II SA/Bd 603/07

WyrokWSA w Bydgoszczy2008-09-10

Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Krzysztof Gruszecki, Grażyna Malinowska - Wasik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił dowody i zastosował przepisy prawa materialnego (art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych) przy rozstrzyganiu o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego, uwzględniając pojęcie "opuszczenia miejsca pobytu stałego"?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Organy administracji nie wyjaśniły prawidłowo pojęcia "opuszczenia miejsca pobytu stałego", utożsamiając je z "zerwaniem więzi" zamiast z dobrowolną rezygnacją z miejsca jako centrum życiowego. Ponadto, organy nie zebrały i nie oceniły wyczerpująco materiału dowodowego, pomijając istotne dowody i okoliczności świadczące na korzyść skarżącego, co narusza zasady postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. P. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza o odmowie wymeldowania B. P. z miejsca pobytu stałego. Skarżący zarzucał organom obu instancji naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym niewłaściwą ocenę dowodów i bezkrytyczne uznanie zeznań uczestniczki. