II SA/Bd 466/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta[...], działając na podstawie art. 2 pkt 10, art. 27 ust. 1, 1a, 2, 3 i 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), orzekł o obowiązku zwrotu przez P. G. kwoty 2.783,20 zł plus odsetki na dzień wydania decyzji w kwocie 146,13 zł z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych dla uprawnionych dzieci A. i M. sióstr G. za okres świadczeniowy od 1 lipca 2014 r. do 30 września 2014 r. wraz z należnymi odsetkami w wysokości ustawowej naliczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie orzekający organ wyjaśnił, że na wniosek wierzyciela w związku z potwierdzoną przez komornika sądowego bezskutecznością egzekucji świadczeń alimentacyjnych, a także na podstawie dokumentacji zgromadzonej w sprawie, decyzją nr [...] r. przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla ww. uprawnionych dzieci na okres od 1.07.2014 r. do 30.09.2014 w kwocie po 500 zł miesięcznie dla każdego dziecka. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego za m-c 07/2014 r. wypłacono w dniu 22.08.2014 r. wraz z bieżącą wypłatą świadczeń. Ponadto wskazano, że organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przytaczając jednocześnie treść art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 27 ust. 7 pkt 2 powołanej ustawy. W odwołaniu od powyższej decyzji P. G. zakwestionował uprawnienie wierzycielki do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bowiem w przekonaniu odwołującego się dłużnika, istnieje prawdopodobieństwo, że pobrane świadczenia okażą się nienależnie pobranymi, a osoba pobierająca te świadczenia wprowadziła świadomie w błąd organ administracji w celu wyłudzenia tych świadczeń. Twierdzenie takie dłużnik oparł na wysokości ponoszonych wydatków na dzieci, a wysokością dochodu uprawniającego do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z tych względów wniósł o uchylenie decyzji zobowiązującej dłużnika alimentacyjnego do zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz uchylenie decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] r., przyznającej świadczenia alimentacyjne na rzecz A. i M. G. na okres od 1 lipca 2014 r, do 30 września 2014r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w całości potwierdził ustalony w sprawie stan faktyczny i uznał, że w niniejszym postępowaniu nie może być uwzględniona argumentacja odwołującego się dotycząca świadczeń przyznanych z funduszu alimentacyjnego na wniosek D. W. na rzecz dzieci A. i M. G., bowiem w postępowaniu o przyznanie tych świadczeń nie jest on stroną, a przedmiotem postępowania odwoławczego może być wyłącznie ta sama sprawa, pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Jak wskazano, w niniejszej sprawie kwestia ustalenia prawa do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie była przedmiotem postępowania przed organem I instancji i stanowi przez to odrębny przedmiot, a zatem argumenty strony zawarte w odwołaniu nie mogą spowodować uchylenia zaskarżonej decyzji. W skardze do sądu P. G. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz decyzji w związku z którą decyzja organu I instancji została wydana, o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia; wstrzymanie wykonania decyzji do czasu rozpoznania skargi, a także zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), które to normy prawa obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co ma wpływ na wynik sprawy. Skarżący zauważył, że już w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia 23.01.2015 r. organ I instancji naruszył art. 10 § 1 K.p.a., poprzez wyznaczenie 7 dniowego terminu od daty otrzymania zawiadomienia, osobie tymczasowo aresztowanej, przebywającej w Areszcie Śledczym w [...], do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w Wydziale Zdrowia, Świadczeń i Polityki Społecznej UM [...], co nie jest fizycznie możliwym. Ponadto skarżący wywiódł, iż w zaskarżonej decyzji organ II instancji poinformował P. G., iż podana przez niego argumentacja nie może być uznana, bowiem w przyznaniu świadczeń wynikających z decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...]r., nie jest on stroną, co skarżący potwierdził, lecz jego zdaniem ma ważny interes faktyczny, gdyż jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem powyższej sprawy administracyjnej, a decyzja ta wpływa na decyzje wydawane w jej następstwie - już dotyczące bezpośrednio skarżącego, co wskazuje na ważny interes materialnoprawny uczestniczenia w tej sprawie. Wskazał też na dostarczone dowody, mogące jego zdaniem wskazywać, że istnieje duże prawdopodobieństwo, iż pobrane świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego, przyznane na podstawie ww. decyzji, okaże się nienależnie pobranym, dlatego nieuwzgędnienie tych dowodów i brak podjęcia próby ponownego rozstrzygnięcia sprawy rażąco narusza art. 77 § 1 w związku z art. 80 K.p.a. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest tylko pod względem zgodności z prawem., jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej skrót: p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 tej samej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zobowiązująca do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm., dalej: Ualim), w szczególności art. 27 tej ustawy. Świadczenie z funduszu alimentacyjnego, jest świadczeniem wypłacanym przez Państwo zamiast alimentów, w sytuacji gdy osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny nie wywiązuje się z tego zobowiązania. Jest to świadczenie zwrotne, które co do zasady obciąża dłużnika alimentacyjnego. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie do ust. 2 przytoczonego artykułu, decyzję w sprawie zwrotu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania tych świadczeń. Postępowanie wyjaśniające w sprawie nałożenia na dłużnika alimentacyjnego obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń jest postępowaniem znacznie uproszczonym, gdyż sprowadza się ono w istocie do ustalenia, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy określone w niej świadczenia zostały osobie uprawnionej wypłacone. W przypadku zaś poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń – organ pomocy społecznej ma obowiązek wydać decyzję, nakazującą dłużnikowi alimentacyjnemu zwrot wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami. Taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. W przedmiotowej sprawie niesporne jest, że Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2013/2014 na rzecz A. i M. G. w wysokości po 500,00 zł miesięcznie w związku z potwierdzoną przez komornika sądowego bezskutecznością egzekucji świadczeń alimentacyjnych wobec dłużnika alimentacyjnego, którym jest ojciec wymienionych dzieci – P. G. Z uwagi na bezskuteczność prowadzonej egzekucji, D. W. - matce osób uprawnionych A. i M. G. w zakończonym okresie świadczeniowym w sprawie trwającym od 1 lipca 2014 r. do 30 września 2014 r., wypłacono świadczenia z funduszu alimentacyjnego (po uwzględnieniu wpłaty) w wysokości 2.783,20 zł. Przedstawione okoliczności wskazują na legalność kontrolowanych decyzji. Nie ulega wątpliwości, że uprawnionemu - w rozumieniu art. 2 pkt 11 Ualim – przyznano i wypłacano świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a minął już okres świadczeniowy, którego dotyczy niniejsze postępowanie. Wbrew stanowisku skarżącego, kwestia ustalenia prawa do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie była przedmiotem niniejszego postępowania, a jedynie rozstrzygnięto tutaj w zakresie zobowiązania do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Jest to więc kolejny etap postępowania w sprawie i nie można skutecznie powoływać w nim zarzutów nawiązujących do uprzednio zapadłych, prawomocnych rozstrzygnięć. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. wskazać natomiast należy, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania (inne niż stanowiące przesłankę wznowienia), jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych, albo błędnej wykładni tych przepisów. Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, iż dyspozycją normy zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. objęte są wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Dalej wskazać należy, iż w art. 10 § 1 K.p.a. stanowiącym, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie obowiązane są zapewnić wszystkim podmiotom, którym przysługuje status strony, czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, sformułowana została zasada czynnego udziału stron w postępowaniu. Zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do tego i składania wniosków może bowiem odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. I OSK 575/10, LEX nr 1070853; z dnia 12 października 2010 r., sygn. II OSK 1279/09, LEX nr 746442 i dnia 21 listopada 2014 r., sygn. II OSK 1098/13, Lex nr 1658530). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że skarżący nie wskazał w skardze żadnych czynności, których mógłby dokonać przed organami administracji, gdyby został z większym wyprzedzeniem zawiadomiony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków, co oznacza, iż jego zarzuty okazały się w tym zakresie bezzasadne. Reasumując stwierdzić należy, że na potrzeby niniejszego postępowania zgromadzono niezbędny materiał dowodowy, zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący art. 77 § 1 k.p.a., przy jednoczesnym zachowaniu reguł jego oceny wskazanych w art. 80 k.p.a., a podjęte rozstrzygnięcia odpowiadają prawu. Nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący jest zobowiązanym do łożenia na utrzymanie własnych dzieci i zarazem dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 3 Ualim. Bezskuteczność egzekucji potwierdził zaś komornik. Zaistniały zatem określone w art. 27 ust. 1 Ualim przesłanki do wydania decyzji o zwrocie. Z tej racji uznać należy, że wydając decyzję zobowiązującą skarżącego do zwrotu należności, organ pierwszej instancji podjął prawidłową decyzję nie mając podstaw prawnych, aby orzec w odmienny sposób lub zupełnie odstąpić od orzekania w przedmiotowej sprawie. Powołany art. 27 ustawy nie daje żadnej swobody rozstrzygania w takim przypadku. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.