II SA/Bd 545/10

6 października 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie WSA: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 października 2010r. sprawy ze skargi D.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) adwokatowi D.D. wynagrodzenie w kwocie 292,80 ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. U z a s a d n i e n i e: Wójt [...] decyzją z [...] marca 2010 r., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej powoływanym jako: kpa, po przeprowadzeniu postępowania na wniosek M. M., wymeldował skarżącego oraz K. D. wraz z dziećmi J. M., K. D., E. D., A. D. i P. D. z miejsca pobytu stałego w miejscowości [...]. Powyższe rozstrzygnięcie, organ oparł o następujące ustalenia i rozważania: Dnia [...] 2009 r. wpłynął wniosek M. M., współwłaścicielki nieruchomości w miejscowości [...], o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego skarżącego oraz jego siostry K. D. wraz z jej dziećmi. Do wniosku o wymeldowanie przyłączył się również drugi współwłaściciel Z. J. We wniosku wskazano, iż w/w osoby nie zamieszkują pod adresem [...] od około [...] miesięcy i nie płacą czynszu. Mieszkanie w kamienicy jest puste, a Pan D. K. oraz Pani K. D. wraz z dziećmi obecnie przebywają w [...]. Ponadto do wniosku dołączono oświadczenia sołtysa sołectwa [...] oraz sąsiadki mieszkającej na parterze budynku nr [...], w których potwierdzają, że w mieszkaniu pod adresem [...] nikt nie przebywa i jest ono puste. W toku prowadzonego postępowania fakt niezamieszkiwania potwierdził również Posterunek Policji w [...]. Poinformował, iż pod adresem [...] Pan D. K. nie zamieszkuje od [...] 2009r., obecnie mieszka w [...] ul. [...], natomiast Pani K. D. nie przebywa od [...] 2009r. i obecnie mieszka w [...] ul. [...]. Skarżący w toku postępowania wywodził, że pod adresem zameldowania nie mieszka od [...] 2009 r., albowiem jego właściciel miał przeprowadzić w nim remont do końca [...] 2009 r. Tak samo wyjaśniła K. D., oświadczając, że opuściła miejsce stałego zameldowania wraz z dziećmi w miesiącu [...] 2009r., ponieważ właściciel zobowiązał się przeprowadzić w nim remont. Lokal miała opuścić na trzy miesiące. Zamierza powrócić do miejsca stałego zameldowania, o ile zostanie przeprowadzony tam remont. Ponadto oświadczyła, że może wymeldować się z pobytu stałego pod warunkiem, że Pani E. W. - poprzednia właścicielka da jej [...] zł kaucji, aby mogła się zameldować wraz z dziećmi na pobyt stały w [...], ponieważ nie chce pozostać bez stałego zameldowania. Natomiast M. M. - obecna współwłaścicielka, jak również E. W. - poprzednia właścicielka poinformowały, iż w budynku nr [...] w miejscowości [...] nie planowały żadnych remontów. Także wizja lokalna oraz inne osoby zamieszkałe w budynku [...] nie potwierdziły przeprowadzenia remontu. Ponadto M. M. wyjaśniła, że odkąd zakupiła kamienicę w [...] tj. od [...].2008r. nie widziała w mieszkaniu skarżącego i nigdy nie podpisywała z nim umowy najmu. Natomiast podpisała umowę najmu z jego siostrą K. D., która obowiązywała do [...] 2009r. Jednak w/w w [...] 2009 r. opuściła mieszkanie, a od miesiąca [...] 2009 r. przestała płacić czynsz za w/w lokal. Sąd Rejonowy w [...], wyrokiem z [...] 2006 r., sygn. akt I C 122/06 orzekł o eksmisji w przedmiotowego lokalu skarżącego oraz innych osób: S. K., K. D., i małoletnich S. T., J. M., K. D., E. D., A. D. oraz P. D.. W ocenie organu orzeczenie o wymeldowaniu wskazanych w decyzji osób jest zasadne, albowiem opuściły one, bez wymeldowania się, miejsce pobytu stałego i nie dopełniły obowiązku wymeldowania się. Od około 5 miesięcy nie przebywają pod wskazanym adresem. Nie potwierdziła się przyczyna opuszczenia lokalu tj. planowanie przeprowadzenia przez właściciela remontu. Obecna właścicielka Pani M. M., oraz poprzednia właścicielka Pani E. W. oświadczyły, że nie planowały żadnych remontów. Również inne osoby zamieszkałe w budynku nr [...] w miejscowości [...] oraz wizja lokalna nie potwierdziły tego faktu. Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący, podnosząc, że w miejscu stałego zameldowania bywa przynajmniej 2 razy w tygodniu, wyjaśniając przy tym, że nie jest prawdą, iż nie zamieszkuje tam od [...] 2009 r. , czego dowodem jest fakt zgłoszenia przez niego policji o włamaniu do jego mieszkania w [...] 2009 r. Ponadto wskazał, że zameldowany jest w spornym lokalu od [...] roku, jego rodzina mieszka tam od [...] lat jak sam określił "gmina pomaga" usunąć jego osobę z przedmiotowego lokalu. Zarzucił Wójtowi [...] łamanie prawa. Na wypadek utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy, wniósł o nakazanie gminie przydzielenia lokalu socjalnego. Wojewoda [...], decyzją z [...] kwietnia 2010 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie oparł o następujące ustalenia i rozważania: Skarżący i jego siostra K. D. wraz z dziećmi: J. M., K. D., E. D., A. D. i P. D. od paru miesięcy nie zamieszkują w miejscu pobytu stałego tj. w miejscowości [...], gm. [...]. Powyższe fakty poświadczone zostały zeznaniami właścicieli przedmiotowej nieruchomości oraz oświadczeniami świadków w osobach zamieszkałych w sąsiedztwie osób. Jak wynika z dokonanych przez sołtysa oględzin w dniu [...].2009 r., w lokalu nr [...] w [...] nikt nie przebywa, mieszkanie jest puste, w jednym lokalu brak drzwi wejściowych, a reszta pokoi jest pootwierana. W/w stan rzeczy potwierdziła sąsiadka C. L. zamieszkała na parterze w tej samej nieruchomości. Twierdzenie odwołującego jakoby opuścił lokal, gdyż miał być w nim przeprowadzony remont nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Wcześniejsi właściciele kamienicy m.in. E. W., jak i wnioskujący o wymeldowanie: M. M. i Z. J. zaprzeczyli jakoby mieli dokonywać remontu kamienicy. Również pozostali lokatorzy oświadczyli, że żaden z właścicieli nie informował ich o remoncie przedmiotowego domu. Sam odwołujący oraz jego siostra K. D. nie przedstawili stosownego dowodu na potwierdzenie swoich argumentów. Nadmienić należy, iż K. D. w złożonym do protokołu przesłuchania strony w dniu [...].2010 r. wyjaśnieniu zeznała, iż zamierza powrócić do miejsca stałego zameldowania, ale wyłącznie wtedy, kiedy zostanie przeprowadzony w nim remont i z zaznaczeniem, że nie wpłaci żądanej od właściciela kaucji. Co niezwykle istotne K. D. oświadczyła, iż może wymeldować się z pobytu stałego w [...], ale pod warunkiem, że właściciel da jej [...] zł. kaucji, aby mogła zameldować się na stałe w [...]. K. D. wraz z dziećmi zameldowana była w [...] pod adresem ul. [...] od [...].2009r. do [...].2010 r. Natomiast skarżący zgłosił zameldowanie na pobyt czasowy również w [...], przy ul. [...] na okres os [...].2009 r. do [...].2011 r. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że wyrokiem Sądu Rejonowego w [...], sygn. akt I C.122/06 z dnia [...].2006 r. orzeczono m.in. o eksmisji skarżącego, jego siostry K. i jej dzieci i nakazano wraz ze wszystkimi rzeczami opuścili sporny lokal mieszkalny (wówczas oznaczony nr [...]). Wykonanie wyroku wobec K. D. i jej dzieci nakazano wstrzymać do czasu złożenia przez Gminę [...] oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Zauważyć należy, iż orzeczeniem o przyznaniu lokalu socjalnego nie objęto skarżącego. Skoro zatem wyżej wymienieni sami dobrowolnie opuścili i opróżnili lokal i skoncentrowali swoje sprawy socjalno-bytowe pod innym adresem to uznać należy, iż wykonali wyrok orzekający o ich eksmisji ze spornego lokalu, a tym samym zasadne staje się orzeczenie o ich wymeldowaniu w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, skoro nie uczynili tego do czego zobowiązani są przepisem art. 15 ust. 1 w/w ustawy. Biorąc pod uwagę przedstawione w sprawie okoliczności organ odwoławczy uznał, iż odwołującemu zależy jedynie na utrzymaniu zameldowania na pobyt stały wyłącznie dla celów formalnych i wymuszenia otrzymania lokalu socjalnego. Swoim zachowaniem oraz działaniem nie przejawia on bowiem woli, ani zamiaru powrotu i ponownego skoncentrowania spraw życiowych w spornym lokalu. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym badaniu podlega jedynie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Instytucja zameldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny i powinna odzwierciedlać istniejący stan faktyczny poprzez wskazanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby. Odnosząc się natomiast do prośby skierowanej przez skarżącego, a dotyczącej nakazania przyznania przez Wójta [...] lokalu socjalnego Wojewoda [...] wyjaśnił, że nie posiada w swojej gestii uprawnień w tymże zakresie. W skardze złożonej do Sądu, skarżący podtrzymał zawartą w odwołaniu argumentację. Powołał się na okoliczność długoletniego zamieszkiwania w lokalu zameldowania oraz na remontowaniu go przez jego ojca. Wyjaśnił, że ze względu na wystosowaną prośbę, czasowo opuścił wraz z siostrą powyższy lokal z uwagi na planowany jego remont, który miał trwać od [...] do początku [...]. Powołał się również na okoliczność, że właściciele w/w lokalu nie chcieli go do niego wpuścić i grozili by wyniósł się z niego dobrowolnie. Według relacji strony, właściciele lokalu zdewastowali go i doszło do kradzieży części wyposażenia mieszkania, co zgłosił do prokuratora. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania, przy czym zgodnie z przepisem art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm., dalej zwaną: p.p.s.a.), zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało stwierdzić, iż nie doszło do naruszenia prawa w wyżej wskazany sposób, co w konsekwencji przesądza o niezasadności skargi. Materialnoprawną przesłankę wymeldowania skarżącego, stanowi powołany przez organy art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r., o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stanowi on, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podstawowym więc zagadnieniem dla rozstrzygnięcia sprawy było przesądzenie kwestii, czy strona "opuściła miejsce stałego pobytu". By można było dokonać prawidłowej oceny w tym zakresie należy wyjaśnić znaczenie tego pojęcia. W ocenie Sądu, w sprawie nie chodziło jedynie o dokonanie ustalenia, czy skarżący opuścił fizycznie mieszkanie gdzie jest zameldowany, lecz czy opuszczenie to ma charakter dobrowolny, a więc czy miała miejsce dobrowolna rezygnacja z faktu, że lokal w którym jest zameldowany, nie będzie już stanowił centrum życiowego strony, a więc centrum jej życiowej działalności. Zdaniem Sądu nie ma przeszkód by posłużyć się tu prawną konstrukcją miejsca zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego, w którym wyróżnia się dwa jej elementy: - przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz - wola, zamiar stałego pobytu (animus). Biorąc bowiem pod uwagę treść przepisu art. 15 ust. 2 w/w ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, element dobrowolności wyprowadzenia się będzie nawiązywał do zamiaru zmiany centrum życiowego (animus), a przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego, będzie związana z zaniechaniem przebywania w nim w sensie fizycznym (corpus). W sytuacji spełnienia tych dwóch przesłanek zajdą niewątpliwie warunki określone w w/w przepisie, stanowiące podstawę prawną wymeldowania. W świetle powyższego, rzeczą organów było dokonanie ustalenia czy przebywanie skarżącego poza spornym mieszkaniem objęte jest jego wolą, czy też nie. Ta właśnie okoliczność miała zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i w istocie stanowiła przedmiot sporu. Trzeba bowiem pamiętać, że jak to zasadnie stwierdzono w wyroku NSA - Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 18 grudnia 2001 (II SA/Ka 613/2000): "O opuszczeniu miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, można mówić wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby". Organy słusznie uznały, że skarżący opuścił mieszkanie w [...] z własnej woli, albowiem materiał dowodowy nie potwierdził wersji, którą prezentował wraz z siostrą K. D., iż przyczyną tego był planowany przez właścicieli remont lokalu, mający trwać od [...] do [...] 2009 r. Nie ma na to żadnego dowodu. Istnieją natomiast liczne dowody świadczące o braku planów w zakresie remontu lokalu. Świadczą o powyższym: - pismo z [...].2010 r., właścicielek nieruchomości, M. M. i E. W. (vide: k. 46 - 47 akt administracyjnych organu I instancji), - oświadczenia lokatorów z [...].2010 r.: C. L. i W. D. (vide: k. 50 -51 w/w akt), notatka służbowa pracownika Urzędu Gminy w [...] z [...].2010 r. (k. 52 w/w akt). Ponadto wersji skarżącego i jego siostry o planach remontowych jako przyczynie ich wyprowadzenia się, nie potwierdza ich zachowanie. Skoro bowiem remont miał trwać do [...] 2009 r., to zupełnie niezrozumiały jest fakt, że twierdząc, że wyprowadzili się z uwagi na remont i deklarując wolę dalszego zamieszkiwania w tym lokalu, zarówno skarżący jak i jego siostra nie podjęli żadnych działań wyjaśniających co do przyczyn niepodjęcia remontu, a po upływie terminu zakończenia remontu mieszkania nie wprowadzili się do niego ponownie. Nie podnosili też, że właściciele uniemożliwiali im to, ani też nie zgłaszali w tym zakresie jakichkolwiek interwencji w żadnych instytucjach. Deklarowana przez skarżącego interwencja w prokuraturze dotyczyła jedynie zgłoszenia kradzieży z mieszkania. Fakt pozostawania poza lokalem zamieszkiwania, przynajmniej od [...] 2009 r. aż do chwili orzekania miał dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Ważnym bowiem było dla oceny zaistnienia przesłanek do wymeldowania, ustalenie, czy fizyczne nieprzebywanie skarżącego i jego siostry w spornym lokalu jest wynikiem ich świadomego wyboru, czy też mieli oni autentyczną, a nie deklarowaną jedynie wolę zamieszkiwania tam. By zbadać i ocenić rzeczywistą sytuację w tym zakresie, nie wystarczyło rzecz jasna oprzeć się na deklaracjach werbalnych skarżącego, lecz należało wziąć pod uwagę, czy i jakie starania czynił by deklarowaną przez siebie wolę zamieszkiwania zrealizować. Trzeba zwrócić tu uwagę na zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - O/Z w Szczecinie z 6.02.2002 r., sygn. akt SA/Sz 1278/00, tezę stanowiącą, że:" Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: koncentracja interesów życiowych w danym miejscu". Z materiału dowodowego wynika, że skarżący, ani jego siostra nie przedsięwzięli żadnych działań, ani faktycznych ani prawnych, zmierzających do ponownego wprowadzenia się do lokalu zameldowania. Ponadto z akt sprawy wynika, że założyli już inne ośrodki swego centrum życiowego w Inowrocławiu. K. D. wraz z dziećmi zameldowana była w Inowrocławiu przy ul. [...] w okresie od [...].2009 r. do [...].2010 r., a skarżący zgłosił zameldowanie pod adresem Inowrocław ul. [...] na okres od [...].2009 r. do [...].2011 r. Co się tyczy oceny faktu orzeczonej prawomocnie eksmisji, to należy uznać, że fakt ten stanowi niezależną przesłankę wymeldowania. Eksmisja ta nie była co prawda wykonana, lecz przyczyną tego był fakt, iż zaszła tego zbędność , skoro skarżący wraz z siostrą opuścił miejsce stałego pobytu, a uczestniczka postępowania podjęła kroki zmierzające do uniemożliwienia powrotu do mieszkania skarżącemu, czego przejawem jest skierowanie podania o wymeldowanie. Skutkiem wyprowadzenia się z lokalu zaistniała sytuacja identyczna jak po wykonaniu eksmisji w drodze egzekucji (usunięcie osoby wraz z jej rzeczami). Skarżący nie ma w tych warunkach żadnych środków prawnych, które przywróciłyby posiadanie przez niego lokalu, albowiem ewentualne powództwo o przywrócenie posiadania w sytuacji prawomocnego wyroku eksmisyjnego, posiadania tego nie może przywrócić. Warto przytoczyć w tym miejscu wyrok NSA z 9.07.2008, sygn. II OSK 1113/08, w którym stwierdzono: " Zdaniem Sądu z sytuacją, kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wyroku eksmisyjnego należy zrównać sytuację, kiedy dana osoba opuszcza lokal, a następnie nie może do niego powrócić wskutek przeszkód stawianych przez właściciela, który jednakowoż uzyskał prawomocny wyrok stwierdzający, iż po opuszczeniu lokalu w sposób zgodny z prawem doszło do utraty prawa do lokalu przez osobę, która lokal opuściła. W takim bowiem przypadku trudno wymagać od właściciela, aby występował z powództwem o eksmisję osoby, która w lokalu nie przebywa." Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna i z tego powodu na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił ją.