II SA/Bd 601/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Owczarzak,, Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.), Protokolant Justyna Straka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 listopada 2006 sprawy ze skargi Macieja K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty R. z dnia [...] 2006r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 601/06 Uzasadnienie Umową z dnia [...] 2005 r. Maciej K. nabył od Tadeusza M. pojazd marki F. Następnie zwrócili się od Starosty R. o zarejestrowanie tego pojazdu, co nastąpiło decyzją z dnia [...] 2005 r. W wyniku zgłoszonego przez Prokuratora Rejonowego w R. sprzeciwu Starosta R. wznowił postępowanie w sprawie rejestracji ww. pojazdu, a następnie decyzją z dnia [...] 2006 r. Nr [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...] 2005 r. i odmówił skarżącemu zarejestrowania pojazdu. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2005 r. Tadeusz M. został skazany za dostarczenie i posługiwanie się fałszywymi dokumentami dotyczącymi pochodzenia wspomnianego samochodu. Zdaniem organu wyrok ten, jak i akt oskarżenia w sprawie [...] oraz sprzeciw Prokuratora świadczą o tym, że samochód marki F. został zarejestrowany na podstawie sfałszowanej umowy kupna tego pojazdu na terenie Niemiec. Także umowa sprzedaży pomiędzy Tadeuszem M. a skarżącym poświadcza nieprawdę, gdyż sprzedający nie był nigdy właścicielem wspomnianego samochodu. Okoliczność sfałszowania tych dowodów uzasadnia uchylenie decyzji z dnia [...] 2004 r. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącego podniósł, iż z wyroku Sądu Rejonowego w T. nie wynika, jakimi sfałszowanymi dokumentami posługiwał się Tadeusz M. Zdaniem strony skarżącej nie można się także zgodzić z poglądem, że Tadeusz M. nie był właścicielem przedmiotowego pojazdu, bowiem faktycznie podpisał umowę, a tym samym w świetle przepisów kodeksu cywilnego był właścicielem wspomnianego pojazdu. W związku z tym znajdujące się w aktach sprawy dokumenty i dowody dotyczące przedmiotowego pojazdu były wystarczające do jego zarejestrowania. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] 2006 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, iż jak wynika z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w T. Tadeusz M. sprzedał przedmiotowy samochód K. na podstawie sfałszowanej umowy, nie będąc jego właścicielem. Zdaniem organu bezspornym jest wobec tego, że rejestracji pojazdu dokonano w oparciu o sfałszowaną umowę kupna – sprzedaży i tym samym uchylenie decyzji z dnia [...] 2005 r. rejestrującej pojazd było uzasadnione. W skardze na powyższą decyzję Maciej K. podniósł, iż z zebranego w sprawie materiału, a w szczególności z sentencji wyroku Sądu Rejonowego w T. nie wynika, aby umowa kupna samochodu zawarta przez niego z Tadeuszem M. została sfałszowana. Ponadto skarżący zaznaczył, iż nabył przedmiotowy samochód zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż z aktu oskarżenia oraz z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w T. sygn. akt [...] z dnia [...] 2005 r. wynika, że przedmiotowy samochód został nabyty przez skarżących na podstawie wcześniej podrobionych dokumentów. Sprzedający został skazany wyrokiem sądu. Samochód skarżących został zarejestrowany w organie ewidencyjnym decyzją, którą wydano na podstawie dokumentów nie sporządzonych przez uprawnione do tego osoby, stwierdzających nieprawdę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracyjnej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc powyższe pod uwagę skargę należało uwzględnić. Zgodnie z przepisem art. 133 p.p.s.a. podstawą wyrokowania przez sąd administracyjny są akta sprawy. Z przedłożonych sądowi w niniejszej sprawie akt wynika, że decyzja Starosty R. z dnia [...] 2006 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącego [...]. Stosownie zatem do art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej dalej "k.p.a.") 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] 2006 r. Pełnomocnik skarżących sporządził wprawdzie odwołanie w ostatnim dniu tego terminu (por. data na odwołaniu), jednakże jedyną informacją o dacie otrzymania tego odwołania przez organ jest pieczęć wpływu korespondencji do Starostwa Powiatowego w R. z datą [...] 2006 r. Z akt sprawy nie wynika, czy pełnomocnik skarżącego złożył odwołanie osobiście, czy też przesłał je pocztą, a jeżeli tak – to w jakiej dacie nadał przesyłkę w placówce pocztowej. Prawdopodobne jest zatem, że odwołanie zostało złożone po upływie terminu ustawowego. Okoliczność ta wymaga wyjaśnienia przez organ odwoławczy. Złożenie odwołania po terminie pociągałoby za sobą konieczność stwierdzenia, w drodze postanowienia, uchybienia terminu do wniesienia odwołania, stosownie do treści art. 134 k.p.a. Skutkiem tego decyzja Starosty Radziejowskiego stałaby się ostateczna. Rozstrzyganie przez organ odwoławczy w sprawie zakończonej decyzją ostateczną organu pierwszej instancji skutkowałoby nieważnością decyzji organu drugiej instancji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Ma to zatem istotne znaczenie przy ustalaniu przez sąd legalności zaskarżonej decyzji. Brak w aktach administracyjnych dowodów potwierdzających datę nadania odwołania (ewentualnie wzmianki o złożeniu odwołania osobiście przez pełnomocnika skarżących) uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenia przez Sąd, czy organ odwoławczy rozważył dopuszczalność odwołania, czy też pominął tą okoliczność. Ponadto zdaniem Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie także z innych powodów. Podstawą uchylenia ostatecznej decyzji Starosty R. z dnia [...] 2005 r. o rejestracji pojazdu było stwierdzenie przez organy obu instancji, iż zachodzi przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. tj. dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Oznacza to zatem, iż uznano, że dokumenty na podstawie których dokonano rejestracji pojazdu, wymienione w art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108 poz. 908; z późn. zm.) zostały sfałszowane. Powołując się na sentencję wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2005 r., akt oskarżenia w sprawie [...] oraz sprzeciw Prokuratora Rejonowego w R. organy obu instancji wskazały, iż rejestracji samochodu dokonano w oparciu o sfałszowaną umowę kupna - sprzedaży. Niewątpliwie organy administracji są związane treścią prawomocnego wyroku sądu karnego co do faktu popełnienia przestępstwa. Z wyroku z dnia 25 maja 2005 r. wynika, że Tadeusz Mazik popełnił czyn z art. 270 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553; z późn. zm., zwanej "kk") i art. 272 kk w związku z art. 11 § 2 kk poprzez używanie jako autentyczne podrobionych dokumentów rzekomo przez siebie sprowadzonych z zagranicy 7 samochodów (w tym samochodu wskazywanego w przedmiotowej sprawie) wyłudzając w ten sposób poświadczenie nieprawdy przez podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego na zaświadczeniach VAT – 25. Z samej treści wyroku sądu karnego nie wynika jednakże, jakimi konkretnie podrobionymi dokumentami posłużył się Tadeusz Mazik w celu wyłudzenia poświadczenia nieprawdy na zaświadczeniu VAT – 25, w szczególności z treści wyroku nie wynika, czy Tadeusz M. przedstawił w Urzędzie Skarbowym w T. sfałszowaną umowę kupna – sprzedaży pojazdu. Wbrew stwierdzeniu Kolegium zawartym w odpowiedzi na skargę okoliczność ta nie wynika także z uzasadnienia wspomnianego wyroku, gdyż w ogóle go nie sporządzono (pismo Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2005 r. – k. 9 akt organu pierwszej instancji). Wyrok Sądu Rejonowego wypowiada się wprost tylko odnośnie braku prawdziwości zaświadczenia VAT-25. Należy w tym kontekście zauważyć, że zaświadczenie VAT – 25 jest dokumentem potwierdzającym uiszczenie przez podatnika podatku od towarów i usług z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu lub brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu przywozu nabytego środka transportu z terytorium innego państwa członkowskiego niż terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który ma być dopuszczony do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (§ 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie określenia wzoru zaświadczenia potwierdzającego uiszczenie przez podatnika podatku od towarów i usług z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu lub brak obowiązku uiszczenia tego podatku z tytułu przywozu środka transportu nabytego z terytorium innego państwa członkowskiego niż terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; Dz. U. Nr 84, poz. 786). Zaświadczenie takie, stosownie do art. 105 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535; z późn. zm.) wydaje się na wniosek zainteresowanego, który powinien zawierać w szczególności: 1) dane identyfikujące pojazd; 2) datę pierwszego dopuszczenia pojazdu do użytku; 3) przebieg pojazdu; 4) cenę nabycia pojazdu przez wnioskodawcę; 5) dane dotyczące podmiotu dokonującego dostawy pojazdu na rzecz wnioskodawcy. Wynika z tego, że aby uzyskać zaświadczenie VAT-25 wnioskodawca nie musi wykazywać się dowodem własności pojazdu. W celu wykazania okoliczności niezbędnych do wystawienia zaświadczenia, w szczególności ustalenia czy doszło czy też nie do wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru, można przedstawić inne dokumenty niż umowę zakupu pojazdu np. fakturę stwierdzającą nabycie pojazdu (por. pkt 3 komentarza do art. 105 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług [w:] A. Bartosiewicz, R. Kubacki – "VAT. Komentarz", Zakamycze, 2004 r.). Co więcej w obecnym stanie prawnym w zasadzie nie pozostawia wątpliwości, że czynności, które są nieważne na gruncie prawa cywilnego z powodu niezachowania wymaganej formy, mogą podlegać opodatkowaniu. Czynności opodatkowane na gruncie VAT zostały bowiem oderwane od ważności i skuteczności tych czynności na gruncie prawa cywilnego. Decydujące znaczenie zyskuje bowiem nie prawny (na gruncie prawa cywilnego), lecz ekonomiczny aspekt transakcji. Tym samym czynność nieważna na gruncie prawa cywilnego może być uznana za wykonaną skutecznie na gruncie ustawy VAT (por. pkt 17 komentarza do art. 5 [w] ww. "VAT. Komentarz"). W tych okolicznościach trudno uznać możliwość wywiedzenia wniosku o fałszywości umowy kupna - sprzedaży pojazdu z samego faktu fałszywości zaświadczenia VAT-25. Biorąc powyższe pod uwagę nie można na podstawie samej sentencji wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2005 r. ustalić faktu, iż umowa kupna – sprzedaży została sfałszowana. Podstawą takich ustaleń nie może być także sama treść aktu oskarżenia i sprzeciwu Prokuratora. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, ustalenie przez organy obu instancji, iż rejestracji samochodu dokonano w oparciu o sfałszowaną umowę kupna – sprzedaży dokonało się wskutek niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyrażającego się w niedopełnieniu wynikającego z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Z tych względów niezbędne było zapoznanie się przez organy z aktami sprawy [...], załączenie do akt administracyjnych odpisów istotnych dla rozstrzygnięcia dokumentów z tychże akt, a następnie dokonanie oceny, czy zakwestionowanie przez sąd karny legalności owych dokumentów miało znacznie z punktu widzenia materialnoprawnych przesłanek orzekania o rejestracji pojazdu. Przepisy k.p.a. nie ograniczają organów administracji publicznej w możliwości wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodów zgromadzonych w ramach postępowania karnego. Zaniechanie przeprowadzenia dowodu na okoliczność przedstawienia przez skarżących, w celu dokonania rejestracji, sfałszowanych dokumentów, to jest na okoliczność zdarzenia będącego podstawą faktyczną zastosowania art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., należy ocenić jako niewypełnienie przez organy administracji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek przeprowadzenia takiego dowodu ciąży nie tylko na organie pierwszej instancji, ale także na organie odwoławczym. Z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynika bowiem, że sprawa jest merytorycznie badana nie tylko przez organ pierwszej instancji, ale także – w przypadku skutecznego wniesienia odwołania - przez organ odwoławczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., jako organ orzekający merytorycznie zobowiązane było zatem uzupełnić materiał dowodowy, a nie tylko ograniczyć się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Zauważyć także należy, że w przedmiotowej sprawie postępowanie wznowieniowe toczyło się wskutek sprzeciwu prokuratora. Oznacza to, że organ administracyjny ma w takiej sytuacji w stosunku do prokuratora te same obowiązki, które realizuje w stosunku do stron postępowania. Muszą być zatem prokuratorowi doręczane wszystkie zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia, gdyż w przypadku zaniechania tego obowiązku tego rodzaju okoliczność może stanowić przesłankę wznowienia postępowania w trybie przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2004 r., sygn. akt I SA 2719/02, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 160599). Dowody doręczeń prokuratorowi stosownej korespondencji powinny zostać włączone do akt administracyjnych, tak samo jak dowody doręczeń korespondencji stronom postępowania. W aktach administracyjnych przedstawionych Sądowi znajdują się wprawdzie dowody doręczania korespondencji przez organ I instancji, brak natomiast dowodu doręczenia prokuratorowi rozstrzygnięcia organu II instancji. Ze względu na powyższe uchybienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b) i c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy. Prowadząc dalsze postępowanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno przede wszystkim zbadać okoliczność, w jakim terminie zostało wniesione odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. W przypadku stwierdzenia zachowania terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy powinien dokonać rozstrzygnięcia merytorycznego mając na względzie wyższej poczynione uwagi odnośnie zakresu i sposobu prowadzenia postępowania dowodowego oraz dokumentowania czynności zapewniających realizację praw prokuratora.