II SA/Bd 559/24
WyrokWSA w Bydgoszczy2025-08-20
Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Joanna Janiszewska-Ziołek, Jerzy Bortkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu warunków zabudowy może zostać wydana na podstawie wniosku, który nie spełnia wymogów formalnych określonych w przepisach prawa, w szczególności nie zawiera precyzyjnego opisu planowanej inwestycji i jej parametrów?Ratio decidendi
Decyzja o ustaleniu warunków zabudowy nie może zostać wydana, jeśli wniosek inwestora nie spełnia wymogów formalnych określonych w przepisach, w tym nie zawiera precyzyjnego opisu planowanej inwestycji, jej parametrów technicznych, zapotrzebowania na infrastrukturę czy sposobu zagospodarowania terenu. Brak spełnienia tych wymogów uniemożliwia prawidłowe przeprowadzenie analizy architektoniczno-urbanistycznej i stanowi podstawę do uchylenia zarówno decyzji organu I instancji, jak i decyzji organu II instancji utrzymującej ją w mocy. Motywacja inwestora ani spory cywilistyczne dotyczące nieruchomości nie mają znaczenia dla oceny wniosku o warunki zabudowy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza o ustaleniu warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Skarżący, współwłaściciel nieruchomości, zarzucił, że wniosek o ustalenie warunków zabudowy stanowi nadużycie prawa, gdyż inwestor nie zamierza realizować inwestycji, a jedynie podnieść wartość nieruchomości na potrzeby postępowania spadkowego. Organy administracji obu instancji uznały wniosek za spełniający wymogi formalne i merytoryczne.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza, zasądzając jednocześnie od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] nr [...] znak [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z [...] 2024 r. [...], Burmistrz S. ustalił na rzecz M. S. (inwestora) warunki zabudowy dla zmiany zagospodarowania terenu polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki nr [...] w miejscowości Z., gm. S.. Decyzja określiła warunki w postaci m.in.: szerokości elewacji frontowej od [...] m do [...] m, wysokości głównej kalenicy każdego budynku od [...] m do [...] m, wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej, jej gzymsu lub attyki od [...] m do [...] m, geometrii dachu (dach dwu-, cztero- lub wielospadowy o kącie nachylenia od [...]° do [...]°), wskaźnika powierzchni zabudowy do powierzchni działki od [...] do [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał dotychczasowy stan faktyczny, wskazując m.in., że w sprawie z wniosku inwestora organ I instancji dwukrotnie wydawał decyzje o ustaleniu warunków dla przewidzianej w tym wniosku inwestycji (decyzje z [...] 2022 r. oraz [...] 2023 r.), które były uchylane rozstrzygnięciami kasatoryjnymi Samorządowego Kolegium Odwoławczego (odpowiednio: z dni [...] 2022 r. oraz [...] 2023 r.) z uwagi na dostrzeżone przez organ II instancji wady przeprowadzonej na potrzeby postępowania analizy architektoniczno-urbanistycznej. Organ wskazał, że przeprowadzona analiza architektoniczno-urbanistyczna potwierdziła, iż inwestycja spełnia warunki opisane w art. 61 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r., poz. 503 – dalej "u.p.z.p."), obszar analizowany wyznaczono zaś zgodnie z art. 61 ust. 5a u.p.z.p.
W odwołaniu od powyższej decyzji Z. S. (skarżący) – współwłaściciel nieruchomości nr [...] – wniósł o jej uchylenie, podnosząc, że inwestor złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy nie z uwagi na zamiar wzniesienia na ww. działce domu jednorodzinnego, ale z uwagi na chęć podniesienia jej szacunkowej wartości, co ma mieć znaczenie w toczącym się postępowaniu o dział spadku obejmującego m.in. działkę nr [...]. Jest to w jego ocenie nadużycie prawa, które winno skutkować decyzją odmowną.
Decyzją z [...] 2024 r. znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu dotychczasowego stanu sprawy oraz treści art. 6 ust. 2 pkt 2, art. 59 ust. 1 i art. 60 ust. 1 i 5a ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r., poz. 997 – dalej "u.p.z.p.") , jak i § 4 ust. 1, § 5 ust. 1 i 2, § 6 ust. 1, § 7 ust. 1, § 8 i § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2003 r., nr 164, poz. 1588 – dalej "rozporządzenie"), organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji prawidłowo ustala warunki zabudowy dla zgłoszonej we wniosku inwestycji, w pełni realizując wymogi dla decyzji tego rodzaju wskazane w ww. przepisach. W ocenie SKO wszystkie parametry nowej zabudowy zostały określone prawidłowo, na podstawie zgodnej z przepisami analizy architektoniczno-urbanistycznej. Organ wskazał, że w odwołaniu nie wskazano konkretnego przepisu prawa materialnego, który chroni bezpośredni i rzeczywisty interes odwołującego się, a który został naruszony postanowieniami zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że sygnalizowane w odwołaniu obawy odnośnie wpływu warunków zabudowy na wartość całej nieruchomości, na której ma zostać zrealizowana opisana we wniosku zabudowa, nie mogą być podstawą do uznania, że sprawa ma charakter bezprzedmiotowy. Wskazał, że calem decyzji o warunkach jest wyłącznie przesądzenie o dopuszczalnym w świetle istniejącego ładu przestrzennego sposobie zagospodarowania terenu.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Z. S., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji o umorzenie postępowania administracyjnego, przeprowadzenie dowodu z akt postępowania spadkowego znajdujących się w Sądzie Rejonowym w Szubinie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 105 § 1 k.p.a albowiem wniosek o ustalenie warunków zabudowy został przez inwestorkę (współwłaścicielkę nieruchomości) stanowi w istocie czynność dającą się zakwalifikować jako nadużycie prawa. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania spadkowego znajdujących się w Sądzie Rejonowym w Szubinie. Przywołał, że inwestor nie zamierza realizować żadnej inwestycji na przedmiotowej nieruchomości, ale zamierza spowodować wzrost wartości tej nieruchomości, o którym to skutku stwierdza się w operacie szacunkowym sporządzonym na potrzeby postępowania spadkowego obejmującego tę nieruchomość. Skarżący wskazał, że zamierza kontynuować na przedmiotowej nieruchomości uprzednią działalność rolniczą w ramach prowadzonego gospodarstwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z powodów w niej wskazanych.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że kontrola sądowa wywołana skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] 2024 r., nr [...], polega na zbadaniu przez Sąd zgodności zaskarżonej decyzji z normami wynikającymi, z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy, przede wszystkim z ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (publ. jak wcześniej wskazano) oraz z kodeksu postępowania administracyjnego. Kryterium prawidłowości decyzji wyznacza zatem jedynie to, czy w danych uwarunkowaniach faktycznych organ zasadnie i zgodnie z wymogami procedury administracyjnej zastosował przepisy prawa materialnego, tutaj: wydał decyzję o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji opisanej we wniosku inwestora. Poza kognicją zarówno organów, jak i Sądu rozpoznającego skargę na rozstrzygnięcie II instancji w przedmiocie warunków zabudowy pozostaje motywacja wnioskodawcy będąca podstawą zwrócenia się do organu z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy. Tym bardziej nie są tą kognicją objęte okoliczności wynikające z istniejącego między stronami sporu w zakresie tego, kto i w jaki sposób wykonuje uprawnienia właścicielskie na terenie nieruchomości objętej wnioskiem. Są to kwestie cywilistyczne podlegające ocenie w postępowaniu przed sądem powszechnym, a nie administracyjnym.
Rolą sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na dane rozstrzygnięcie organu administracji publicznej jest zbadanie czy to rozstrzygnięcie "jest zgodne z prawem", tj. czy zaistniały w sprawie warunki umożliwiające wydanie przez organ takiego a nie innego aktu administracyjnego w świetle obowiązujących przepisów prawa. W odniesieniu do spraw z zakresu warunków zabudowy wskazuje się, że organ nie działa w warunkach uznania administracyjnego (nie przysługuje mu tzw. "luz decyzyjny", polegający na wyborze jednego z kilku sposobów zakończenia sprawy administracyjnej w zależności od własnego przekonania), lecz jest związany w tym znaczeniu, że jeżeli badając planowaną inwestycję w zaproponowanym przez inwestora kształcie stwierdzi zgodność tego zamierzenia inwestycyjnego z przepisami, to jest zobowiązany ustalić warunki zabudowy zgodnie z żądaniem inwestora. Wyznacznikiem rozstrzygnięcia merytorycznego decyzji o warunkach zabudowy jest zatem wyłącznie zgodność projektowanej inwestycji z przepisami prawa powszechnie obowiązującego (por. wyrok NSA z 25 marca 2025 r., sygn. II OSK 613/24 – dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl)
Należy też w tym miejscu wyjaśnić, że decyzja o warunkach zabudowy nie kreuje żadnego prawa do terenu ani nie kreuje skonkretyzowanego prawa zabudowy – to drugie prawo powstaje dopiero na skutek pozwolenia na budowę. Wynika to wprost z art. 63 ust. 2 zd. pierwsze u.p.z.p. ("decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi praw do terenu oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich"). Decyzja o warunkach zabudowy ma charakter wstępny i ogólny, nie przesądza jeszcze o prawie do prowadzenia konkretnej inwestycji w konkretnym miejscu, a jedynie określa, czy dana inwestycja w danym miejscu jest w ogóle możliwa (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2012 r., II OSK 229/11, dostępny jw.). Wydający ją organ ocenia zatem dopuszczalność zmiany zagospodarowania terenu w świetle przepisów prawa oraz wskazuje warunki i zasady, którym planowana inwestycja powinna odpowiadać. Co również istotne, decyzja o warunkach zabudowy może być wydana na wniosek i na rzecz osoby nielegitymującej się nawet żadnym prawem rzeczowym do terenu, dla którego warunki takie mają zostać ustalone (vide: wyrok NSA z 3 lipca 2024 r., sygn. II OSK 1078/23, dostępny jw.). Decyzję taką można też w odniesieniu do tego samego terenu więcej niż jednemu wnioskodawcy 9art. 63 ust. 1 u.p.z.p.). Potwierdza to ogólny, raczej informacyjny charakter takiej decyzji, i to niezależnie od tego, że wiąże ona organ architektoniczno-budowlany na etapie rozstrzygania o pozwoleniu na budowę.
W świetle powyższych rozważań niezasadną jawi się argumentacja skargi oraz pism procesowych wskazujących na konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania z uwagi na to, że w subiektywnym odczuciu strony postępowania administracyjnego (współwłaściciela terenu inwestycji) inwestor nie powinien uzyskać warunków zabudowy, albowiem w ocenie skarżącego inwestor nie jest zainteresowany realizacją jakiejkolwiek zabudowy na terenie przedmiotowej nieruchomości. Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje wytykana przez skarżącego motywacja inwestora w uzyskaniu warunków zabudowy. Tym bardziej na jej wynik nie wpływają inne aspekty związane z osobą samego skarżącego domagającego się zachowania dotychczasowej możliwości prowadzenia działalności rolnej (lub hodowlanej) na terenie objętym wnioskiem.
Sąd nie jest związany treścią skargi i jej zarzutów (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej "p.p.s.a."). Z tego powodu niezasadność argumentacji samej skargi nie miała wpływu na obowiązek Sądu skontrolowania legalności zaskarżonej decyzji w jej całokształcie, w świetle przepisów materialnych stanowiących podstawę jej wydania oraz przepisów postępowania. Jak nadmieniono, zaskarżona decyzja oraz decyzja nią utrzymana wydana została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z treścią art. 59 ust. 1 u.p.z.p. zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia warunków wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 1-5 u.p.z.p., z zastrzeżeniem wyjątków określonych w ust. 2 – 4, nieistotnych jednak w niniejszej sprawie.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zastosowanie w niniejszej sprawie znalazły przepisy u.p.z.p. w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1688). Stosownie do art. 59 ust. 1 nowelizacji do spraw dotyczących wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy u.p.z.p. w brzmieniu dotychczasowym. Nowelizacja weszła w życie 24 września 2023 r., wniosek o ustalenie warunków zabudowy inwestor złożył zaś [...] 2022 r.
Decyzję o warunkach zabudowy wydaje się na wniosek inwestora (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p.). Wymogi co do treści tego wniosku określone zostały w art. 52 ust. 2 pkt 1-3 u.p.z.p. W myśl art. 52 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. wniosek powinien zawierać charakterystykę inwestycji obejmującą:
a) określenie zapotrzebowania na wodę, energię oraz sposobu odprowadzania lub oczyszczania ścieków, a także innych potrzeb w zakresie infrastruktury technicznej, a w razie potrzeby również sposobu unieszkodliwiania odpadów,
b) określenie planowanego sposobu zagospodarowania terenu oraz charakterystyki zabudowy i zagospodarowania terenu, w tym przeznaczenia i gabarytów projektowanych obiektów budowlanych oraz powierzchni terenu podlegającej przekształceniu, przedstawione w formie opisowej i graficznej,
c) określenie charakterystycznych parametrów technicznych inwestycji oraz dane charakteryzujące jej wpływ na środowisko.
Złożony w niniejszej sprawie [...] 2022 r. wniosek M. S. o ustalenie warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w m. Z. nie spełnia wymogów opisanych w ww. przepisach.
Wniosek o ustalenie warunków zabudowy powinien przedstawiać charakterystykę inwestycji zawierającej określenie zapotrzebowania na wodę, energię oraz sposobu odprowadzania lub oczyszczania ścieków, a także innych potrzeb w zakresie infrastruktury technicznej, a w razie potrzeby również sposobu unieszkodliwiania odpadów. Chodzi zatem o zawarcie we wniosku opisu zapotrzebowania na wyżej wymienione media dla konkretnego zamierzenia inwestycyjnego. We wniosku powyższych danych nie zawarto.
Po drugie, nie opisano we wniosku planowanego sposobu zagospodarowania terenu inwestycji (warunku tego nie spełnia formuła "mieszkaniowy jednorodzinny"), który winien określać przybliżone umiejscowienie projektowanego budynku wraz z obsługującą go infrastrukturą, utwardzeń terenu, czy też zieleni urządzonej. Powyższe uniemożliwia chociażby prawidłową analizę, która z elewacji ma być elewacją frontową budynku, tj. zwróconą do drogi publicznej, z której odbywa się główne wejście lub główny wjazd na teren inwestycji. Nie wskazano w ogóle powierzchni terenu podlegającej przekształceniu (art. 52 ust. 1 pkt 2 lit. b). Za nieistniejące uznać należy przedstawienie ww. charakterystyki w formie graficznej. W sposób oczywisty nie spełnia tego wymogu dołączenie do wniosku (nota bene na wezwanie organu) wizualizacji budynku i jego poglądowych przekrojów. Podkreślenia wymaga, że organ w ogóle nie odniósł się do wielkości powierzchni terenu inwestycji, nie wskazuje jej analiza.
Po trzecie, we wniosku nie podano gabarytów projektowanego budynku (oraz pozostałych parametrów technicznych) bowiem wnioskodawca zaproponował wyłącznie wielkości minimalne . Nie wskazano wartości maksymalnych, a więc w istocie nie da się odczytać z wniosku, jakie parametry ma mieć planowana zabudowa. Wnioskodawca zastrzegł sobie w ten sposób pełną dowolność w kształtowaniu parametrów inwestycji, określił bowiem jedynie pułap minimalny, co nie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Podkreślić należy, że organ jest związany wnioskiem i nie może samodzielnie precyzować woli wnioskodawcy co do planowanej przez niego inwestycji. Wobec nieprecyzyjnego wskazania parametrów technicznych (w tym gabarytów obiektu) nie jest możliwym ich ustalenie w sposób dający się odnieść do konkretnej inwestycji wskazanej we wniosku. W niniejszej sprawie, wola inwestora w zakresie: powierzchni zabudowy inwestycji (min. [...] m kw.), pow. biologicznie czynnej (min. [...] m kw.), szerokości elewacji frontowej (min. [...] m), liczby kondygnacji naziemnych (min. [...]), liczby kondygnacji podziemnych (min. [...]), wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej (min. [...] m), wysokości głównej kalenicy (min. [...] m), kąta nachylenia dachu (min. [...] st.) została wyartykułowana zbyt szeroko, co wymagało od organu bezwzględnego wezwania inwestora do uzupełnienia w tym zakresie wniosku.
Niedopuszczalne jest ustalanie warunków zabudowy dowolnie przez organ administracji, bowiem stanowi to wówczas kształtowanie warunków zabudowy z urzędu, a nie na wniosek. Sąd nie kwestionuje prawa wnioskodawcy do wnioskowania o warunki zabudowy dla konkretnego obiektu, o konkretnych wymiarach. Musi to jednak bez żadnych wątpliwości wynikać z wniosku. Tymczasem w niniejszej sprawie, co podkreślono, podane parametry są jedynie "minimalnymi", a organ dowolnie ustalił parametry przekraczające te podane przez inwestora. Organy administracji, a tym bardziej Sąd nie może domniemywać, czy inwestor w istocie utożsamia parametry minimalne z konkretnie określonymi ("sztywnymi"). Wyjaśnić w tym miejscu też wypada, że wniosek o wydanie warunków zabudowy winien dotyczyć konkretnej inwestycji i o ile dopuszczalne jest określenie parametrów w sposób zakresowy (w formie tzw. "widełek"), jednak muszą być to zakresy na tyle bliskie sobie, by możliwym było stwierdzenie, że dotyczą jednej inwestycji (z niewielkim marginesem zmiany), a nie inwestycji mogących zostać zrealizowanymi w kompletnie innym kształcie.
Wniosek nie spełnił ponadto wymogu, którego podstawę prawną wywieść można z treści art. 61 ust 1 pkt 3 w zw. z ust. 5 u.p.z.p. Zgodnie z tymi przepisami wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku, gdy istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego, zaś warunek, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, uznaje się za spełniony, jeżeli wykonanie uzbrojenia terenu zostanie zagwarantowane w drodze umowy zawartej między właściwą jednostką organizacyjną a inwestorem. Dla porządku wyjaśnić należy, że "zagwarantowanie", o którym mowa w art. 61 ust. 5 u.p.z.p. oznacza zapewnienie w drodze umowy, co nie jest tożsame z obowiązkiem posiadania takiej umowy już w momencie starania się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, ale posiadanie zapewnienia, gwarancji, że taka umowa w przyszłości zostanie zawarta (vide: wyrok NSA z 14 maja 2025 r., sygn. II OSK 886/24 – dostępny jw.). W niniejszej sprawie inwestor przedłożył do wniosku uzgodnienie z gestorem sieci elektroenergetycznej ("zapewnienie dostaw energii elektrycznej" - k. 24 akt adm.), którego termin ważności wynosił 12 miesięcy licząc od daty wystawienia, a więc na dzień rozstrzygania organu odwoławczego dokument ten ekspirował. Prawidłowe rozpoznanie sprawy z wniosku inwestora wymagało zatem wezwania go do przedłożenia aktualnej umowy dotyczącej dostaw energii elektrycznej.
Wreszcie zauważyć należy, czego również nie dostrzegł żaden z organów administracji orzekających kilkukrotnie w sprawie, że ustawą z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2021 r. poz. 1986) do u.p.z.p. dodano miedzy innymi (art. 2 pkt 6) art. 64b zgodnie z którym wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz wniosek o ustalenie warunków zabudowy składa się na formularzu wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego albo warunków zabudowy w: 1) postaci papierowej albo 2) formie dokumentu elektronicznego (ust.1). Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa określi, w drodze rozporządzenia, wzór formularza wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego albo warunków zabudowy, w tym w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, mając na względzie łatwość stosowania formularza oraz zapewnienie przejrzystości danych zamieszczanych w formularzu (ust. 2). Formularz ten podlega udostepnieniu w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ww. ministra. Rozporządzeniem z 20 grudnia 2021 r. Minister Rozwoju i Technologii określił wzór formularza wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego albo warunków zabudowy (Dz. U. z 2021 r., poz. 2462 – dalej "rozporządzenie"). Przepisy ww. ustawy weszły w życie 3 stycznia 2021 r., zatem przed złożeniem wniosku o ustalenie warunków zabudowy i miały zastosowanie w niniejszej sprawie.
Zważyć należy, że złożony przez inwestorkę w niniejszej sprawie wniosek, nie został złożony na urzędowym formularzu określonym ww. przepisami, nie powinien zatem w tej formie w ogóle rozpoznawany merytorycznie. W myśl bowiem przepisu art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie spełnia wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Przedłożony w sprawie wniosek stanowi modyfikację wniosku o formie ustalonej ww. rozporządzeniem chociażby w zakresie rubryki zawierającej minimalne i maksymalne parametry terenu inwestycji i budynku (pkt 7, B.4). Jako taki nie mógł być on skuteczną podstawą wszczęcia postępowania w przedmiocie warunków zabudowy, co w kontekście poszczególnych wad treściowych wniosku wyjaśniono wcześniej.
Już samo wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie warunków zabudowy na podstawie wniosku posiadającego wyżej wymienione wady, przy braku ich uzupełnienia lub poprawienia na wezwanie organu, jest dyskwalifikujące dla tej decyzji. Za dowolne należy bowiem uznać ustalenia organu dokonane w oparciu o nieprecyzyjny wniosek inwestora. Wadliwość samej decyzji jest oczywistą konsekwencją tych nieprecyzyjności i braków. Nie da się bowiem stwierdzić, że warunki zabudowy dla planowanej przez inwestora decyzji zostały ustalone na wniosek spełniający wymogi opisane w ww. przepisach prawa. Na podstawie wniosku o treści takiej, jak w niniejszej sprawie, nie da się przeprowadzić analizy sprawy pod kątem spełnienia przez inwestycję wymogów, o których mowa w art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Rozstrzygnięcia organów obu instancji były zatem w całości przedwczesne.
Już na tym etapie postępowania wytknąć należy organom obu instancji, że do porządku przeszły nad brakiem oznaczenia sposobu zagospodarowania działki będącej przedmiotem wniosku, co jest tym bardziej istotne w realiach sprawy, w której występuje spór pomiędzy wnioskodawcą o współwłaścicielem tej działki (spór ten wynika z całokształtu materiału dowodowego obejmującego stanowiska stron w toku postępowania). Organy winny skrupulatnie dookreślić, wespół z wnioskodawcą, jak ma wyglądać sposób zagospodarowania działki o takiej powierzchni jak w niniejszej sprawie, zwłaszcza z uwzględnieniem kwestii podnoszonego przez skarżącego, dotychczasowego jej użytkowania w sposób rolniczy, oraz w kontekście rozmiaru planowanego budynku jednorodzinnego. Zwrócić należy uwagę, że skarżąca nie wystąpiła o ustalenie warunków zabudowy dla części działki (określonego terenu), ale dla całej działki. Z akt sprawy, w szczególności załączników mapowych, nie wynika nawet, w której części działki budynek ma być posadowiony, i jak się to ma do pozostałego terenu działki wskazanej we wniosku. Szczegółowe wyjaśnienia wnioskodawczyni są w tej sytuacji niezbędne. Wydanie decyzji bez ustaleń w tym zakresie jawi się jako rażące naruszenie celu instytucji warunków zabudowy, które nie są wydawane dla jakiejkolwiek inwestycji (a tak w istocie stało się w niniejszej sprawie), ale dla inwestycji konkretnej, zindywidualizowanej parametrami technicznymi i cechami geograficznymi.
Konsekwencja braku wyjaśnienia powyższych wątpliwości jest również dowolne, w ocenie Sądu ustalenie skąd ma odbywać się główny wjazd na działkę dla planowanej inwestycji, w konsekwencji prawidłowości ustalenia frontu działki oraz wielkości obszaru analizowanego i jego położenia względem danej działki. Wskazuje na to wprost analiza treści ust. 5a art. 61 dodanego do u.p.z.p. ta sama ustawa nowelizującą. Stanowił on bowiem, że: "w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu właściwy organ wyznacza wokół terenu, o którym mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1a, na kopii mapy zasadniczej lub mapy ewidencyjnej dołączonej do wniosku o ustalenie warunków zabudowy obszar analizowany w odległości nie mniejszej niż trzykrotna szerokość frontu terenu, jednak nie mniejszej niż 50 metrów, i przeprowadza na nim analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w ust. 1. Przez front terenu należy rozumieć tę część granicy działki budowlanej, która przylega do drogi publicznej lub wewnętrznej, z której odbywa się główny wjazd na działkę.";
Mając to wszystko na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji. Organy, rozpoznając sprawę, dopuściły się naruszenia obowiązków opisanych w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., tj. rozpoznały sprawę na podstawie niekompletnego i nieprawidłowo ocenionego materiału dowodowego (wniosku) Konsekwencją powyższego było naruszenie art. 54 pkt 1 i 2 w zw. z art. 64 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. poprzez przedwczesne ich zastosowanie. O zwrocie kosztów postępowania w postaci wpisu od skargi (500 zł) oraz wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego (480 zł) orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).
Sąd nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Szubinie w przedmiocie działu spadku, albowiem dowód taki nie miałby żadnego znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy (a co wynika z początkowych rozważań Sądu). Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Takich wątpliwości w niniejszej sprawie Sąd nie powziął.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględnia ocenę prawną i wskazania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, tj. wezwie inwestora do sprecyzowania wniosku we wskazanym zakresie i na podstawie precyzyjnych tym razem danych oceni ponownie, czy zamierzona inwestycja spełnia warunki jej realizacji na terenie działki nr [...] w miejscowości Z., gm. S., w kontekście prawidłowo przeprowadzonej analizy architektoniczno-urbanistycznej obszaru wytyczonego wokół tej działki.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło