II SA/Bd 507/11

Dnia 14 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 14 września 2011 roku sprawy ze skargi J. Sz. na decyzję Komendanta [...] Policji w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne 1. oddala skargę 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adw. M. K. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Bd 507/11 Uzasadnienie Komendant Powiatowy Policji w M., działając na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) oraz art. 104 i 107 kpa wydał w dniu [...] decyzję nr [...] o skierowaniu na badania psychologiczne J. S. z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Od powyższej decyzji odwołał się J. S. i zarzucając naruszenie art. 7 i 8 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa oraz art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 45 § 1 kw wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Wg odwołującego organ nie zgromadził całego materiału dowodowego, bowiem nie przedłożył pełnej historii zapisu punktów karnych z okresu od [...] września 2008 r. do [...] listopada 2011 r., co znacznie utrudniło udowodnienie, że na jego koncie nigdy nie było 24 punktów. Nadto zarzucił, iż organ pominął dowód -zaświadczenie o odbytym szkoleniu na podstawie art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym i § 8 rozporządzenia MSWiA. Niezrozumiałym jest również pominięcie dowodu wskazanego w piśmie z dnia [...] wskazującego, iż zgodnie z art. 45 § kw, karalność wykroczenia ustała z powodu upływu 2 letniego okresu przedawnienia, co w konsekwencji stanowi to postępowanie bezprzedmiotowym. Wg odwołującego również określenie w decyzji 30 dniowego terminu na przeprowadzenie badań nie znajduje żadnego uzasadnienia i podstaw prawnych w obowiązującym stanie prawnym. Komendant Wojewódzki Policji w B. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując na bezzasadność twierdzeń o nie przekroczeniu 24 punktów karnych. Organ wskazał, że udział w szkoleniu nie spowodował zmniejszenia ilości punktów z uwagi na to, że w dniu szkolenia strona przekroczyła 24 punkty - co wynika z § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. Nr 236, poz. 1998). Odnosząc się do pozostałych zarzutów dot. terminów wpisów do ewidencji kierowcy organ ustalił, że wykroczenie z dnia [...] wprowadzono do ewidencji w dniu [...], a przestępstwo z dnia [...] wprowadzono do ewidencji w dniu [...], natomiast zaświadczenie o szkoleniu z dnia [...] wprowadzono w dnu [...]. W ocenie organu nie budzi wątpliwości fakt, że w ciągu roku, tj. od dnia [...] września 2008 r. do dnia [...] października 2008 r. kierowca dopuścił się naruszeń, za które przypisano 29 punktów. Punkty za naruszenie przepisów przypisywane są konkretnemu wykroczeniu lub przestępstwu z mocy rozporządzenia MSWiA z dnia 20 grudnia 2002 r. Oznacza to, że skutek swój wywierają z dniem dokonania naruszenia przepisów prawa przez kierującego pojazdem a nie z datą zarejestrowania w ewidencji kierowcy. Odnosząc się do argumentu dot. określenia 30 dniowego terminu wyjaśnił, że obowiązek ten wynika z przepisów prawa i nie może być stosowany w sposób uznaniowy. Zgodnie, bowiem z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2005 r., Nr 69, poz. 622) § 2 ust. 10 - osoby, o których mowa w ust. 1, 3, 6, 7 oraz 8 zgłaszają się na badanie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty otrzymania skierowania lub decyzji o skierowaniu na badania. Odnosząc się do zarzutu dot. przedawnienia karalności wykroczenia, organ nie podzielił argumentów skarżącego i podkreślił, że ukaranie za wykroczenie mandatem karnym nastąpiło w dniu [...], a więc nie przekroczono terminu określonego w art. 45 § 1 kodeksu wykroczeń, natomiast orzeczenie dotyczące przestępstwa z dnia [...] uprawomocniło się w dniu [...], a więc nie przekroczono terminu określonego w art. 101 § kk. W skardze J. S. wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji i o umorzenie postępowania, przytaczając zarzuty i twierdzenia podniesione w odwołaniu. Ponadto oświadczył, że błędne jest stanowisko organu, że w ciągu roku przekroczył 24 punkty karne, ponieważ szkolenie, w którym uczestniczył zredukowało mu ilość punktów do 13. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że skarżący w okresie od [...] września 2008 r. do [...] października 2008 r. przekroczył 24 punkty karne w związku z czym udział w szkoleniu odbytym w dniu [...] nie może być uwzględniony i nie może stanowić podstawy do zmniejszenia naliczonych punktów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej wykazało, że skarga J. S. nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak podstaw do wzruszenia wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Punktem wyjścia dla ustalenia prawidłowości postępowania orzekających w sprawie organów uczynić należy regulację zawartą w art. 124 ust. 1 pkt 2b ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), zgodnie z którym badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 cyt. ustawy. Przepis ten upoważnia Policję do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przy czym określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje do tej ewidencji. Z powyższego wynika, że punkty karne mają służyć poprawie bezpieczeństwa ruchu przez eliminowanie z udziału w nim na pewien czas kierujących często naruszających przepisy. Czasowa eliminacja z udziału w ruchu drogowym w przypadku wykroczeń, za których popełnienie orzeczono ponad 24 punkty karne jest uzasadniona uporczywością naruszania przepisów ruchu drogowego, co może wskazywać na istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (Komentarz do art. 124 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, [w:] R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II). O ile więc w niniejszej sprawie jako bezsporne uznać należy okoliczności związane z ustaleniem poszczególnych wykroczeń w ruchu drogowym przez skarżącego, to istota sporu dotyczy technicznej strony prowadzenia stosownej ewidencji punktów karnych, w tym także zasad obowiązujących przy wpisywaniu jak i usuwaniu tych punktów. Regulujące te zagadnienia rozporządzenie MSWiA z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2007 r., Nr 236, poz. 1998) w swym zał. nr 1 precyzyjnie określa sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, bez możliwości jakiejkolwiek negocjacji w tym zakresie. Jak wynika bowiem z treści § 2 ust. 1 i 3 cyt. rozporządzenia, do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, zwanej dalej "ewidencją", wpisuje się kierowcę, który kierując pojazdem dopuścił się naruszenia przepisów ruchu drogowego, zgodnie z wykazem stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia. W tym zakresie nie można uznać za trafne wywody skarżącego dotyczące nie aktualnych jego zdaniem danych zawartych w ewidencji punktów karnych. Mianowicie na dzień [...], tj. w dniu zaistnienia wypadku drogowego rozporządzenie MSWiA w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (jedynie) dopuszczało dokonanie wpisu tymczasowego do ewidencji przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli po ujawnieniu naruszenia wszczęto postępowanie przygotowawcze lub skierowano wniosek o ukaranie do sądu albo skierowano sprawę do organu właściwego do uchylenia immunitetu parlamentarnego, sędziowskiego lub prokuratorskiego. Wpis tymczasowy zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia prawomocnym orzeczeniem. W przedmiotowej sprawie postępowanie przygotowawcze dotyczące spowodowania wypadku drogowego, tj. o czyn z art. 177 kk wszczęte zostało w dniu zdarzenia, tj. [...]. Należy podkreślić, że strona miała świadomość zajścia zdarzenia. Przestępstwo z dnia [...] wprowadzono do ewidencji w dniu [...] a orzeczenie uprawomocniło się w dniu [...]. W dniu [...] strona uzyskała zaświadczenie o odbytym w dniu [...] szkoleniu, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Powyższe wprowadzono do ewidencji w dniu [...]. Przed udaniem się na szkolenie skarżący sprawdził w ewidencji, że ma wpisane jedynie 19 punktów karnych. Wpisów tymczasowych w ewidencji nie wpisano. W tym miejscu podzielić należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 1152/09, w myśl którego przyznanie więcej niż 24 punktów za wykroczenie drogowe, których dopuścił się kierujący pojazdem w ciągu roku, wyklucza usunięcie tych punktów z ewidencji, niezależnie od daty wpisów dokonanych w ewidencji, nawet wówczas, gdy nastąpiły one po upływie roku od dnia popełnienia naruszenia. Okoliczność, że funkcjonariusze Policji, opierając się na niezaktualizowanych danych z ewidencji, nie udzielili kierowcy prawidłowej informacji o liczbie punktów przypisanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego - nie miała wpływu na wynik sprawy dotyczącej zatrzymania prawa jazdy. Także zarzut upływu terminu przedstawienia nie znajduje umocowania w przepisach prawnych zgodnie, bowiem z art. 45 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. -Prawo wykroczeń (Dz.U. z 1971 r., Nr 12, poz. 114 z późn. zm.) karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, jeżeli zaś takiego postępowania nie wszczęto - karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu. Jednoznaczna w swej treści jest również regulacja prawna dotycząca sposobu prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, co potwierdza interpretacja przepisu § 4 ust. 5 ww. rozporządzenia z 20 grudnia 1962 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, zgodnie z którym organ wydający prawomocne rozstrzygnięcie, o którym mowa w ust. 1, niezwłocznie przekazuje informację właściwemu organowi prowadzącemu ewidencję na właściwym formularzu. Jakkolwiek ustawodawca redagując powyższy przepis użył pojęcia być może niedostatecznie precyzyjnego, to jednak posiadającego wystarczające znaczenie normatywne dla regulowania okresu wymaganego dla naniesienia stosownych zmian w rejestrze punktów karnych. Dodatkowym wsparciem dla powyższego twierdzenia jest analiza przepisu § 6 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia z 20 grudnia 2002 r., który normuje sposób postępowania związany z usuwaniem punktów karnych z ewidencji w przypadku, gdy od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy - 20 punktów. Oznacza to, że funkcjonuje system "kroczący", polegający na sukcesywnym usuwaniu punktów karnych, a nie automatycznym oczyszczaniu jednym posunięciem całej kartoteki. Tak więc, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, to nie data naniesienia zmian w ewidencji punktów karnych posiada miarodajne znaczenie dla określenia upływu okresu 1 roku wymaganego dla ich usunięcia, lecz jak stanowi wyraźne brzmienie przywołanego przepisu - ów termin rozpoczyna swój bieg od dnia popełnienia naruszenia, w związku z którym nałożono określoną liczbę tych punktów. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że nie tylko upływ okresu przewidzianego przepisem § 6 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia z 20 grudnia 2002 r. decyduje o usunięciu z ewidencji punktów karnych przyznanych na podstawie wpisu ostatecznego. Stosownie do regulacji określonej przepisem art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo ruchu drogowym, kierowca wpisany do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Rozporządzenie z 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego w swym § 8 ust. 4 określa dodatkowo, że kierowcy wpisanemu do ewidencji, po przedstawieniu zaświadczenia o odbyciu szkolenia, organ, o którym mowa w § 3, zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Szkolenie daje podstawę do zmniejszenia posiadanej liczby punktów o 6, przy czym kierowca może uczestniczyć w takich zajęciach nie częściej niż raz w ciągu 6 miesięcy. Może, zatem "wykupić" najwięcej 12 punktów karnych w ciągu roku. Analiza tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku w kontekście podnoszonego przez skarżącego zarzutu dotyczącego wadliwej redukcji jego punktów w związku z odbytym szkoleniem. Ustawodawca wyraźnie ustalił tutaj regułę, że kolejność wpisów decyduje o tym, które punkty są redukowane w związku z odbytym szkoleniem. Redukcji punktów dokonuje właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy Komendant Wojewódzki Policji na podstawie zaświadczenia dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, potwierdzającego odbycie szkolenia. Należy przy tym mieć na względzie unormowanie wynikające z § 8 ust. 6 ww. rozporządzenia z 20 grudnia 2002 r., zgodnie z którym odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Oznacza to, że w chwili przystąpienia do szkolenia kierowca nie może mieć więcej niż 24 punkty, ponieważ mając taką liczbę punktów zakwalifikował się do egzaminu sprawdzającego, a więc nie można dokonać odpisu w innej formie. Nie może mieć również mniej niż 6 punktów, treść rozporządzenia, bowiem wyraźnie wskazuje, że odbycie szkolenia daje podstawę do zmniejszenia liczby "posiadanych punktów o 6". Nie można, zatem zdjąć z ewidencji większej liczby punktów od posiadanej przez kierowcę, ale równocześnie nie może ich być mniej niż 6. Powyższe uzasadnia prawidłowość ustaleń dokonanych przez orzekający organ administracji, na których podstawie nie uwzględniono udziału skarżącego w szkoleniu odbytym w dniu [...] ze względu na przekroczony w tym momencie limit punktów karnych (24), kwalifikujący już do odbycia egzaminu sprawdzającego w myśl § 7 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia. Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.