II SA/Bd 508/17
WyrokWSA w Bydgoszczy2017-10-25
Skład orzekający: Leszek Tyliński, Anna Klotz, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany, który jest konstrukcyjnie powiązany z ogrodzeniem i posiada trzy ściany (jedna z nich łukowata), może być uznany za budynek gospodarczy wolnostojący, od którego budowy nie jest wymagane pozwolenie na budowę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sporny obiekt budowlany, ze względu na swoje cechy obiektywne (trwale związany z gruntem, wydzielony przegrodami, posiadający fundamenty i konstrukcję dachu) stanowi budynek, a nie pomieszczenie czy obiekt małej architektury. Z uwagi na jego konstrukcyjne powiązanie z ogrodzeniem i posiadanie tylko jednej samodzielnej ściany, nie można go uznać za budynek wolnostojący. W konsekwencji, budowa tego obiektu wymagała pozwolenia na budowę, a jego lokalizacja przed linią zabudowy ustaloną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uniemożliwia jego legalizację, co uzasadnia nakaz rozbiórki.Stan faktyczny
Właścicielka nieruchomości została zobowiązana do rozbiórki budynku gospodarczego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ uznał obiekt za budynek gospodarczy, który nie jest wolnostojący i którego lokalizacja jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca kwestionowała charakter obiektu, twierdząc, że jest to obiekt małej architektury, a także zarzucała naruszenie przepisów prawa budowlanego i procedury administracyjnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego M. [...] (PINB), na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2016 poz. 290) nakazał D. P., właścicielce nieruchomości przy ulicy [...] (działka nr [...] obręb M. KM 08) we [...], rozbiórkę budynku gospodarczego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, usytuowanego w narożu ww. działki od strony ulicy [...] przy granicy z działką M. 18. PINB wskazał, że rozbiórce podlegać ma mur wewnętrzny wraz z furtką, konstrukcja dachu wraz z pokryciem, nakazując wykonanie robót rozbiórkowych zgodnie z załączonym do decyzji załącznikiem (rysunkiem), określając także, że wyżej wskazany obowiązek ma zostać wykonany pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane i należącej do Izby Inżynierów Budownictwa. Decyzja zakreśliła również termin wykonania ww. obowiązku do dnia [...] marca 2017 roku.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji, organ pierwszej instancji rozpatrzył sprawę ponownie, po uchyleniu przez Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzji PINB nakładającej na inwestorkę obowiązku wykonania robót budowlanych, polegających na rozbiórce części wygrodzenia wewnętrznego wraz z furtką oraz części zadaszenia tak, aby odległość pozostałego zadaszonego pomieszczenia wynosiła 2,00m od granicy z sąsiednią działką (tj. działką nr [...] KM 08 przy ulicy [...]) w celu doprowadzenia murowanego zadaszonego pomieszczenia (w którym są przechowywane pojemniki na śmieci) usytuowanego w narożu działki przy ulicy [...] od strony ulicy [...] przy granicy z działką M. do stanu zgodnego z prawem. Jak wskazał organ pierwszej instancji, powodem uchylenia decyzji stała się konieczność zbadania w pierwszej kolejności możliwości legalizacji obiektu oraz przeprowadzenie ewentualnego postępowania ze zbadaniem wszystkich warunków legalizacji przewidzianych dla funkcji obiektu wskazanej przez jego właściciela.
W związku z powyższym na przedmiotowej nieruchomości przeprowadzone zostały oględziny ze szczególnym uwzględnieniem obiektu budowlanego usytuowanego w narożu działki od strony ulicy [...] przy granicy z działką M. . Podczas kontroli ustalono, że obiekt wykonany został w technologii tradycyjnej – fundamenty betonowe, ściany murowane, posadzka betonowa, konstrukcja zadaszenia stalowa, dach pokryty poliwęglanem. Wody opadowe z obiektu odprowadzane są na zewnątrz obiektu. Obiekt posiada dwa otwory drzwiowe (jeden od strony ulicy, drugi od strony działki [...]), zabezpieczone furtkami metalowymi. Ponadto wyposażony on jest w instalację elektryczną (zamontowana jest lampa oświetleniowa wraz z wyłącznikiem). Przedmiotowy obiekt wraz z ogrodzeniem zewnętrznym i wewnętrznym tworzy konstrukcyjną całość (nie stwierdzono przerw dylatacyjnych). Według oświadczenia właścicielki, pomieszczenie służy obecnie jako dodatkowe wyjście z posesji na ulicę oraz do przechowywania rowerów.
W toku postępowania inwestorka złożyła pismo, w którym oświadczyła, że przedmiotowy obiekt traktuje jako obiekt budowlany małej architektury, który nie wymaga pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia.
W ocenie organu, przedmiotowy budynek nie mieści się w katalogu obiektów wymienionych w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego i nie jest obiektem małej architektury. Zdaniem PINB jest to budynek (obiekt jest trwale związany z gruntem, wydzielony za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundament i dach) o przeznaczeniu gospodarczym. Budowę takiego obiektu bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę należy natomiast traktować jako samowolę budowaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego i na podstawie tego przepisu należy przeprowadzić postępowanie w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Przeprowadzając takie postępowanie, organ pierwszej instancji ustalił na podstawie stanowiska Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu M. [...], że przedmiotowy budynek gospodarczy, zlokalizowany jest przed linią zabudowy ustaloną planem, a zatem jego lokalizacja nie jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu. W związku z powyższym nie została, w ocenie organu, spełniona jedna z przesłanek umożliwiająca przeprowadzenia procedury legalizacyjnej przedmiotowego, wobec czego należało orzec rozbiórkę.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. P., zarzucając jej naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 22 w zw. z art. 3 pkt 1 c Prawa budowlanego oraz art. 77 kpa.
W ocenie odwołującej się zaskarżona decyzja wydana została bez należytej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie i bez uwzględnienia zmian, jakie zaszły w charakterze tego obiektu. Jak zauważyła odwołująca się, organ pierwszej instancji założył, że przedmiotowy obiekt stanowił budynek gospodarczy i podporządkował temu założeniu wszystkie argumenty. W szczególności narzucił stanowisko Wydziałowi Urbanistyki i Architektury Urzędu M. [...], zapytując wprost o budynek gospodarczy, a nie inną formę zabudowy.
Odwołująca się podniosła, że w Wydziale Urbanistyki i Architektury uzyskała informację, że przedmiotowy obiekt wcale nie musi być budynkiem gospodarczym i nim nie jest. Wskazała również, że w całości rozebrała zadaszenie tego obiektu.
Zdaniem odwołującej się, po rozbiórce zadaszenia przedmiotowy obiekt jest obiektem małej architektury zdefiniowanym w art. 3 pkt.1 c Prawa budowlanego, na który to obiekt nie jest wymagane pozwolenia na budowę. Odwołująca zakwestionowała stanowisko organu, negujące jej twierdzenie, bowiem nie zostało ono przez PINB uargumentowane. W ocenie odwołującej się, skoro obiektami małej architektury są również obiekty mające na celu codzienne utrzymanie porządku m.in. śmietniki, to również należący do niej obiekt z aktualnym jego przeznaczeniem od [...].09.2016r. wpisuje się w ciąg logiczny tych kryteriów i nie ma żadnego racjonalnego argumentu kwestionowania charakteru tego obiektu.
