II SA/Bd 548/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. B.-S. na decyzję [...] Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia odmówić przywrócenia terminu. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę M. B.-S. na decyzję [...] Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej, z powodu nieuiszczenia przez skarżącą wpisu od skargi w terminie wskazanym w doręczonym jej odpisie zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Pismem z dnia 13 września 2010 r. M. B.-S. wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, nie wpłacając jednocześnie stosownej kwoty tytułem wpisu. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżąca podniosła, iż w terminie wskazanym w doręczonym jej odpisie zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego nie była w stanie wpłacić żądanej kwoty z powodu braku odpowiednich środków finansowych. Wyjaśniła, że posiadane środki pieniężne musiała przeznaczyć w pierwszej kolejności na pokrycie wydatków związanych z chorobą, a jako osoba samotna nie miała możliwości uzyskania wsparcia finansowego ze strony innych osób. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z regulacji tej wynika, iż podstawową przesłanką uwzględnienia przez sąd administracyjny wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest brak winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu. Dlatego też w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, stosownie do przepisu art. 87 § 2 p.p.s.a. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się wyraźnie, iż o braku winy w przekroczeniu terminu można mówić przede wszystkim wówczas, gdy opóźnienie zostało wywołane przez przeszkodę o charakterze obiektywnym, której wnioskodawca nie był w stanie usunąć pomimo podjęcia największego wysiłku. W związku z tym do typowych okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminu wyznaczonego do dokonania czynności procesowej zalicza się: nagłe i nieprzewidywalne utrudnienia komunikacyjne, klęski żywiołowe, a także nagłą i ciężką chorobę. Ponadto przepis art. 87 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś zgodnie z przepisem § 4 tego artykułu równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W niniejszej sprawie przede wszystkim należy zwrócić uwagę na fakt, że M. B.-S. nie spełniła warunku przywrócenia terminu określonego w przepisie art. 87 § 4 p.p.s.a., polegającego na dokonaniu czynności, której nie dokonano w terminie, równocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Skarżąca nie wpłaciła bowiem stosownej kwoty tytułem wpisu składając wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Co prawda w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się powszechnie, iż niedokonanie przez wnoszącego o przywrócenie terminu czynności, której nie dokonano w terminie, stanowi brak formalny wniosku o przywrócenie terminu, którego uzupełnienie przewodniczący powinien zarządzić w trybie przewidzianym w przepisach art. 49 p.p.s.a., jednakże podkreśla się również, że jeżeli strona została poinformowana o konsekwencjach nieuiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie, to nieuiszczenie odpowiedniej opłaty równocześnie z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu stanowi przyczynę uzasadniającą odmowę przywrócenia tego terminu (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Lexis Nexis 2010, str. 523). Taka zaś sytuacja miała właśnie miejsce w rozpatrywanym przypadku, ponieważ doręczony skarżącej odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego zawierał informację o skutkach nieuiszczenia wpisu w terminie. Ponadto zauważyć należy, iż podniesiona przez wnioskodawczynię okoliczność braku środków finansowych nie wskazuje na brak winy w uchybieniu terminu wyznaczonego do uiszczenia wpisu. Skoro bowiem skarżąca nie była w stanie ponieść kosztów postępowania związanych z koniecznością uiszczenia wpisu, to powinna w odpowiednim terminie zgłosić wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. O możliwości zgłoszenia takiego wniosku strona została wyczerpująco poinformowana w pkt 4 pouczenia załączonego do odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Należy w tym miejscu podkreślić, iż instytucja prawa pomocy została specjalnie przewidziana w postępowaniu sądowoadministracyjnym w celu zapewnienia prawa do sądu osobom, które z uwagi na brak dostatecznych środków finansowych nie są w stanie ponieść kosztów tego postępowania, w tym właśnie wydatków związanych z koniecznością uiszczenia wpisu od skargi. Ponieważ ustawodawca przewidział możliwość ubiegania się przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, to nie może w opinii Sądu podlegać wątpliwości, iż wszelkie wnioski o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi wskazujące na brak środków finansowych jako przyczynę uchybienia terminu przewidzianego do wykonania obowiązku uiszczenia stosownej opłaty nie zasługują na uwzględnienie. Z uwagi na powyższe Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zauważyć w tym miejscu także wypada, że Sąd nie badał kwestii terminowości zgłoszenia rozpatrywanego wniosku w kontekście przepisu art. 87 § 1 p.p.s.a. uznając, iż wobec treści tego wniosku dokonanie wiarygodnych ustaleń w tym zakresie byłoby zbyt utrudnione. W orzecznictwie zaś wyraźnie podkreśla się, że jeżeli nie można ustalić w sposób jednoznaczny, czy termin wskazany w art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany, sąd rozpoznający wniosek o przywrócenie terminu władny jest wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie tego wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., II OZ 571/08, LEX nr 493614).