II SA/Bd 496/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lipca 2014r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy[...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) orzekł o wymeldowaniu skarżącego L. W. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w[...]. Organ ustalił, na podstawie zgodnych zeznań skarżącego oraz wnioskodawczyni A. Z. (właścicielki nieruchomości przy ul. [...]), że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego 11 czerwca 2012 r. Organ wskazał na zeznania skarżącego, że od czerwca do lipca 2012 r. zamieszkiwał w budynku gospodarczym na terenie nieruchomości, jednakże opuścił go, ponieważ właścicielka nieruchomości zakłócała mu spokój, a wezwana na interwencję Policja umorzyła sprawę. Obecnie zamieszkuje czasowo u kolegi, a korespondencję odbiera przy ul. [...]. Organ wskazał ponadto, że wnioskodawczyni oświadczyła, iż skarżący nie została wpuszczony na nieruchomość po wyroku sądu o eksmisji. Sąd zmienił wyrok w punkcie dotyczącym eksmisji, ponieważ skarżący potwierdził, że nie zajmuje już lokalu na nieruchomości i nie zamierza do niego powrócić. Wobec powyższego organ uznał, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu i nie podejmuje żadnych działań w kierunku ponownego w nim zamieszkania, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu. W odwołaniu skarżący podniósł, że nieruchomość na której zamieszkiwał, darował matce wnioskodawczyni, a ona z kolei darowała ją swojej córce – obecnej wnioskodawczyni postępowania. Skarżący stwierdził, że nie opuścił lokalu dobrowolnie, ale został z niego wyrzucony przez wnioskodawczynię i jej męża, którzy uniemożliwili mu wstęp do lokalu. Przyznał, że pomiędzy 11 czerwca 2012 r. a 23 listopada 2012 r. mieszkał w budynku gospodarczym na nieruchomości. W dniu 23 listopada 2012 r. nie został wpuszczony na nieruchomość, a jego rzeczy osobiste zostały spakowane w worki i odebrał je po trzech dniach w obecności Policji i postanowił nie wracać na nieruchomość dopóki na nieruchomości będą p. Z. Odwołujący podniósł także, że wnioskodawczyni i jej mąż bili go i dopuścili się kradzieży jego rzeczy, jednakże zgłaszane przez niego na Policję i do prokuratury sprawy były umarzane. Wskazał, że zamierza odwołać darowiznę i wniósł o "oddalenie decyzji o wymeldowaniu" do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Okręgowy w sprawie I C[...]. Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...]utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy ustalił, że skarżący nie zamieszkuje na nieruchomości przy ul. [...] od listopada 2012 r., co jest także bezsporne pomiędzy stronami. Organ wskazał także na zeznania wnioskodawczyni, iż skarżący nie został wpuszczony na nieruchomość po wielokrotnych kradzieżach i pobiciach; za kradzież i groźby karalne został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 21 listopada 2013 r. (sygn. akt[...]). Okoliczność opuszczenia lokalu zdaniem organu odwoławczego potwierdzają także dokumenty sądowe. Z wyroku Sądu Okręgowego w [...] II Wydziału Cywilnego z dnia 10 października 2013 r. (sygn. akt II Ca[...]) wynika, że skarżącemu nie przysługuje jakiekolwiek prawo do lokalu położonego na nieruchomości przy ul. [...]. Ponadto w trakcie rozprawy apelacyjnej skarżący stwierdził, że nie zajmuje lokalu na nieruchomości przy ul. [...] i nie zamierza do niego powrócić. Wobec tego organ odwoławczy uznał, że skarżący nie zamieszkuje na przedmiotowej nieruchomości i pomimo upływu znacznego okresu nie dopełnił obowiązku meldunkowego w zakresie zgłoszenia wymeldowania. Skarżący nie opuścił wprawdzie nieruchomości dobrowolnie, jednakże jego zachowanie i okoliczności jakie zaistniały w sprawie świadczą o tym, że jego pobyt na przedmiotowej nieruchomości całkowicie ustał, a w aktualnym stanie sprawy, biorąc pod uwagę konflikt z właścicielem nieruchomości, brak jest podstaw by sądzić, iż skarżący wróci do miejsca stałego pobytu i ponownie w nim zamieszka. Organ uznał, że nie ma podstaw do odmowy wymeldowania skarżącego do czasu rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przed Sądem Okręgowym w [...], na którą powołuje się skarżący. Sprawa o sygn. akt I C [...] dotyczy bowiem zobowiązania p. Zabłudowskiej do złożenia oświadczenia woli w zakresie przeniesienia własności nieruchomości przy ul. [...] ponownie na skarżącego. Organ podkreślił, że przepisy w sprawach meldunkowych mają charakter wyłącznie rejestracyjno – porządkowy, a ich celem jest ustalenie czy dana osoba faktycznie przebywa w miejscu zgłoszonym w rejestrach ewidencyjnych, czy też to miejsce opuściła bez dokonywania stosownego wymeldowania. Kwestie poboczne związane z dochodzeniem praw cywilnych do lokalu nie podlegają rozstrzyganiu w takim postępowaniu, leżą one w gestii sądów powszechnych. Wobec powyższego organ stwierdził, ż skoro w dacie orzekania skarżący nie zamieszkuje w miejscu zgłoszonego pobytu stałego przy ul. [...], to obowiązkiem organu meldunkowego jest doprowadzenie do zgodności stanu faktycznego z zapisami widniejącymi w rejestrach ewidencji ludności. W skardze do sądu administracyjnego L. W. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody zarzucając mu błędne ustalenie stanu faktycznego i wynikającego z tego naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem skarżącego organ błędnie ustalił, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce zamieszkania. W dniu 23 listopada 2013 r. nie został wpuszczony na nieruchomość, a wezwana Policja nie udzieliła mu pomocy. Podkreślił, że nie wyraził woli opuszczenia nieruchomości. Obecna sytuacja jest przejściowa. Przed Sądem Okręgowym skarżący wytoczył postępowanie o odzyskanie nieruchomości (sygn. akt I C[...]) i w przypadku jej wygrania będzie domagał się eksmisji wnioskodawczyni z nieruchomości. Wytoczenie tej sprawy wskazuje na wolę odwrócenia skutków bezprawnych działań wnioskodawczyni i biernej postawy funkcjonariuszy Policji, który "uznali" samowolną eksmisję. Niezasadne jest wobec tego twierdzenie organu, że brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący wróci do miejsca stałego pobytu i ponownie w nim zamieszka, gdyż kwestię tę rozstrzyga Sąd Okręgowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zagadnienia dotyczące obowiązku meldunkowego regulują przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach (zwanej w skrócie "u.e.l.d.o."). Powołany w decyzjach obu organów przepis art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Nie naruszając przepisów prawa organ ustalił, że skarżący opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Okoliczność tę potwierdza sam skarżący. W kwestii "dobrowolności" opuszczenia miejsca pobytu stałego – wbrew twierdzeniu skarżącego – organ odwoławczy przyznał, że "jak wynika z materiału dowodowego odwołujący nie opuścił przedmiotowej nieruchomości dobrowolnie". Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. mówi o "opuszczeniu" miejsca pobytu przez osobę wymeldowywaną; nie może więc być mowy o spełnieniu tej przesłanki w sytuacji, kiedy osoba została przymuszona do zmiany miejsca pobytu, gdyż wtedy należy mówić nie tyle o "opuszczeniu" miejsca pobytu, ile o "usunięciu" z tegoż miejsca. Jednakże za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu, do niego nie została dopuszczona i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., V SA 1424/99, LEX nr 79243; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, LEX nr 78937; wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. V SA 2323/02, LEX nr 159183; wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., OSK 127/05, LEX nr 201437). Za taki środek prawny umożliwiający powrót do lokalu nie może być uznane powództwo o złożenie oświadczenia woli o przeniesieniu własności nieruchomości na osobę wymeldowaną (jako wykonanie cofnięcia dokonanej przez wymeldowanego darowizny). Takie powództwo dotyczy kwestii prawa własności nieruchomości, a nie kwestii faktycznego przebywania na nieruchomości. Wydana w myśl przepisu art. 15 ust. 2 u.e.l.do. decyzja o wymeldowaniu (podobnie jak zameldowanie) ma wyłącznie charakter ewidencyjny, czyli rejestrowy. Oznacza tylko i wyłącznie, że osoba opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu. Zameldowanie i wymeldowanie jest wyłącznie rejestracją danych o faktycznym miejscu pobytu osoby w lokalu. Zameldowanie nie stanowi tytułu prawnego do lokalu, a wymeldowanie nie oznacza utraty uprawnień do lokalu, np. utraty prawa własności (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 824/11, LEX nr 1219265 oraz wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 671/12, LEX nr 1404722). Spór odnośnie prawa własności nie ma zatem wpływu na postępowanie w przedmiocie wymeldowania. Usunięcie z lokalu jest natomiast naruszeniem posiadania. Takiemu usunięciu na drodze prawnej można się sprzeciwić w drodze powództwa posesoryjnego w trybie art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego. Sąd podziela wyrażany w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że nieskorzystanie w odpowiednim czasie z tego środka prawnego świadczyć może o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę (por. np. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, LEX nr 78937 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Adminstracyjnego w Łodzi z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 459/09, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Podkreślenia wymaga, że ochrona posiadania jako stanu faktycznego jest krótkotrwała, gdyż roszczenie posesoryjne ograniczone jest terminem zawitym i wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili dokonania naruszenia (art. 344 § 2 k.c.). Ani z akt sprawy ani z twierdzeń skarżącego nie wynika, aby wytoczył on takie powództwo tj. o przywrócenie posiadania lokalu przy ul. [...]. Nie można ponadto uznać, że wytoczenie powództwa o złożenie oświadczenia woli o przeniesieniu własności nieruchomości na skarżącego świadczy o tym, że opuszczenie przez niego lokalu przy ul. [...] ma charakter "przejściowy" a nie trwały. Jak wyżej wskazano – kwestia prawa własności jest kwestią odrębną od kwestii przebywania w danym lokalu (na danej nieruchomości). Możliwe jest taki spór, w którym strony nie kwestionują kto ma prawo przebywać na nieruchomości np. istnieje umowa najmu nieruchomości i nikt nie ma wątpliwości, że najemca ma prawo przebywania w lokalu, a spór dotyczy tylko kto jest właścicielem lokalu, a tym samym ma prawo, jako właściciel, czerpać korzyści z najmu. Samo zgłoszenie żądania uznania prawa własności nie oznacza zatem automatycznie żądania prawa do przebywania na nieruchomości. Należy przy tym zwrócić uwagę, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 10 października 2013 r. (sygn. akt II Ca[...]), wyrokiem z dnia 16 listopada 2012 r. sygn. akt I C [...]Sąd Rejonowy w [...] nakazał skarżącemu aby opróżnił, opuścił i wydał powódce (A. Z.) zajmowany lokal położony na nieruchomości w [...] oraz ustalił, że skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego. Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego wynika też, że Sąd ten uznał stanowisko Sądu Rejonowego za całkowicie prawidłowe, a uchylenie wyroku Sądu Rejonowego i oddalenie powództwa A. Z. o eksmisję skarżącego nastąpiło wyłącznie z tego powodu, że po wyroku Sądu Rejonowego doszło do zmiany okoliczności faktycznych tj. do opuszczenia przez skarżącego w dniu 23 listopada 2012 r. przedmiotowej nieruchomości, skutkiem czego odpadły okoliczności uzasadniające uwzględnienie powództwa. Z opisanych względów, uznając, że organ nie naruszył przepisów prawa wydając zaskarżoną decyzję Sąd na odstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.