II SA/Bd 474/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2009r. sprawy ze skargi T. Sz. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłacenia pracownikowi wynagrodzenia oddala skargę. Nakazem z dnia [...] r. nr [...] Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...], działając na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. Nr 89, poz. 589 ze zm.), po przeprowadzeniu kontroli w dniach: 10,12 lutego 2009 r., nałożył na T. Sz., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo - [...] we W. jako pracodwcę, obowiązek wypłacenia pracownikowi – N. D.: 1. wynagrodzenia za okres choroby w październiku 2008 r. w wysokości 710,93 zł brutto; 2. wynagrodzenia za pracę za listopad 2008 r. w wysokości 74,65 zł brutto; 3. wynagrodzenia za okres urlopu wypoczynkowego za listopad 2008 r. w wysokości 373,10 zł brutto. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie orzekający organ wskazał, że w toku czynności kontrolnych ustalono, iż pracodawca do dnia zakończenia kontroli, tj. 10 lutego 2009 r. nie wypłacił byłemu pracownikowi N. D. wynagrodzenia za okres choroby pracownika za październik 2008 r. oraz wynagrodzenia za pracę (listopad 2008 r. ), a także za okres urlopu wypoczynkowego za listopad 2008 r. Organ podniósł, iż zgodnie z art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) do podstawowych obowiązków pracodawcy należy terminowe i w należytej wysokości wypłacanie wynagrodzenia za pracę, a zgodnie z art. 85 K.p. wypłaty wynagrodzenia za pracę należy dokonać co najmniej raz w miesiącu, w stałym, z góry ustalonym terminie, przy czym wynagrodzenie za pracę płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego. Wskazano również na postanowienia § 33 - § 34 regulaminu pracy obowiązującego w kontrolowanym podmiocie, zgodnie z którymi wypłata wynagrodzenia za pracę następuje raz w miesiącu z dołu 10 dnia następnego miesiąca w siedzibie pracodawcy w kasie lub w inny sposób niż do rąk pracownika, jeżeli wyraził on na to zgodę na piśmie. Ostatecznie organ stwierdził, że postępowanie pracodawcy ma istotny wpływ na sytuację materialną pracownika, gdyż pozbawia go środków finansowych i uniemożliwia zaspokojenie podstawowych potrzeb, dlatego też nakaz opatrzono rygorem natychmiastowej wykonalności, gdyż termin wymagalności roszczenia o te świadczenia już upłynął, a w interesie społecznym leży, aby pracownik należne mu świadczenia ze stosunku pracy otrzymał niezwłocznie. W odwołaniu od powyższego nakazu T. Sz. wniósł o jego uchylenie w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez uchylenie obowiązku wypłacenia wynagrodzenia za pracę N. D, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego nakazu zapłaty i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez starszego inspektora pracy. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu strona odwołująca zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w nie zgromadzeniu oraz nie rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz braku ustaleń co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy; a także naruszenie art. 92 ust. 1 Kodeksu pracy, będącego konsekwencją powyższego zarzutu, a polegające na przyjęciu, iż pracodawca nie wypłacał N. D. wynagrodzenia za okres choroby, w sytuacji gdy wymieniona nie była uprawniona do wynagrodzenia za pracę za okres choroby w związku z faktem, iż zwolnienie lekarskie wykorzystywała niezgodnie z jego przeznaczeniem, a zatem powinna świadczyć w tym okresie pracę, czego jedna nie uczyniła, co skutkowało nie wypłaceniem jej stosownej części wynagrodzenia. Odwołujący się zarzucił również naruszenie 34 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego nakazu zapłaty. Okręgowy Inspektor Pracy w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżony nakaz w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w toku kontroli ustalono, że N. D. otrzymała zwolnienia lekarskie na okres od 30 lipca 2008 r. do 6 sierpnia 2008 r. oraz 29 września 2008 r. do 5 listopada 2008 r., a pracodawca podejrzewając, że pracownica wykorzystuje zwolnienie niezgodnie z jego celem, złożył do ZUS wniosek o przeprowadzenie kontroli, jednak pracownica, wezwana na dzień 4 listopada 2008 r., nie stawiła się na badanie, natomiast w dniu 5 listopada 2008 r. zgłosiła się do pracy i świadczyła ją w dniach 5 – 6 listopada 2008 r., następnie, w dniach 7 – 15 listopada 2008 r. (do dnia ustania stosunku pracy) korzystała z urlopu wypoczynkowego. W ocenie organu odwoławczego fakt niestawienia się na badanie kontrolne spowodował, zgodnie z art. 59 ust. 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2005 r., Nr 31, poz. 267 ze zm.), utratę ważności zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy, a co za tym idzie - utratę prawa do zasiłku chorobowego od dnia następnego. Nie miał natomiast wpływu na prawo do wynagrodzenia i zasiłku chorobowego za okres poprzedzający datę badania (wynagrodzenie za czas choroby przysługiwało pracownicy za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy, a więc do dnia 23 października 2008 r.), jak również nie miał wpływu na prawo do wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca (5 – 6 listopada 2008 r.) oraz za czas urlopu (7 – 15 listopada 2008 r.), ponieważ oba te okresy przypadły po stawieniu się pracownicy do pracy. Z powyższych względów organ stwierdził, że niecelowe jest przesłuchanie świadka, o które wnosi pracodawca, ponieważ okoliczność, na jaką miałby złożyć zeznanie - wykorzystywanie przez N. D. zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem - nie ma znaczenia, jeśli chodzi o ustalenie prawa do wynagrodzenia chorobowego za okres poprzedzający datę badania, a także prawa do wynagrodzenia za pracę i za czas urlopu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy T. Sz. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej wydanie z naruszeniem art. 75 1 K.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu wnioskowanego przez stronę w postaci przesłuchania świadka, pomimo takiego obowiązku wynikającego ze wspomnianego przepisu oraz naruszeniem art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego sprawy. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 107 § 1 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji, a także art. 92 § 1 pkt 1 kodeksu pracy poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie przysługuje N. D. wynagrodzenie za okres choroby. Uzasadniając podniesione zarzuty skarżący podniósł, iż w jego ocenie, w razie stwierdzenia nieprawidłowości w wykorzystywaniu zwolnienia lekarskiego, nie przysługują za ten okres świadczenia z tytułu ubezpieczenia, a nadto możliwe jest nałożenie na pracownika kary a także rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, a nieobecność pracownika na terminie badania lekarskiego dowodzi, iż wykorzystywała ona zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego przeznaczeniem, co oznacza, iż zobowiązana była wykonywać pracę w tym okresie. Zaniechanie przez N. D. tego obowiązku w konsekwencji pozbawiło ją wynagrodzenia za pracę za wskazany okres. Zdaniem skarżącego, organ administracyjny zobowiązany był dopuścić wszystkie wnioskowane dowody, w szczególności z zeznań świadka, bowiem w ich świetle mogły wyjść na jaw istotne fakty nie tylko dotyczące okresu sprzed badania lekarskiego ale również całego okresu choroby N. D., co miałoby niewątpliwy wpływ na uznanie jej prawa do uzyskania zwolnienia lekarskiego. Z tego powodu skarżący stwierdził, iż jest to zaniedbanie organu administracyjnego, które dyskwalifikuje zaskarżoną decyzję. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, albowiem podniesione w niej zarzuty były niezasadne. Również sąd - niezwiązany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - nie dopatrzył się w kontrolowanym postępowaniu innych istotnych uchybień uzasadniających wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 w/w ustawy powoływanej dalej jako p.p.s.a. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do oceny skutków zdarzenia polegającego na niestawieniu się pracownicy, korzystającej ze zwolnienia lekarskiego, na badaniu kontrolnym prowadzonym przez właściwy oddział ZUS, wszczętym z inicjatywy samego pracodawcy. Jak wynika bowiem z akt sprawy skarżąca otrzymała zwolnienia lekarskie na okres od 30 lipca 2008 r. do 6 sierpnia 2008 r. oraz 29 września 2008 r. do 5 listopada 2008 r., a pracodawca podejrzewając, że pracownica wykorzystuje zwolnienie niezgodnie z jego celem, złożył do ZUS wniosek o przeprowadzenie kontroli, jednak pracownica, wezwana na dzień 4 listopada 2008 r., nie stawiła się na badanie, natomiast w dniu 5 listopada 2008 r. zgłosiła się do pracy i świadczyła ją w dniach 5 – 6 listopada 2008 r., następnie, w dniach 7 – 15 listopada 2008 r. (do dnia ustania stosunku pracy) korzystała z urlopu wypoczynkowego. W świetle tak ustalonego stanu faktycznego odwołać się należy do regulacji zawartej w art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zgodnie z którym prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich podlega kontroli, przy czym zgodnie z ust. 2 tego artykułu, kontrolę wykonują lekarze orzecznicy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast rozważanej kwestii stawiennictwa wyznaczonej osoby na kontrolne badania lekarskie dotyczy unormowanie przewidziane przepisem art. 59 ust. 6 cyt., ustawy, który wyraźnie wskazuje, iż w razie uniemożliwienia badania lub niedostarczenia posiadanych wyników badań w terminie, o którym mowa w ust. 5, zaświadczenie lekarskie traci ważność od dnia następującego po tym terminie. Innymi słowy, okoliczność niestawiennictwa na kontrolne badania lekarskie powoduje utratę ważności zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy, a co za tym idzie - utratę prawa do zasiłku chorobowego od dnia następującego po dniu wyznaczonym wezwaniem do stawiennictwa celem przeprowadzenia badania kontrolnego i nieuprawnione są jakiekolwiek interpretacje rozszerzające skutki omawianej regulacji także na okres poprzedzający datę wyznaczonego badania. W ocenie skarżącego nieobecność pracownika na terminie badania lekarskiego dowodzi, iż wykorzystywała ona zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego przeznaczeniem co oznacza, iż mogła a nadto zobowiązana była wykonywać prace w tym okresie. Takie stwierdzenia pomijają obowiązujące regulacje prawne i oparte są na przypuszczenia, a nie na obiektywnych faktach. Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich (Dz. U. Nr 65, poz. 743) kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich od pracy z powodu choroby polega na ustaleniu, czy ubezpieczony w okresie orzeczonej niezdolności do pracy: 1/ nie wykonuje pracy zarobkowej, 2/ nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego od pracy w sposób niezgodny z jego celem. Z kolei § 10 cytowanego rozporządzenia wskazuje, że wątpliwości, czy zwolnienie lekarskie od pracy wykorzystywane było niezgodnie z jego celem, rozstrzyga właściwa jednostka organizacyjna Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, uzyskując w miarę potrzeby opinię lekarza leczącego, i wydaje w razie sporu decyzję, od której przysługują środki odwoławcze. W kontekście tego uregulowania nie jest trafny zarzut niewyczerpania materiału dowodowego poprzez nieprzesłuchanie wnioskowanego świadka, ponieważ okoliczność wykorzystania zwolnienia lekarskiego niezgodnie z przeznaczeniem nie należy do inspektora pracy, a do lekarza orzecznika ZUS. Niewłaściwe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego (niezgodnie z jego celem) musi być stwierdzone w formie decyzji. Decyzji takiej nie wydano. Skarżący także dowolnie wiąże skutki niestawiennictwa na badania z utratą prawa do zasiłku chorobowego. Zgodnie z art. 59 ust. 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267 ze zm.)w razie uniemożliwienia badania lub niedostarczenia posiadanych wyników badań w terminie, zaświadczenie lekarskie traci ważność od dnia następującego po tym terminie. Pracownica nie stawiła się na badanie w dniu 5.11.2008 r. a zatem zgodnie z cytowanym przepisem utraciłaby uprawnienia od 6 listopada. Jednakże w tym dniu stawiła się ona do pracy. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przychyla się do stanowiska organu odwoławczego, zgodnie z którym niestawienie się pracownicy na badaniu kontrolnym nie dowodzi w żaden sposób, że w dniach poprzedzających termin badania wykorzystywała zwolnienie niezgodnie z jego celem. Co do tego pracodawca miał tylko - co sam przyznaje - podejrzenia. Z niestawiennictwa nie wynika również obowiązek wykonywania pracy u pracodawcy w okresie poprzedzającym dzień badania. Należy podkreślić, że kwestia obowiązku wykonywania przez pracownicę pracy nie była w ogóle przedmiotem kontroli ZUS. W każdym razie niewykonywanie przez pracownika pracy (gdyby był do tego zobowiązany, co w okresie objętym zwolnieniem lekarskim nie zachodzi) skutkować może co najwyżej brakiem prawa do wynagrodzenia za pracę, nie zaś wynagrodzenia za okres choroby. Należy również jednoznacznie podkreślić, iż między zwolnieniem lekarskim - niezależnie, czy pracownica wykorzystywała je właściwie, czy nie - a późniejszym urlopem (7 – 15 listopada 2008 r.) nie ma żadnego związku, który uzasadniałby pozbawienie pracownicy wynagrodzenia za ten okres. To samo dotyczy przepracowanej części miesiąca (5 – 6 listopada 2008 r.). Wynika to oczywisty sposób z przepisów art. 80 Kodeksu pracy, zgodnie z którym wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną, oraz art. 172 Kodeksu pracy, zgodnie z którym za czas urlopu pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował. Analogicznie także omawiana okoliczność wpływa na prawo do wynagrodzenia i zasiłku chorobowego za okres poprzedzający datę badania, bowiem wynagrodzenie za czas choroby przysługuje pracownicy za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy, a więc w omawianej sprawie - do dnia 23 października 2008 r.. jak również nie miał wpływu na prawo do wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca (5 – 6 listopada 2008 r.) oraz za czas urlopu (7 – 15 listopada 2008 r.), ponieważ oba te okresy przypadły po stawieniu się pracownicy do pracy. Okoliczności sprawy zostały w całości i w sposób bezsporny ustalone przez inspektora pracy w postępowaniu kontrolnym. Strona, podpisując protokół z kontroli (stanowiący podstawę wydania nakazu w l instancji), nie zgłosiła zastrzeżeń co do jego treści, a tym samym potwierdziła prawdziwość podanych w nim faktów i okoliczności. Bezspornie ustalono także kwoty przysługujących pracownicy świadczeń. Dane zawarte w protokole stanowiły wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że wynagrodzenie za okres choroby w październiku 2008 r. oraz wynagrodzenie za pracę i urlop w listopadzie 2008r. są świadczeniami należnymi - a jako takie mogą stanowić przedmiot nakazu zapłaty.. Przeprowadzonemu w niniejszej sprawie postępowaniu nie można zarzucić naruszenia art. 7 K.p.a. przez nie zebranie w sprawie wyczerpującego materiału dowodowego i nie rozpatrzenie go, ponieważ dokonane ustalenia stanu faktycznego oparte zostały na wynikach kontroli w dniach: 10,12 lutego 2009 r. Dlatego za chybione należy uznać zarzuty niedostatecznego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, nierozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz niedopuszczenia dowodu, o który wnioskowała strona. Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z tego też względu niecelowe jest przesłuchanie świadka, o które wnosi pracodawca, ponieważ okoliczność, na jaką miałby złożyć zeznanie - wykorzystywanie przez N. D. zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem - nie ma znaczenia, jeśli chodzi o ustalenie prawa do wynagrodzenia chorobowego za okres poprzedzający datę badania, a także prawa do wynagrodzenia za pracę i za czas urlopu. Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że materiał dowodowy został w przedmiotowej sprawie zebrany w sposób wyczerpujący, zaś stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w sposób nie budzący wątpliwości, a tym samym zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego czy materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.