II SA/Bd 543/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Mariusz Pstruś po rozpoznaniu w dniu 22 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Krzysztofa G. na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za nadpracowano godziny służby oraz odmowy wypłaty ryczałtu przeniesieniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Na oryginale właściwe podpisy II SA/Bd 543/04 UZASADNIENIE Dowódca [...] Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] 2004r., wydaną na podstawie art. 104 §1 w związku z art. 138 §1 pkt.1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 stycznia 2002 roku w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych oraz zasad udzielania czasu wolnego za wykonywanie zadań służbowych poza normalnymi godzinami służby (Dz. U. Nr 10, poz. 100, ze zm.) oraz § 25 ust. 1 i 31 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 kwietnia 2001 roku w sprawie należności za podróże i przeniesienia służbowe (Dz. U. Nr 32, poz. 372) - po rozpatrzeniu odwołania mł. chor. szt. rez. Krzysztofa G., od decyzji Nr [...] dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] e L. z dnia [...] 2004 roku w sprawie odmowy przyznania mł. chor. szt. rez. Krzysztofowi G. ekwiwalentu pieniężnego za nadpracowano godziny służby oraz odmowy wypłaty ryczałtu przeniesieniowego - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż mł. chor. szt. rez. Krzysztof G. wystąpił z wnioskiem do dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w L. o wypłacenie mu należności z tytułu ryczałtu przeniesieniowego. Następnie w dniu [...] 2003 roku rozszerzył on w kolejnym wniosku zakres swojego żądania i wniósł jednocześnie o wypłacenie mu należności z tytułu nadpracowanych godzin służbowych w związku z tym, iż w okresie kiedy odbywał zawodową służbę wojskową, nie uzyskał on możliwości skorzystania z zagwarantowanych mu w § 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 stycznia 2002 roku w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych oraz zasad udzielania czasu wolnego za wykonywanie zadań służbowych poza normalnymi godzinami służby (Dz. U. Nr 10, poz. 100, ze zm.), jego zdaniem dodatkowych dni wolnych od zajęć służbowych. Dnia [...] 2004 roku dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w L. wydał decyzję Nr [...], którą odmówił odwołującemu się wypłaty żądanych przez niego należności finansowych. Od tej decyzji Krzysztof G., wniósł odwołanie do dowódcy [...] Okręgu Wojskowego. Rozpatrując odwołanie, wojskowy organ II instancji, zważył co następuje: Odwołanie mł. chor. szt. rez. Krzysztofa G., nie zasługuje na uwzględnienie, zarówno w części dotyczącej odmowy wypłacenia ekwiwalentu za nadpracowano godziny służbowe, jak również ryczałtu przeniesieniowego oraz odsetek. W kwestii odmowy wypłaty "ekwiwalentu za nadpracowano godziny służbowe", należy zauważyć, iż: Zarówno wojskowa pragmatyka służbowa - ustawa z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 1997 roku, Nr 10, poz. 55, ze zm.), jak również ustawa z dnia 17 grudnia 1974 roku o uposażeniu żołnierzy (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 693) oraz akty wykonawcze do tych ustaw nie przewidują instytucji prawnej, ze względu na którą dopuszczalnym byłoby rekompensowanie żołnierzowi zawodowemu w formie pieniężnej godzin służby pełnionej poza normalnymi godzinami służby. Nie ma w nich bowiem odpowiednika określonego w Kodeksie Pracy świadczenia przewidzianego dla pracowników, jakim jest dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych. W szczególności zaś brak jest jakiegokolwiek normatywnego rozwiązania wskazującego na sposób i tryb rekompensowania takich godzin pełnienia służby poprzez wypłatę określonej należności pieniężnej w podstawowym akcie prawnym obowiązującym w tej materii, jakim jest rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 stycznia 2002 roku w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych oraz zasad udzielania czasu wolnego za wykonywanie zadań służbowych poza normalnymi godzinami służby (Dz. U. Nr 10, poz. 100). W przedmiocie przedstawionego wyżej zagadnienia nie obowiązuje, żaden przepis, który wskazywałby na odpowiednie stosowanie w stosunku do żołnierzy zawodowych, którzy pełnili służbę poza normalnymi godzinami służby, zasad wynikających z Kodeksu Pracy dotyczących wypłacania dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych. Bez znaczenia jest fakt, iż odwołujący się w okresie pełnienia zawodowej służby wojskowej nie wykorzystał przysługującego mu w oparciu o § 5 ust. 1 wzmiankowanego wyżej rozporządzenia, dodatkowego czasu wolnego w wymiarze tam określonym. Skoro tego nie uczynił, to utracił on prawo do dodatkowego czasu wolnego, a w konsekwencji także do jakiejkolwiek gratyfikacji finansowej z tego tytułu. Zważyć nadto należy, iż wymienione w art. 2 ust. 2 wojskowej ustawy pragmatycznej pojęcia" rekompensowania trudu i wyrzeczeń związanych z pełnieniem zawodowej służby wojskowej" ma charakter zasady ogólnej, która rozwinięta zostaje w przepisach szczególnych zawartych w tej ustawie, ustawie o uposażeniu żołnierzy oraz aktach wykonawczych do tych ustaw. W związku z tym wyrzeczenia związane z pełnieniem służby mogą być rekompensowane żołnierzowi, jedynie w jeden ze sposobów przewidzianych w tych przepisach szczególnych. Z uwagi na fakt, iż przepisy te nie przewidują finansowej rekompensaty z tytułu "nadpracowanych godzin służby", wypłaty tego świadczenia należało odmówić. W kwestii odmowy wypłaty ryczałtu przeniesieniowego, należy zauważyć iż, odmowa wypłaty w/w świadczenia dokonana przez organ I instancji jest uzasadniona. Kwestia wypłaty należności pieniężnych w sytuacji odwołującego się została uregulowana wprost w § 31 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 kwietnia 2001 roku w sprawie należności za podróże i przeniesienia służbowe (Dz. U. Nr 32, poz. 372). Zgodnie z cytowanym przepisem, zasady wypłaty należności pieniężnych z tytułu przeniesienia służbowego stosować należy odpowiednio w stosunku do żołnierzy, których jednostka wojskowa, w której pełnili służbę, zmieniła miejsce stacjonowania. Jednakże w tym przypadku warunkiem wypłaty świadczenia w postaci ryczałtu przeniesieniowego, którego wartość stanowi 50% uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym jest to, aby żołnierz ten zmienił jednocześnie miejsce zamieszkania na miejscowość, w której mieści się nowa siedziba jednostki. Z zebranych w sprawie dokumentów i wyjaśnień wynika, iż mł. chor. szt. rez. Krzysztof G., pomimo faktu, iż siedziba jego macierzystej jednostki wojskowej uległa zmianie z G. na L., nie zmienił więc swojego miejsca zamieszkania na nowe odpowiadające nowej siedzibie tej jednostki, ani też nie podjął wykonywania czynności służbowych w nowym miejscu. Świadczenie w postaci ryczałtu przeniesieniowego ma cel kompensacji i służy złagodzeniu dolegliwych skutków finansowych wiążących się z przeniesieniem służbowym i ze zmianą miejsca zamieszkania. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, iż potwierdzenie faktu przybycia i stawienia się do pełnienia obowiązków służbowych w nowym miejscu ich wykonywania, w rozkazie dziennym dowódcy jednostki wojskowej ma doniosłe znaczenie z punktu widzenia treści przytoczonego przepisu, bowiem służy ujawnieniu i stwierdzeniu faktu zaistnienia przesłanek do wypłaty w/w świadczenia. Biorąc zatem pod uwagę fakt, iż odwołujący się nie stawił się w nowym miejscu pełnienia służby i nie rozpoczął wykonywania tam obowiązków, należy uznać, iż organ I instancji słusznie i zasadnie odmówił mu wypłaty opisywanej należności. Dokonane przez organ II instancji ustalenia potwierdziły w/w okoliczności. Odwołujący się bowiem do końca pełnienia służby wykonywał obowiązki służbowe w G., gdzie wraz ze swoją kompanią ochraniał obiekty koszarowe, a nadto w ostatnim okresie służby przebywał na zwolnieniu lekarskim. Roszczenie o zapłatę odsetek istnieje tylko wówczas, gdy istnieje roszczenie główne. W niniejszej sprawie brak jest podstaw aby przyjąć, iż istnieje roszczenie główne, z którego odwołujący się mógłby wywodzić roszczenie o odsetki. Skoro zatem brak jest podstaw do wypłaty żądanych należności, to organy wojskowe nie pozostają w zwłoce uzasadniającej wypłatę odsetek z tego tytułu. Biorąc pod uwagę powyższe, należało zaskarżoną decyzję utrzymać w mocy. Na powyższą decyzję, Krzysztof G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił, iż niewłaściwe jest stanowisko organów obu instancji, że nie może być wypłacony ekwiwalent za nadpracowano godziny z powodu braku podstawy prawnej. Według skarżącego fakt nadpracowania godzin służby miał miejsce i należy się mu z tego tytułu stosowna rekompensata. Skarżący zaznaczył, że obie instancje w swoich uzasadnieniach pomijają również ten aspekt sprawy, że nadpracowane godziny skumulowały się nie z jego winy, lecz z faktu, że nie udzielono mu wolnego zgodnie z postanowieniami Rozporządzenia MON z dnia 22 stycznia 2001 roku w sprawie czasu wolnego żołnierzy zawodowych. Według skarżącego sąd jest władny ocenić sprawę bezpośrednio na podstawie Konstytucji, która gwarantuje wszystkim obywatelom wynagrodzenie za pracę a równocześnie pozwoli na zbadanie czy przepisy zastosowane w tej sprawie przez organ wojskowy są zgodne z jej postanowieniami, a zwłaszcza z treścią art. 77 Konstytucji, który mówi, iż każdy ma prawo do wynagrodzenia szkodę, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Zdaniem skarżącego w zakresie odmowy wypłaty ryczałtu przeniesieniowego należy stwierdzić, że argumentacja przedstawiona w treści decyzji jest całkowicie chybiona. Przepisem na podstawie którego domaga się wypłaty tego świadczenia jest § 25 Rozporządzenia MON z dnia 5 kwietnia 2001r. w sprawie należności za podróże i przeniesienia służbowe a nie § 31 ust. 1, jak podaje w decyzji Dowódca [...] Okręgu Wojskowego. Oznacza to, że nie jest wymagany warunek przeprowadzenia się do miejscowości przeniesienia jednostki. Potwierdza to również stosowana praktyka polegająca na tym, że wszystkim żołnierzom wypłacano to świadczenie pomimo tego, że nie przeprowadzili się do L. Również argument, że nie stawił się w nowym miejscu jest błędny czego dowodem jest okoliczność, że był zwalniany ze służby z jednostki stacjonującej w L., a nie w G. Fakt, że przebywał na zwolnieniu lekarskim też nie ma żadnego znaczenia, ponieważ w tym okresie żaden przepis prawa nie pozbawia go świadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaznaczyć przy tym należy, że w myśl przepisu art. 133§ 1 p.p.s.a. podstawą wyrokowania są akta sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ przedstawił Sądowi niekompletne akta. W szczególności nie wynika z akt data doręczenia stronie decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] 2004r. Nie wynika też z akt okoliczność, czy odwołanie złożone zostało bezpośrednio w organie, czy nadeszło przesyłką pocztową i w jakiej dacie to nastąpiło. Ma to istotne znaczenie jeśli się zważy, że obowiązkiem organu odwoławczego wynikającym z art. 134 K.p.a. jest w pierwszej kolejności ustalenie czy odwołanie wniesione zostało w terminie. Uchybienie bowiem tego terminu skutkuje tym, że po pierwsze - decyzja pierwszoinstancyjna staje się ostateczna, a po drugie - organ odwoławczy stwierdza wówczas w drodze ostatecznego postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Brak wymienionych danych sprawia, że niemożliwym jest jednoznaczne stwierdzenie przez Sąd zachowania przez stronę omawianego terminu a jednocześnie wykluczenie sytuacji, w której organ odwoławczy rozstrzygałby w sprawie zakończonej ostateczną decyzją organu I instancji. Zauważyć bowiem trzeba, że nieważną byłaby decyzja organu II instancji wydana w sprawie, w której odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu (art. 156§1 pkt 2 K.p.a.). Z tych względów należało orzec jak w sentencji, zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. "c", art. 152 oraz art. 200 p.p.s.a.