II SA/Bd 576/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lipca 2013 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy [...], na podstawie art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5, art. 20, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. , Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2011 r., Nr 298, poz. 1769), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U . z 2012 r., poz. 959), orzekło o odmowie przyznania K. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką J. G., ur. 23.08.2001 r., legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, iż w dniu 31 stycznia 2013 r. K. G. zwróciła się z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką, która legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (orzeczenie wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] r., Nr akt [...] wydane na okres do 31.01.2014 r.). Ponadto do dokumentów wnioskodawczyni dołączyła kserokopię nakazu płatniczego za 2011 r., z którego wynika, iż jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,467 ha przeliczeniowych, a w dokumentacji znajduje się także oświadczenie zainteresowanej, iż nie ma stwierdzonej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym przez lekarza orzecznika KRUS. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu, zaistniała określona w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych negatywna przesłanka, uniemożliwiająca przyznanie wnioskującej stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ zgodnie z cyt. przepisem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli matka dziecka nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a ponieważ wnioskodawczyni jest rolnikiem - prowadzi gospodarstwo rolne i nie ma orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie, tym samym nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OPS 5/12) w przypadku rolnika nie następuje rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W odwołaniu od decyzji organu I instancji K. G. wskazała, że organy administracji publicznej są obowiązane działać na podstawie i w granicach prawa, a zgodnie z przepisem art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych fakt posiadania gospodarstwa rolnego nie jest negatywną przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie odwołującej się, organ nie powinien był powoływać się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OPS 5/12), gdyż indywidualne rozstrzygnięcia nie są źródłami powszechnie obowiązującego prawa. Dlatego też wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem – J. G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na wstępie uzasadnienia swojej decyzji organ odwoławczy zwrócił uwagę, że dopuszczalna jest taka interpretacja przepisu art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), według której - w zależności od okoliczności danej sprawy - prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało: od dnia złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; od daty wystąpienia do zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności w celu ustalenia stopnia niepełnosprawności danej osoby lub od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia, jeśli osoba zainteresowana dopełniła innych wymogów, wynikających z ustawy. W rozpatrywanej sprawie zdaniem organu mamy do czynienia z taką oto sytuacją, że wniosek do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] został złożony w dniu [...] r., co zdaniem Kolegium implikuje, że w przedmiotowej sprawie zasadne jest przyjęcie, by rozstrzygać ją według przepisów sprzed nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niemniej jednak, mając na uwadze zarzuty podniesione przez odwołującą się, Kolegium odniosło się do zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych, dokonanych po dniu 1 stycznia 2013 r. z punktu widzenia prawa rolnika do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż okoliczność, iż strona jest rolnikiem pozostaje poza sporem. Kolegium zwróciło też uwagę, że celem podjęcia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OPS 5/12) było dokonanie wykładni mającej doprowadzić do takiego zrekonstruowania normy prawnej, której skutkiem będzie jej prawidłowe rozumienie. Dlatego też zmiana ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2012 r. nie wpłynęła w ocenie Kolegium na rozumienie przepisu art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 znowelizowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego rolnikom. Istota zmian polegała na wprowadzeniu ograniczeń podmiotowych w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego i wprowadzeniu alternatywnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Reasumując organ odwoławczy stwierdził więc, że skoro wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne i podlega ubezpieczeniu w KRUS, to nie przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do sądu K. G. zarzuciła, iż decyzja organu odwoławczego wydana w jej sprawie jest dla niej krzywdząca, gdyż okoliczność, iż jest właścicielem gospodarstwa rolnego pozbawia ją świadczenia pielęgnacyjnego, zaznaczając przy tym, że nie pracuje w gospodarstwie rolnym sprawując opiekę nad niepełnosprawną córką, która urodziła się z porażeniem mózgowym i jest pod ciągłą opieką specjalistów. Nie do zrozumienia jest dla skarżącej fakt, iż sąsiednie gminy przyznają świadczenie pielęgnacyjne osobom znajdującym się w takiej samej sytuacji jak jej. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej a jej kryterium stanowi zgodność z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury na tle istniejącego w sprawie stanu faktycznego, która doprowadziła do wydania decyzji. Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w granicach tak określonej kognicji, Sąd uznał, że odpowiada ono prawu. Taka sama ocena dotyczy decyzji organu pierwszej instancji. W szczególności, w ocenie Sądu, organy administracji w sposób dostatecznie wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą dalszych rozważań. Materialnoprawną podstawę decyzji administracyjnych zapadłych w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r., ustalonym przepisami ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. Nr 1548; dalej: "ustawa zmieniająca z 07.12.2013 r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: (1) matce albo ojcu, (2) opiekunowi faktycznemu dziecka, (3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, (4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na tle tego przepisu, w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą zmieniającą z 07.12.2013 r., jeszcze do niedawna istniały wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądowo - administracyjnym co do tego, czy posiadanie gospodarstwa rolnego wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym w dniu 11 grudnia 2012 r. doszło do podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów na podstawie art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uchwały NSA(7) o sygn. akt I OPS 5/12 – powoływanej w niniejszej sprawie przez organy obu instancji – w której stwierdzono, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. W obszernym uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono m.in., że jakkolwiek przepis art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. odnosi się wprost do zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, których nie podejmuje lub z których rezygnuje osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, a nie do tego, jaką działalność prowadzi ta osoba, to jednak ratio legis tego przepisu wskazuje, że chodzi tu o osobę, której wyłącznym źródłem utrzymania (dochodów) jest zatrudnienie lub inna praca zarobkowa w rozumieniu ustawy. Istota świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. polega na tym, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i które nie podejmują lub rezygnują z tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że nie jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów) i to bez względu na wielkość tych dochodów. Dalej w cytowanej uchwale wskazano, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje pojęcia "rolnik". Taką definicję zawiera natomiast ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.), w myśl której rolnikiem jest osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego (art. 6 pkt 1). Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969 ze zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiący własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił też zawodowy charakter działalności rolniczej, na który wskazuje zarówno użycie w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników określenia "rolnik", oznaczającego specyficzne zajęcie i związane z nim umiejętności, jak i to, że ustawa ta przyjmuje zasadę wyłączenia z obowiązku rolniczego ubezpieczenia społecznego osób spełniających warunki do objęcia innym ubezpieczeniem społecznym (art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 3), dopuszczając jedynie w ograniczonym zakresie możliwość dalszego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez osoby podejmujące pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 5a). Unormowanie to, zdaniem NSA, wskazuje jasno cel ustawodawcy, jakim jest zapewnienie ubezpieczenia społecznego osobom, dla których prowadzenie działalności rolniczej jest zawodem, stanowiącym ich podstawowe zajęcie i stałe źródło utrzymania (zob. np. art. 7 ust. 2 i 16 ust. 2 pkt 1), i które z tego względu nie mają innego tytułu do ubezpieczenia. Stały charakter, jako kolejna cecha działalności rolniczej, wynika zaś z istoty określenia "prowadzenie działalności". Potwierdzają to także przepisy ustawy, z których wynika, że stały charakter takiej działalności ustawodawca uważa za oczywisty. W szczególności do takiej konkluzji powadzi treść artykułów 7 ust. 2 i 16 ust. 2 pkt 1 ustawy, zgodnie z którymi ubezpieczeniu społecznemu rolników na wniosek podlega inny (niż osoba, której gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny) rolnik lub domownik, jeżeli działalność rolnicza stanowi stałe źródło jego utrzymania. Z kolei osobisty charakter działalności, jako cecha działalności rolniczej, oznacza, że rolnik osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, co wyraża się co najmniej w tym, że do niego zwykle należy podejmowanie decyzji dotyczących prowadzonego gospodarstwa. Wynika to z samego sensu wyrażenia "prowadzenie działalności". Tak rozumiany osobisty charakter działalności rolniczej nie wyklucza korzystania z pomocy innych osób w prowadzeniu gospodarstwa lub zatrudniania w tym celu pracowników. Prowadzenie działalności rolniczej wiąże się ściśle z normalnymi działaniami koniecznymi dla prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. z wykonywaniem pracy w tym gospodarstwie lub wykonywaniem innych zwykłych czynności związanych z prowadzeniem takiej działalności. Praca ta lub czynności nie muszą jednak mieć charakteru pracy fizycznej. Pojęcie "prowadzenie gospodarstwa rolnego" mieści w sobie cały zespół czynności. Słowo "prowadzenie" w języku polskim oznacza bowiem sprawowanie nad czymś nadzoru, zarządzanie, kierowanie czymś, zajmowanie się czymś, trudnienie się czymś, realizowanie jakiegoś celu. Prowadzenie gospodarstwa rolnego może polegać zatem tylko na zarządzaniu nim. Dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa, a tym samym osiągania z niego dochodu. Przyjęte wyżej rozumienie pojęcia prowadzenia działalności rolniczej znajduje dodatkowe potwierdzenie w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2012 r., poz. 803), która do cech pojęcia rolnika indywidualnego zalicza m.in. osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego, wprowadzając domniemanie, że taki stan rzeczy występuje, gdy dana osoba podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności w gospodarstwie rolnym (art. 6). Powyższe rozważania doprowadziły skład orzekający NSA do konstatacji, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. Zatem przy właściwej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne – zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. W przywołanej uchwale NSA wskazano też, że wykładnia logiczna i systemowa postanowień art. 17 ust. 1 u.ś.r. skłania do wniosku, że rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nie może budzić wątpliwości. Musi to być stan trwały, czyli osoba taka musi zrezygnować definitywnie zarówno z aktualnego zatrudnienia, jak i nie podejmować tego zatrudnienia w przyszłości. W przypadku rolnika oznaczałoby to konieczność rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego w przywołanym wyżej znaczeniu. Tak więc na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Oznacza to, że nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny. W ocenie NSA rolnik prowadzący gospodarstwo rolne znajduje się w takiej sytuacji socjalno-ekonomicznej, która uniemożliwia mu przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko takie jest uprawnione na gruncie logicznych i systemowych reguł wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a wspiera je dodatkowo fakt, że rolnik, spełniający przesłanki określone w art. 7 ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) – tj. m. in. posiadający w dniu 31 maja danego roku grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, o łącznej powierzchni działek rolnych nie mniejszej niż 1 ha – otrzymuje corocznie ze środków Unii Europejskiej jednolitą płatność obszarową. Naczelny Sąd Administracyjny w omawianej uchwale wyraził przekonanie, że prawodawca celowo dokonał pominięcia ustawodawczego, nie wymieniając wśród form aktywności zawodowej prowadzenia gospodarstwa rolnego przez rolnika. Mając na względzie cel i istotę instytucji świadczenia pielęgnacyjnego, przy założeniu racjonalności i konsekwencji preferencji prawodawcy, NSA uznał, że nie ma powodu do rozszerzenia, w drodze wykładni, zakresu definicji "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" na rolników prowadzących gospodarstwo rolne. Podkreślił, że stanowisko takie nie godzi w zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, z której wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). W ocenie NSA, rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne nie mogą w równej mierze zrezygnować z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, co osoby wykonujące określone w art. 3 pkt 22 u.ś.r. formy aktywności zawodowej. Są bowiem w innej sytuacji ekonomicznej i socjalnej, aniżeli osoby świadczące pracę na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonujące pracę lub świadczące usługi na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, a także prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą – zwłaszcza gdy się bierze pod uwagę sposób i warunki uzyskiwania środków utrzymania. W wypadku osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę szans zarobkowych na skutek poświęcenia czasu wyłącznie na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną. W uchwale dodatkowo podkreślono, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest finansowe zrekompensowanie osobie rezygnującej z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 u.ś.r.) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Uwzględniono w związku z tym, że wszystkie formy aktywności wymienione w art. 3 pkt 22 u.ś.r. podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu określonemu w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Rolnicy zaś podlegają odmiennemu reżimowi zabezpieczenia społecznego, określonego w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jest to celowe działanie ustawodawcy, który dostosował system ubezpieczeń m.in. do charakteru pracy i warunków panujących na wsi. Wprawdzie przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń wskazują, że organ wykonawczy gminy nie opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy systemowej lub na podstawie odrębnych przepisów (art. 6 ust. 2b), ale nie znosi to warunku całkowitej rezygnacji z aktywności zawodowej, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zdaniem rozszerzonego składu NSA opłacanie ze środków publicznych składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe także może stanowić uzasadnione kryterium dyferencjacji statusu ubezpieczonych w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wziął również pod uwagę to, że świadczenie pielęgnacyjne uregulowane w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest świadczeniem, które podlega koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w trybie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, s. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, s. 1). Wskazał, że postanowienia o koordynacji systemu zabezpieczenia społecznego oraz ich wykładnia dokonana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wzmacniają argumentację przemawiającą za tym, że rolnik prowadzący gospodarstwo rolne nie jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Z punktu widzenia koncepcji zatrudnienia przyjętej w rozporządzeniu, za wykonującego pracę najemną należy bowiem uznać każdego, kto z racji podejmowania aktywności zarobkowej podlega systemowi zabezpieczenia społecznego danego państwa i nie może być uznany za osobę wykonującą pracę na własny rachunek. Rolnik prowadzący gospodarstwo rolne do takiej kategorii nie należy. Kierując się w szczególności przedstawionymi wyżej względami, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przenosząc powyższe uwagi zaczerpnięte z uchwały NSA(7) o sygn. akt I OPS 5/12 na grunt niniejszej sprawy należy w pierwszej kolejności podkreślić, że uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże bezpośrednio w sprawie, w której została podjęta (art. 187 § 2 p.p.s.a.). Tym niemniej każda taka uchwała wykazuje jeszcze rozszerzoną, tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z brzmienia art. 269 § 1 p.p.s.a., który nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy analogicznej do tej, w której podjęto uchwałę, w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale. Jedyną możliwością odstąpienia od takiego stanowiska jest wystąpienie przez skład niepodzielający stanowiska zajętego w uchwale do odpowiedniego składu NSA z zagadnieniem prawnym i uzyskanie nowej uchwały o odmiennej treści. Wszystko to oznacza, że uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego – do jakich zalicza się ww. uchwała NSA(7) o sygn. akt I OPS 5/12 – w istocie nie dotyczy tylko danej sprawy, ale także wszystkich spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Dopóki nie nastąpi zmiana stanowiska zawartego w uchwale w drodze nowej uchwały odpowiedniego składu NSA, dopóty związane nim pośrednio (tj. w sposób wyżej wskazany) sądy administracyjne, stanowisko to winny respektować. Przy tym jeżeli wojewódzki sąd administracyjny podziela wykładnię prawa zawartą w uchwale NSA, nie ma obowiązku uruchamiania procedury przewidzianej w art. 269 § 1 p.p.s.a. i zwracania się do odpowiedniego składu NSA o ponowne zajęcie się danym zagadnieniem prawnym. Mając powyższe na względzie Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stwierdza, że w pełni podziela pogląd prawny wyrażony w powołanej wyżej (oraz w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji) uchwale NSA(7) o sygn. akt I OPS 5/12, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego. Podziela także całą argumentację przywołaną w uzasadnieniu ww. uchwały na poparcie tego poglądu, a w szczególności myśl, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i samo zarządzanie gospodarstwem. W konsekwencji przy właściwej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne – zarządzać nim w określonym zakresie – i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy – ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Stąd sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw itp. okoliczności pozwalałyby jemu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem. W ocenie Sądu w niniejszym składzie, przywołana uchwała NSA(7) o sygn. akt I OPS 5/12 zachowuje swą aktualność także w obecnym stanie prawnym, tj. po wejściu w życie ustawy zmieniającej z 07.12.2013 r. Dokonana bowiem tą ustawą nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych, choć w istotnym zakresie zmodyfikowała przesłanki uzyskiwania świadczenia pielęgnacyjnego, to jednak, po pierwsze, zasadniczo w kierunku ich zaostrzenia (a w efekcie – ograniczenia kręgu osób uprawnionych do takiego świadczenia), a po drugie, w zakresie relewantnym dla oceny uprawnień rolników do tego rodzaju świadczeń, a zwłaszcza co do brzmienia definicji "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" z art. 3 pkt 22 u.ś.r., pozostała niezmieniona. Skoro zatem w niniejszej sprawie – jak wynika z niewadliwych ustaleń organów administracji i czego sama skarżąca nie kwestionuje – skarżąca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni przekraczającej 1 ha (także przeliczeniowy), to w świetle powołanej uchwały NSA(7) o sygn. akt I OPS 5/12 świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad córką nie może być jej przyznane. I to niezależnie od tego, jaki jest zakres opieki sprawowanej osobiście przez skarżącą nad dzieckiem, i w jakim zakresie ogranicza jej możliwość fizycznej pracy w gospodarstwie. Na marginesie godzi się zauważyć, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca nie wykazywała, aby w związku z opieką nad dzieckiem nie podjęła lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej (w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r.) – jak tego wymaga art. 17 ust. 1 u.ś.r. – lecz, że opieka nad córką uniemożliwia jej pracę w gospodarstwie. Tymczasem praca w gospodarstwie rolnym nie mieści się w pojęciu "zatrudnienia lub innej pracy zawodowej" w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w konsekwencji rezygnacja z takiej pracy nie stanowi rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. Mając wszystko to na uwadze należy stwierdzić, że organ I instancji zasadnie odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a SKO trafnie decyzję tę utrzymało w mocy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę