II SA/Bd 535/25

WyrokWSA w Bydgoszczy2026-01-20

Skład orzekający: Joanna Janiszewska-Ziołek, Jarosław Wichrowski, Mariusz Pawełczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu egzekucyjnego o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku niepieniężnego (poddania dziecka szczepieniom ochronnym) jest zgodne z prawem, gdy zobowiązany podnosi zarzuty dotyczące m.in. niezgodności obowiązku z prawem, wygaśnięcia obowiązku, braku wymagalności, naruszenia praw konstytucyjnych i międzynarodowych, a także wadliwości tytułu wykonawczego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z przepisów prawa, został prawidłowo określony w tytule wykonawczym, a zarzuty dotyczące wygaśnięcia obowiązku, braku wymagalności oraz naruszenia praw konstytucyjnych i międzynarodowych są bezzasadne. Sąd podkreślił, że profilaktyka zdrowotna jest obowiązkiem państwa, a dobro dziecka i interes społeczny przemawiają za poddawaniem dzieci szczepieniom. Kwestie dotyczące wadliwości tytułu wykonawczego nie mogły być rozpoznane w ramach zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu małoletniej córki skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Po otrzymaniu upomnienia i skierowaniu tytułu wykonawczego, skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji, kwestionując m.in. zgodność obowiązku z prawem, jego wymagalność, a także podnosząc argumenty dotyczące praw konstytucyjnych i międzynarodowych oraz wadliwości tytułu wykonawczego. Organy obu instancji oddaliły zarzuty, a skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. 1. W dniu 21 marca 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. (dalej: "PPIS", "organ I instancji", "wierzyciel") wystosował do M. S. (dalej: "skarżąca", "zobowiązana") upomnienie nr 2/2024 wzywające ją do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, polegającego na kontynuacji u małoletniej Z. S. ur. 7 września 2013 r. obowiązkowych szczepień ochronnych przeciw: gruźlica, błonica, tężec, krztusiec, WZW B, odra, świnka, różyczka, które będą poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym. Pismem z dnia 10 maja 2024 r. PPIS skierował do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego (dalej: "Wojewoda`") tytuł wykonawczy z dnia 10 maja 2024 r. nr 4/2024 wystawiony na skarżącą wraz z wnioskiem o zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania małoletniej córki brakującym szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, WZW B, odrze, śwince i różyczce. 2. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2025 r. Wojewoda nałożył na zobowiązaną grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1.000 zł w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonym w tytule wykonawczym. 3. Pismem z 25 lutego 2025 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie powyższego tytułu wykonawczego, zarzucając naruszenie: - art. 33 § 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") w zw. z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. 2023 r. poz. 2077 ze zm. – dalej: "rozporządzenie") poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającą z przepisu prawa, tj. oczekiwanie poddania dziecka zgodnie z bliżej nieokreślonym kalendarzem zaległych szczepień zamiast zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia; - art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tj. Dz. U. 2024 r. poz. 924 ze zm. – dalej "ustawa o chorobach zakaźnych"), poprzez brak wymagalności z innych przyczyn; - art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez niewskazanie treści podlegającego egzekucji obowiązku podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny; - 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niespełnienie przez wydany tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.; - art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. - braku wymagalności obowiązku - z uwagi na brak podstawy prawnej do określenia obowiązku - poprzez nałożenie obowiązków na skarżącą na podstawie niekonstytucyjnych przepisów i prowadzenie postępowania przymuszającego do wykonania obowiązków określonych niezgodnie z Konstytucją RP; - art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 18 ust. 1 2 i 4 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U. 1977 nr 38 poz. 167) poprzez brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn - niezastosowanie i nieposzanowanie prawa skarżącej do posiadania własnych przekonań religijnych i wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami poprzez ustanowienie obowiązku - przymusu szczepień, który to godzi w prawo skarżącej do posiadania przekonań religijnych; - art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w zw. z § 3 ust. 2 rozporządzenia poprzez wygaśnięcie obowiązku - zgodnie z kalendarzem szczepień obowiązek poddania dziecka szczepieniom podstawowym i częściowo przypominającym wygasł, ponieważ małoletnia Z. S. urodziła się 7 września 2013 r. 4. Postanowieniem z 3 kwietnia 2025 r. organ I instancji oddalił zarzuty skarżącej: 1) oparty o art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, 2) oparty o art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., tj. wygaśnięcie obowiązku, 3) oparty o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. tj. brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b u.p.e.a. 5. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie organu I instancji, zarzucając naruszenie: - art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającą z przepisu prawa – żądanie skierowanej do skarżącej celem stawienia się z dzieckiem w placówce medycznej celem poddania dziecka szczepieniom zgodnie z indywidualnym kalendarzem szczepień nie wynika z treści obowiązku wynikającego z przywołanego w tytule egzekucyjnym przepisu prawa; - art 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. z art 17 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych poprzez brak wymagalności z innych przyczyn, a także nie wymagalność z uwagi na § 3 ust. 2 i załącznik nr 1 rozporządzenia - dziecko znajduje się w wieku dla którego nie jest przewidziane żadne szczepienie obowiązkowe ani podstawowe ani przypominające; - art 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez niewskazanie treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny; - art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niespełnienie przez wydany tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.; - art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. - braku wymagalności obowiązku - z uwagi na brak podstawy prawnej do określenia obowiązku - poprzez nałożenie obowiązków na skarżącą na podstawie niekonstytucyjnych przepisów i prowadzenie postępowania przymuszającego do wykonania obowiązków określonych niezgodnie z Konstytucją RP; - art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 18 ust. 1 2 i 4 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U. 1977 nr 38 poz. 167) poprzez brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn - niezastosowanie i nieposzanowanie prawa skarżącej do posiadania własnych przekonań religijnych i wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami poprzez ustanowienie obowiązku - przymusu szczepień, który to godzi w prawo skarżącej do posiadania przekonań religijnych. - art. 33 § 2 piet 6 lit. c u.p.e.a w zw. art. 28 ust 1 pkt e i h w zw. art 28 ust 3 w zw. z art 32 rozporządzenia UE 536/2014 w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz uchylenia dyrektywy 2001/2O/WE - poprzez brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn i stosowanie kary finansowej - prowadzenie egzekucji wobec rodzica, który odmawia udziału swojego dziecka w badaniu klinicznym jak wynika ze stanowiska Ministra Zdrowia - wszystkie preparaty szczepionkowe w Polsce są preparatami badań klinicznych - jak wynika z przywołanego rozporządzenia Unii Europejskiej nie można przeprowadzić badania klinicznego bez uzyskania świadomej zgody ( która może być w każdej chwili cofnięta przez uczestnika tudzież przez przedstawiciela ustawowego). Jak wynika z art. 28 ust. 1 pkt h przywołanego rozporządzenia "na uczestników nie jest wywierany niepożądany wpływ, w tym wpływ o charakterze finansowym, w celu skłonienia ich do udziału w badaniu klinicznym" - w niniejszej sprawie na Skarżącą jest wywierany wpływ -nałożenie grzywny w celu przymuszenia, by podać jej dziecku preparat będący w fazie badania klinicznego" - jest to praktyka niedopuszczalna. Wobec tego uznać należy, że w niniejszej sprawie pierwszeństwo ma prawo wspólnotowe i egzekucja w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, bowiem stanowi groźbę finansową za odmowę udziału w badaniu klinicznym - stanowi to przesłankę braku wymagalności z innych przyczyn; - art. 1 ust. 1 lit. f Dyrektywy 2015/1535 w zw. z § 27 ust. 3 pkt 4 lit. b Regulaminu pracy Rady Ministrów w zw. z art 5 ust. 1 pkt 1 b w zw. z art. 17 ust 1 ustawy o chorobach zakaźnych poprzez brak notyfikacji przepisów technicznych - statuujących kalendarz szczepień - przez Komisję Europejskiej. 6. W wyniku rozpatrzenia powyższego zażalenia Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy (dalej: "PWIS", "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia 26 maja 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W pierwszej kolejności organ wyjaśnił, że podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej stanowią przesłanki enumeratywnie wymienione w treści art. 33 § 2 u.p.e.a. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w przytoczonym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Odnosząc się do sformułowanych zarzutów organ odwoławczy wskazał, że obowiązek szczepień ochronnych wynika wprost z przepisów prawa, a treść obowiązku określono prawidłowo oraz wskazano odpowiednie przepisy prawne. Dalej PWIS wyjaśnił, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o chorobach zakaźnych, który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych, w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecka) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny. Z kolei rozporządzenie konkretyzuje obowiązek szczepień ochronnych poprzez uszczegółowienie jego zakresu podmiotowego i przedmiotowego oraz katalog chorób, przeciwko którym stosowane są szczepienia. Lekarskie badanie kwalifikacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych, jest integralnym elementem przeprowadzania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Egzekwowanie obowiązku szczepień obejmuje także egzekwowanie związanego ze szczepieniem obowiązku poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. Biorąc pod uwagę powyższe, zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa organ uznał za bezzasadny. W kwestii zarzutu dotyczącego wygaśnięcia obowiązku odwoławczy podkreślił, że wierzyciel prawidłowo wyjaśnił skarżącej, iż małoletnia w chwili obecnej ma ukończony 12 rok życia, a więc obowiązek poddania jej szczepieniom ochronnym nie ustał. W załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie szczepień określony jest termin na poddanie dziecka szczepieniom ochronnym, jednak po tym terminie obowiązek nie wygasa. Termin ustania obowiązku określają zapisy § 2 wyżej wskazanego rozporządzenia. W kwestii zarzutu braku wymagalności obowiązku PWIS wyjaśnił, że obowiązek szczepień staje się wymagalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe. Zachowanie wyznaczonych odstępów między podaniem poszczególnych dawek w schemacie szczepienia odgrywa kluczową rolę w procesie kształtowania odporności oraz zapewnienie ochrony zarówno pacjentowi jak i jego najbliższemu otoczeniu. Ponadto obowiązkowe szczepienia ochronne mają bardzo ważne znaczenie dla zdrowia publicznego, chroniąc zarówno jednostki, jak i całe społeczeństwo przed chorobami zakaźnymi. Przestrzeganie ustalonych terminów szczepień zapewnia skuteczną profilaktykę i minimalizuje ryzyko szerzenia się chorób zakaźnych. W sytuacji, kiedy rodzic odmawia dziecku szczepienia, ogranicza mu prawo do zdrowia, zwiększając ryzyko zachorowania na groźne choroby, mogące uwarunkować całe późniejsze życie. Organ odwoławczy zaakcentował, że do wykonania obowiązku szczepień ochronnych u małoletniej córki skarżącego nie doszło wyłącznie z uwagi na fakt, że zobowiązana nie zgłosiła się na wizytę lekarską z córką i w konsekwencji u dziecka nie przeprowadzono lekarskiego badania kwalifikacyjnego, w wyniku którego lekarz mógłby stwierdzić przeciwskazania do szczepień lub ich brak, ustalić indywidualny kalendarz szczepień i wydać stosowne zaświadczenie. Na prośbę matki, a nie w toku badania kwalifikacyjnego zostało wydane skierowanie do poradni chorób zakaźnych, które nie stanowi odroczenia od szczepień ochronnych. Ponadto PWIS stwierdził, że przekonania religijne zobowiązanej nie mają żadnego wpływu na istnienie ustawowego obowiązku uzupełniania szczepień ochronnych. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy wskazał, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych o czym stanowi art. 68 ust. 4 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). (...) obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. (...) jak stanowi art. 95 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym. Ponadto odnosząc się do podniesionych w zażaleniu zarzutów dotyczących naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 28 ust. 1 pkt e i h w zw. z art. 28 ust. 3 w zw. z art. 32 rozporządzenia UE 536/2014 w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz uchylenia dyrektywy 2001/20/WE poprzez "brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn i stosowanie kary finansowej oraz art. 1 ust. 1 lit. f Dyrektywy 2015/1535 UE w zw. z § 27 ust. 3 pkt 4 lit. b Regulaminu pracy Rady Ministrów w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 b w zw. z art. 17 ust.1 ustawy o chorobach zakaźnych PWIS wyjaśnił, że ewentualne wyjście poza granice zarzutów rozpoznawanych przez wierzyciela, przy procedowaniu sprawy przez organ odwoławczy jest niedopuszczalne. Powyższe kwestie mogące stanowić ewentualną podstawę do zgłoszenia zarzutów zobowiązana wniosła po raz pierwszy na etapie zażalenia. Mając na uwadze, art. 66 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") PWIS wyjaśnił skarżącej, że zgodnie z art. 33 § 1 oraz § 5 pkt 2 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, do dnia wykonania w całości obowiązku charakterze niepieniężnym. Ustosunkowując się do zarzutów naruszenie art. 27 § 1 pkt 3. u.p.e.a. poprzez niewskazanie treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny oraz art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a, poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niespełnienie przez wydany tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. PWIS wyjaśnił, że zgodnie z niespełnieniem w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 stanowi ewentualną podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 1-3 u.p.e.a). W związku z powyższym organem właściwym w tej sprawie, pozostaje PPIS lub Wojewoda. 7. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji zarzucając im naruszenie: - art. 33 § 2 pkt 2 lit c u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającą z przepisu prawa - treść obowiązku nie wynika z przywołanej podstawy prawnej; nie jest jego powtórzeniem; - art. 33 § 2 pkt 6 lit c u.p.e.a. w zw. z art. z art. 17 ust 1 ustawy o chorobach zakaźnych poprzez brak wymagalności z innych przyczyn - nieprawidłowe określenie obowiązku a także nałożenie obowiązku, który jest niewymagalny z uwagi na przepisy dające możliwość uchylenia się od zabiegu z uwagi na art. 3 ust. 2 pkt A Karty Praw Podstawowych UE; - art 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez niewskazanie treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny; - art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niespełnienie przez wydany tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; - art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. - braku wymagalności obowiązku - z uwagi na brak podstawy prawnej do określenia obowiązku - poprzez nałożenie obowiązków na skarżącą na podstawie niekonstytucyjnych przepisów i prowadzenie postępowania przymuszającego do wykonania obowiązków określonych niezgodnie z Konstytucją RP; - art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 18 ust. 1 2 i 4 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U. 1977 nr 38 poz. 167) obowiązku z innych przyczyn - posiadania własnych przekonań religijnych i wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami poprzez ustanowienie obowiązku - przymusu szczepień, który to godzi w prawo skarżącej do posiadania przekonań religijnych. Skarżąca zwraca uwagę, że przywołany akt - Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U. 1977 nr 38 poz. 167) został przez Polskę ratyfikowany i w tej sytuacji. Skarżąca nie podlega regulacji ustawowej statuującej ogólny obowiązek przymusu szczepień; - art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a w zw. art. 28 ust. 1 pkt e i h w zw. art. 28 ust 3 w zw. z art 32 rozporządzenia UE 536/2014 w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz uchylenia dyrektywy 2001/20/WE wymagalności obowiązku z innych przyczyn i stosowanie kary finansowej - prowadzenie egzekucji wobec rodzica, który odmawia udziału swojego dziecka w badaniu klinicznym jak wynika ze stanowiska Ministra Zdrowia - wszystkie preparaty szczepionkowe w Polsce są preparatami objętymi badaniami klinicznymi - jak wynika z przywołanego rozporządzenia Unii Europejskiej nie można przeprowadzić badania klinicznego bez uzyskania świadomej zgody ( która może być w każdej chwili cofnięta przez uczestnika tudzież przez przedstawiciela ustawowego]. Jak W5mika z art. 28 ust. 1 pkt h przywołanego rozporządzenia "na uczestników nie jest wywierany niepożądany wpływ, w tym wpływ o charakterze finansowym, w celu skłonienia ich do udziału w badaniu klinicznym" - w niniejszej sprawie na Skarżącą jest wywierany wpływ - nałożenie grzywny w celu przymuszenia, by podać jej dziecku preparat będący w fazie badania klinicznego" - jest to praktyka niedopuszczalna. Wobec tego uznać należy, że w niniejszej sprawie pierwszeństwo ma prawo wspólnotowe i egzekucja w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, bowiem stanowi groźbę finansową za odmowę udziału w badaniu klinicznym stanowi to przesłankę braku wymagalności z innych przyczyn; - art. 1 ust. 1 lit. f Dyrektywy 2015/1535 UE w zw. z § 27 ust. 3 pkt 4 lit. b Regulaminu pracy Rady Ministrów w zw. z art. 5 ust. 1 pkt. 1 b w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych poprzez brak notyfikacji przepisów technicznych - statuujących kalendarz szczepień - przez Komisję Europejską; - art 33 § 2 pkt 6 lit c u.p.e.a. w zw. z 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a w zw. z § 3 ust 2 rozporządzenia poprzez brak wymagalności szczepień z uwagi na wiek w którym dziecko się znajduje a dla którego to wieku nie jest przewidziane żadne szczepienie podstawowe (obowiązek wygasł) ani przypominające (obowiązek jest niewymagalny); - art. 10 ust 2 Karty Praw Podstawowych UE w zw. z art. 1 ust. 1 2 i 3 w zw. z art. art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maj 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania w zw. z art. art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a poprzez brak wymagalności z innych przyczyn - obowiązek poddania małoletniej córki skarżącej szczepieniom jest niewymagalny z powodu możliwości uchylenia się od obowiązku naruszającego wolności wyznania i wolności etyki skarżącej. W uzasadnieniu skargi przedstawiono stosowną argumentację wspierającą sformułowane zarzuty. 8. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 9. Skarga jako niezasadna, podlegała oddaleniu. Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowi postanowienie PWIS utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji oddalające zarzuty skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z uchylaniem się przez skarżącą od obowiązku poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Wnosząc zarzut, zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu. 10. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącej zostało wszczęte na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego z dnia 10 maja 2024 r. Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ustawy o chorobach zakaźnych. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniej córki skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wynika z akt sprawy skarżąca była informowana o konieczności wykonania wskazanego obowiązku. Z uwagi na nieskuteczność tych informacji wierzyciel wystosował 21 marca 2024 r. upomnienie, w którym wezwał skarżącą do wykonania obowiązku. Następnie wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy i wystąpił do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w toku, którego skarżąca wniosła zarzuty. Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego. W związku z podniesionymi w skardze argumentami w pierwszym rzędzie wskazać należy, że zgodnie przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o chorobach zakaźnych, stanowiącym podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącego obowiązku, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy). W myśl zaś art. 17 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W przepisie art. 17 ust. 10 ustawy o chorobach zakaźnych udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia m.in. wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. Jednocześnie w art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077). Stosownie do przywołanej wyżej delegacji ustawowej oraz § 1 ww. rozporządzenia, określa ono między innymi: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia). W obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości to, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych, skonkretyzowany został w rozporządzeniu wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Powołane rozporządzenie Ministra Zdrowia określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym, jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. W wystawionym tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży oraz informacjami zawartymi w zgłoszeniu na brakujące szczepienia ochronne u córki skarżącej, tj. szczepienia przeciwko: gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, WZW B, odrze, śwince i różyczce. Brak wykonania wskazanych szczepień także po wystawieniu tytułu wykonawczego. Podane wyżej szczepienia i terminy ich poszczególnych dawek zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia, który stanowi, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: 1) błonica; 2) gruźlica; 3) inwazyjne zakażenia Haemophilus influenzae typu b; 4) inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae; 5) krztusiec; 6) nagminne zapalenie przyusznic (świnka); 7) odra; 8) ospa wietrzna; 9) ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis); 10) różyczka; 11) tężec; 12) wirusowe zapalenie wątroby typu B; 13) wścieklizna; 14) zakażenia powodowane przez rotawirusy. Jak wskazano już wyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Do grup tych należą: 1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy, 2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi, 3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, 4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), 5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce, 6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy, 7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. W konsekwencji, w świetle przywołanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa nie budzi wątpliwości istnienie i wymagalność obowiązku poddania córki skarżącej wymienionym w tytule wykonawczym szczepieniom ochronnym, zarówno w dacie wystawienia upomnienia, a następnie tytułu wykonawczego, jak i w dacie rozstrzygania w przedmiocie zarzutów skarżącej przez organy obu instancji. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że córka skarżącego nie została zaszczepiona wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W świetle powyższego brak podstaw do kwestionowania stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Z punktu widzenia prawnego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym nieistotny jest brak oświadczenia skarżącego o odmowie szczepień. Poza sporem pozostaje, że córka skarżącego nie została poddana szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym. Trzeba jednocześnie zauważyć, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Poddanie się takiemu badaniu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. W trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 ustawy). Zgodnie z ust. 4 art. 17 ustawy, po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Zgodnie z art. 17 ust. 10 pkt 6 ustawy, wzór zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, został określony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. Wzór zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia (§ 10 ust. 3 rozporządzenia). Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Odnośnie zarzutów skargi dotyczących w głównej mierze braku wymagalności obowiązku szczepień dziecka wyjaśnić skarżącej należy, że lekarz Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ) w wyniku przeprowadzonego badania kwalifikacyjnego może stwierdzić przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego u dziecka, dające podstawy do długotrwałego odroczenia wykonania szczepienia, a także w związku z tym wystawić skierowanie na konsultację specjalistyczną do właściwej poradni. Wystąpić muszą kumulatywnie dwie przesłanki, tj. stwierdzenie przeciwwskazań do szczepień oraz wystawienie skierowania do specjalisty. W niniejszej sprawie matka małoletniej nie zgłosiła się z dzieckiem na wizytę u lekarza POZ. W konsekwencji u dziecka nie przeprowadzono lekarskiego badania kwalifikacyjnego, w wyniku którego lekarz mógłby, po ewentualnym uwzględnieniu opinii specjalisty, stwierdzić przeciwwskazania do szczepień (lub skierować na konsultację do innego specjalisty) albo ich brak i wydać stosowne zaświadczenie. Podkreślić należy również, że w dokumentacji medycznej (w tym w karcie uodpornienia brak jest informacji o podejrzeniu lub rozpoznaniu przez lekarza, na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych, ciężkiego (ani poważnego lub łagodnego) niepożądanego odczynu poszczepiennego (NOP) u dziecka. Niemniej jednak wystąpienie NOP po poprzednim szczepieniu nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania do dalszych szczepień, tym bardziej przeciwko niemal wszystkim chorobom zakaźnym podlegającym obowiązkowym szczepieniom ("Niepożądane odczyny poszczepienne", dr n. med. Ilona Małecka, dr n. med. Joanna Stryczyńska-Kazubska, prof. dr hab. n. med. Jacek Wysocki, Pediatra po dyplomie 2015/2). W kontekście prezentowanego stanowiska zobowiązanej zarówno na etapie postepowania administracyjnego jak i sądowego, iż obowiązek wygasł, podzielając stanowisko PWIS wskazania wymaga, że w przypadku nie wykonania u małoletniej szczepień zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych, lekarz podczas lekarskiego badania kwalifikacyjnego ustala indywidualny Program Szczepień Ochronnych celem uzupełnienia brakujących szczepień ochronnych. Nie sposób zatem podzielić argumentacji skarżącej, że z uwagi na wiek w którym dziecko się znajduje a dla którego to wieku nie jest przewidziane żadne szczepienie podstawowe (obowiązek wygasł) ani przypominające (obowiązek jest niewymagalny). Małoletnia córka skarżącej urodziła się 7 września 2013 r., a zatem ukończyła 12 rok życia, wobec czego obowiązek poddania jej szczepieniom ochronnym nie ustał. W załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie szczepień określony został termin na poddanie dziecka szczepieniom ochronnym, jednak po tym terminie obowiązek nie wygasa w sytuacji braku zaszczepienie dziecka. 11. W tym miejscu należy także wskazać na specyfikę postępowania w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty sformalizowany środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podnoszone w zażaleniu i w skardze do Sądu naruszenie polegające na niespełnieniu w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., stanowiło podstawę zarzutu w stanie prawnym obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r. (tj. w stanie prawnym sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. 2019 r., poz. 2070). Aktualnie ta kwestia nie może być procedowana w ramach rozpoznawania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 15 stycznia 2025 r. sygn. II SA/Bd 637/24). Okoliczność ta obecnie zgodnie z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. stanowi podstawę do ewentualnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jak wskazuje zaś art. 59 § 4 u.p.e.a. to organ egzekucyjny (w przedmiotowej sprawie jest nim Wojewoda a nie inspektor sanitarny, który jako wierzyciel może jedynie wnioskować o umorzenie) wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie zobowiązanego, wierzyciela albo z urzędu. Słusznie zatem PWIS w niniejszej sprawie nie uwzględnił tej okoliczności przy rozpatrywaniu zarzutów. 12. W kontekście pozostałych zarzutów zawartych w skardze podkreślić należy, że szczepienia ochronne jako działania profilaktyczne skierowane są dla osób zdrowych i służą nabyciu odporności. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (zob. art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). Stosownie zaś do art. 48 ust. 1 Konstytucji RP, rodzice mają prawo do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. Wychowanie to powinno uwzględniać stopień dojrzałości dziecka, a także wolność jego sumienia i wyznania oraz jego przekonania. Ograniczenie lub pozbawienie praw rodzicielskich może nastąpić tylko w przypadkach określonych w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu (ust. 2). Natomiast przepis art. 51 ust. 1 Konstytucji stanowi, że nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby. Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o chorobach zakaźnych), zatem nie można uznać, że w rozpoznawanej doszło do naruszenia powyższych przepisów Konstytucji RP. Nie można również przyjąć, że wolność człowieka lub jego życie prywatne zostają naruszone przez wprowadzenie przez ustawodawcę obowiązkowych szczepień ochronnych. Wolność człowieka nie ma charakteru absolutnego i musi uwzględniać prawa innych osób, w tym prawo do życia w społeczeństwie wolnym od tych chorób zakaźnych, którym zapobiegają szczepienia. Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje również, że stosownie do art. 95 § 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń oraz chorób zakaźnych u ludzi, i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15). Dokumenty zgromadzone w toku postępowania jednoznacznie wskazują na to, że skarżąca uchyla się od realizacji obowiązku poddania małoletniej córki szczepieniom ochronnym. Brak realizacji tego obowiązku, mimo skierowanego do skarżącej upomnienia, spowodowało wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Opiekę nad małoletnią córką sprawuje między innymi skarżąca jako matka dziecka. Na zobowiązanej spoczywa więc wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1 tego artykułu. Z tych względów stwierdzić należy, że wobec niewykonania obowiązku wskazanego w upomnieniu wystawienie tytułu wykonawczego i wszczęcie w oparciu o ten tytuł postępowania egzekucyjnego było prawidłowe. Trzeba również wskazać, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza także niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Informacja, o której mowa w art. 9, dotyczy stanu zdrowia pacjenta. Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami. W orzecznictwie zwraca się uwagę na to, że zgodnie z art. 15 ustawy o prawach pacjenta przepisy dotyczące zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych stosuje się, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej. Taką odrębną ustawą jest między innymi ustawa o chorobach zakaźnych, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na obowiązkowe szczepienie ochronne, wręcz odmiennie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. 13. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a") Sąd oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło