II SA/Bd 510/10

Dnia 24 sierpnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2010 roku sprawy ze skargi E. B. – G. na decyzję Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. (zwany dalej "Inspektorem Wojewódzkim") utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] września 2009 r. Nr [...], którą organ I instancji nie stwierdził u skarżącej E. B. –G. przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca była zatrudniona w Uniwersytecie [...] w B. (obecna nazwa pracodawcy) od dnia 1 września 1973 r. do dnia 13 listopada 2008 r. na stanowiskach: nauczyciela wychowania fizycznego, instruktora, wykładowcy i starszego wykładowcy, a w okresie od 1 października 1997 r. do 31 grudnia 2005 r. pełniła funkcję Kierownika Studium Wychowania Fizycznego i Sportu i w trakcie wychowania czynności zawodowych była narażona na nadmiemy wysiłek głosowy. W dniu 3 lutego 2009 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] znak: [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej, tj. przewlekłych chorób narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. W wyniku odwołania skarżącej od tego orzeczenia sprawę rozpatrywała jednostka orzecznicza II stopnia – Instytut Medycyny Pracy w Ł. (zwany dalej w skrócie "IMP"), po przeprowadzeniu badań koniecznych do ustalenia rozpoznania (m.in. konsultacji laryngologicznej, foniatrycznej, badania video stroboskopowego), ocenie całej dokumentacji dołączonej do skierowania (w tym dokumentacji lekarskiej z Poradni Laryngologicznej i Foniatrycznej w B. oraz kart informacyjnych leczenia sanatoryjnego w Szczawnicy, Kudowie i Zakopanem), ocenie narażenia zawodowego - w dniu 29 maja 2009 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W orzeczeniu IMP opisał wyniki badania video stroboskopowego i stwierdził, że nie wykazano u pacjentki zmian organicznych w zakresie krtani uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Instytut wyjaśnił, że stwierdzone obecnie zmiany morfologiczno-czynnościowe w zakresie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych (u skarżącej rozpoznano przewlekłe proste zapalenie krtani z zaostrzeniem w odcinku tylnym i cechy dysfoni hyperfunkcjonalnej) a udokumentowane wieloletnie narażenie na wzmożony wysiłek głosowy stanowi tylko jeden z warunków koniecznych do rozpoznania choroby zawodowej. W związku z przedłożonym przez skarżącą dowodem w postaci wyniku badania narządu głosu z dnia 20 maja 2009 r. oraz wejściem w życie w dniu 3 lipca 2009 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869; zwanej dalej "rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych") – organ odwoławczy zwrócił się do IMP w Łodzi o wydanie opinii uzupełniającej. W odpowiedzi IMP wydał opinię z dnia 29 września 2009 r., w której stwierdził, że przedłożony przez skarżącą wynik badania laryngostroboskopowego z dnia 20 maja 2009 r. nie ma wpływu na zmianę rozstrzygnięcia. Instytut zaznaczył, iż w badaniu przeprowadzonym w tej jednostce zwarcie fonacyjne nie było całkowicie pełne, jednakże taka niedomoga fałdów głosowych nie jest spowodowana niedowładem mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe tzn. nie jest to utrwalona zmiana organiczna w obrębie krtani. Stwierdzona natomiast zmiana czynnościowa (dysfonia hyperfunkcjonalna) nie spełnia wymaganego kryterium choroby zawodowej według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Wobec podniesionego przez skarżącą (po zapoznaniu się z aktami), zarzutu, iż w aktach sprawy brak jest części dokumentacji, którą dostarczyła w lutym 2009 r., Inspektor Wojewódzki przesłał wskazaną dokumentację do IMP w Ł. zwracając się jednocześnie o opinię, czy informacje w niej zawarte mogą wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej. W opinii z dnia 2 lutego 2010 r. IMP, powołując się na wyniki ponownego badania skarżącej stwierdził, że nie ma podstaw do zmiany swojego stanowiska o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu u skarżącej. Po kolejnym zapoznaniu się z aktami (w dniu 19 lutego 2010 r.) skarżąca wniosła o uwzględnienie całego okresu choroby oraz o wyjaśnienie, dlaczego "Przychodnia na K. nie rozpoczęła postępowania administracyjnego w 2004 r." W załączonym piśmie opisała swoje schorzenie, zarzucając, że uwzględnione są wyniki badania w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., które jest jednym z wielu badań, jakim została poddana. Poczyniwszy powyższe ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 z późn, zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Stosownie do § 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz w formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W niniejszej sprawie jednostki orzecznicze uprawnione do orzekania w przedmiocie choroby zawodowej, tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. (w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] lutego 2009 r.) i IMPw Ł. (w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] maja 2009 r. oraz w opiniach uzupełniających z dnia 25 września 2009 r. i z dnia 2 lutego 2010 r.) nie rozpoznały żadnej z chorób zawodowych wymienionych w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, co bezpośrednio wykluczyło możliwość wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Organ podkreślił, że stosownie do § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych jednostkami orzeczniczymi właściwymi do orzekania w przedmiocie choroby zawodowej są Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. jako jednostka orzecznicza I stopnia i IMP Ł. jako jednostka orzecznicza II stopnia i dlatego wyniki badań i orzeczenia wydane przez te jednostki są wiążące dla organu. Natomiast badania przeprowadzone przez inne placówki medyczne są jedynie opiniami pomocniczymi i nie stanowią podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej zgodnie z obowiązującym przepisem. Odnośnie zarzutu dotyczącego braku rozpoczęcia postępowania administracyjnego w roku 2004 przez przychodnię przy ul. K. organ stwierdził, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. nie jest organem właściwym do prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie chorób zawodowych, lecz jednostką orzeczniczą I stopnia. Postępowanie administracyjne mógł wszcząć Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. w 2004 r. dopiero po formalnym zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej, co nie miało wówczas miejsca. Takiego zgłoszenia w roku 2004 r. nie złożyła ani skarżąca, ani badający ją lekarz, przy czym organ podkreślił, że nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli zasadności zgłoszenia, bądź braku zgłoszenia przez lekarza podejrzenia choroby zawodowej. W skardze do sądu administracyjnego E. B. – G. podniosła, że pracę w Uniwersytecie [...] w B. zakończyła w związku z brakiem zgody na pracę związaną z wysiłkiem głosowym. W okresie poprzedzającym przejście na emeryturę otrzymała warunkową zgodę na pracę, na okres jednego roku, z zastrzeżeniem ograniczenia do 18 godzin dydaktycznych w tygodniu. Skarżąca podniosła ponadto, że w okresie pracy lekarze stwierdzili u niej guzy na strunach głosowych. Dwukrotnie korzystała także z urlopu dla poratowania zdrowia. Skarżąca ponownie zwróciła uwagę, że w roku 2004 była poddana badaniom w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy – Poradni Chorób Zawodowych, jednakże nie została poinformowana o ich rezultacie; nie uzyskała także informacji o dalszym postępowaniu administracyjnym. Zdaniem skarżącej nie uwzględniono wszystkich dokumentów w sprawie. Zarzuciła, że nie miała dostępu do wyników badań z roku 2004, pomimo że dwukrotnie się o nie zwracała. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Przepis art. 2351 Kodeksu pracy stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z kolei przepis art. 2352 Kodeksu pracy wskazuje, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Definicja choroby zawodowej została wprowadzona do Kodeksu pracy na mocy ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 99, poz. 825). Ustawa weszła w życie 3 lipca 2009 r. Na mocy upoważnienia ustawowego zawartego w art. 237 § 1 pkt 3 - 6 i § 1- Kodeksu pracy zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Rozporządzenie określa wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Jedynie zatem stwierdzenie jednej z chorób wskazanych w ww. rozporządzeniu pozwala organowi właściwemu, tj. właściwemu inspektorowi sanitarnemu (art. pkt 4a ustawy z dnia 14 maja 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej; t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851; z późn. zm.) na wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. W przedmiotowej sprawie organy badały, czy u skarżącej występuje choroba zawodowa w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat. W pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiących załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r., zostały wymieniony trzy takie przewlekłe choroby narządu głosu: 1) guzki głosowe twarde, 2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, 3) niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Stwierdzenie zatem tylko tego rodzaju przewlekłych chorób narządu głosu upoważnia organ do wydania decyzji o stwierdzenia choroby zawodowej. Tymczasem zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do takowego stwierdzenia. Zdaniem Sądu materiał dowodowy zebrany w sprawie został oceniony wszechstronnie i na jego podstawie wyciągnięto prawidłowe wnioski. W szczególności organ prawidłowo oparł się na opiniach wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy i IMP w Łodzi, które stosownie do § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych są właściwymi jednostkami orzeczniczymi odpowiednio I i II stopnia w zakresie chorób zawodowych. Wbrew twierdzeniu skarżącej z akt sprawy wynika, że organ wykorzystał wszystkie dostępne w momencie rozstrzygania dokumenty dotyczące jej stanu zdrowia. Wszelkie zgromadzone i przedstawione przez skarżącą dokumenty zostały przedstawione przez Inspektora Wojewódzkiego jednostce orzeczniczej II stopnia, która kilkakrotnie wypowiadała się, nie tylko ustosunkowując się do badań przeprowadzonych przez innych lekarzy specjalistów, ale także ponawiając badania we własnym zakresie. Wobec tego zdaniem Sądu Inspektor Wojewódzki miał uzasadnione podstawy, aby oprzeć swoje rozstrzygnięcie o tak przeprowadzoną opinię biegłego, jaką jest orzeczenie właściwej jednostki orzeczniczej. Zasadnie przy tym wskazuje Inspektor Wojewódzki, że brak jest podstaw prawnych do badania w toku postępowania w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, czy w okresie wcześniejszym (w przedmiotowej sprawie – w roku 2004) nie doszło do nieuzasadnionego zaniechania zgłoszenia podejrzenia takowej choroby. Podkreślić przy tym należy, że organy administracji zobowiązane są do rozstrzygania sprawy w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w momencie podejmowania rozstrzygnięcia. W przypadku rozstrzygania w przedmiocie choroby zawodowej oznacza to, że istotnym jest stwierdzenie objawów choroby zawodowej w momencie orzekania przez organ, a więc na podstawie aktualnych badań lekarskich. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.