II SA/Bd 551/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski ( spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 października 2008r. sprawy ze skargi R. B. i T. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o unieważnienie zaświadczeń 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2008r. ( [...]), 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 551/08 Uzasadnienie R. B. i T. B. złożyli wniosek o unieważnienie zaświadczeń Wojewody P. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1947 r. i [...] kwietnia 1947 r. dot. przeznaczenia na cele reformy rolnej i dokonania wpisu w księdze hipotecznej (gruntowej) na rzecz Skarbu Państwa prawa własności - nieruchomości K. B. i U. B., wskazując że są ich spadkobiercami a powyższe zaświadczenia są niezgodne z Konstytucją z 1921 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na podstawie art. 66 § 3 Kpa oraz ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), wydało w dniu [...] lutego 2008 r. postanowienie [...] o zwrocie wniosku. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na własność Państwa z mocy samego prawa w trybie postanowień przepisu art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września 1944 r. (Dz. U. z 1944 r., Nr 3, poz. 13). Podstawą do ujawnienia własności Skarbu Państwa w księgach hipotecznych było, stosownie do wymogów art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233), zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego a zaświadczenie tego rodzaju nie jest decyzją administracyjną, a jednie potwierdzeniem dokonującego się z mocy prawa przejęcia nieruchomości przez Państwo. Stąd też, niemożliwe jest stosowanie procedury administracyjnej do wzruszenia skutków prawnych zaistniałych z mocy art. 2 ust. 1 lit.b ww. dekretu, a w konsekwencji również orzeczenia w decyzji administracyjnej o zwrocie lub odszkodowaniu z tytułu przejęcia nieruchomości na własność Państwa i realizacja roszczeń możliwa jest jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Rozpoznając na skutek wniosku R. i T. B. ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na podstawie art. 66 § 3, art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 Kpa, oraz art. 1 ww. ustawy z dnia 12 października 1994 r., wydało w dniu [...] maja 2008 r. postanowienie [...], którym utrzymało w mocy ww. postanowienie z dnia [...] lutego 2008 r. W uzasadnieniu wskazano, że zaświadczenie tego rodzaju nie jest decyzją administracyjną, a jedynie potwierdzeniem dokonującego się z mocy prawa przejęcia nieruchomości przez Państwo. Stąd też, niemożliwe jest stosowanie procedury administracyjnej do wzruszenia skutków prawnych zaistniałych z mocy art. 2 ust. 1 lit.b z dekretu z 6 września 1944 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 13), a w konsekwencji również orzeczenia w decyzji administracyjnej o zwrocie lub odszkodowaniu z tytułu przejęcia nieruchomości na własność Państwa. Na powyższe postanowienie R. i T. B. złożyli skargę wskazując na bezprawność przedmiotowych zaświadczeń, z powodu ich niezgodności z Konstytucją z 1921 r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, ale nie z przyczyn w niej wskazanych. Kompetencję sądów administracyjnych określa art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Stanowi on, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zgodnie zaś z § 2 kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podkreślenie tego w niniejszej sprawie jest konieczne zważywszy na wyrażane przez skarżących różnego rodzaju zarzuty pozaprawne odnoszące się do wydarzeń o charakterze politycznym i historycznym. Po myśli art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając skargę przywołanie tego przepisu w niniejszej sprawie było również konieczne zważywszy na treść zarzutów i uchybień - o czym za chwilę- organu. Art. 133 § 1 ww. ustawy z 30 lipca 2002 r. stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżący w swoim wniosku z dnia [...] stycznia 2008 r., który wpłynął do organu w dniu [...] stycznia 2008 r. zwrócili się – co potwierdzili w kolejnych pismach kierowanych zarówno do organu jak i później do Sądu, a także na rozprawie przed Sądem - o stwierdzenie nieważności dołączonych do wniosku zaświadczeń tj. zaświadczeń Wojewody Pomorskiego Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1947 r. i z dnia [...] kwietnia 1947 r. Były to zaświadczenia wydane z powołaniem się na art. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233). Po myśli ustępu 1 ww. art. 1 zaświadczenia te były tytułem do wpisania na rzecz Skarbu Państwa w księdze hipotecznej (gruntowej) prawa własności nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. b, c, d i e dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz.13). Słusznie i zasadnie organ w zaskarżonym jak i poprzedzającym je postanowieniu z dnia [...] lutego 2008 r. –[...], wskazując na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 września 1991 r. – III CZP 90/91 stwierdził, że tego rodzaju zaświadczenie nie jest decyzją administracyjną a jedynie potwierdzeniem dokonującego się z mocy prawa przejęciem nieruchomości przez Państwo. Niesłusznym jednak w tej sytuacji było w odniesieniu do niniejszej sprawy stosowanie art. 66 § 3 kpa. (Stanowi on, że jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu). Nie jest bowiem właściwy do rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku sąd powszechny. Rzeczą organu było rozstrzygnięcie wniosku w oparciu o obwiązujące przepisy kpa! W tym stanie rzeczy uznając, iż wydając zaskarżone postanowienie (jak i poprzedzające je postanowienie z [...] lutego 2008 r. – [...]) organ naruszył przepisy postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. uchylił oba ww. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. (pkt 1 sentencji wyroku). Prowadząc ponownie postępowanie organ rozpozna wniosek z [...] stycznia 2008 r. o stwierdzenie nieważności dołączonych do niego zaświadczeń stosując odpowiednie przepisy kpa, a w szczególności przepisy art. 156-158 i 126. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 sentencji wyroku oparto na art. 152 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r.