II SA/Bd 511/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-08-14
Skład orzekający: Anna Klotz, Joanna Janiszewska - Ziołek, Katarzyna Korycka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania pomocy finansowej na operację rozwoju przedsiębiorczości na obszarze wiejskim, oparta na stwierdzeniu, że planowana działalność nie podlega przepisom ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z uwagi na wyłączenie zawarte w art. 3 pkt 2 tej ustawy, jest prawidłowa, jeśli nie ustalono statusu podmiotowego wnioskodawcy (czy jest rolnikiem) oraz nie rozpatrzono w pełni przedmiotu planowanej działalności?Ratio decidendi
Zaskarżona informacja o odmowie przyznania pomocy finansowej podlega uchyleniu, ponieważ organ nieprawidłowo zastosował przepis art. 3 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wyłączenie stosowania tej ustawy dotyczy działalności prowadzonej przez rolników w gospodarstwach rolnych, obejmującej wynajmowanie pokoi, sprzedaż posiłków domowych i świadczenie innych usług związanych z pobytem turystów. Organ nie ustalił, czy skarżący jest rolnikiem, ani nie zbadał w pełni charakteru planowanej działalności, która wykraczała poza ramy typowej agroturystyki, obejmując usługi terapeutyczne i szkoleniowe. Brak tych ustaleń uniemożliwił prawidłową ocenę spełnienia warunku stosowania przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o dofinansowanie projektu "Utworzenie ośrodka agroturystycznego świadczącego usługi terapeutyczno-szkoleniowe" w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Zarząd Województwa poinformował skarżącego o odmowie przyznania pomocy, wskazując, że planowana działalność nie podlega przepisom ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z uwagi na wyłączenie zawarte w art. 3 pkt 2 tej ustawy (działalność agroturystyczna prowadzona przez rolnika). Skarżący wniósł skargę, zarzucając błędną ocenę materiału dowodowego i naruszenie przepisów prawa materialnego oraz postępowania, argumentując, że nie jest rolnikiem, a jego działalność wykracza poza ramy agroturystyki.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną informację Zarządu Województwa i zasądza od Zarządu Województwa na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska - Ziołek asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant asystent sędziego Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi K. P. na informację Zarządu Województwa z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania projektu z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżoną informację, 2. zasądza od Zarządu Województwa na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu [...] sierpnia 2017 r. skarżący K. P. złożył do Stowarzyszenia [...] w G. wniosek o przyznanie pomocy na operację pn. "Utworzenie ośrodka agroturystycznego świadczącego usługi terapeutyczno-szkoleniowe pod nazwą: [...]", w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w odpowiedzi na konkurs nr [...].
W następstwie dokonania przez Stowarzyszenie [...]" w G. oceny, iż przedmiotowy wniosek o przyznanie pomocy jest zgodny ze strategią rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność (LSR), dokonania wyboru wniosku oraz ustalenia kwoty wsparcia w wysokości [...] zł, złożony wniosek został w dniu [...] września 2017 r. przekazany przez Stowarzyszenie [...]" w G. do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...], Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich w T..
W wyniku weryfikacji przedmiotowego wniosku o przyznanie pomocy, Zarząd Województwa, poinformował skarżącego pismem z dnia [...] lutego 2017 r. (prawidłowo z dnia [...] lutego 2018 r.) o odmowie przyznania pomocy na realizację zamierzonej operacji.
W uzasadnieniu pisma Zarząd Województwa wskazał, że pomoc na operacje w zakresie rozwoju przedsiębiorczości na obszarze wiejskim objętym LSR przez podejmowanie działalności gospodarczej, jest przyznawana, jeżeli operacja zakłada podjęcie we własnym imieniu działalności gospodarczej, do której stosuje się przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, i jej wykonywanie do dnia, w którym upłynie 2 lata od dnia wypłaty płatności końcowej (§ 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 772 ze zm., dalej powoływanego jako rozporządzenie z dnia 24 września 2015 r.). W ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020, podjęta może zatem zostać wyłącznie działalność podlegająca przepisom ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2168 ze zm., dalej powoływanej jako "usdg" lub "ustawa o swobodzie działalności gospodarczej") i wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). W wyniku podania wniosku weryfikacji pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, a więc w szczególności spełnienia ww. warunków dotyczących podejmowanej działalności gospodarczej, Zarząd Województwa stwierdził, iż dla weryfikowanego wniosku nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia z dnia 24 września 2015 r. W tym kontekście wskazał, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, że celem skarżącego jest utworzenie kameralnego ośrodka agroturystycznego pn. "[...]" na terenie ekologicznego gospodarstwa rolnego. Przedmiotowa operacja zakłada remont oraz dostosowanie gospodarstwa rolnego do prowadzenia ośrodka agroturystycznego. Ponadto zakupione zostaną pomoce dydaktyczne i wyposażenie pomieszczeń, w skład których wchodzą: stół, fotele, witryna na materiały i segregatory, flipchart, ekran projekcyjny, literatura specjalistyczna, alkomat oraz multitesty. Tymczasem, jak wskazał Zarząd, art. 3 pkt 2 usdg stanowi, że przepisów ustawy nie stosuje się do wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów. Dodatkowo działalność polegająca na prowadzeniu ośrodka agroturystycznego nie podlega wpisowi do CEIDG. W tych okolicznościach należało, zdaniem Zarządu Województwa, odmówić przyznania wnioskowanej pomocy.
Na powyższą informację o odmowie przyznania pomocy skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się jej uchylenia i uznania uprawnienia skarżącego do przyznania pomocy, wynikającego z przepisów prawa. Skarżący zarzucił Zarządowi Województwa:
I. błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, poprzez błędne uznanie, że działalność na podjęcie której złożył wniosek skarżący w ramach poddziałania 19.2, jest działalnością agroturystyczną prowadzoną przez rolnika i w konsekwencji na bezpodstawnym przyjęciu, że wnioskowana przez skarżącego działalność nie podlega przepisom ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz wpisowi do CEIDG na podstawie wyłączenia przewidzianego w przepisie art. 3 pkt 2 usdg, podczas gdy wnioskowana przez skarżącego działalność nie polega na prowadzeniu ośrodka agroturystycznego przez rolnika i tym samym podlega przepisom ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz wpisowi do CEIDG;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 3 pkt 2 usdg, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż wnioskowana przez skarżącego działalność wyłączona jest z zakresu stosowania ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, podczas gdy skarżący nie jest i nigdy nie był rolnikiem, nie jest też właścicielem, ani użytkownikiem wieczystym, ani nawet posiadaczem samoistnym czy dzierżawcą gospodarstwa rolnego i nie posiada żadnego innego tytułu prawnego do nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego, a w związku z tym wnioskowana przez skarżącego działalność nie podlega wyłączeniu przewidzianemu w przepisie art. 3 pkt 2 usdg,
2) art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (t.j. Dz.U z 2017 r., poz. 2196 ze zm., dalej powoływanej jako "ukur") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż skarżący podlega definicji rolnika indywidualnego zawartej w ww. ustawie, podczas gdy skarżący nie spełnia kryterium i przesłanek wskazanych w tym przepisie oraz nie prowadzi działalności wytwórczej w rolnictwie na własny rachunek, skarżący nie jest też właścicielem, użytkownikiem wieczystym, posiadaczem samoistnym ani dzierżawcą nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego, ani nie posiada żadnego innego tytułu prawnego do nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że w ramach wnioskowanej operacji skarżący chce podjąć działalność gospodarczą polegającą na wynajmowaniu przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów,
3) § 5 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia z dnia 24 września 2015 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż do zgłoszonej przez skarżącego działalności nie mają zastosowania przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, podczas, gdy wnioskowana przez skarżącego działalność podlega regulacji ww. ustawy oraz wpisowi do CEIDG,
4) § 2 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia z dnia 24 września 2015 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż do zgłoszonego przez skarżącego wniosku nie mają zastosowania przepisy ww. rozporządzenia, podczas gdy wniosek skarżącego dotyczy operacji w zakresie strategii rozwoju przedsiębiorczości na obszarze wiejskim objętym LSR oraz spełnia inne warunki wymagane ww. rozporządzeniem, co również stwierdziła Rada Stowarzyszenia [...]" w uchwale zatwierdzającej listę operacji zgodnych z LSR i uchwale zatwierdzającej wnioskowaną przez skarżącego operację do listy operacji wybranych do realizacji w ramach LSR,
5) § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 24 września 2015 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż skarżący nie spełnia kryteriów wymienionych w tym przepisie, a w konsekwencji iż do zgłoszonego przez niego wniosku nie mają zastosowania przepisy ww. rozporządzenia, co skutkowało bezpodstawną odmową przyznania pomocy skarżącemu,
III. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 562 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa z dnia 20 lutego 2015 r.) polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji błędnego i niezgodnego z rzeczywistością uznania, że wnioskowana przez skarżącego działalność gospodarcza to wynajmowanie przez rolnika pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów,
2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa"), polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz na dowolnej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wyrażające się przede wszystkim nieuwzględnieniem dokumentów złożonych wraz z wnioskiem przez skarżącego, tj. w szczególności biznesplanu, oświadczenia małżonki skarżącego - I. P. w przedmiocie własności nieruchomości rolnej oraz wyrażenia zgody na przeznaczenia jej części na wnioskowaną przez skarżącego działalność, z których to wprost wynika, iż skarżący nie jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym, posiadaczem samoistnym czy dzierżawcą nieruchomości rolnej, ani też nie posiada żadnego innego tytułu prawnego do nieruchomości rolnej, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, iż do wnioskowanej przez skarżącego działalności gospodarczej nie mają zastosowania przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i na tej podstawie nie mają również zastosowania przepisy rozporządzenia z dnia 24 września 2015 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazując, że działalność agroturystyczna w zakresie wskazanym w art. 3 pkt 2 usdg może być prowadzona przez osoby które nie są rolnikami oraz przez osoby, które mają status rolnika, stwierdził że wyłączona z reżimu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jest jedynie działalność agroturystyczna wykonywana przez rolników w ramach gospodarstwa rolnego, natomiast działalność agroturystyczna prowadzona przez osoby, które nie są rolnikami w pełni podlega przepisom ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Skarżący podkreślił, że nigdy nie był i nie jest rolnikiem, w tym w rozumieniu definicji rolnika zawartej w art. 6 ust. 1 ukur. Tym samym, zdaniem skarżącego, brak było podstaw do zastosowania w sprawie wyłączenia przewidzianego w art. 3 pkt 2 usdg, jako że agroturystyka niepołączona z prowadzeniem działalności rolniczej nie zalicza się do działalności objętej wyłączeniem z art. 3 pkt 2 usdg. Ponadto skarżący podkreślił, że zamierzone przez niego prace remontowe oraz dostosowawcze mają przede wszystkim za zadanie zaadoptowanie ośrodka (budynku) do celów terapeutyczno-szkoleniowych, a nie jak wskazano w zaskarżonej informacji dostosowanie gospodarstwa rolnego do prowadzenia ośrodka agroturystycznego. Stwierdził również, że meritum planowanej przez niego działalności ma stanowić świadczenie usług terapeutycznych i prowadzenie specjalistycznych szkoleń, a świadczenie usług agroturystycznych ma jedynie uatrakcyjnić ofertę przedsiębiorstwa skarżącego. Oferta, którą zaplanował, jak podsumował, zdecydowanie wykracza poza świadczenie usług agroturystycznych. Jednocześnie skarżący zaznaczył, że zamierzona przez niego działalność ma być prowadzona w sposób zorganizowany, ciągły, powtarzalny i planowy oraz ma mieć charakter zarobkowy. W tym stanie rzeczy, jak skonstatował skarżący, wnioskowana przez niego działalność spełnia cechy prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego, skoro spełnia on wszystkie wymagania wskazane w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 24 września 2015 r., a wnioskowana przez niego działalność podlega przepisom ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i jako taka podlega wpisowi do CEIDG, to tym samym Zarząd Województwa dopuścił się naruszenia § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 24 września 2015 r. uznając, że do zgłoszonej przez skarżącego działalności nie mają zastosowania przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona informacja Zarządu Województwa nie odpowiada przepisom prawa.
W związku z tym, iż w sprawie skarżący wnioskował o przyznanie pomocy w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, wyjaśnić należy w pierwszej kolejności, że Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 realizowany jest na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w ramach działań i podziałań określonych w art. 3 ust. 1 ustawa z dnia 20 lutego 2015 r., w tym i w ramach działania "Wsparcie dla rozwoju lokalnego w ramach inicjatywy LEADER" – poddziałanie "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" (art. 3 ust. 1 pkt 14 lit. b ww. ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.). Wspieranie rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność, w ramach działania, o którym mowa w ust. 1 pkt 14, odbywa się na zasadach określonych w przepisach o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności – t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 140, dalej powoływanej jako "url"), a w zakresie nieuregulowanym w tych przepisach - na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. (art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.).
W myśl art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r., pomoc w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność", o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 14 lit. b ww. ustawy z dnia 20 lutego 2015 r., jest przyznawana w formie umowy o przyznanie pomocy (a nie decyzji administracyjnej) zawieranej, pod rygorem nieważności, w formie pisemnej. W przypadku jednak, gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, w ramach tego poddziałania, podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyny odmowy (art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.). Analogiczna regulacja zawarta została w art. 23 ust. 3 url, gdzie wskazane zostało, że jeżeli nie są spełnione warunki udzielenia wsparcia, zarząd województwa informuje podmiot ubiegający się o wsparcie o odmowie udzielenia tego wsparcia. W takiej sytuacji podmiotowi ubiegającemu się o przyznanie pomocy przysługuje, zgodnie z art. 35 ust. z dnia 20 lutego 2015 r., prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonym dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej powoływanej jako "ppsa"). Wskazać należy, że do postępowań w sprawach przyznania pomocy w ramach omawianego poddziałania, prowadzonego przez Zarząd Województwa nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, przepisy art. 21 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio (art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.).
Szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" w ramach działania "Wsparcie dla rozwoju lokalnego w ramach inicjatywy LEADER" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 określa rozporządzenie z dnia 24 września 2015 r. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 lit. a ww. rozporządzenia pomoc jest przyznawana na operacje w zakresie m.in. rozwoju przedsiębiorczości na obszarze wiejskim objętym strategią rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność w rozumieniu art. 2 pkt 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 320, z późn. zm.) - LSR, przez podejmowanie działalności gospodarczej. Przyznanie pomocy na wskazaną operację uwarunkowane zostało m.in. wymogiem określonym w § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 24 września 2015 r., aby operacja zakładała podjęcie we własnym imieniu działalności gospodarczej, do której stosuje się przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, i jej wykonywanie do dnia, w którym upłynie 2 lata od dnia wypłaty płatności końcowej.
Z powyższego wynika, że pomoc finansowa w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" na operacje w zakresie rozwoju przedsiębiorczości na obszarze wiejskim objętym LSR przez podejmowanie działalności gospodarczej jest przyznawana, jeżeli operacja zakłada podjęcie we własnym imieniu działalności gospodarczej, do której stosuje się przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, i jej wykonywanie do dnia, w którym upłynie 2 lata od dnia wypłaty płatności końcowej.
W przedmiotowej sprawie spór między stronami dotyczył właśnie wskazanego warunku, tj. kwestii czy do zamierzonej przez skarżącego w ramach operacji działalności gospodarczej stosuje się przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Zdaniem Zarządu Województwa do objętej wnioskiem działalności gospodarczej, którą skarżący zamierza podjąć, nie stosuje się przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, gdyż do działalności tej ma zastosowanie przepis art. 3 pkt 2 usdg, a więc przepis wyłączający stosowanie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Skarżący zakwestionował to ustalenie Zarządu podkreślając, że nie jest rolnikiem, a zamierzona przez niego działalność gospodarcza polegać ma nie tylko na świadczeniu usług agroturystycznych, ale przede wszystkim na świadczeniu usług terapeutycznych i prowadzenie specjalistycznych szkoleń.
Odnosząc się do powyższej, spornej między stronami kwestii, wskazać należy, że przepis art. 3 pkt 2 usdg stanowi, że przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie stosuje się do wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów. Istotnie zatem z treści przytoczonego przepisu wynika, że przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie stosuje się do wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów. Zauważyć jednak należy, że działalność, o której mowa w art. 3 pkt 2 usdg, została określona w tym przepisie w sposób podmiotowy i przedmiotowy. Wyłączenie zatem spod zakresu zastosowania ustawy o swobodzie działalności gospodarczej ma charakter podmiotowo-przedmiotowy. Dotyczy ono więc, jak wynika wprost z treści art. 3 pkt 2 usdg, jedynie działalności prowadzonej przez rolników, i obejmuje wyłącznie przedsięwzięcia polegające na wynajmowaniu pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczeniu w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów. Obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, aby dana działalność została wyłączona spod przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej na podstawie art. 3 pkt 2 usdg, co skutkuje brakiem obowiązku wpisu do CEIDG, a także brakiem podlegania innym obowiązkom przewidzianym w przepisach ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, które zostały nałożone na przedsiębiorców. Z powyższego wynika, że jedynie świadczenie przez rolnika usług związanych z pobytem turystów w gospodarstwie rolnym nie podlega reżimowi ustawy o swobodzie gospodarczej, co wiąże się z uprzywilejowanym traktowaniem tego rodzaju działalności.
Wymienioną w art. 3 pkt 2 usdg działalność polegającą na świadczeniu przez rolnika usług związanych z pobytem turystów w gospodarstwie rolnym określa się jako działalność agroturystyczną. Zauważyć należy jednak, że w prawodawstwie polskim nie jest znane (definiowane) pojęcie agroturystyki czy działalności agroturystycznej, choć istniej wiele aktów prawnych, w których można odnaleźć regulacje dotyczące tych pojęć, w których zawarte zostały opisowe ich określenia, takie jak chociażby w przepisie art. 3 pkt 2 usdg. Potocznie pojęcie agroturystyki czy działalności agroturystycznej wiąże się z przyjmowaniem (odpoczynkiem) turystów w gospodarstwach na terenach wiejskich. Przyjmować turystów na zasadzie gospodarstwa agroturystycznego może nie tylko rolnik, ale także inne podmioty i osoby. Brak bowiem przepisu, który by taką możliwość wyłączał, bądź zastrzegał wyłącznie dla rolników. Działalność agroturystyczna może być więc prowadzona przez osoby, które nie są rolnikami oraz przez osoby, które mają status rolnika. Skoro zatem w przepisie art. 3 pkt 2 usdg ustawodawca odniósł się do agroturystyki jedynie przez pryzmat rolnika, to tym samym rację ma skarżący, że określone w art. 3 pkt 2 usdg wyłączenie z reżimu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dotyczy jedynie działalności agroturystycznej wykonywanej przez rolników, i nie odnosi się do działalności agroturystycznej prowadzona przez osoby, które nie są rolnikami. Ci ostatni zatem w pełni podlegają przepisom ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i w związku z tym prowadzona przez nich działalność agroturystyczna będzie wymagała rejestracji w CEIDG.
Stwierdzając zatem, że wyłączona przez ustawodawcę z zakresu stosowania przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej została jedynie działalność agroturystyczna prowadzona przez rolników, wskazać należy, że w takich warunkach obowiązkiem Zarządu Województwa, w ramach oceny warunku z § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 24 września 2015 r. w kontekście wyłącznie z art. 3 pkt 2 usdg, było zweryfikowanie czy zamierzona przez skarżącego działalność spełnia przesłanki podmiotowe i przedmiotowe określone w art. 3 pkt 2 usdg, w tym w szczególności czy skarżący jest rolnikiem. W zaskarżonej informacji brak jest jednak jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie. Wobec braku poczynienia ustaleń odnośnie statusu skarżącego jako rolnika, brak było podstaw do stwierdzenia, że w sprawie nie został spełniony warunek określony w § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 24 września 2015 r. w związku z tym, iż zamierzona przez skarżącego działalność objęta jest wyłączeniem przewidzianym w art. 3 pkt 2 usdg.
Z wniosku skarżącego i akt sprawy wynika, że celem operacji skarżącego jest utworzenie ośrodka agroturystycznego na terenie ekologicznego gospodarstwa rolnego, prowadzonego przez żonę skarżącego, który to ośrodek oferować będzie usługi agroturystyczne oraz usługi terapeutyczne i szkoleniowe. Zamierzona przez skarżącego działalność ma zatem polegać na świadczeniu na terenie gospodarstwa rolnego trzech rodzajów usług, tj. usług agroturystycznych, usługi terapeutycznych i usług szkoleniowych. Skarżący konsekwentnie podnosił, w tym na rozprawie, że istotą zamierzonej przez niego działalności ma być świadczenie usług terapeutycznych, a pojawienie się w nazwie operacji terminu ośrodek agroturystyczny, podyktowane było jedynie zamiarem podniesienia atrakcyjności przedsiębiorstwa. W tych okolicznościach, również kwestia związana z przedmiotem zamierzonej działalności, wykraczającym poza świadczenie usług agroturystycznych, wymagała zdaniem Sądu rozpatrzenia w ramach dokonywanej oceny czy operacja zakłada podjęcie działalności gospodarczej podlegającej przepisom ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Tego jednak w sprawie także zabrakło. Należy podkreślić, że sama nazwa wniosku (operacji) nie determinuje istoty i głównego przedmiotu zamierzonej działalności objętej operację.
W tych okolicznościach, skoro Zarząd Województwa uznał, że do zamierzonej przez skarżącego działalności nie stosuje się przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z uwagi na wyłącznie z art. 3 pkt 2 usdg, bez ustalenia w sposób zgodny z prawem czy działalność objęta wnioskiem skarżącego wyczerpuje wszystkie znamiona działalności określonej w art. 3 pkt 2 usdg, w szczególności w zakresie podmiotowym, a w aspekcie przedmiotowym w kontekście okoliczności, iż zamierzona działalność wykracza poza świadczenie usług agroturystycznych, to tym samym nie było podstaw do odmowy przyznania pomocy z uwagi na niespełnienie warunku z § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 24 września 2015 r. Brak ustalenia i rozpatrzenia na postawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy koniecznych przesłanek do stwierdzenia czy w sprawie spełniony został warunek określony w § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 24 września 2015 r. w zw. z art. 3 pkt 2 usdg, stanowi o istotnym naruszeniu w sprawie tych przepisów prawa materialnego, a także przepisów art. 27 ust. 1 pkt 1 i ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.
Ponownie rozpoznając sprawę, Zarząd Województwa zweryfikuje wniosek skarżącego z uwzględnieniem wyrażonego w uzasadnieniu niniejszego wyroku stanowisko Sądu odnośnie zakresu zastosowania wyłączenia określonego w art. 3 pkt 2 usdg. W sytuacji ustalenia, że skarżącemu nie przysługuje status rolnika, Zarząd dokona kontroli czy realizacja objętej wnioskiem działalności spełnia pozostałe warunki przyznania wnioskowanej pomocy.
W świetle powyższego należało zatem, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa orzec o uchyleniu zaskarżonej informacji. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania przepisu art. 146 § 2 ppsa, dotyczącego sytuacji, gdy uprawnienie wynika bezpośrednio z przepisów prawa i nie zachodzi potrzeba jego konkretyzowania w formie indywidualnego aktu prawnego, a ponadto stanowiącego wyjątek od kasacyjnego charakteru kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego oraz objętego jedynie możliwością prawną przewidzianego w nim działania Sądu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło