II SA/Bd 574/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 września 2014r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Dowódcy [...] w [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] (zwany dalej również jako "organ I instancji") na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267) zwanej dalej jako "kpa", art. 52 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593) zwanej dalej jako "uswżz", § 4, § 5, § 8 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2010 r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych i kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r., Nr 121, poz. 813) zwanego dalej jako "rozporządzenie" odmówił szer. T. G. (skarżący) udzielenia pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że skarżący pełni zawodową służbę wojskową w Jednostce Wojskowej [...] na stanowisku młodszego kierowcy-elektronika zaszeregowanym do stopnia etatowego szeregowego/starszy szeregowy z zaszeregowaniem do STW: szeregowy. Skarżący wystąpił z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki w formie studiów niestacjonarnych pierwszego stopnia na wydziale Nauk o Bezpieczeństwie w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we W. na kierunku bezpieczeństwo narodowe w okresie od października 2013 r. do czerwca 2014 r. (łącznie wysokość kosztów [...] zł za rok.). W ocenie organu I instancji wniosek nie mógł być pozytywnie rozpatrzony, z uwagi na posiadanie przez żołnierza kwalifikacji określonych w karcie opisu stanowiska służbowego na zajmowanym stanowisku służbowym. Jak wskazał organ I instancji ze świadectwa dojrzałości skarżącego wynika, że spełnia on wymogi formalne do zajmowania stanowisk służbowych o stopniu etatowym szeregowego/starszego szeregowego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że powoływanie się organu I instancji na kartę opisu stanowiska służbowego i posiadane kwalifikacje nie ma związku z: - pkt 3 ppkt 3 Decyzji Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2013 r. w sprawie naboru na niestacjonarne studia pierwszego stopnia dla podoficerów i szeregowych w roku akademickim 2012/2013, gdzie nawiązano do pomocy finansowej dotyczącej kształcenia, w którym Minister Obrony Narodowej polecił: "właściwym dysponentom środków budżetowych zabezpieczyć środki finansowe przeznaczone na pomoc finansową udzielaną podoficerom i szeregowym zawodowym w związku z pobieraniem nauki". Środki finansowe na ww. cel zostały zapotrzebowane w [...] Wojskowym Oddziale Gospodarczym w Ś., - koncepcją kształcenia podoficerów i szeregowych zawodowych na studiach niestacjonarnych w Wojskowych Uczelniach Akademickich i Zawodowych z dnia [...] stycznia 2013 r. zgodnie z którą, "studia realizowane zgodnie z ustawą z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym". Wyjaśnił, że podejmując decyzję o studiach zgodnie z powyższymi aktami, kierował się zapewnieniami Ministra Obrony Narodowej o udzieleniu pomocy finansowej wynikającej z ww. dokumentów, oraz że w tym czasie był stanu wolnego, jednak status rodzinny zmienił się i aktualnie posiada na utrzymaniu rodzinę 3-osobową co wiąże się z licznymi wydatkami z uposażenia szeregowego. Podkreślił, że wiąże swoją przyszłość z wojskiem i chce podnosić swoje kwalifikacje. Po rozpatrzeniu odwołania Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyjaśnił, że w myśl § 5 rozrządzenia dowódca jednostki wojskowej po otrzymaniu wniosku żołnierza zawodowego o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki przede wszystkim ustala, czy żołnierz spełnia warunki, o których mowa w art. 52 ust. 4. uswżz. Dowódca udzielając zgody na podjęcie nauki zobligowany jest wziąć pod uwagę zbieżność poziomu i kierunku nauki z wymaganiami kwalifikacyjnymi określonymi w karcie opisu stanowiska zajmowanego przez żołnierza zawodowego, stanowiska służbowego oraz prognozę dalszego rozwoju żołnierza w prognozie przebiegu zawodowej służby wojskowej. Decyzja w tym zakresie nie została pozostawiona dla organu rozpatrującego wniosek do swobodnego uznania, lecz została obostrzona określonymi wymaganiami, których brak powoduje, że wniosek nie może być rozpoznany pozytywnie. W ocenie organu odwoławczego, mając na uwadze wykształcenie skarżącego, na dzień złożenia wniosku spełnia on wymagania kwalifikacyjne na zajmowanym stanowisku służbowym określonych w karcie opisu stanowiska służbowego i posiada stosowne wymagania kwalifikacyjne do zajmowanego stanowiska służbowego. Ponadto zdaniem organu odwoławczego podjęty poziom i kierunek nauki nie jest zbieżny z wymaganiami na zajmowanym lub planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym. Tym samym skarżący nie spełnia warunków określonych w art. 52 ust. 4 uswżz. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. T. G. wyjaśnił, że podjęte przez niego studia na uczelni wojskowej były poprzedzone agitacją w [...] w G. na podstawie pisma Szefa Oddziału Personalnego WSP SZ w B. nr [...], zatwierdzonej przez Ministra Obrony Narodowej "Koncepcji kształcenia podoficerów i szeregowych zawodowych na studiach niestacjonarnych w wojskowych uczelniach akademickich i zawodowych" oraz decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2013 r. Wskazał, że otrzymał pismo Szefa Oddziału Personalnego IWsp SZ w B. nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. zawierające wykaz imienny zgłoszonych kandydatur, w którym był ujęty, jako zakwalifikowany. W treści pisma była zawarta informacja, że departament Kadr MON nie wnosi zastrzeżeń do przesłanych wykazów imiennych ze zgłoszonymi kandydatami i wnioskuje o podjęcie dalszych działań zgodnie z decyzją [...] z [...] stycznia 2013 r. Powyższa decyzja obligowała dysponentów środków budżetowych do zapewnienia powyższych środków z przeznaczeniem na udzielenie pomocy z tytułu pobieranej nauki. Wskazał, że Departament Kadr MON prowadząc agitację na niestacjonarne studia 1 stopnia w uczelniach wojskowych dla podoficerów i szeregowych zawodowych jasno określił w "Koncepcji w pkt VI, jakie kryteria mają spełniać kandydaci tj.: - ppkt 1. Podoficerowie i szeregowi zawodowi posiadający świadectwo dojrzałości zgłaszają do dowódcy jednostki wojskowej akces podjęcia studiów. - ppkt 2. Dowódcy jednostek wojskowych po przeprowadzeniu analizy zgłoszeń na studia, przesyłają do dowódców RSZ wykaz zaakceptowanych kandydatów na studia. Preferowani będą wyróżniający się podoficerowie posiadający ocenę bardzo dobrą w ostatniej opinii służbowej i wyróżniający się szeregowi. Skarżący podniósł, że w powyższych dokumentach nie wskazuje się na treść art. 52 ust. 4 uswżz, tj. ażeby pomoc mogłaby być udzielona wyłącznie w przypadku, gdy poziom i kierunek nauki są zbieżne z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym. W odpowiedzi na skargę Dowódca jednostki nr [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że art. 52 ust. 4 uswżz i § 5 rozporządzenia ograniczają możliwość przyznania pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki. Skarżący pełni zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym młodszego kierowcy-elektromechanika zaszeregowanym do stopnia szeregowy/starszy szeregowy. Wymogiem formalnym do zajmowania przez niego stanowiska jest posiadanie wykształcenia średniego i uzyskanie świadectwa dojrzałości, a skarżący spełnia ten wymóg. W ocenie organu dla zajmowanego stanowiska nie jest warunkiem koniecznym dalsze kształcenie na poziomie uczelni wyższej. Ponadto organowi nie jest wiadomym jakoby w stosunku do skarżącego planowano wyznaczyć inne stanowisko służbowe, na którym wymogiem kwalifikacyjnym byłoby posiadanie wykształcenia wyższego w zakresie bezpieczeństwa narodowego. Ponadto przepis art. 52 ust. 4 uswżz stanowi, że bezwzględną przesłanką udzielenia żołnierzowi pomocy jest ściśle powiązanie zarówno poziomu, jak i kierunku podjętej nauki z obecnie zajmowanym stanowiskiem służbowym lub planowanym w przyszłości do zajęcia przez oficera stanowiskiem służbowym. Ustawodawca nie przewiduje przyznania pomocy żołnierzowi, jeżeli podjęte studia lub inny rodzaj dokształcania nie będzie mógł być wykorzystany na wskazanych w przepisie stanowiskach służbowych, przy czym owe wykorzystanie nie odnosi się do pogłębiania wiedzy przydatnej na zajmowanym lub planowanym do objęcia stanowisku służbowym, lecz wiedzy niezbędnej, ukierunkowanej na potrzeby służby wojskowej. Zdaniem organu nie można uznać, aby wiedza zdobywana przez skarżącego na obranym kierunku: "Bezpieczeństwo narodowe" miałaby stanowić niezbędną wiedzę do wykonywania obowiązków przypisanych do zajmowanego stanowiska służbowego tj. kierowcy-elektrotechnika. Zgodnie z charakterystyką kierunku kształcenia celem naukowym kształcenia na ww. kierunku jest przekazanie nowoczesnej wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych niezbędnych absolwentom do właściwej realizacji obowiązków zawodowych na różnych stanowiskach w instytucjach resortu obrony narodowej, administracji państwowej, w zespołach reagowania kryzysowego administracji rządowej i samorządowej, w społecznych organizacjach ratowniczych, w służbach, inspekcjach i straży oraz firmach związanych z obronnością kraju, a celem dydaktycznym procesu kształcenia jest przygotowanie absolwentów do rozwiązywania złożonych problemów bezpieczeństwa narodowego. Odnosząc się do treści skargi organ wskazał, że akty na które powołuje się skarżący nie wprowadzają specjalnych reguł udzielania pomocy finansowej związanej z pobieraniem nauki, w związku z czym wiążące w tym zakresie dla organu wydającego decyzję w sprawie są przepisy ustawy i rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji należało stwierdzić, że odpowiada ona prawu. Podstawą materialno-prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji jest przepis art. 52 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (uswżz). Zgodnie z tym przepisem żołnierz zawodowy może podjąć naukę, jeżeli nie koliduje to z wykonywaniem przez niego zadań służbowych (ust. 1). O fakcie pobierania nauki żołnierz powinien poinformować pisemnie dowódcę jednostki wojskowej, w której zajmuje stanowisko służbowe (ust. 2). Żołnierz zawodowy może wystąpić do dowódcy, o którym mowa w ust. 2 z wnioskiem o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki (ust. 3). Pomoc ta może być udzielona wyłącznie w przypadkach, gdy poziom i kierunek nauki są zbieżne z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym (ust. 4). Z powyższego wynika po pierwsze, że przyznanie żołnierzowi zawodowemu pomocy finansowej na naukę następuje w formie decyzji o charakterze uznaniowym. Oznacza to, że nawet po spełnieniu wszystkich warunków formalno-prawnych pomoc ta może nie być przyznana. Jednak odmawiając przyznania pomocy finansowej dowódca jednostki wojskowej obowiązany jest decyzję swoją przekonująco uzasadnić, tak aby nie można było skutecznie zarzucić jemu dowolności. Mając na uwadze dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych należy ponadto podkreślić, że bezwzględną przesłanką udzielenia żołnierzowi pomocy finansowej jest ścisłe powiązanie zarówno poziomu, jak i kierunku podjętej nauki z obecnie zajmowanym stanowiskiem służbowym (w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 uswżz) lub planowanym w przyszłości do zajęcia przez żołnierza stanowiskiem służbowym. Inaczej mówiąc, ustawodawca nie przewiduje przyznania pomocy żołnierzowi, jeśli podjęte studia lub inny rodzaj dokształcania nie będzie mógł być wykorzystany na wskazanych w przepisie stanowiskach służbowych. Przy czym owe wykorzystanie nie odnosi się do pogłębiania wiedzy przydatnej na zajmowanym lub planowanym do objęcia stanowisku służbowym, lecz wiedzy niezbędnej, ukierunkowanej na potrzeby służby wojskowej (vide: wyroki WSA w Warszawie z dnia 30.06.2010 r., sygn. akt II SA/Wa 364/10; z dnia 30.03.2012r., sygn. akt II SA/Wa 2482/11; dostępne na stronach nsa.gov.pl). Z przedłożonych sądowi akt administracyjnych bezspornie wynika, że w dniu [...].01.2014 r. skarżący objął obowiązki na stanowisku służbowym młodszy kierowca - elektromechanik (vide: protokół dzienny nr [...] z dnia [...].02.2014 r.). Z karty opisu stanowiska służbowego (k - 36) wynika natomiast, że wymaganym na tym stanowisku wykształceniem jest ukończenie gimnazjum. Umiejętności zaś jakimi powinien się wykazywać to na przykład: wykrywanie niesprawności układów elektrycznych i mechanicznych pojazdów silnikowych i ich usuwania w warunkach garnizonowych i polowych przy pomocy kierowcy, czy kierowanie pojazdem silnikowym w zakresie prawa jazdy kategorii C. Wykształcenie dodatkowe, nie wymagane do spełnienia na tym stanowisku to ukończenie technikum samochodowego lub mechanicznego. Skarżący w chwili składania wniosku o składania wniosku o pomoc finansową miał wykształcenie średnie - technik leśnik. Od października 2013 r. podjął studia I stopnia w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we W. na kierunku bezpieczeństwo narodowe, po ukończeniu których, jak sam to określił będzie posiadał kwalifikacje w zakresie zarządzania kryzysowego i bezpieczeństwa lokalnego (wniosek o udzielenie pomocy k-34). Z "charakterystyki kierunku kształcenia" załączonej przez organ do odpowiedzi na skargę wynika m.in., że podjęte przez skarżącego studia dostarczają wiedzy teoretycznej i praktycznych umiejętności niezbędnych do wykonywania pracy zawodowej, a w tym: zarządzania w sytuacjach kryzysowych, wykonywania projektów, serwisów, usług i produktów sektora bezpieczeństwa narodowego zgodnie z potrzebami instytucji resortu obrony narodowej, organów administracji państwowej, przedsiębiorstw, podmiotów gospodarczych, służb i organów administracyjnych, jak również przygotowują absolwentów do podjęcia studiów II stopnia. Słusznie zdaniem sądu w tej sytuacji organy obu instancji uznały, że wybrany przez skarżącego kierunek studiów nie jest zbieżny z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym aktualnie przez skarżącego stanowisku kierowcy elektromechanika. Z akt osobowych nie wynika aby skarżący w najbliższym czasie był przewidziany do zajmowania innego stanowiska. Nie wspomina też o tym w swoich pismach skarżący. Nie było więc podstaw do analizowania przydatności obranego przez niego kierunku studiów na zajmowanych w przyszłości stanowiskach służbowych. Powyższe ustalenie organu potwierdzające nie spełnienie przez skarżącego przesłanek wynikających z art. 52 ust. 4uswżz, które warunkują przyznanie pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki w pełni uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej przyznanie skarżącemu tej pomocy, tak jak przewiduje to przepis § 8 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia, zgodnie z którym dowódca jednostki wojskowej w drodze decyzji odmawia żołnierzowi zawodowemu udzielenia pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w art. 52 ust. uswżz. Odnosząc się do zarzutów skargi warto wskazać, że z dokumentu pod tytułem "Koncepcja kształcenia podoficerów i szeregowych zawodowych na studiach niestacjonarnych w wojskowych uczelniach akademickich i zawodowych", na który powołuje się skarżący wynika m.in., iż "refundacja poniesionych przez żołnierza kosztów studiów odbywać się będzie na zasadach udzielania pomocy w związku z pobieraniem przez niego nauki", co niewątpliwie stanowi odwołanie się do przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (uswżz) – a konkretnie do jej art. 52. Poza tym należy zgodzić się ze stanowiskiem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę co do tego, że zarówno powyższy akt, jak i też decyzja nr [...] z [...] stycznia 2013 r. nie wprowadzają specjalnych reguł udzielania pomocy finansowej związanej z pobieraniem nauki, w związku z czym wiążące w tym zakresie dla organów są przepisy ustawy uswżz i rozporządzenia. Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa w sposób skutkujący koniecznością jej uchylenia orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; ze zm.) o oddaleniu skargi.