Decyzją z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej wyznaczonego terminu rozbiórki do dnia [...].03.2017 r. (pkt 2 sentencji decyzji), w pozostałej części utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Jak wskazał organ odwoławczy, postępowanie dotyczące spornego obiektu wszczęte zostało po wpłynięciu do PINB pisma z dnia [...].08.2014r. właściciela sąsiedniej nieruchomości, S. S., w sprawie sprawdzenia legalności zadaszonego pomieszczenia z pojemnikami na śmieci. Przeprowadzone wówczas oględziny wykazały, że w narożniku działki przy ul. [...] we [...] (stanowiącej własność D. P.) od strony ulicy [...] i działki sąsiedniej przy ul. [...] (stanowiącej własność B. i S. S.) wykonane zostało pomieszczenie, poprzez wygrodzenie murowaną ścianą (w kształcie łuku) o wymiarach 180cm x 285cm, grubości 30cm i wysokości od 180cm do 210cm. Mur wygrodzenia przylega do ogrodzenia usytuowanego w granicy z sąsiednią działką nr 13/2 oraz odrodzenia od strony ulicy. Mur jest otynkowany w części wewnętrznej natomiast od strony działki obłożony jest płytkami dekoracyjnymi, zakończony jest dachówką ceramiczną. W murze od strony ulicy zamontowana jest furtka o wymiarach 105cm x 180cm oraz w murze wewnątrz od strony podwórza o wymiarach 80cm x 175cm. W górnej części ogrodzenia zamontowane były dwa kształtowniki stalowe oraz lampa oświetleniowa. Wewnątrz wygrodzenia stały dwa plastikowe pojemniki na śmieci. Decyzją z dnia [...].07.2015r. umorzył postępowanie prowadzone w sprawie przedmiotowego obiektu. Decyzja ta uchylona została przez WINB decyzją z dnia [...].09.2015r. Ponownie przeprowadzone oględziny wykazały zadaszenie wygrodzonego pomieszczenia dachem z poliwęglanu. Decyzją z dnia [...].04.2016r. nałożono na skarżącą obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia pomieszczenia do stanu zgodnego z prawem. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że pojemniki na śmieci zostały przeniesione, wobec czego WINB zwrócił się do PINB o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, przeprowadzone wówczas kolejne oględziny wykazały, że w pomieszczeniu znajdują się narzędzia ogrodnicze. Z uwagi na zmianę funkcji obiektu objętego postępowaniem organów nadzoru budowlanego ze śmietnika na budynek gospodarczy decyzja z dnia [...].04.2016r. uchylona została przez WINB decyzją z dnia [...].09.2016r. PINB M. [...], przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zobligowany został do zbadania możliwość legalizacji przedmiotowego budynku gospodarczego, oraz przeprowadzenie ewentualnego postępowania ze zbadaniem wszystkich warunków legalizacji przewidzianych dla funkcji obiektu wskazanej przez jego właściciela.
Organ odwoławczy za bezsporne uznał, że w narożniku działki przy ul. [...] we [...] od strony ulicy [...] i działki sąsiedniej przy ul. [...] wykonane zostało pomieszczenie, poprzez wygrodzenie murowaną ścianą (w kształcie łuku) o wymiarach 180cm x 285cm, grubości 30cm i wysokości od 180cm do 210cm. Mur wygrodzenia przylega do ogrodzenia usytuowanego w granicy z sąsiednią działką nr 13/2 oraz odrodzenia od strony ulicy. Dach utworzonego w ten sposób pomieszczenia jest z poliwęglanu a jego mocowanie umożliwia demontaż i ponowne założenie, co niejednokrotnie było czynione i zgłaszane do organów nadzoru budowlanego. Również funkcja tego obiektu była niejednokrotnie zmieniana przez właścicielkę, wpierw jako osłona śmietnikowa, następnie jako budynek gospodarczy zgodnie z oświadczeniem skarżącej złożonym w piśmie z dnia [...].06.2016 r. i w protokole z dnia [...].07.2016 r., i obecnie ponownie jako obiekt małej architektury, służący do utrzymania porządku i rekreacji codziennej - przetrzymywania rowerów.
W ocenie organu odwoławczego analizowany obiekt został zrealizowany z naruszeniem art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, gdyż jak słusznie wskazał organ I instancji, przedmiotowy budynek gospodarczy nie jest obiektem wolnostojącym (konstrukcyjne powiązanie z ogrodzeniem zewnętrznym i wewnętrznym, wobec czego nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Z uwagi na brak możliwości zalegalizowania spornego obiektu, ponieważ, jak wynika z informacji, zawartej w piśmie z dnia [...].11.2016 r. znak: [...] Urzędu M. [...] Wydziału Urbanistyki i Architektury, wskazany budynek gospodarczy zlokalizowany jest przed linią zabudowy nieprzekraczalną ustaloną planem, a zatem jego lokalizacja nie jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu, uchwalonego Uchwałą Nr VI/20/2015 Rady Miasta Włocławek z dnia 30 marca 2015 r. (Dz.Urz. z 2015 r. poz. 1223) w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Włocławek dla obszaru ograniczonego ulicami: Wiewiórczą, Kościelną, Szpalerową, Bluszczową, Świetlaną oraz rzeką Lubieńką i granicą miasta, należało orzec o rozbiórce przedmiotowego budynku. Wobec powyższego zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy w zakresie obejmującym punkt pierwszy decyzji. WINB wskazał, że orzekł o uchyleniu decyzji w zakresie wyznaczonego terminu wykonania obowiązku rozbiórki z uwagi na treść art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym decyzja nakazująca rozbiórkę podlega wykonaniu z chwilą osiągnięcia ostateczności.
