinom. Skarżąca przedstawiła także szczegółowe wyliczenia dotyczące osiągniętego przez jej rodzinę dochodu. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pełni podzielił sposób wyliczenia dochodu w rodzinie odwołującej się przedstawiony przez organ I instancji. Odnosząc się zaś do doliczenia do dochodu stypendium szkolnego SKO stwierdziło, że jest to zgodne z definicją dochodu zawartą w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy, zgodnie z którym do dochodu rodziny wlicza się pomoc materialną o charakterze socjalnym określoną w art. 90c ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz pomoc materialną określoną w art. 173 ust. 1 pkt 1, 2 i 8, art. 173a, art. 199 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 i art. 199a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. W konsekwencji organ II instancji wskazał, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe wynikające z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy wskazał także, za organem I instancji, że w niniejszej sprawie również warunek z art. 5 ust. 3 ww. ustawy nie został spełniony, bowiem przekroczenie dochodu było wyższe aniżeli kwota najniższego zasiłku. B. O. złożyła na w/w decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie w całości i ponowne rozpatrzenie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, w przypadku zaś uznania skargi za uzasadnioną, przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do tego zasiłku od dnia [...] listopada 2012 r. Skarżąca podkreśliła, że kryterium dochodowe ustalono niezgodnie z art. 5 ust. 4a, 4b ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie skarżącej niezasadnie organ zaliczył do dochodu stypendium szkolne przyznane na okres od [...] stycznia do [...] czerwca 2011 r. Stypendium szkolne przyznane na l półrocze 2011 r. rozliczono za cały 2011 r. powodując tym zawyżenie dochodu w II półroczu 2011 r., co wpłynęło na przekroczenie kryterium dochodowego stanowiącego podstawę do ustalenia zasiłku rodzinnego. Skarżąca podniosła ponadto, że dochód w postaci stypendium szkolnego za okres styczeń - czerwiec 2011 r. należy traktować jako dochód utracony. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wskazał również, w odpowiedzi na zarzut skarżącej, że stypendium szkolne nie mogło zostać potraktowane jako dochód utracony w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy, bowiem nie mieści się ono w katalogu tam zawartym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Wyjaśnić również należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd nie rozstrzyga merytorycznie o żądaniu będącym przedmiotem niniejszej sprawy, lecz kontroluje zaskarżoną decyzję i postępowanie administracyjne, które poprzedziło jej wydanie pod względem ich zgodności z prawem. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego stanowią jedną z form świadczeń rodzinnych i mają na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1 ustawy). Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się (art. 4 ust. 2 ustawy). W myśl art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539 zł. W przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (art. 5 ust. 3 ustawy). Należy przy tym wskazać, że dochód rodziny zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca w dniu [...] października 2012 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że miesięczny dochód sześcioosobowej rodziny wyniósł [...] zł, na co złożyły się: - dochód uzyskany przez męża skarżącej z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł miesięcznie, - dochód uzyskany przez skarżącą z tytułu wypłaconych w 2011 r. stypendiów szkolnych w wysokości [...] zł miesięcznie, - dochód uzyskany przez skarżącą w 2011 r. z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł miesięcznie, - dochód uzyskany przez skarżącą w okresie od [...] maja 2011 r. do [...] grudnia 2011 r. z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł. Na tej podstawie organy zasadnie ustaliły, że łączny miesięczny dochód rodziny, będący podstawą do ustalenia uprawnień do zasiłku rodzinnego, wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę stanowi [...] zł i tym samym zostało przekroczone kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy na kwotę 539 zł. Zasadnie zauważa Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że przy obliczaniu dochodu należy wziąć pod uwagę treść art. 3 pkt 1 ustawy oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. W świetle art. 3 pkt 1 lit. a ustawy dochód to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c i art. 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W świetle powyższego organy w prawidłowy sposób ustaliły dochód rodziny, a sporną kwestię stanowiło jedynie zaliczenie do tegoż dochodu kwoty stypendium szkolnego. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 28, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym pomoc materialną o charakterze socjalnym określoną w art. 90c ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), tj. m.in. stypendia szkolne. Uregulowanie to zostało wprowadzone na mocy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych od dnia 1 stycznia 2012 r., więc obowiązywało ono w dniu składania wniosku przez skarżącą i wydawania decyzji przez organy. Zgodnie z art. 3 cyt. ustawy sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Skoro prawo do świadczenia dla skarżącej dotyczyło dopiero 2012 r.(dotyczy ono bowiem okresu od [...] listopada 2012 r. do [...] października 2013 r.), należało przyjąć, że stypendium szkolne winno być, stosownie do art. 3 ust. 1 lit. c tiret 28 ustawy o świadczeniach rodzinnych, doliczone do dochodu rodziny. Skarżąca uzyskała zatem także w 2011 r. dochód w wysokości [...] zł, tj. [...] zł miesięcznie z tytułu stypendium (rok szkolny 2010/2011), który należy dodać do ustalonego dochodu rodziny. Łączny więc dochód rodziny skarżącej to kwota [...] zł. Świadczenia uzyskane w ciągu całego roku stanowią kwotę [...] zł (kwota ta podzielona przez 12 m-cy daje kwotę miesięcznego dochodu w wysokości [...] zł), z kolei świadczenia uzyskiwane w niepełnym roku stanowią kwotę [...] zł (kwota ta podzielona przez 8 m-cy daje kwotę miesięcznego dochodu w wysokości [...] zł). Zsumowany miesięczny dochód wyniósł zatem [...] zł, a ta podzielona przez liczbę osób (6) daje kwotę dochodu w przeliczeniu na osobę, który w tym wypadku wynosi [...] zł, co przekracza ustawowe kryterium dochodowe (539,00 zł). Przedstawiony więc przez organ sposób wyliczenia dochodu rodziny skarżącej, na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w ocenie Sądu, jest prawidłowy. Skoro organy obu instancji w sposób niewadliwy dokonały ustaleń, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę, przekracza ustawowe kryterium dochodowe, władne były orzec o odmowie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Prawidłowo też organy rozważyły możliwość przyznania świadczenia w sytuacji, o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy, tj., gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Możliwość przyznania na podstawie tego przepisu skarżącej wnioskowanego zasiłku wraz z dodatkami nie zachodzi. Kwota bowiem różnicy pomiędzy dochodem na osobę w rodzinie ([...] zł), a ustawowym kryterium dochodowym przekracza 77 zł, tj. kwotę najniższego zasiłku rodzinnego, gdyż wynosi [...]zł ([...]zł). Powyższe obrazuje, że nie można postawić organom orzekającym ani naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia prawa materialnego - ustawy o świadczeniach rodzinnych i przepisów wykonawczych do tej ustawy - które miało wpływ na wynik sprawy, brak zatem przesłanek do uchylenia przez Sąd kontrolowanych decyzji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.