II SA/Bd 540/10

WyrokWSA w Bydgoszczy2010-10-20

Skład orzekający: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz, Sędzia WSA Anna Klotz, Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił umorzenia nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, jednocześnie rozkładając go na raty, biorąc pod uwagę sytuację majątkową i zdrowotną strony?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo oceniły sytuację faktyczną i prawną strony. Choć posiadanie stałego źródła dochodu stanowiło przeszkodę do umorzenia należności, to ze względu na stan zdrowia i trudną sytuację materialną strony, zasadne było rozłożenie należności na raty. Decyzja organu była zgodna z wnioskiem strony, która domagała się umorzenia lub rozłożenia na raty.
Stan faktyczny
Skarżący J. U. został zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości z powodu nieujawnienia dochodu. Zwrócił się o umorzenie lub rozłożenie należności na raty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą umorzenia, ale rozkładającą należność na raty. Skarżący zaskarżył decyzję SKO, zarzucając nieuwzględnienie jego sytuacji życiowej i zdrowotnej oraz podnosząc, że zmniejszono mu zasiłek stały z powodu otrzymywania dodatku mieszkaniowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 października 2010r. sprawy ze skargi J. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr SKO-[...] w przedmiocie umorzenia i rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokat A.G. 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta G. uwzględnił wniosek J. U. i przyznał mu dodatek mieszkaniowy w wysokości 52,01 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2009 r. do 30 września 2009 r. W związku z ustaleniem, iż w/w w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku tj. od grudnia 2008 r. do lutego 2009 r. uzyskał dochód w postaci zasiłku stałego wypłaconego w grudniu 2008 r. w wysokości 408,90 zł, którego nie ujawnił w złożonej deklaracji, na podstawie której ustalono wysokość przysługującego mu dodatku mieszkaniowego, Prezydent Miasta G. w wyniku wznowienia postępowania decyzją z dnia [...] uchylił w całości decyzję z dnia [...] i odmówił przyznania w/w zasiłku mieszkaniowego, a następnie decyzją z dnia [...] zobowiązał J. U. do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości tj. 624,12 zł. Pismem z dnia 14 stycznia 2010 r. J. U. zwrócił się o umorzenie lub rozłożenie na raty spłaty powyższej należności, z uwagi na trudną sytuację zdrowotną i finansową. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. (SKO), na podstawie § 3, § 4, § 5 i § 7 ust. 1 uchwały Nr LIX/68/06 Rady Miejskiej Grudziądza z dnia 20 września 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności pieniężnych gminy miasto Grudziądz oraz jej jednostek organizacyjnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.Urz. Woj. Kuj.-Pom. z 2006 r. Nr 132, poz. 1972), orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] nr [...], którą to organ I instancji, w wyniku rozpatrzenia w/w wniosku z dnia 14 stycznia 2010 r., odmówił wnioskodawcy umorzenia należności wynikającej z decyzji z dnia [...] w kwocie 624,14 zł oraz orzekł o rozłożeniu jej na 13 miesięcznych rat, płatnych w ten sposób iż, pierwsza rata ma być płatna w wysokości 24,12 zł, a pozostałe 50 zł, zaś termin ich zapłaty upływa z ostatnim dniem miesiąca, począwszy od lutego 2010 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wyjaśniło, iż zgodnie z § 3 uchwały Nr LIX/68/06 należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub części, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi jedna z następujących przesłanek: 1) dłużnik - osoba fizyczna zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów; 2) dłużnik - osoba prawna został wykreślony z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535, ze zm.); 4) w toku zakończonego postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego nie ściągnięto należności z powodu braku majątku i środków na zaspokojenie tych wierzytelności; 5) nie można ustalić osoby dłużnika, jego miejsca zamieszkania lub siedziby; 6) ściągnięcie wierzytelności zagraża ważnym interesom dłużnika, a w szczególności jego egzystencji; 7) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 8) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 9) w szczególnie uzasadnionych przypadkach, jeżeli zachodzi przypuszczenie, że udzielenie odroczenia lub rozłożenie na raty nie zapewni spłaty tej należności. Należność może być umorzona na umotywowany wniosek lub z urzędu. Natomiast stosownie do treści § 4 ust. 1 w/w uchwały spłata należności pieniężnej, na wniosek dłużnika, może być w całości lub części odroczona bądź rozłożona na raty, w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Odnosząc się do treści przytoczonych przepisów i zawartych w nich przesłanek przyznania wnioskowanej ulgi, organ odwoławczy wskazał, iż niektóre z tych przesłanek określone zostały przy pomocy pojęć nieostrych, dlatego też ich treść winna podlegać każdorazowo ocenie organu administracyjnego, który dokonuje jej z uwzględnieniem okoliczności konkretnej, sprawy. Dokonując zaś oceny ważnego interes dłużnika, organ odwoławczy stwierdził, iż w tym zakresie należy przede wszystkim ustalić sytuację majątkową dłużnika oraz skutki ekonomiczne, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania. Stwierdzając, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, organ odwoławczy wskazał, że J. U. wraz z małżonką utrzymują się z emerytury żony i pobieranego zasiłku stałego - w łącznej wysokości 1.541,67 zł, że wnioskodawca nie posiada, nieruchomości, oszczędności ani innych zasobów posiadających wartość materialną, oraz że miesięczne wydatki rodziny na opłaty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą łącznie około 372 zł, tj. czynsz w wysokości 112,22 zł, opłata za energię elektryczną 83 zł, opłata za gaz w wysokości około 60 zł, opłata za telefon w wysokości około 70 zł, opłata za TV kablową w wysokości 30 zł oraz opłata za abonament RTV w wysokości 17 zł. Ponadto, z dokumentacji zgromadzonej w toku prowadzonego postępowania wynika, iż J. U. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z uwagi na stan zdrowia - uszkodzenie centralnego układu nerwowego, depresją pozostaje pod stałą opieką lekarską. W świetle ustalonej sytuacji materialnej i osobistej wnioskodawcy, organ I instancji prawidłowo uznał, jak wskazał organ odwoławczy, że okoliczność posiadania stałego źródła dochodu stanowi przeszkodę do umorzenia nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, gdyż nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności. Nie bez znaczenia, w zakresie oceny podstaw do umorzenia należności pieniężnej, jest również fakt, że J. U. złożył w dniu 18 lutego 2010 r. wniosek o ustalenie grupy inwalidzkiej, w celu ubiegania się następnie o rentę inwalidzką. Z uwagi jednak na obecnie trudną sytuację wnioskodawcy, (w tym na stan jego zdrowia – schorzenia psychiczne), która wskazuje iż jednorazowa zapłata należności mogłaby zagrozić egzystencji wnioskodawcy oraz jego rodziny, zasadnym jest, jak podkreślił organ II instancji, rozłożenie na raty kwoty nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, co też organ I instancji prawidłowo uczynił. Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, iż we wniosku z dnia 14 stycznia 2010 r. J. U. wnosił o umorzenie lub rozłożenie na raty przedmiotowej należności, w związku z czym decyzja rozkładająca na raty nienależnie pobrany dodatek mieszkaniowy jest częściowo zgodna z jego żądaniem. Podsumowując SKO stwierdziło, że postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo i wyczerpująco, a stan faktyczny ustalony w sposób należyty, co pozwoliło wydać organom rozstrzygnięcie zgodne z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego, zarówno o charakterze materialnym jak i procesowym. Oparte na uznaniu administracyjnym rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy zostało również należycie uzasadnione. Na powyższą decyzję SKO, J. U. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której zarzucił, że w przepisach przywołanych w zaskarżonej decyzji nie dostrzeżono człowieka. Skarżący podniósł, iż nie wyłudził dodatku mieszkaniowego, a zaistniała sytuacja była konsekwencją nieświadomości i doprowadziła go do depresji, z którą nie może sobie poradzić, mimo intensywnej pomocy psychiatry. Ponadto skarżący stwierdził, że nałożoną karę płaci trzykrotnie, albowiem Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w G., ustalając że posiada on dochód w postaci dodatku mieszkaniowego, zmniejszył mu wysokość otrzymywanego zasiłku stałego, stosownie do treści art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Skarżący wyjaśnił również, iż złożył wniosek o ustalenie grupy inwalidzkiej, gdyż jest to mu potrzebne do uzyskania zasiłku stałego z pomocy społecznej, a nie zaś - jak twierdzi organ odwoławczy - do uzyskania renty inwalidzkiej z ZUS, bowiem o tę ostatnią nie może się ubiegać. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd z urzędu tj. nawet w przypadku braku wskazania przez stronę skarżącą, bierze pod uwagę zaistniałe na etapie postępowania administracyjnego naruszenia prawa i ocenia czy ich skutki powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego, czy też procesowego, w stopniu skutkującym koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego aktu. W pierwszej kolejności należy odnieść się do podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, którą stanowi uchwała Rady Miejskiej Grudziądza z dnia 20 września 2006 r. Nr LIX/68/06 w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności pieniężnych gminy miasto Grudziądz oraz jej jednostek organizacyjnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Wskazana uchwała podjęta została na podstawie obowiązującego w dacie jej uchwalenia upoważnienia zawartego w art. 43 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2005 r., Nr 249, poz. 2104 ze zm.) w zw. z art. 18 ust 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Zwrócić należy uwagę, iż ustawa o finansach publicznych z dnia 30 czerwca 2005 r. utraciła moc z dniem 1 stycznia 2010 r., kiedy to weszła w życie ustawa o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. (Dz.U. z 2009 r., Nr 157, poz. 1240). Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r., Nr 157, poz. 1241) przepisy wykonawcze wydane na podstawie ustawy o finansach publicznych z dnia 30 czerwca 2005 r., zachowują moc do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r., nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2010 r., z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 112. W związku z powyższym w dniu 28 kwietnia 2010 r. Rada Miejska Grudziądza podjęła uchwałę Nr LIII/21/10 w sprawie określenia szczegółowych zasad, sposobu i trybu udzielania ulg w spłacie należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny, warunków dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną oraz wskazania organu lub osób uprawnionych do udzielania tych ulg (Dz.Urz. Woj. Kuj.-Pom. z 2010 r. Nr 91, poz. 1115), mocą której w/w uchwała Nr LIX/68/06 utraciła moc. Uchwała z dnia 28 kwietnia 2010 r. Nr LIII/21/10 weszła w życie po upływie 14 dni od jej ogłoszenia - w Dzienniku Urzędowym Województwa Kujawsko-Pomorskiego tj. w dniu 2 czerwca 2010 r. Z treści przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, iż w dniu wydania zaskarżonej decyzji, to jest – [...] obowiązywała nowa ustawa o finansach publicznych z jej art. 59, analogicznym do art. 43 poprzedniej ustawy oraz uchwała z dnia 20 września 2006 r. Nr LIX/68/06 wydana na podstawie upoważnienia ustawowego określonego w art. 43 ustawy o finansach publicznych z dnia 30 czerwca 2005 r. Zgodnie z treścią do art. 43 ust. 1 cyt. ustawy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym, należności pieniężne do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, przypadające jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom organizacyjnym, mogły być umarzane, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty, na zasadach określonych przez organ stanowiący. Z kolei w myśl art. 43 ust. 2 organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określał szczegółowe zasady i tryb udzielania ulg, o których mowa w ust. 1, oraz wskazywał organ lub osobę do tego uprawnioną. Z wymienionych przepisów wynika po pierwsze, że przesłanką materialnoprawną udzielenia ulg w postaci umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty opisanych należności pieniężnych był ważny interes dłużnika lub interes publiczny, a po drugie, że ustawodawca upoważnił organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego do obligatoryjnego określenia szczegółowych zasad i trybu udzielenia tychże ulg oraz wskazania organu lub osoby do tego uprawnionej. Należy wyjaśnić, iż art. 43 w/w ustawy odnosił się wyłącznie do należności pieniężnych przypadających jednostkom samorządu terytorialnego lub ich jednostkom organizacyjnym, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa. Źródłem omawianych należności pieniężnych mogły być zatem zarówno stosunki administracyjnoprawne jak i cywilnoprawne, niemniej jednak nie mogły być one poddane reżimowi ustawy – Ordynacja podatkowa. Należy również zaznaczyć, iż art. 43 w/w ustawy wprowadzał zamknięty katalog ulg w spłacie należności pieniężnych, jakie zastosować mogą wobec dłużnika jednostki samorządu terytorialnego lub ich jednostki organizacyjne (umorzenie, odroczenie lub rozłożenie na raty) oraz, że wspólnymi przesłankami warunkującymi dopuszczalność zastosowania każdej z tych ulg był ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Uwzględniając powyższe, należy wskazać, iż w zaskarżonej decyzji organ II instancji, odnosząc się do kwestii spełnienia przez skarżącego warunków do umorzenia obciążających go należności pieniężnych, przytoczył wszystkie zawarte w uchwale z dnia 20 września 2006 r. Nr LIX/68/06 przesłanki przyznania ulgi w postaci umorzenia należności (§ 3 uchwały Nr LIX/68/06), co w ocenie Sadu było nieprawidłowe, albowiem na podstawie upoważnienia zawartego w art. 43 w/w ustawy Rada Miejska G. kompetentna była, jak już stwierdzono wyżej, jedynie do określenia szczegółowych zasad i trybu udzielenia ulg oraz organu lub osoby do tego uprawnionej, a nie do określania materialnych przesłanek udzielenia ulg w spłacie należności pieniężnych, te bowiem zostały wyczerpująco określone w ustawie o finansach publicznych z dnia 30 czerwca 2005 r. Ponadto w w/w uchwale organ stanowiący zawarł dodatkowe przesłanki udzielenia ulg (np. osoba fizyczna zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku; zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne), co zadaniem Sądu przesądza, że przedmiotowa uchwała w tej części została podjęta z przekroczeniem zakresu upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 43 ust. 2 w/w ustawy. Powołanie się więc przez organ II instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia na te dodatkowe przesłanki, wykraczające poza granice upoważnienia ustawowego stanowi o naruszeniu prawa przez ten organ. Z uwagi jednak na okoliczność, że organ II instancji rozważył możliwość umorzenia należności pieniężnych obciążających skarżącego, z punktu widzenia interesu dłużnika, a więc przesłanki określonej w art. 59 ust. 1 obowiązującej w dacie orzekania ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r., będącego przepisem analogicznym do art. 43 ust. 1 wcześniejszej ustawy o finansach publicznych, należy uznać że wskazane uchybienie organu nie miało wpływu na wynik sprawy, i jako takie nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do dokonanej w sprawie przez organy orzekające oceny zaistnienia przesłanki ważnego interesu dłużnika jako podstawy do umorzenia należności pieniężnych bądź rozłożenia ich spłaty na raty, Sąd doszedł do przekonania, iż organy obu instancji prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy, oraz wyczerpująco gromadząc i oceniając materiał dowodowy, dokonały wnikliwej analizy sytuacji majątkowej oraz rodzinnej skarżącego w kontekście wskazanej przesłanki i podjęły rozstrzygnięcia odpowiadające prawu. Zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy słusznie uznały, że okoliczność posiadania przez skarżącego stałego źródła dochodu w łącznej wysokości 1.541,67 zł, stanowi przeszkodę do umorzenia nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, zważywszy gdy się uwzględni wysokość tego dochodu oraz fakt, że miesięczne wydatki rodziny skarżącego na opłaty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą około 372 zł. Ważąc więc ważny interes dłużnika – uszczuplenie jego dochodu o kwotę nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, z interesem publicznym – uszczupleniem finansów publicznych jednostki samorządu terytorialnego poprzez przyznanie nienależnych świadczeń, należy uznać, że ten ostatni, w sytuacji możliwości przyznania przez organ także innych ulg z art. 59 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r., które niewątpliwie zmniejszyłyby występującą dysproporcją obu interesów, związaną m.in. z faktem uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego źródła dochodu, przemawia za koniecznością odmówienia skarżącemu umorzenia nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, co też organy obu instancji prawidłowo uczyniły. Niemniej jednak uwzględniając okoliczność, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz że aktualnie stan jego zdrowia wymaga stałej opieki lekarskiej (uszkodzenie centralnego układu nerwowego, depresja), co w ocenie Sądu uzasadnia przyjęcie, iż jednorazowa zapłata przedmiotowej należności mogłaby zagrozić egzystencji wnioskodawcy oraz jego rodziny zarówno w wymiarze materialnym jak i psychofizycznym, należy uznać, że organy obu instancji zasadnie orzekły o rozłożeniu na raty kwoty nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. W tym miejscu należy podkreślić, że rozstrzygniecie organu w oparciu o art. 59 ust. 1 w/w ustawy ma charakter uznaniowy. Ustawodawca bowiem używając w tym przepisie zwrotu "mogą być umorzone, a ich spłata odroczona lub rozłożona na raty" przesądził, że decyzja organu w tym zakresie ma charakter dyspozytywny, co oznacza, że norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu, lecz daje mu możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. W rezultacie o tym, czy należność pieniężna powinna być umorzona czy też nie, bądź też czy jej spłata powinna być odroczona lub rozłożona na raty, rozstrzyga organ w ramach tzw. "uznania administracyjnego", według własnego przekonania. Działanie jednak organu w tym zakresie nie może oznaczać "dowolności" wyrażonej w podjętej decyzji. Organ administracyjny zatem, w celu wydania prawidłowego orzeczenia w ramach uznania administracyjnego, zobligowany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny sprawy i utrwalić w aktach wyniki tego badania, a ponadto podejmując rozstrzygnięcie uwzględnić interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm,). Obowiązkiem każdego organu administracyjnego bowiem, wynikającym z zawartej w art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej, jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten jest realizowany dzięki, wynikającemu z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego oraz poprzez oparcie ustaleń na całokształcie tak zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 kpa). Zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie, przeprowadziły postępowanie wyjaśniające zgodnie z przytoczonymi normami prawnymi, wnikliwie oceniając przy tym sytuację majątkową oraz rodzinną skarżącego, w związku z czym ich rozstrzygnięcia nie znamionuje cecha dowolności, lecz legalności wyboru określonej postaci ulgi w spłacie należności pieniężnej, która w ocenie organów administracyjnych najlepiej i najpełniej zrealizuje ważny interes dłużnika i jednocześnie interes publiczny. Ponadto rozstrzygnięcia organów obu instancji są zgodne z wnioskiem skarżącego z dnia 14 stycznia 2010 r., w którym sformułował on do organu prośbę w sposób alternatywny, domagając się umorzenia lub rozłożenia na raty przedmiotowej należności. Tym samym więc decyzja odmawiająca umorzenia, lecz rozkładająca na raty nienależnie pobrany dodatek mieszkaniowy jest zgodna z jego żądaniem. Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi, iż nałożoną karę płaci on trzykrotnie, albowiem Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w G., ustalając że posiada on dochód w postaci dodatku mieszkaniowego, zmniejszył mu wysokość otrzymywanego zasiłku stałego, należy wskazać, iż zarzut ten nie mieści się w granicach przedmiotowej sprawy administracyjnej, albowiem ta dotyczy postępowania w przedmiocie umorzenia i rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń, a nie kwestii związanej ze stwierdzeniem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oraz ich wysokości, te ostatnie bowiem okoliczności zostały rozstrzygnięte ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...]. W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę wszystkie wskazane wyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło