II SA/Bd 534/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant sekretarz sądowy Dominika Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję P. z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Z. z dnia [...] marca 2024 r. nr [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ("ZUS") decyzją z dnia [...] marca 2024 r. znak sprawy: [...], postępowanie: [...] uchylił Z. S. (skarżącej) prawo do świadczenia wychowawczego przyznanego informacją z dnia [...] lipca 2022 r. na dziecko N. S. od [...] czerwca 2022 r. do [...] maja 2023 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że na podstawie rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej ustalono, że nie odnotowano przyjazdu skarżącej na terytorium RP jako obywatela Ukrainy, który przybył do Polski po 23 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi. Wskazał jednocześnie, że wypłacone skarżącej świadczenie wychowawcze za ww. okres stanowi nienależnie pobrane świadczenie, o którym mowa w art. 25 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ("uppwd"), które skarżąca zobowiązana jest zwrócić. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, wskazując że nie zgadza się z wydaną decyzją oraz wnosi o jej uchylenie. Wyjaśniła, że do Polski przyjechała po wybuchu wojny w dniu 28 lutego 2022 r. wraz z synem N. oraz że nie widnieją oni w rejestrze Komendanta Głównego Straży Granicznej, ponieważ nie przekraczali przejścia granicznego na granicy [...] z [...], lecz na przejściu granicznym w [...]. Następnie, jak wyjaśniła, jechali przez [...], [...] oraz [...] i stamtąd wjechali do [...], jednak przy wjeździe nie był prowadzony rejestr obywateli [...]. Wskazała, że autokar zawiózł ich do P., skąd odebrał ich jej starszy syn, który mieszka w B.. Wskazała, że od [...] lutego 2022 r. zamieszkuje w B. wraz z młodszym synem. Jako dowód przebywania w [...] od dnia [...] lutego 2022 r. skarżąca przedłożyła wyciąg operacji bankowych ze swojego konta. Podniosła również, że po otrzymaniu wezwania ZUS z [...] września 2023 r. wyjaśniła w Urzędzie Miasta sprawę swojego statusu i uzyskała potwierdzenie, że ma status UKR. Na dowód powyższego dołączyła zaświadczenie z rejestru PESEL z dnia [...] października 2023 r. Wskazała też, że od [...] stycznia 2023 r. została zatrudniona na stanowisku opiekuna na czas określony, a od [...] maja 2023 r. na czas nieokreślony. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Prezes ZUS decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. znak sprawy: [...], postępowanie: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję ZUS. W treści uzasadnienia powołał się na treść art. 26 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz.U. 2024 r. poz. 167 ze zm., dalej jako: "ustawa pomocowa"), zgodnie z którym prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom Ukrainy, których pobyt na terytorium Polski uznawany jest za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 tej ustawy. Przy czym, za legalny pobyt na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej, jak wskazał Prezes ZUS, uznaje się pobyt obywatela Ukrainy albo jego małżonka, który przybył do Polski z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi po 23 lutego 2022 r., jeśli został mu nadany PESEL z oznaczeniem statusu cudzoziemca "UKR" oraz został umieszczony w rejestrze prowadzonym przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy pomocowej. Ponadto zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy pomocowej w przypadku świadczeń przysługujących na dziecko, również dziecko musi zostać wpisane do ww. rejestru. W niniejszej sprawie, jak wynika z zapisów rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, odnotowano wjazd do Polski dnia 28 lutego 2022 r. skarżącej oraz dziecka, lecz nie odnotowano w rejestrze przyjazdu na terytorium Polski skarżącej oraz dziecka, jako przyjazdu obywateli Ukrainy, w związku z działaniami wojennymi. Rejestr nie zawiera ponadto historii wjazdów do Polski i wyjazdów, a także okresu legalnego pobytu uprawniającego do świadczeń. Prezes podkreślił jednocześnie, że mimo skierowania do skarżącej wezwań o podjęcie działań w celu wyjaśnienia ww. niezgodności, rejestr Straży Granicznej nie został zaktualizowany. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się jej uchylenia oraz rozważenia uchylenia również decyzji wydanej w I instancji i zarzucając naruszenie: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego ("kpa") poprzez naruszenie swobodnej oceny dowodów, polegające na nieprzeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, że pobyt skarżącej na terytorium RP jest legalny ponieważ posiada aktywny status UKR, a jej syn posiada zezwolenie na pobyt stały w Polsce, a w konsekwencji odmowę przyznania prawa do świadczenia; - art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 3 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy pomocowej poprzez uznanie, że pobyt skarżącej oraz pobyt jej dziecka nie zostały odnotowane w rejestrze przyjazdu na terytorium Polski jako przyjazd obywateli Ukrainy w związku z działaniami wojennymi oraz, że nie został ustalony okres legalnego pobytu uprawniającego do świadczeń, pomimo że strona posiada aktywny status UKR nadany w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy i jej pobyt został zarejestrowany w Urzędzie Gminy, a w konsekwencji odmowę przyznania prawa do świadczenia wychowawczego; - art. 26 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej w zw. z art. 4 ust. 2 uppwd poprzez uznanie, że skarżąca nie posiadam prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko N. S. posiadającego zezwolenie na pobyt stały, mimo posiadania przeze stronę aktywnego statusu UKR nadanego w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy i zarejestrowania jej pobytu w Urzędzie Gminy. W uzasadnieniu skarżąca opisała okoliczności przyjazdu do Polski, jak w odwołaniu. Dodatkowo podkreśliła, że od dnia przekroczenia granicy polskiej, ani ona, ani jej syn nie opuszczali Polski nawet na jeden dzień. Wyjaśniła również, że w toku postępowania odpowiadała na wszystkie pisma organu i zgodnie z zaleceniami organu udała się do Urzędu Miasta w celu wyjaśnienia wątpliwości, kierowała też korespondencje do placówki Straży Granicznej. Podkreśliła, że posiada aktywny status UKR, a jej dziecko ma zezwolenie na pobyt stały i w związku z tym nie może uzyskać statusu UKR. Posiada on jednak wszystkie pieczątki udowadniające przekroczenie poszczególnych granic w czasie ewakuacji z Ukrainy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że wnioskowane świadczenie przysługuje obywatelom Ukrainy, których pobyt na terytorium RP jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy pomocowej. Zgodnie zaś z ww. artykułem za legalny uznaje się pobyt obywatela Ukrainy, który przybył do Polski z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi po 23 lutego 2022 r., jeśli został mu nadany nr PESEL z oznaczeniem statusu cudzoziemca i został umieszczony w rejestrze prowadzonym przez Komendant Głównego Straży Granicznej. W sprawie nie odnotowano zaś przyjazdu Skarżącej i jej dziecka na terytorium Polski jako przyjazdu obywatela Ukrainy w związku z działaniami wojennymi. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2024 r. skarżąca wskazała, że w dniu 22 listopada 2024 r. uzyskała informację od [...] Urzędu Wojewódzkiego, że jej karta pobytu jest ważna. Wyjaśniła jednocześnie, jej karta pobytu czasowego wygasła w dniu 9 lipca 2021 r., a nie składała ona wniosku o nową kartę. W trakcie obowiązywania karty wróciła na Ukrainę i nie przyjeżdżała do Polski. Jednak Straż Graniczna i pracownik [...] Urzędu Wojewódzkiego twierdzą, że jej pozwolenie na pobyt czasowy zostało przedłużone do dnia 30 września 2025 r. na podstawie art. 42 ustawy pomocowej, zgodnie z którym jeżeli ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy przypada w okresie od 24 lutego 2022 r., ulega on przedłużeniu z mocy prawa do dnia 30 września 2025 r. Jak podkreśliła skarżąca, jej karta pobytu straciła jednak ważność kilka miesięcy przed rozpoczęciem wojny. Podniosła, że przyjeżdżając do Polski z powoduj wojny uzyskała status UKR i korzystała z przywilejów z tym związanych. Wyjaśniła, że nie wiedziała, że jej karta może być przedłużona i wyraziła wątpliwość co do interpretacji przepisów przez Straż Graniczą oraz [...] Urząd Wojewódzki. Podniosła również, że jeżeli jej karta pobytu uległa przedłużeniu, to i tak świadczenie wychowawcze by jej przysługiwało, ponieważ ma dostęp do rynku pracy. Zmieniłby się jedynie formularz wniosku o udzielenie świadczenia. Do pisma dołączyła ponadto skan karty pobytu czasowego, której data ważności to 9 lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zaskarżoną decyzją Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję ZUS, którą to organ I instancji orzekł o uchyleniu przyznanego skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko N. S. na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r., wskazując jednocześnie w uzasadnieniu decyzji, że wypłacone skarżącej świadczenie wychowawcze stanowi nienależnie pobrane świadczenie, o którym mowa w art. 25 uppwd. Biorąc pod uwagę datę wydania decyzji organu I instancji (27 marca 2024 r.) nie budzi wątpliwości, że w sprawie wydano decyzję uchylającą w stosunku do świadczenia wychowawczego, które zostało już skonsumowane, gdyż dotyczyło ono okresu od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. oraz, że wydano w związku z tym decyzję uchylającą ze skutkiem ex tunc (wstecz). Decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego wydawana jest na podstawie art. 27 uppwd, której to regulacji orzekające organy w ogóle nie powołały w sprawie. Kwestię nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego normuje natomiast art. 25 uppwd, stanowiąc że osoba, która pobrała nienależne świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu (ust. 1) i, że za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się m.in. świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia (ust. 2 pkt 6). Podkreślić należy, że decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego, wskazana w art. 27 ust. 1 uppwd, ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc tj. z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji. W trybie art. 27 uppwd nie podlega uchyleniu (zmianie) prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowanego, czyli wypłaconego (pobranego) za okres na jaki zostało ono przyznane. Nie stosuje się więc procedury uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, jeżeli okres, na jaki przyznano świadczenie wychowawcze dobiegł końca. Pozbawienie strony prawa do wypłaconego świadczenia wychowawczego za taki okres nastąpić może jedynie przy zastosowaniu instytucji świadczenia nienależnego pobranego, podlegającego zwrotowi (art. 25 uppwd), a więc w drodze decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Natomiast wyłącznie w sytuacji, gdy przyznane prawo do świadczenia wychowawczego nie zostało całkowicie skonsumowane, a wyjdą na jaw okoliczności, że przyznane świadczenie jest nienależne, wydaje się decyzję o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego od dnia orzekania w przedmiotowej kwestii oraz o nienależnie pobranym świadczeniu za okres, w jakim zostało ono wypłacone. Może to nastąpić w pierwszej kolejności przez wydanie decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego (od dnia orzekania w przedmiotowej kwestii), a następnie przez wydanie decyzji o nienależnie pobranym świadczeniu za okres w jakim zostało ono wypłacone, z tym że to okoliczności danej sprawy będą decydujące w tym zakresie, jak też w zakresie tego czy rozstrzygnięcia w przedmiocie uchylenia i świadczenia nienależnie pobranego będą ujęte w jednej decyzji czy w decyzjach odrębnych (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 209/22; wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2390/19). W związku z tym, iż w sprawie uchylono prawo do świadczenia wychowawczego, które zostało już skonsumowane, czyniąc to ze skutkiem ex tunc oraz, że nie było podstaw do połączenia rozstrzygnięcia o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego z orzekaniem o nienależnie pobranym świadczeniu (i to w sposób niekompletny - w sprawie nie ustalono kwoty nienależnie pobranego świadczenia), należy stwierdzić, że stanowi to o naruszeniu przez organy art. 27 i art. 25 uppwd. Odnosząc się natomiast do samego stwierdzenia przez ZUS, iż wypłacone skarżącej świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. stanowi nienależenie pobrane świadczenie wychowawcze, wskazać należy, że w sprawie orzekające organy uznały, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego, gdyż w prowadzonym przez Komendanta Głównego Straży Granicznej rejestrze, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy pomocowej nie odnotowano przyjazdu skarżącej i jej dziecka jako przyjazdu obywateli Ukrainy po dniu 23 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi, i rejestr ten nie zawiera informacji o okresie legalnego pobytu w Polsce ww. jako uchodźców oraz historii wjazdów do Polski i wyjazdów. Jednocześnie Prezes ZUS stwierdził, że za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej uznaje się pobyt obywatela Ukrainy, który przybył do Polski z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi po 23 lutego 2022 r. jeśli: został mu nadany numer PESEL z oznaczeniem statusu cudzoziemca "UKR" oraz został umieszczony w rejestrze pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 23 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonym przez Komendanta Głównego Straży Granicznej. Skarżąca natomiast stwierdziła w sprawie, że przysługuje jej prawo do świadczenia wychowawczego, gdyż jej pobyt w Polsce jest legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej, bowiem przyjechała do Polski wraz synem w dniu 28 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi na Ukrainie i od tego dnia nie wyjeżdżała z Polski, posiada aktywny status UKR nadany w związku z konfliktem zbrojnym w na terytorium Ukrainy i jej pobyt został zarejestrowany w Urzędzie Gminy, natomiast brak informacji w rejestrze, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy pomocowej wynika z tego, że wjechała wraz z synem do Polski poprzez granicę słowacką (jadąc do Polski poprzez Mołdawię, Rumunię, Węgry i Słowację), a nie ukraińską, niemniej kilkukrotnie zwracała się do placówki Straży Granicznej w Polsce o stosowaną rejestrację, jednakże działania te okazały się nieskuteczne, i nie uzyskała w tym zakresie odpowiedzi (poza jedną nie przystającą do jej sytuacji prawnej). Skarżąca wskazała też, że jej syn posiada zezwolenie na pobyt stały, co nie wyklucza faktu, że przybyła do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. Wobec tak zakreślonego sporu w sprawie, wskazać należy, że kwestie pomocy i statusu obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa reguluje ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Ustawa ta określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium RP z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium RP (art. 1 ust. 1). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej (według stanu prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji), jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium RP, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 30 czerwca 2024 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium RP przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki. Obywatelowi Ukrainy przebywającego na terytorium RP, którego pobyt na terytorium RP uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do różnego rodzaju świadczeń, w tym świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2023 r. poz. 810 i 1565), jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium RP - odpowiednio na zasadach i w trybie określonych w tych przepisach, z wyłączeniem warunku posiadania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" (art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy pomocowej). Z treści przytoczonego przepisu art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy pomocowej wynika, że prawo do świadczenia wychowawczego uzależnione zostało od legalności pobytu obywatela Ukrainy na terytorium RP na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej. Ten ostatni zaś przepis uznaje za legalny pobyt obywatela Ukrainy na terytorium RP, jeżeli obywatel Ukrainy przybył legalnie na terytorium RP z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium RP. Wynika z tego, że przepisy ustawy pomocowej nie warunkują legalności pobytu obywatela Ukrainy na terytorium RP, a w konsekwencji prawa do świadczenia wychowawczego, od dokonania określonego wpisu w rejestrze prowadzonym przez Komendanta Głównego Straży Granicznej rejestrze, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy pomocowej (patrz wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 863/24; wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 września 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 975/24; wyrok WSA w Opolu z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Op 735/24). Kwestia przedmiotowego rejestru została uregulowana w art. 3 ustawy pomocowej. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu, Komendant Główny Straży Granicznej prowadzi w systemie teleinformatycznym Straży Granicznej rejestr obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium RP z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy oraz którzy złożyli wniosek, o którym mowa w art. 4 ust. 1. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy pomocowej w przypadku gdy wjazd obywatela Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, na terytorium RP nie został zarejestrowany przez komendanta placówki Straży Granicznej podczas kontroli granicznej lub nastąpił przez granicę, na której nie jest prowadzona kontrola graniczna osób przekraczających tę granicę, Komendant Główny Straży Granicznej rejestruje pobyt obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na jego wniosek, o którym mowa w art. 4 ust. 1. Zgodnie z art. 3 ust. 5 ustawy pomocowej Komendant Główny Straży Granicznej umieszcza dane w rejestrze, o którym mowa w ust. 3, w terminie 30 dni od dnia przekazania przez organy gminy informacji o złożeniu wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 1. Wyjaśnić przy tym należy, że przepis art. 4 ust. 1 ustawy pomocowej stanowi, że obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium RP uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, na podstawie wniosku złożonego w dowolnym organie wykonawczym gminy na terytorium RP, nadaje się numer PESEL, o którym mowa w art. 15 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności ("uel"). W rejestrze PESEL gromadzony jest status cudzoziemca oznaczony jako UKR w przypadku osoby, której nadano numer PESEL na podstawie art. 4 ustawy pomocowej (art. 8 pkt 24a lit. d uel). Status taki nadaje się w rejestrze PESEL także obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium RP uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, któremu numer PESEL nadano przed dniem wejścia w życie ustawy pomocowej, na wniosek o którym mowa w ust 1, i wprowadza się do rejestru, o którym mowa w art. 6 ust. 1. Ten zaś przepis stanowi, że minister właściwy do spraw informatyzacji prowadzi rejestr obywateli Ukrainy, którym nadano numer PESEL, w sposób określony w art. 4. Wskazać należy także, że zgodnie z regulacjami zawartymi w art. 26 ustawy pomocowej, ZUS weryfikuje prawo do świadczenia wychowawczego, w szczególności na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3 (zawierającego m.in. informacje o dacie wjazdu i wyjazdów z terytorium RP) i z rejestru PESEL (zawierającego informację o statusie cudzoziemca - UKR). Nie oznacza to jednak ograniczenia postępowania dowodowego wyłącznie do sprawdzenia danych rejestrowych, w szczególności w rejestrze, o którym mowa w art. 3 ust. 3, co miało miejsce w kontrolowanej sprawie. W systemie teleinformatycznym mogą bowiem znajdować się nieścisłości, braki. Jak już wyżej wspomniano obowiązujące przepisy uzależniają przyznanie świadczenia wychowawczego od legalności pobytu, a nie od dokonania odpowiedniej adnotacji w rejestrze. Niewątpliwie przedmiotowy rejestr stanowi dowód legalnego pobytu w Polsce, jednakże nie może to prowadzić do uznania, że jest to wyłączny dopuszczalny dowód w tym zakresie, jak zdaje się uważać organ (patrz wyrok WSA w Kielcach z dnia 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 257/24). W takiej sytuacji, to nie ZUS, a w istocie Komendant Główny Straży Granicznej decydowałby o prawie do świadczenia wychowawczego. Z powyższego zatem wynika, że zapisy rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej nie uniemożliwiają skarżącej dowodzenia za pomocą innych dowodów legalności pobytu na terenie RP w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej, a więc że w konkretnej dacie przybyła wraz z dzieckiem do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terenie Ukrainy i od tego czasu przebywa na terytorium RP, a w związku z tym, że jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia wychowawczego na dziecko z którym zamieszkuje na terytorium RP. Podkreślić należy, że w postępowaniu w ww. zakresie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ("kpa"), ponieważ ustawodawca wyraźnie wskazał przypadki wyłączenia ich stosowania, które nie obejmują ani przyznawania oraz uchylenia i zmiany świadczenia wychowawczego, ani wstrzymania wypłaty tego świadczenia, ani prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 316/23; wyrok WSA we Włocławku z dni 18 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 8/24). Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca posiada w rejestrze PESEL nadany dnia 13 kwietnia 2022 r. status cudzoziemca UKR. Potwierdza to przedłożone przez skarżącą zaświadczenie z rejestru PESEL Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 19 października 2023 r. oraz załączony do akt sprawy wydruk z Rejestru SPEC PESEL. Status cudzoziemca UKR może posiadać jedynie mający PESEL obywatel Ukrainy, którego pobyt na terenie RP uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej, a więc który przybył legalnie na terytorium RP z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. Organy całkowicie zignorowały tę okoliczność i jednocześnie nie zakwestionowały statusu skarżącej jako cudzoziemca UKR. W żaden sposób organy nie odniosły się do powoływanej przez skarżącą okoliczności, że w związku z działaniami wojennymi na Ukrainie przekroczyła wraz z synem granicę Polską od strony Słowacji w dniu 28 lutego 2022 r. Okoliczność daty wjazdu do Polski potwierdza: co do skarżącej - wydruk z Rejestru SPEC PESEL i Rejestru Straży Granicznej oraz co do skarżącej i jej syna – stemple na dokumentach wjazdowych z przekroczenia granicy Mołdawskiej, Rumuńskiej i Węgierskiej. Skarżąca przedłożyła też wydruki z rachunku bankowego (wyciąg operacji bankowych na koncie) na okoliczności pobytu w Polsce od dnia 28 lutego 2022 r. Wskazywała też, że okoliczność tą może potwierdzić drugi jej syn mieszkający w Polsce. Do żadnej z tych kwestii nie odniosły się orzekające w sprawie orany. Ponadto co szczególnie istotne organy zupełnie pominęły wyjaśnienia skarżącej, że brak stosownych informacji w rejestrze, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy pomocowej wynika z tego, że wjechała wraz z synem do Polski poprzez granicę słowacką, a nie ukraińską, że na tej granicy nie była przeprowadzona kontrola graniczna i, że kilkukrotnie zwracała się do placówki Straży Granicznej w Polsce o stosowaną rejestrację, jednakże działania te okazały się nieskuteczne, i nie uzyskała w tym zakresie odpowiedzi. Jak wskazano powyżej, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy pomocowej w przypadku, gdy wjazd obywatela Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, na terytorium RP nie został zarejestrowany przez komendanta placówki Straży Granicznej podczas kontroli granicznej lub nastąpił przez granicę, na której nie jest prowadzona kontrola graniczna osób przekraczających tę granicę, Komendant Główny Straży Granicznej rejestruje pobyt obywatela Ukrainy na terytorium RP, na jego wniosek, o którym mowa w art. 4 ust. 1. W sprawie orzekające organy nie podjęły żadnych działań wyjaśniających celem ustalenia przyczyn braku stosownych informacji w rejestrze, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy pomocowej. Nie zwróciły się do Komendanta Głównego Straży Granicznej o wyjaśnienie zaistniałych niejasności. Organy nie zakwestionowały przy tym posiadanego przez skarżącą statusu cudzoziemca UKR, nie odniosły się też, jak podkreślono, w żaden sposób do wyjaśnień i dowodów przedstawionych przez skarżącą. Rozstrzygnięcie oparły natomiast wyłącznie na stwierdzeniu braku stosowanych adnotacji w rejestrze, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy pomocowej. Tymczasem jak wykazano obowiązujące przepisy uzależniają przyznanie świadczenia wychowawczego od legalności pobytu, a nie od dokonania odpowiedniej adnotacji w rejestrze. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że orzekające organy dokonały błędnej wykładni art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej i wydały rozstrzygnięcie w sprawie nie poprzedzając go wnikliwym postępowaniem dowodowym w celu ustalenia istotnej w sprawie okoliczności, jaką jest kwestia legalności pobytu w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej i w konsekwencji uprawnienia skarżącej do świadczenia wychowawczego, zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy pomocowej. Brak wdrożenia postępowania wyjaśniającego, w szczególności w zakresie okoliczności podnoszonych przez skarżącą, stanowi o istotnym naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w związku z niepełnym zgromadzeniem i wybiórczą oceną materiału dowodowego. Odnosząc się natomiast do okoliczności, że syn skarżącej posiada zezwolenie na pobyt stały (a tym samym nie może mieć statusu UKR), a skarżąca status cudzoziemca UKR, Sąd stwierdza, że takie uwarunkowania sytuacji prawnej skarżącej i jej dziecka nie mogą pozbawiać jej prawa do otrzymania świadczenia wychowawczego na syna, który zgodnie z wyjaśnieniami strony przybył wraz ze skarżącą do Polski w dniu 28 lutego 2022 r. w związku z konfliktem zbrojnym na terenie Ukrainy. Podkreślić należy, że ustawa pomocowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 określa w kontekście "prawa" do świadczenia wychowawczego warunek legalności pobytu w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej w stosunku do wnioskodawcy, tj. rodzica i wymaga, aby obywatel Ukrainy zamieszkiwał wraz z dzieckiem na terytorium RP. Ustawa pomocowa nie określa wprost wymagań dotyczących statusu dziecka jako przesłanki nabycia prawa do świadczenia wychowawczego. Na wpis dziecka do rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy pomocowej wskazano w art. 26 ust. 3 ustawy pomocowej jedynie w kontekście terminu ustalenie prawa do świadczenia. Podkreślić należy, że ustawa pomocowa (jak i uppwd) nie precyzuje sytuacji, w której dziecko posiada inne formy legalizacji pobytu (takie jak karta pobytu stałego), niż rodzic dziecka, którego pobyt uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji, w ramach oceny prawa do świadczenia wychowawczego, istotne jest aby rodzic dziecka, jak i dziecko przebywali legalnie na terenie RP i spełniali kryterium wspólnego zamieszkiwania na terytorium RP. Nie ma uzasadnienia aksjologicznego i systemowego dla pozbawienia prawa do świadczenia wychowawczego obywatela Ukrainy, którego pobyt uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej, z tej tylko przyczyny, że dziecko nie posiada status UKR, gdyż ma zezwolenie na pobyt stały, zwłaszcza w sytuacji gdy dziecko niezależnie od posiadanego zezwolenia faktycznie przybyło wraz z rodzicem na terytorium RP w związku z konfliktem zbrojnym na terenie Ukrainy (podkreślić należy, że w formularzu wniosku o świadczenie wychowawcze SW-U w części dotyczącej "pouczeń i oświadczeń" wskazano w stosunku do dziecka jedynie na warunek przybycia dziecka do Polski z Ukrainy po 23 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi, i nie określono wymogu posiadania statusu UKR i wpisu dziecka do określonego rejestru, jako bezwzględnego warunku nabycia prawa do świadczenia wychowawczego). Biorąc zatem pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, obligując organy do uwzględnienia stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku zarówno odnośnie przesłanek warunkujących podjęcia rozstrzygnięć, o których mowa w art. 27 i art. 25 uppwd, jak i prawidłowej wykładni art. 2 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy pomocowej, oraz wymogów dotyczących przeprowadzenia zgodnego z prawem postępowania wyjaśniającego. Ponownie rozpatrując sprawę należy również zweryfikować udzieloną przez skarżącą w toku postępowania sądowego informację o tym, że powzięła ona wiedzę, iż posiadane przez nią wcześniej zezwolenie na pobyt czasowy nie wygasło, lecz miało ulec przedłużeniu z mocy prawa do dnia 30 września 2025 r. W sytuacji stwierdzenia tej okoliczności dotyczącej statusu skarżącej, należy uwzględnić że cudzoziemcowi posiadającemu kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" przysługuje także prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli zamieszkuje z dzieckiem na terytorium RP (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d uppwd). Wskazane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.