II SA/Bd 581/17

WyrokWSA w Bydgoszczy2018-01-16

Skład orzekający: Renata Owczarzak, Joanna Brzezińska, Anna Klotz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okres pobierania zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego, w trakcie trwania umowy uaktywniającej, może być zaliczony do okresu 365 dni świadczenia usług na podstawie umowy uaktywniającej, wymaganego do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych?
Ratio decidendi
Okres pobierania zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego, podczas trwania umowy uaktywniającej, nie może być zaliczony do 365 dni świadczenia usług na podstawie umowy uaktywniającej, wymaganego do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Kluczowe jest faktyczne świadczenie usług opieki nad dzieckiem, a nie samo formalne pozostawanie w stosunku umownym, zwłaszcza gdy osoba jest niezdolna do pracy.
Stan faktyczny
Skarżąca M. K. zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy, przedstawiając umowę uaktywniającą na opiekę nad dzieckiem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, uznając, że skarżąca w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację nie świadczyła usług na podstawie umowy uaktywniającej, ponieważ pobierała zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i nieudzielenie jej informacji o konsekwencjach prawnych umowy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Anna Klotz Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] (znak: [...]) Starosta, orzekł o uznaniu M. K. za osobę bezrobotną, odmawiając jednocześnie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, M. K., zgłaszając się do Powiatowego Urzędu Pracy w celu dokonania rejestracji, przedłożyła umowę uaktywniającą zawartą w dniu [...] lutego 2015r. zgodną z ustawą z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz dwa zaświadczenia wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, z których wynika, że podlegała ubezpieczeniu społecznemu na podstawie umowy uaktywniającej, przy czym w okresach od [...].06.2015r. do [...].12.2015r. i od [...].12.2015r. do [...].08.2016r. nastąpiły przerwy w opłacaniu składek spowodowane pobieraniem zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego. Organ wskazał, że bezrobotna pobierała świadczenie rehabilitacyjne także po zakończeniu trwania umowy uaktywniającej od [...].09.2016r. do [...].12.2016r., naliczane od podstawy niższej od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Biorąc pod uwagę okres uwzględniany przy ustalaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnego, o którym mowa w art. 71 ust. 2 pkt 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, Starosta poddał badaniu okres od [...].07.2015r. do [...].01.2017r. Z zaświadczeń przedstawionych w dniu rejestracji wynika, że w wymaganym okresie bezrobotna nie świadczyła usług na podstawie umowy uaktywniającej, bowiem od [...].06.2015r. do końca trwania umowy uaktywniającej tj. do [...].08.2016r. pobierała zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne. Organ wskazał również, że po zakończeniu umowy uaktywniającej tj. od [...].09.2016r. do [...].12.2016r. bezrobotna pobierała świadczenie rehabilitacyjne i podstawę wymiaru tego świadczenia stanowiła kwotę niższą niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Odmawiając przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, organ podniósł, że M. K. w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji nie świadczyła usług (nie sprawowała opieki nad dzieckiem) w ramach zawartej umowy uaktywniającej, gdyż była osobą niezdolną do pracy i z tego tytułu pobierała zasiłek chorobowy a następnie świadczenie rehabilitacyjne. Świadczenie usług natomiast oznacza obowiązek wykonywania ich na czyjąś rzecz a to z kolei wskazuje, że świadczenie usług jest działaniem aktywnym. Ponadto z uwagi na to, że podstawą wymiaru świadczenia rehabilitacyjnego po ustaniu ubezpieczenia była kwota niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia, jak podniósł Starosta, okres ten nie podlega również zaliczeniu. W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. podniosła, że [...] lutego 2015r. podpisała umowę uaktywniającą na opiekę nad dzieckiem do 3 roku życia, w lutym 2015r. otrzymała wynagrodzenie w wysokości 700,00 (bez ubezpieczenia chorobowego), od marca 2015r. natomiast wynagrodzenie 1750,00. Odwołująca podniosła również, że z dniem [...].06.2015r. zachorowała na nowotwór, w związku z czym przebywała na zasiłku chorobowym w okresie [...].06.2015 – [...].12.2015, gdzie podstawą wypłaty zasiłku stanowiło minimalne wynagrodzenie za pracę 2015 r. tj. 1750,00. W okresie [...].12.2015-[...].12.2016r. odwołującej się przyznane zostało świadczenie rehabilitacyjne. Podstawą wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego była kwota niższa niż najniższa krajowa, bowiem podstawa świadczenia rehabilitacyjnego w 2016r. nie uległa zmianie w stosunku do minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującą w 2016r. Z dniem [...].09.2016r. umowa uaktywniająca została rozwiązana, gdyż dziecko poszło do przedszkola. W ocenie odwołującej się choroba przebyta w trakcie umowy wlicza się do stażu pracy. Odwołująca się zakwestionowała stanowisko organu, iż przyczyną odmowy przyznania świadczenia była również okoliczność, że podstawa wypłaty świadczenia była niższa niż najniższa krajowa obowiązująca w 2016r. Zgodnie z nowelizacją ustawy w 2014r. o legalnym zatrudnieniu niań, aby otrzymać zasiłek dla bezrobotnych niania nie musi zarabiać najniższej krajowej. Decyzją z dnia [...] marca 2017r. nr [...], Wojewoda, na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 3 i 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2016r. poz. 645 ze. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że zbadał przesłanki art. 71 ust. 2 pkt 3 i 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy a także okoliczności faktyczne sprawy, przyjmując brak podstaw do przyznania odwołującej się prawa do zasiłku dla bezrobotnych, z uwagi na to, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji w PUP nie świadczyła ona usług (nie sprawowała opieki nad dzieckiem) w ramach zawartej umowy uaktywniającej, gdyż była wówczas osobą niezdolną do pracy i z tego tytułu pobierała zasiłek chorobowy a następnie świadczenie rehabilitacyjne. Świadczenie usług natomiast, jak wskazał Wojewoda, oznacza obowiązek wykonania ich na czyjąś rzecz, zatem działanie aktywne. Organ odwoławczy wskazał również na okoliczność, że podstawą wymiaru świadczenia rehabilitacyjnego po ustaniu ubezpieczenia była kwota niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia, w związku z czym okres ten nie podlega również zaliczeniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. K., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie powyższej decyzji oraz utrzymanej w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz przyznacie prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania – art. 77 § 1 k.p.a. poprzez: - nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności w kwestii nieudzielenia przez Starostwo w dacie zawarcia umowy "aktywacyjnej" informacji o wszelkich konsekwencjach prawnych zawarcia tej umowy, w stawce niższej niż minimalne wynagrodzenie, co jest szczególnie istotnym uchybieniem, z uwagi na obowiązek organów rentowych, w zakresie udzielania stronie wyczerpującej informacji w rozumieniu art. 9 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co było szczególnie ważne w świetle specyficznego stosunku pracy jakim jest "umowa aktywacyjna", regulowana w art. 50 -51 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3, która nie jest de facto regulowana normami Kodeksu pracy, - nie przesłuchanie strony na powyższe okoliczności, mimo, że strona podnosiła w toku postępowania administracyjnego fakt nie udzielenie jej jakichkolwiek informacji, o skutkach prawnych zawarcia przedmiotowej umowy na sumy nisz od ustawowego wynagrodzenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, bowiem sąd nie stwierdził naruszenia prawa, dającego podstawę do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, po myśli przepisów art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369, dalej "p.p.s.a."). Przedmiot sądowej kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Wojewody z dnia [...] marca 2017r. utrzymująca w mocy decyzję z [...] stycznia 2017r. którą Starosta, uznając skarżącą za osobę bezrobotną, odmówił jednocześnie przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 645 ze zm.), dalej w skrócie: "ustawa o promocji zatrudnienia". Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, bezrobotny - oznacza osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej – przy spełnieniu warunków wskazanych w lit. a – m. Nie każdej jednak osobie, która uzyska status bezrobotnego, przysługuje dodatkowe świadczenie ze środków publicznych w postaci zasiłku dla bezrobotnych. Zgodnie z przepisem art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni był zatrudniony, wykonywał prace, świadczył usługi w formach i na warunkach określonych w lit. a-i. W szczególności gdy świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2. (art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c). Do 365 dni, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zalicza się również wymienione w ust. 2 art. 71 ww. ustawy, m.in. pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w pkt 1, renty szkoleniowej oraz przypadające po ustaniu zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli podstawę wymiaru tych zasiłków i świadczenia, z uwzględnieniem kwoty składek na ubezpieczenia społeczne, stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę (pkt 3), a także świadczenia usług na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 2011r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. z 2016r. poz. 157 z późn.zm) – pkt 6. Wobec zarzutów skargi podkreślenia wymaga, iż "umowa uaktywniająca", o której mowa w art. 50 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat trzech, nie jest stosunkiem pracy, instytucją rynku pracy, czy też usługą oferowaną za pośrednictwem urzędu pracy. Nie jest także formą stosunku administracyjnego między osobą bezrobotną a powiatowym urzędem pracy, czy też stażu realizowanego za jego pośrednictwem. Niezasadne są zatem w tej sprawie zarzuty dotyczące naruszenia przez organ art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie skarżącej, przed zawarciem tej umowy cywilnej z rodzicami dziecka wyczerpujących informacji dotyczących jej specyfiki i np. konsekwencji w zakresie uprawnień wynikających z sytemu ubezpieczeń społecznych, charakteru i wysokości opłacanych składek, skutków długotrwałej niemożności świadczenia usług. Te okoliczności nie mogły mieć nadto wpływu na późniejszą decyzję w sprawie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, która nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest decyzją związaną, uzależniona od spełnienia określonych ustawowo warunków. Zważyć należy, iż ustawa z 4 lutego 2011r. określa: 1) zasady organizowania i funkcjonowania opieki nad dziećmi w wieku do lat 3; 2) warunki świadczonych usług; 3) kwalifikacje osób sprawujących opiekę; 4) zasady finansowania opieki; 5) nadzór nad warunkami i jakością sprawowanej opieki (art. 1). Ustawa ta nie jest z pewnością co do istoty kierowana do osób bezrobotnych, lecz bezpośrednim podmiotem i adresatem norm prawnych pozostają rodzice dzieci w wieku do lat 3 oraz owe dzieci, a celem jest zapewnienie przez państwo pomocy w organizacji właściwych form, limitu wieku i funkcji tej opieki. Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1, opieka nad dziećmi w wieku do lat 3 może być organizowana w formie żłobka lub klubu dziecięcego, a także sprawowana przez dziennego opiekuna oraz nianię. W ramach opieki realizowane są funkcje: opiekuńcza, wychowawcza oraz edukacyjna (ust. 2). W myśl przepisu art. 50 ust. 1 ww. ustawy, nianią jest osoba fizyczna sprawująca opiekę nad dziećmi na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanej dalej "umową uaktywniającą". Umowa ta jest zawierana w formie pisemnej między nianią a rodzicami albo rodzicem samotnie wychowującym dziecko (ust. 3), a wśród jej obligatoryjnych elementów ustawodawca wskazał między innymi cel i przedmiot umowy, czas i miejsce sprawowania opieki, obowiązki niani, wysokość wynagrodzenia oraz sposób i termin wypłaty, czas na jaki umowa została zawarta, warunki i sposób zmiany, a także rozwiązania umowy (ust. 4). W art. 51 tej ustawy, uregulowano zasady opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz chorobowe za nianię. W brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie za nianię składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne, opłaca (ust. 1): 1) Zakład Ubezpieczeń Społecznych - od podstawy stanowiącej kwotę nie wyższą niż wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego zgodnie z przepisami o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, 2) rodzic (płatnik składek) - od podstawy stanowiącej kwotę nadwyżki nad kwotą minimalnego wynagrodzenia; - na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (z zastrzeżeniem ust. 3-5). Za nianię, która przystąpiła dobrowolnie na swój wniosek do ubezpieczenia chorobowego, składki na to ubezpieczenie opłaca rodzic na zasadach określonych dla zleceniobiorców w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ust. 2). Zgodnie z przepisem art. 52 ww. ustawy, rodzic (płatnik składek) zobowiązany jest do niezwłocznego informowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o każdej zmianie mającej wpływ na opłacanie składek, w szczególności o rozwiązaniu lub wygaśnięciu umowy uaktywniającej. Wskazać należy, iż zasady i sposób ustalenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz chorobowe i warunki podlegania tym ubezpieczeniom (w tym dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu) reguluje ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, a nie ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Na specyfikę tej formy świadczenia usług polegających wyłącznie na sprawowaniu opieki nad dzieckiem w wieku do lat 3 w kontekście regulacji ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, i jej wyodrębnienie tej kategorii usług z wykonywania usług na podstawie innych umów o świadczenie usług wskazuje także wykładnia przepisu art. 104 tej ustawy, regulującego kwestie obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy. Świadczenie pracy na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat trzech, zostało ustawowo zwolnione z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy (art. 104 ust. 1 lit.c i pkt 3 lit. i). W ocenie Sądu, w kontekście powyższych przepisów należy dokonywać wykładni norm art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia, odnośnie warunków nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, w szczególności wykazania konkretnych form aktywności zawodowej w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, łącznie przez okres 365 dni (ust. 1 pkt 2), lub okresów zaliczonych do nich przez ustawodawcę jako równoważne (ust. 2). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że przy rejestracji w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna w dniu [...] stycznia 2017r. skarżąca przedłożyła umowę uaktywniającą zawartą w dniu [...] lutego 2015r. z K. N. i J. N., której przedmiotem było sprawowanie przez nią, jako nianią, opieki nad ich dzieckiem (nie określono wieku), przez 5 dni w tygodniu od pn.-pt. w godz. 7.00 – 16.00 w jej miejscu zamieszkania. W umowie określono obowiązki zleceniobiorcy, wynagrodzenie z tytułu wykonywania czynności opiekuńczo – edukacyjnych w wysokości 700 zł miesięcznie. Umowa została zawarta na czas nieokreślony z możliwością jej rozwiązania przez strony z miesięcznym wyprzedzeniem na piśmie. Nadto zleceniodawca miał prawo wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym w przypadku naruszenia przez zleceniobiorcę obowiązków wynikających z umowy. Zgodnie z § 7 umowy w kwestiach nieuregulowanych stosuje się przepisy prawa polskiego, w szczególności ustawy z dnia 4 lutego 2011r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz przepisy kodeksu cywilnego. Jak wynika z oświadczenia skarżącej oraz dokumentacji ZUS powyższa umowa została rozwiązana [...] sierpnia 2016r., w związku z uzyskaniem przez dziecko wieku przedszkolnego. Nie jest również kwestionowane, że na podstawie wskazanej umowy skarżąca podlegała ubezpieczeniu społecznemu. Podstawa wymiaru składek wyniosła, co wynika z zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektoratu z dnia [...] grudnia 2016r. o przebiegu ubezpieczeń społecznych oraz okresach przerw w opłacanych składek – znajdującego się w aktach sprawy, w lutym 2015r.: 700 zł, w marcu 2015r. – 1750 zł, w kwietniu 2015r. – 1750 zł, w maju 2015r. – 1750 zł, w czerwcu 2015r. – 1225 zł. W okresach natomiast [...].06.2015r. – [...].12.2015r. i [...].12.2015r. – [...].08.2016r. nastąpiły przerwy w opłacaniu składek spowodowane pobieraniem przez skarżącą zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego. Skarżąca pobierała także świadczenie rehabilitacyjne po zakończeniu trwania umowy uaktywniającej od [...].09. do [...].12.2016r., przy czym naliczane było ono od podstawy niższej od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy orzekające w przedmiocie statusu bezrobotnego i uzyskania prawa do zasiłku do bezrobotnych wszechstronnie wyjaśniły okoliczności sprawy i materiał dowodowy wystarczający dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Prawidłowo także ustaliły, że brak jest podstaw aby stwierdzić, że M. K. w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania w PUP (13 stycznia 2017r.) przez okres 365 spełniała warunki określone w art. 71 ust. 1 pkt 2 lub ust. 2, w tym świadczyła usługi opieki nad dzieckiem w wieku do lat 3 na podstawie przedłożonej umowy uaktywniającej. Pozostaje niesporne, że z powodu choroby była skarżąca pozostawała niezdolna do pracy i z tego tytułu pobierała najpierw zasiłek chorobowy z ZUS (od [...] czerwca do [...] grudnia 2015r.), a następnie świadczenie rehabilitacyjne (od [...] grudnia 2015r. do [...] sierpnia 2016r.). Tym samym, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz celem i istotą umowy uaktywniającej nie mogła w tym czasie trwale jej wykonywać. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma przy tym znaczenia z jakich powodów nie doszło do rozwiązania umowy, zgodnie z jej celem i treścią, mimo braku możliwości świadczenia opieki nad dzieckiem przez nianię. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się w istocie do wykładni przepisów art. 71 ust. 2 pkt 3 i 6 ustawy o promocji zatrudnienia. Zgodnie z treścią art. 71 ust. 2 pkt 6, do 365 dni, o których mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy zalicza się również okres świadczenia usług na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w art. 50 ustawy o opiece nad dziećmi. Kluczowe jest sformułowanie "świadczenia usług na podstawie umowy", które należy rozumieć jako rzeczywiste sprawowanie przez nianię opieki nad dzieckiem w wieku do lat 3, na podstawie umowy uaktywniającej, a nie wyłącznie formalne pozostawanie w stosunku umownym. W sprawie niniejszej, podczas całego okresu umowy uaktywniającej od [...].02.2015r. do [...].08.2016r., skarżąca świadczyła usługi opieki nad dzieckiem do dnia [...].06.2015r. Przez kolejne 14 miesięcy, nie było to możliwe bowiem z powodu niezdolności do pracy pobierała zasiłek chorobowy, a następnie świadczenie rehabilitacyjne. Zwrócić uwagę należy, że w aktach sprawy nie znajduje się dokument rozwiązania umowy zawartej przez skarżącą z rodzicami dziecka pozostawionego pod opiekę, nie ma jednak pomiędzy stronami niniejszej sprawy sporu, co do tego, kiedy umowa została rozwiązana. Nie można jednak pominąć okoliczności, że istotą przedmiotowej umowy określonej ustawowo "uaktywniającą", jest wyłącznie sprawowanie przez nianię określonej opieki nad dzieckiem w wieku do lat 3, w ten sposób aby rodzice tego dziecka mogli podjąć aktywność zawodową. Zgodnie z umową, skarżąca zobowiązana była do opieki nad chłopcem w miejscu swojego zamieszkania przez pięć roboczych dni tygodnia w godzinach od 7:00 do 16:00. Opieki nie sprawowała wskutek choroby, w związku z czym opiekę nad dzieckiem musiała sprawować inna osoba, czy też placówka. Zgodzić należy się z argumentacją skarżącej, iż na skutek nowelizacji ustawy o promocji zatrudnienia, która weszła w życie z dniem 27 maja 2014r. dodano w art. 71 ust. 2 ustawy punkt 6 dotyczący świadczenia usług na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w art. 50 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, dla zaliczenia okresu świadczenia usług opieki nad dzieckiem na podstawie tej umowy do spornego okresu 365, nie ma już znaczenia sama wysokość składek na ubezpieczanie. Każdy więc okres świadczenia przez nianię opieki nad dzieckiem na podstawie umowy uaktywniającej zalicza się do tego okresu. Zważyć jednak należy, czego nie dostrzega skarżąca, że to ustawa o opiece nad dziećmi określa sposób opłacania składek. W przypadku skarżącej w spornym okresie składki na ubezpieczenia społeczne nie były opłacane, bowiem skarżąca nie mogła świadczyć umówionych usług. Podkreślenia wymaga, iż organy nie dokonały odmiennej wykładni tego przepisu. Podstawy odmowy przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych nie stanowiła w istocie kwestia nieadekwatności wysokości składek (w stosunku do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę) w okresie świadczenia usług na podstawie umowy uaktywniającej, lecz stwierdzenie, że w okresie istotnym w tej sprawie (tj. 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania bezrobotnego), czyli badanym od [...] lipca 2015r. do [...] stycznia 2017r. skarżąca nie świadczyła tych usług. Znajduje to potwierdzenia w zgromadzonej i niekwestionowanej dokumentacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z kolei stanowisko organów, iż w okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego po zakończeniu umowy uaktywniającej, do kwestii podstawy wymiaru świadczenia z uwzględnieniem składek na ubezpieczenie społeczne, które w przypadku skarżącej nie stanowiło kwoty wynoszącej co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę jest prawidłowe. Co do tego okresu w przypadku skarżącej nie może mieć bowiem zastosowania przepis szczególny art. 71 ust. 2 pkt 6, który nie obejmuje takich zdarzeń, lecz wyłącznie pkt 3. Sąd podziela stanowisko organów w tym zakresie. Podkreślenia wymaga, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przez cały wskazany przez ustawodawcę okres 18 miesięcy, skarżąca faktycznie pozostawała niezdolna do pracy z powodu choroby. Nadto ze specyficzną formą świadczenia usług opieki przez nianie i związane z nią kwestie składek na ubezpieczanie społeczne, zdrowotne brak składek na Fundusz Pracy, ustawodawca nie łączy takich skutków dla uzyskania zasiłku dla bezrobotnych, jak w przypadku innych umów o świadczenie usług. Wynika to także z innych regulacji systemowych w zakresie promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Zarzuty skargi, co wynika z przedstawionej wykładni stosowanych przepisów prawa okazały się niezasadne. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło