II SA/Bd 538/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lipca 2011 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. stwierdził u M. B. chorobę zawodową wymienioną w pozycji 3.1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009r. Nr 105, poz. 869) tj. pylicę krzemową płuc. Organ I instancji wydał decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. z dnia [...] września 2009r. Nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej (pylicy krzemowej płuc) oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. Z akt sprawy wynika, że M. B. pracował w zakładzie kamieniarskim Firma [...] w R. na podstawie umowy o pracę przez okres ok.15 miesięcy. Natomiast w oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2008 r. M. B. twierdził, że był zatrudniony w powyższej firmie przez 11 lat. Praca na stanowisku kamieniarza przy obróbce piaskowca naturalnego polegała na cięciu na mokro kamienia, łupaniu kamienia z użyciem przecinaka i młotka oraz szlifowaniu na mokro i sucho. Z danych zawartych w Karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wynika, że M. B. wykonywał pracę w narażeniu na pyły zawierające wolną krystaliczną krzemionkę. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. R. podnosząc, że decyzja została wydana na podstawie błędnego ustalenia okresu pracy M. B. Zarzucił także brak określenia warunków pracy w Firmie [...] w R. w okresie, w którym zatrudniony był M. B. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. dochodzenie epidemiologiczne, które stało się m.in. podstawą do wydania orzeczenia lekarskiego przez jednostkę orzeczniczą uprawnioną do orzekania w przedmiocie choroby zawodowej nie było precyzyjne i wyczerpujące. Przede wszystkim organ I instancji nie ustalił w sposób, niebudzący wątpliwości okresu zatrudnienia M. B. w Firmie [...] w R. bowiem jak wynika z Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej M. B. był zatrudniony w powyższym zakładzie na podstawie umowy o pracę ok.15 miesięcy, natomiast M. B. w swoim oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2008 r. stwierdził, że przy obróbce kamienia z piaskowca pracował ok.11 lat. Świadkowie nie potwierdzili tego faktu, zeznali bowiem, że pracowali z M. B. jedynie w latach 1997-2001. Ponadto organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu, że organ I instancji ograniczył się do przesłuchania tylko 3 świadków, którzy potwierdzili jedynie 4 letni (w latach 1997-2001) staż pracy M. B. w Firmie [...] w R. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. nie podjął próby dotarcia do pracowników aktualnie zatrudnionych w powyższym zakładzie w celu precyzyjnego ustalenia niniejszej kwestii. W wyniku uzupełnienia i ponownej analizy całości dokumentacji dotyczącej prowadzonego postępowania w tym: oświadczenia i przesłuchania świadków, narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. stwierdził u M. B. chorobę zawodową wymienioną w pozycji 3.1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009r. Nr 105, poz. 869) tj. pylicę krzemową płuc. Organ I instancji wydał decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej (pylicy krzemowej płuc) oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. Organ podkreślił, iż M. B. pracował w Firmie [...] J. R. w R. w narażeniu na pyły zawierające wolną krystaliczną krzemionkę od 2% do 50% w okresach: 1. od 01.10.2006 r. do 01.01.2008 r. (zwolnienie lekarskie od 02.01.2008 r.) zgodnie z kartą oceny narażenia zawodowego tj. przez okres 15 miesięcy, 2. od dnia 01.01.2005 r. do 30.09.2006 r. – wyrok Sądu Rejonowego we W. Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 czerwca 2010r., sygn. akt IV P 71/10, tj. przez okres 1 roku i 9 miesięcy. Z powyższego wynika, iż M. B. pracował w narażeniu na pyły zawierające wolną krystaliczną krzemionkę od 2% do 50% łącznie przez okres 3 lat. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. R. podnosząc, że nie można jednoznacznie stwierdzić u M. B. choroby zawodowej, a można jedynie mówić o wysokim prawdopodobieństwie jej wystąpienia w związku z działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] lutego 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. W podstawie prawnej decyzji wskazano na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2351, 2352 Kodeksu pracy, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869), rozporządzenie Ministra Zdrowia z 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz. U. z 2002r., Nr 132, poz. 1121). W ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. nie ma podstaw do zmiany decyzji organu I instancji, bowiem postępowanie wyjaśniające w przedmiocie choroby zawodowej oraz zalecenia wskazane w decyzji z dnia [...] marca 2010 r., Nr [...] zostały wykonane w sposób prawidłowy, rzetelny oraz zgodny z obowiązującymi przepisami. Zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. w przypadku M. B. zostały spełnione kryteria niezbędne do rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Zgodnie z art. 1351 ustawy Kodeks pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Organ podkreślił, iż czynnikiem szkodliwym występującym podczas pracy M. B. w zakładzie kamieniarskim były pyły krzemionki, które zdaniem organu odwoławczego, z wysokim prawdopodobieństwem spowodowały skutki zdrowotne pod postacią pylicy krzemowej płuc. Na powyższą decyzję J. R. złożył do tut. Sądu skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2011 r. jako niezgodnej z prawem. W ocenie skarżącej uchybiono podstawowym zasadom postępowania administracyjnego: zasadzie prawdy obiektywnej, zasadzie uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych o rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób poprzez stwierdzenie u M. B. choroby zawodowej, gdy tymczasem można jedynie mówić o wysokim prawdopodobieństwie jej wystąpienia w związku z działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie obszernie odnosząc się do okoliczności faktycznych i zarzutów skarżącego uznając je za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą stwierdzenia choroby zawodowej, organ II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę w niniejszej sprawie ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego, natomiast nie jest uprawniony do poddania merytorycznej ocenie rozpoznania dokonanego przez uprawnione jednostki medycyny pracy. Celem prowadzonego postępowania było ustalenie, czy schorzenie w postaci pylicy krzemowej płuc, na które cierpiał M. B. może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa. Punktem wyjścia dla rozważań uzasadniających słuszność podjętego w sprawie rozstrzygnięcia uczynić należy art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998r. Nr 21 poz. 94 ze zm.), stosownie do którego za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235²). Definicja prawna choroby zawodowej składa się, więc z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r., III RN 36/98, publ. OSNP 1999/6/192 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 1998r., I SA 786/98, System Informacji Prawnej Lex nr 45 835). Wykaz chorób zawodowych oraz sposób postępowania w sprawie stwierdzenia wystąpienia choroby zawodowej określa obecnie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, którego przepisy stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji. Rozporządzenie to weszło w życie w dniu 3 lipca 2009r. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że u M. B. wystąpiła pylica krzemowa płuc, która jest chorobą ujętą w wymienionym wykazie chorób zawodowych w poz. 3 pkt 1. Do jego stwierdzenia doszło na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych przez zakład służby zdrowia upoważniony do rozpoznawania chorób zawodowych - zgodnie z cyt. wyżej Rozporządzeniem. Bezspornym także jest występowanie w środowisku pracy M. B. czynników szkodliwych dla zdrowia. Skarżący pracodawca kwestionuje, bowiem jedynie brak związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej przez nią pracy sugerując jedynie wysokie prawdopodobieństwo jej wystąpienia w związku z działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Podkreśleniu wymaga okoliczność, iż zgodnie z obowiązującym prawem uznanie wysokiego prawdopodobieństwa spowodowania pylicy krzemowej płuc przez pyły krzemionki obecne w środowisku pracy M. B. jest wystarczające do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Obowiązkiem organów orzekających w sprawie było w dalszej kolejności ustalenie, czy zaistniała kolejna przesłanka wymagana do zakwalifikowania choroby jako zawodowej, a mianowicie, czy w środowisku pracy występowały czynniki narażenia zawodowego oraz czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy chorobą, a tymi czynnikami. Przepis art. 235¹ Kodeksu pracy wyraźnie zakłada występowanie związku przyczynowo – skutkowego między warunkami pracy a występującym schorzeniem. Oznacza to, że zdiagnozowana u osoby zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia choroba nie zostanie uznana za chorobę zawodową tylko w przypadku, gdy zostanie wykazane bezspornie, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy. Jednocześnie należy wskazać, iż jeszcze na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych ugruntowany został pogląd, który podziela także Sąd w niniejszej sprawie, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Pogląd taki wielokrotnie był prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok SN z 3.02.1999r., III RN 110/98, Prok. i Pr. 1999/7-8/56) oraz licznych wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 4 listopada 2010r., II OSK 1548 i wiele innych). Mając na uwadze to domniemanie związku przyczynowego, w ocenie Sądu niezasadny jest podnoszony przez skarżącego zarzut braku związku przyczynowego w niniejszej sprawie. Konstrukcja domniemania związku przyczynowego oznacza, że związek przyczynowy nie musi być udowodniony i istnieje, dopóki nie zostanie obalony. Zarzuty zawarte w skardze tego domniemania nie obalają. W szczególności nie może być uznany za wystarczający do obalenia tego domniemania pogląd skarżącego sugerujący, że "u M. B. można jedynie mówić o wysokim prawdopodobieństwie jej wystąpienia w związku z działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy". Organy administracyjne w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające dotyczące warunków pracy w czasie całego przebiegu pracy zawodowej M. B. u pracodawcy, u którego występowały warunki szkodliwe dla zdrowia. Biorąc, zatem pod uwagę treść cytowanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, z którego wynika, iż o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, należy stwierdzić, że ponieważ w niniejszej sprawie doszło do pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jak również, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, prawidłowo organy Inspekcji Sanitarnej, działając na podstawie tego Rozporządzenia, wydały orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe zostało przez organy administracyjne przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami art. 7 i 77 kpa. Organy administracyjne w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały zebrany materiał dowodowy, opierając swe rozstrzygnięcie na wiarygodnej opinii biegłych. Orzeczenie lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych jest bowiem w istocie opinią w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I SA 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I SA 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winno być przez organ wszechstronnie ocenione, w granicach wskazanych w art. 80 kpa. W ocenie Sądu organy administracyjne w niniejszej sprawie ten obowiązek wypełniły należycie. Zaskarżona decyzja została w sposób prawidłowy uzasadniona, wyjaśniono zarówno podstawy prawne, jak i faktyczne rozstrzygnięcia. Wobec powyższego przyjąć należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy. Biorąc pod uwagę zebrany materiał dowodowy, dokonano w niniejszej sprawie prawidłowej oceny związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy a stwierdzoną chorobą. Nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.