II SA/Bd 49/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lutego 2011r. sprawy ze skargi E.A. na decyzję SKO w B. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego z dodatkami oddala skargę E. A. w dniu 20 września 2010 r. wystąpiła do Urzędu Miejskiego w B. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres 2010/2011 dla dzieci: M., I., D. i A. A. załączając zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. o uzyskanym dochodzie w 2009 r. oraz umowy dzierżawy gruntów gospodarstwa rolnego zawarte w dniu 15 sierpnia 1998 r. i 15 lipca 2008 r. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Burmistrz B. odmówił E. A. przyznania świadczeń rodzinnych w formie zasiłku rodzinnego wnioskowanego na dzieci oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012 i dodatku z na pokrycie wydatków związanych z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła wnioskowanego na M. A. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, a wnioskowanego na A. i D. A.. Odmowę decyzji organ uzasadnił przekroczeniem kryterium dochodowego uprawniającego rodzinę do przyznania wnioskowanych świadczeń. W odwołaniu skarżąca podniosła, że kwestionuje wysokość dochodu ustalonego przez organ I instancji. Odwołująca nie zgadzała się z faktem wliczenia do dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego, którego grunty objęte są umową dzierżawy zawartą na okres 10 lat, która jak twierdzi strona, została zgłoszona do rejestru. Skarżąca podniosła, iż działalności rolniczej nie prowadzi od 15 sierpnia 1998 r. W związku z czym wnosi o wyliczenie ponowne dochodu, który w przekonaniu strony nie przekracza kwoty kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczeń rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (SKO) decyzją nr [...] z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (rodzicom dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 504 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek w myśl art. 5 ust. 2 tej ustawy przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 2 ustawy, dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W myśl art. 5 ust. 3 ustawy "w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony - obecnie jest to kwota 68 zł - zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje." Wysokość dochodu rodziny zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) ustala się na podstawie zaświadczeń naczelnika urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jeżeli dochody te podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, oświadczeń członków rodziny o wysokości uzyskanych dochodów i zaświadczeń właściwego organu gminy o wielkości posiadanego gospodarstwa rolnego w hektarach fizycznych i hektarach przeliczeniowych. Przy czym stosownie do treści art. 5 ust. 8 i ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłoszonego corocznie w drodze obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. SKO podało, że ustalając dochód z gospodarstwa rolnego do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem: oddanych w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Dalej SKO wskazało, że z pisma Starostwa Powiatowego w Ż. - Wydział Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości z dnia 13 października 2010 r. wynika, iż nie zaistniały podstawy prawne do zarejestrowania w ewidencji gruntów i budynków zawartej w dniu 15 lipca 2008 r. umowy dzierżawy gruntów gospodarstwa rolnego, a wydzierżawionego przez M. A. G. C.. Fakt niezgłoszenia do ewidencji gruntów i budynków umowy dzierżawy powoduje, że umowa nie spełnia wymogów umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego zawartej zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przedmiotowa umowa nie stanowi zatem przesłanki z art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie organu II instancji przy ustaleniu dochodu rodziny organ I instancji zasadnie przyjął dochód wykazany w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia 2 sierpnia 2010 r. uzyskany przez skarżącą, który pomniejszony o składkę na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz należny podatek wyniósł [...] zł oraz dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego 22.078,99 ha (tj. 11,5718 ha przeliczeniowe x 1.908,00 z 1 ha). Zatem łączny dochód uzyskany w 2009 r. wyniósł [...] zł z tego miesięcznie dochód wyniósł 45.570,77 zł: 12 = 3 797,56 zł, co w przeliczeniu na osobę (6 osób) stanowi 632,93 zł. Zdaniem organu odwoławczego kwota ta przekracza kryterium dochodowe uprawniające stronę do przyznania wnioskowanego świadczenia o kwotę 128,93 zł na osobę i tym samym w przedmiotowej sprawie nie zachodzą podstawy do zastosowania przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od decyzji organu II instancji skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podała, że umowa dzierżawy w 1998 r. była zarejestrowana w ewidencji gruntów, a umowa dzierżawy z 2008 r. jest jej kontynuacją, mimo że stan faktyczny się nie zmienił, to nie została zarejestrowana w ewidencji gruntów. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, przytaczając tę samą argumentację co w swej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 922 ze zm.) zasiłek rodzinny przyznaje się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy ustalając dochód skarżącej organy administracyjne obu instancji prawidłowo doliczyły do niego dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych za dochód rodziny przyjmuje się m in. dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego. Natomiast art. 5 ust. 8a pkt 1 omawianej ustawy stanowi, że ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Te z kolei przepisy wprowadzają zasadę, że zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej zachodzi, gdy rolnik m.in. wydzierżawi swoje gospodarstwo rolne na okres co najmniej 10 lat i umowa dzierżawy zostanie zawarta w formie pisemnej, a także zostanie zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków (art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.). Ustawodawca w omawianej regulacji prawnej o świadczeniach rodzinnych ustanawia domniemanie uzyskiwania dochodów z gospodarstwa rolnego niezależnie od tego, czy się w gospodarstwie pracuje, czy też zostało ono oddane w posiadanie zależne innej osobie. A więc "utrzymuje się" z gospodarstwa rolnego ten, kto włada nim na podstawie tytułu prawnego pozwalającego na oddanie tego gospodarstwa w posiadanie zależne. Art. 5 ust. 8 nie mówi bowiem o dochodzie faktycznie osiąganym z działalności rolniczej. Wyjątki wyliczone w art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowią wyczerpujące wyliczenie wyłączeń przewidzianych przez ustawodawcę od zasady przyjętej w art. 5 ust. 8, a więc od przyjętego domniemania "utrzymywania się" z gospodarstwa rolnego (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2008 r., I OSK 50/08). Skarżąca przyznała, że umowa dzierżawy z dnia 15 lipca 2008 r. nie została wpisana do ewidencji gruntów i budynków. Tym samym umowa ta nie spełniała wymogów umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego zawartej zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu społecznym rolników. Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 50/07 (Lex nr 325231), że warunkiem uznania, że dana umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego spełnia wymagania przepisów o ubezpieczeniu rolników, jest m.in. okoliczność, że umowa taka została zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków i ta rejestracja trwa przez cały okres na jaki umowa została zawarta. Umowa z dnia 15 lipca 2008 r. nie stanowi zatem przesłanki z art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy administracyjne obu instancji postąpiły zatem prawidłowo doliczając do dochodu uzyskanego przez skarżącą w 2009 r. dochód, jaki osiągnęła ona z gospodarstwa rolnego. Wysokość dochodu rodziny zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 6 lit. a rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) ustala się na podstawie zaświadczeń naczelnika urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jeżeli dochody te podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Przy czym stosownie do treści art. 5 ust. 8 i ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłoszonego corocznie w drodze obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969, ze zm.). Z przedstawionych przez organy administracji wyliczeń wynika, że uczyniły to one w sposób prawidłowy przyjmując, że przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2009 r. 1.908 zł. Dane te zostały ustalone w oparciu o obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22 września 2010 r. (M.P. z 2010 r., nr 68 poz. 858) w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2009 r. Mnożąc tę kwotę, tj. 1.908 zł przez 11.5718 ha przeliczeniowych otrzymujemy kwotę 22.078,99 zł. Organy popełniły natomiast niewielki błąd matematyczny obliczając dochód skarżącej wskazany w zaświadczeniu urzędu skarbowego, albowiem po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dochód ten wynosił 23.837,38 zł (organy przyjęły, że jest to kwota 23.491,78 zł, ale błąd ten nie miał żadnego wpływu na prawidłowość wydanej decyzji). Mając powyższe na względzie i w oparciu o zgromadzone w aktach dokumenty Sąd ustalił, że skarżąca w roku 2009 uzyskała dochód w wysokości 45.916,37 zł, na który złożyły się dochód z działalności pozarolniczej oraz dochód z gospodarstwa rolnego. Po zsumowaniu tych dwóch dochodów (zgodnie z art. 5 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych) otrzymujemy właśnie w/w kwotę, czyli całkowity dochód skarżącej w 2009 r. Tym samym miesięczny dochód 6-osobowej rodziny skarżącej w przeliczeniu na jedną osobę wyniósł 637,73 zł, a więc był wyższy od kryterium dochodowego przewidzianego w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. 504,00 zł. Tym samym skarżąca nie spełniała kryteriów uprawniających ją do ubiegania się o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do niego. W konsekwencji, nie stwierdziwszy podstaw prawnych do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.