II SA/Bd 491/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Bartosz Kornalewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Pismem z dnia 17 sierpnia 2010 r. skarżący M. W. zwrócił się do Urzędu Miasta B. o anulowanie decyzji z dnia [...] o jego wymeldowaniu z mieszkania przy ul. [...] w B., ponieważ do wymeldowania doszło bez jego zgody, na podstawie wniosku, na którym sfałszowano jego podpis. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] orzekł na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności o braku podstaw do anulowania czynności techniczno - materialnej wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w B. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że w efekcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż skarżący nigdy nie zamieszkał w lokalu przy ul. [...] w B., co zostało potwierdzono przez jego matkę G. J., oraz że lokal ten został sprzedany w dniu [...] i od tego momentu skarżący na pewno tam też nie mieszkał. W tej sytuacji, w ocenie organu, dokonana czynność materialno-techniczna wymeldowania skarżącego z miejsca stałego zameldowania nie pozostawała w sprzeczności z rzeczywistym stanem faktycznym. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej anulowanie oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy, twierdząc, że wymeldowanie go w dniu [...] zostało dokonane z naruszeniem prawa oraz wbrew przepisom ustawy o ewidencji ludności. Podniósł, że umorzenie przez Prokuraturę postępowania w sprawie podrobienia podpisu pod wnioskiem o wymeldowanie nie powinno mieć wpływu na prowadzone postępowanie administracyjne, ponieważ fakt podrobienia podpisu został udowodniony i jako taki powinien zostać uwzględniony przy podejmowaniu decyzji przez organ. Wskazał, że osobiście informował o podrobieniu podpisu kierownika wydziału spraw obywatelskich, a pomimo to organ wydając decyzję nie wziął pod uwagę tej kluczowej okoliczności. Wojewoda K. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta B. w całości. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że stosownie do przepisów ustawy o ewidencji ludności, w przypadku błędnego wpisu ewidencyjnego, organ obowiązany jest dokonać jego wyeliminowania w trybie art. 47 ust. 2 tej ustawy, ale nie w oparciu o dokumenty wymagane przy rejestracji zameldowania lub wymeldowania, lecz na podstawie istniejącego stanu faktycznego ocenia czy istniały i istnieją nadal przesłanki zameldowania lub wymeldowania. W związku z tym organ wyjaśnił, że z ustaleń poczynionych przez organ I instancji wynika, iż skarżący nie zamieszkuje przy ul. [...] w B., a z zeznań B i T. P. aktualnych właścicieli tego lokalu złożonych przed organem II instancji wynika, że od dnia zakupu tego lokalu (w dniu [...]), ani wcześniej skarżącego w tym lokalu nie widziano. Ponadto ustalono, że B. i T. P. zameldowali się w tym lokalu w dniu [...]. W świetle powyższych ustaleń, organ stwierdził, że skarżący wyczerpał materialnoprawne przesłanki wymeldowania z dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały, o których stanowi art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, a podstawą odmowy unieważnienia wymeldowania skarżącego jest fakt niezamieszkiwania w lokalu przy ul. [...] w B. W skardze na powyższą decyzję Wojewody skarżący zarzucił naruszenie art. 47 ust. 1 i 2 i art. 15 ust. 1 i 1a ustawy o ewidencji ludności, a także art. 8 i 156 § 1 pkt 1 i 6 kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenie nieważności decyzji o wymeldowaniu, podczas gdy w istocie naruszone zostały zasady wymeldowania określone w ustawie o ewidencji ludności. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zmierza w kierunku uznania, że zachodzą wszystkie okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności, ale nie czynności materialno- technicznej, lecz decyzji o wymeldowaniu, oraz że w sprawie nie jest istotne badanie stanu aktualnego tj. tego, że po sprzedaży lokalu zameldowanie w nim skarżącego nie jest możliwe. Istotą sprawy, w ocenie skarżącego jest to, że do wymeldowania doszło w wyniku nie stosowania art. 15 ust. 1 i 1a ustawy o ewidencji ludności przez organ, że osoba odpowiedzialna w Urzędzie Miejskim w B. przyjęła wniosek o wymeldowanie bez przeprowadzenia procedury opisanej w art. 15 i nie zastosowała następnie procedury określonej w art. 47 ust. 2. Zdaniem skarżącego w sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji o wymeldowaniu, ponieważ została ona wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) oraz zawiera wadę powodującą jej unieważnienie z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 6 kpa). Skarżący zarzucił także organom naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do urzędów publicznych poprzez mechaniczne uznanie, że skoro nie może być zameldowany w B., przy ul. [...], to sama procedura dochodzenia do takiej konkluzji jest już nieistotna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego, nie wkraczając przy tym w zakres uprawnień organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy. Oceniając więc zaskarżoną decyzję, w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a wiec z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Wskazać należy, iż z przedstawionych sądowi akt administracyjnych bezspornie wynika co następuje: W związku z wnioskiem o wymeldowanie z lokalu położonego przy ul. [...] w B. z dnia 12 września 2006 r., organ meldunkowy dokonał czynności wymeldowania skarżącego z tego lokalu w dniu [...]. Wcześniej, w dniu [...] lokal ten został sprzedany przez matkę skarżącego G. J. państwu B. i T. P. W dniu 17 sierpnia 2010 r. skarżący skierował do Prokuratury Rejonowej B. wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie podrobienia podpisu na wniosku o jego wymeldowanie z dnia 12 września 2006 r. Pismem z dnia 10 listopada 2010 r. Prokuratura poinformowała Urząd Miasta B., że postępowanie to zostało umorzone ze względu na znikomy stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu oraz że postanowienie o umorzeniu nie jest prawomocne. Pismem z dnia 17 sierpnia 2010 r. skarżący zwrócił się do Urzędu Miasta B. o anulowanie decyzji z dnia [...] o jego wymeldowaniu z mieszkania przy ul. [...] w związku z tym, że do wymeldowania doszło bez jego zgody i wiedzy na podstawie wniosku, w którym jego podpis został podrobiony. Na podstawie tego wniosku organ podjął postępowania administracyjne w trybie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993; z późn. zm.), dalej powoływanej jako "ustawa o ewidencji", co w ocenie Sądu należy uznać za prawidłowe. Wskazać należy, że zgodnie z art. 47 ust. 1 tej ustawy organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Ust. 2 art. 47 stanowi zaś, że jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Z wątpliwościami co do danych zgłoszonych przy wymeldowaniu skarżącego mamy do czynienie w mniejszej sprawie. W związku z ustalonym stanem faktycznym należy stwierdzić bowiem, że skarżący nie podpisał wniosku o wymeldowanie z lokalu przy ul. [...], a więc można przyjąć, że nie miał on woli wymeldowania się z tego lokalu, a pomimo tego do wymeldowania doszło. W tej sytuacji organ zobowiązany był do podjęcia w trybie procedury administracyjnej czynności wyjaśniających powstałe wątpliwości. Wyjaśnienia tego organ winien być dokonać na podstawie istniejącego stanu faktycznego oceniając czy istniały i istnieją nadal przesłanki wymeldowania. Podkreślić w tym miejscu należy, że zadania organu i cel postępowania uregulowanego w art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji są odmienne od trybu określonego w art. 47 ust. 1 tej ustawy. Istotą tego postępowania, wyraźnie dostrzegalną w porównaniu z postępowaniem rejestracyjnym, jest rozstrzyganie - według reguł ogólnych postępowania administracyjnego - o tym, czy w chwili dokonania wymeldowania istniały i obecnie zachodzą materialnoprawne przesłanki wymeldowania. W procesie tym nie chodzi zatem o to, czy zgłoszenie (wniosek) odpowiada wymaganiom formalnym, ale czy zachodzą materialnoprawne warunki obowiązku wymeldowania (vide: wyrok WSA w Opolu z dnia 26 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Op 112/08 i przywołany tam wyrok Sądu Najwyższego; publ. System Informacji Prawnej Lex 523982). W efekcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wątpliwości dotyczących danych zawartych w zgłoszeniu wymeldowania organy ustaliły, że skarżący nigdy nie zamieszkiwał na stałe w lokalu przy ul. [...]. Ustalenia tego dokonano w oparciu o wyjaśnienia matki skarżącego - właścicielki tego lokalu (k-19 akt administracyjnych), B. i T. P. - aktualnych właścicieli lokalu (k- 9,10 akt administracyjnych II inst.), a także samego skarżącego (k- 3 akt administracyjnych), który na żadnym etapie postępowania nie zaprzeczył tym faktom. Aktualnie tj. w chwili wydawania zaskarżonych decyzji skarżący także w mieszkaniu tym nie mieszka. Spełniona została zatem przesłanka wymeldowania skarżącego z lokalu przy ul. [...], wynikająca z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji. W sytuacji zatem, gdy do wymeldowania skarżącego już doszło w dniu [...], prawidłowo organy administracji obu instancji orzekły o braku podstaw do anulowania tej czynności materialno - technicznej. Takie rozstrzygnięcie organów, co należy podkreślić, nie oznacza zaakceptowania faktu wymeldowania skarżącego w dniu [...] na podstawie wniosku z podrobionym jego podpisem. W trybie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji bowiem, organy zobowiązane są jedynie do skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego pod warunkiem wszakże, że jest on błędny w chwili wydawania decyzji na podstawie art. 47 ust. 2. Odnosząc się w tym miejscu do zawartego w skardze wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o wymeldowaniu stwierdzić należy, że zameldowanie, jak i wymeldowanie w trybie art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji jest czynnością materialno - techniczną wywołującą skutki prawne, a nie decyzją administracyjną, nie ma przymiotu ostateczności i prawomocności, oraz że ustawa o ewidencji nie zwiera podstaw prawnych pozwalających na stwierdzenie nieważności tych czynności na podstawie art. 156 kpa. Wobec tego niemożliwym było zinterpretowanie przez organy administracji wniosku skarżącego z dnia 17 sierpnia 2010 r. "o anulowanie decyzji o wymeldowaniu z dnia [...]," jako wniosku o stwierdzenie nieważności i wydanie decyzji na podstawie art. 156 kpa. Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa w sposób skutkujący jej uchylenie, orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), jak w sentencji wyroku.