Skargę na opisaną powyżej decyzję wniosła D. P., zarzucając jej naruszenie art. 29 ust. 1 pkt. 2 w za. z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego a w konsekwencji art. 48 ust. 1 pkt. Prawa budowlanego.
Skarżąca podniosła, że przedmiotem postępowania jest pomieszczenie powstałe poprzez wygrodzenie murowane ścianą (w kształcie łuku) o wymiarach 180cm x 285 cm, grubości 30 cm i wysokości 180 cm do 210 cm, który to mur wygrodzeniowy przylega do ogrodzenia usytuowanego w granicy z sąsiednią działką oraz ogrodzenia od strony ulicy. Mur jest otynkowany w części wewnętrznej a od strony działki i obłożony jest płytkami dekoracyjnymi, zakończony dachówką ceramiczna z przeznaczeniem na zlokalizowane pojemniki na śmieci. Skarżąca wskazała, że po przeniesieniu pojemników na śmieci z tego pomieszczenia, zostało ono przeznaczone na składowanie narzędzi ogrodniczych i rowerów, a według organu drugiej instancji ze względu na zmianę funkcji pomieszczenie to stało się budynkiem gospodarczym, którym do tej pory nie było.
Według organów obydwu instancji budynek nie jest obiektem wolnostojącym, wobec czego nie korzysta ze zwolnienia przewidzianego w przepisie art. 29 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego, ponieważ jest on konstrukcyjnie powiązany z ogrodzeniem zewnętrznym i wewnętrznym. W ocenie skarżącej takie stanowisko oznacza nadinterpretację przez organy przepisów prawa budowlanego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
Kontrola aktu zaskarżonego w niniejszej sprawie wedle kryteriów, jakimi kierują się sądy administracyjne przy rozstrzyganiu spraw wykazała, że skarga nie mogła zostać uwzględniona. Rozpatrujące, bowiem przedmiotową sprawę organy, uczyniły to uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, nie naruszając ich w sposób mający wpływ na rozstrzygnięcie. Tylko natomiast takie naruszenie mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi i wyeliminowaniem z obrotu prawnego skarżonej decyzji.
Przedmiotem skargi rozpatrywanej w niniejszej sprawie jest decyzja K. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. utrzymująca w istocie rzeczy w mocy decyzję, którą Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego M. [...], na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2016 poz. 290) nakazał skarżącej, będącej właścicielką nieruchomości przy ulicy [...] (działka nr [...] obręb M. ) we [...], rozbiórkę budynku gospodarczego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, usytuowanego w narożu ww. działki od strony ulicy [...] przy granicy z działką M. .
Podstawę nakazu rozbiórki stanowiło ustalenie, iż sporny obiekt budowlany wybudowany został bez pozwolenia na budowę, wobec czego naruszony został art. 28 Prawa budowlanego. Z uwagi na niemożność zalegalizowania przedmiotowego obiektu, organ stwierdził, że należało dokonać rozbiórki obiektu budowlanego wykonano w warunkach samowoli budowlanej.
Osią sporu w sprawie niniejszej stało się ustalenie, jaki charakter ma sporny obiekt budowlany. Niekwestionowane jest, że obiekt wykonany został w technologii tradycyjnej. Posiada fundamenty betonowe, ściany murowane, posadzkę betonową, stalową konstrukcję zadaszenia oraz dach pokryty poliwęglanem. Dach w czasie trwania postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2014r. kilkukrotnie był z obiektu zdejmowany, po czym powracał na uprzednie miejsce. Nie zmienia to faktu, że obiekt posiada stalową konstrukcję zadaszenia, wobec czego przystosowany jest do funkcjonowania dachu. Obiekt posiada ponadto dwa otwory drzwiowe (jeden od strony ulicy, drugi od strony działki M. ), zabezpieczone furtkami metalowymi. Wyposażony on jest także w instalację elektryczną (zamontowana jest lampa oświetleniowa wraz z wyłącznikiem). Biorąc pod uwagę zatem, że sporny obiekt jest obiektem trwale związanym z gruntem, wyodrębnionym – wydzielonym przez przegrody będące ścianami i dachem, posiadającym fundamenty i konstrukcję zadaszenia – zatem będącym w pełni przystosowanym do funkcjonowania dachu, należy uznać, że przedmiotowy obiekt budowlany stanowi budynek (art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego – ilekroć w ustawie jest mowa o budynku – należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach).
Nie ma racji bytu używanie przez skarżącą względem przedmiotowego obiektu określenia "pomieszczenie", bowiem pomieszczenie może być jedynie częścią budynku, zlokalizowaną w jego wnętrzu. Pomieszczenie nie może funkcjonować samodzielnie, a jedynie jako całość, bądź wydzielona część budynku.
Charakter budynku determinuje z kolei jego funkcja, jaką nadaje właściciel budynku. Nie jest spójne zawarte w skardze twierdzenie skarżącej, że przedmiotowy budynek nie stanowi pomieszczenia gospodarczego w relacji do oświadczenia skarżącej złożonego do protokołu w dniu [...] lipca 2016r., z którego wynika, że skarżąca jednoznacznie twierdzi, iż pomieszczenie, w którym były przechowywane pojemniki na śmieci jest i będzie wykorzystywane do przechowywania rowerów i sprzętu ogrodowego. Z uwagi, zatem na funkcję, o jakiej zdecydowała właścicielka spornego budynku, budynek ten określić należy jako budynek gospodarczy. Nie stanowi on natomiast budowli, ani – wbrew twierdzeniu skarżącej – obiektu małej architektury. Oba powyższe rodzaje obiektów budowlanych zdefiniowane zostały w ustawie Prawo budowlane. Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy, przez pojęcie budowli należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Obiektami natomiast małej architektury, zgodnie z art. 3 pkt 4 ustawy, są niewielkie obiekty, a w szczególności: kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej oraz użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Skarżąca wiąże z charakterem budynku funkcję rekreacyjną, z uwagi na to, że przedmiotami znajdującymi się w sporym budynku są rowery, zdaniem Sądu jednak istotniejsza jest sama funkcja przechowywania, mniej natomiast ważne są przechowywane przedmioty. Samo przechowywanie w obiekcie rowerów nie determinuje jego funkcji, jako funkcji rekreacyjnej, zwłaszcza, że funkcję rekreacyjną przewiduje również legalna definicja budynku gospodarczego.
Budynek gospodarczy zdefiniowany został w § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. jedn. Dz. U. z 2015r., poz.1422) jako budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych.
Biorąc pod uwagę, zatem zarówno zawarte w ustawie i rozporządzeniu definicje, jak i oświadczenia skarżącej a także rzeczywistą funkcję budynku, stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie do czynienia mamy z obiektem budowlanym będącym budynkiem o przeznaczeniu gospodarczym. O powyższym świadczy sposób, w jaki budynek został zbudowany, jego elementy a także spełniana przezeń funkcja. Pierwotnie, na co wskazuje treść akt administracyjnych, sporny budynek powstał w celu spełniania funkcji śmietnika. O zmianie funkcji zdecydowała skarżąca, co nie jest bez znaczenia, nie można jednak uznać, że wola skarżącej jest jedynym elementem ważącym o funkcji obiektu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 maja 2015 r. (sygn. akt II OSK 2414/13), dla zastosowania definicji przewidzianych w przepisach prawa budowlanego konieczne jest zachowanie określonych wymogów wskazanych w ustawie, a także dokonanie indywidualnej oceny w konkretnej sprawie co do parametrów, funkcji oraz przewidywanych rozwiązań konstrukcyjno-architektonicznych. Istotne są zatem cechy obiektywne, dlatego nie można uznać, że sporny obiekt jest obiektem małej architektury, niewymagającym pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Mimo, że obiekt małej architektury nie został wprost zdefiniowany w przepisach budowlanych, a jedynie na zasadzie przykładowego katalogu, nie sposób uznać, że przedmiotowy obiekt może się w nim mieścić. Nie można uznać również, że pozbawienie budynku dachu przesądza o utracie przez niego charakteru budynku. Jak ustaliły organy nadzoru budowlanego w niniejszym postępowaniu, lekki dach poliwęglanowy był na przestrzeni czasu prowadzenia postępowania kilkukrotnie zdejmowany i nakładany. Nie można, zatem uznać, że dach został zdemontowany na stałe, co wyklucza charakter budynku, zwłaszcza w sytuacji, gdy pod dachem tym przechowywane są rzeczy skarżącej. Brak dachu czyni wygrodzenie bezużytecznym, bowiem brak jest uzasadnienia przechowywania czegokolwiek w miejscu ogrodzonym wyłącznie ścianą boczną. Podobnego uzasadnienia nie znajduje twierdzenie o dodatkowym wyjściu z posesji na ulicę.
Uznając zatem, że przedmiotowy obiekt bezsprzecznie jest budynkiem gospodarczym, rozważyć należy w dalszej kolejności, czy jest to, jak przyjmuje organ budynek gospodarczy niebędący obiektem wolnostojącym, czy też jest on budynkiem wolnostojącym, względem którego nieobowiązuje konieczność uzyskania pozwolenia na budowę. Jak bowiem stanowi art. 29 ust. 1 pkt 2, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m˛, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m˛ powierzchni działki.
Budynek gospodarczy wolnostojący nie ma legalnej definicji w przepisach prawa budowlanego. Charakteryzując go, należy posłużyć się definicją ze Słownika Języka Polskiego oraz orzecznictwem. Według Słownika Języka Polskiego (sjp.pwn.pl) budynek wolno stojący to budynek niestykający się z innymi budynkami. Zgodnie z orzecznictwem (por. wyrok WSA w Kielcach z dn. 06.05.2013 sygn akt II SA/Ke 185/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26.11.2010 sygn. akt II SA/Po 637/10) przez pojęcie "wolno stojący" rozumieć należy samodzielność i suwerenność konstrukcji obiektu, to jest jego fizyczne oddzielenie od innych obiektów budowlanych. Chodzi tu o taki budynek, który nie jest połączony z innym obiektem budowlanym i nie wykorzystuje w swojej konstrukcji jakichkolwiek elementów innego obiektu budowlanego i jako całość stanowi samodzielną konstrukcję, nieograniczoną fizycznie w przestrzeni innymi budowlami.
Przedmiotowy budynek posiada trzy ściany, dwie z nich są prostymi ścianami, trzecia natomiast ma kształt łuku łączącego dwie pozostałe ściany. Stwierdzić należy, że dwie proste ściany przylegają do ogrodzenia zewnętrze i wewnętrzne, budynek posiada natomiast tylko jedną samodzielną ścianę – łuk wygradzający część ogrodzenia. Mury ogrodzenia przylegają do ścian budynku, nie ma pomiędzy nimi dylatacji. Budynek gospodarczy wykonano na zasadzie dobudowy do istniejącego muru ogrodzenia. Zwrócić uwagę należy, że przepisy budowlane nie definiują również wprost pojęcia "ogrodzenie". Jak natomiast wynika z art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak np. ogrodzenia zalicza się do urządzeń budowlanych. Urządzenia budowlane nie stanowią w myśl przepisów budowlanych obiektów budowlanych, do których zalicza się budynki, budowle oraz obiekty małej architektury. Powyższe nie oznacza jednak, że dobudowanie ściany do dwóch kamiennych murów stanowiących ogrodzenie można traktować jako wybudowanie budynku wolnostojącego. Budynek ten konstrukcyjnie połączony jest z ogrodzeniem, posiada tylko jedną własną ścianę, w związku z czym podzielić należy stanowisko organu, że w sytuacji tej nie można mówić o budynku gospodarczym wolnostojącym, odnośnie którego niewymagalne jest pozwolenie na budowę.
Przyjmując powyższe twierdzenie, organ prawidłowo w pierwszej kolejności rozważył możliwość zalegalizowania obiektu budowlanego, którego dokonać można, o czym stanowi art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego - jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, zatem dokonana bez m.in. pozwolenia na budowę, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W związku z powyższym organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji wystąpił do Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu M. [...] z zapytaniem czy przedmiotowy budynek gospodarczy (jego lokalizacja) na nieruchomości przy ulicy [...] we [...] jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zapytany Urząd poinformował organ, że "Wskazany w załączniku mapowym budynek gospodarczy, zlokalizowany jest przed linią zabudowy ustaloną planem, a zatem jego lokalizacja nie jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu". Zgodnie z uchwałą Nr VI/20/2015 Rady Miasta Włocławek z dnia 30 marca 2015r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Włocławek dla obszaru ograniczonego ulicami Wiewiórczą, Kościelną, Szpalerową, Bluszczową, Świetlaną oraz rzeką Lubieńką i granicą miasta, teren działki skarżącej leży w obszarze oznaczonym symbolem 29MN. Określając parametry i wskaźniki kształtowana zabudowy oraz zagospodarowania tego terenu przyjęto usytuowanie linii zabudowy według linii zabudowy nieprzekraczalnej, ustalono również możliwość sytuowania na granicy działki wyłącznie zabudowy garażowej i gospodarczej z zachowaniem przepisów odrębnych i za wyjątkiem granic, gdzie ta odległość regulowana jest linią zabudowy. Jak wynika z rysunku stanowiącego załącznik do pisma Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu M. [...], będącego wyrysem z obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, sporny budynek usytuowany jest przed linią nieprzekraczalną, będącą linią dotyczącą sytuowania ścian zewnętrznych budynków frontowych, poza którą w kierunku dróg lub terenów sąsiedzkich zakazuje się lokalizowania obiektów. W przypadku lokalizacji budynku na linii zabudowy nieprzekraczalnej pokrywającej się z linią rozgraniczającą teren dopuszcza się sytuowanie części budynków: zadaszeń, witryn sklepowych, schodów zewnętrznych na odległość do 1,0m od lica ściany, zgodnie z przepisami odrębnymi (§ 5.1 pkt 4 m.p.z.p.) Powyższe oznacza, że w miejscu, w którym znajduje się sporny obiekt nie może być zlokalizowany żaden obiekt budowlany. Sytuacja byłaby analogiczna również w sytuacji, w której byłby to budynek gospodarczy wolnostojący niewymagający pozwolenia na budowę.
Zwrócić uwagę należy, że przez zawarte w przepisie art. 49b ust. 2 pojęcie "obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego", należy rozumieć plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w dacie rozstrzygania przez właściwy organ, nie zaś plan obowiązujący w dacie powstania obiektu budowlanego. Jeśli w dniu orzekania przez organ odwoławczy brak jest podstaw do legalizacji obiektu budowlanego, a to z uwagi na jego niezgodność z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który na terenie posadowienia przedmiotowego obiektu nie przewiduje możliwości lokalizacji obiektów, to organ jest zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki na podstawie przepisu art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego.
Wskazać należy również, że nawet w sytuacji realizowania obiektów i robót budowlanych niewymagających uzyskania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, nie oznacza to, że nie muszą być one zgodne z ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Plany miejscowe są, bowiem aktami prawa miejscowego, o czym wprost stanowi art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r. poz. 778; ze zm.). Budowa obiektu budowlanego lub prowadzenie robót budowlanych, nawet niewymagających pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wbrew postanowieniom tego planu jest innym przypadkiem samowoli budowlanej polegającym na realizacji tego obiektu niezgodnie z przepisami (vide uchwała NSA z dnia 3 października 2016r., sygn. akt II OPS 1/16, wyrok NSA z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1743/13).
W związku z powyższym, stwierdzając, że argumenty skargi nie mogły zostać uwzględnione, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł o jej oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło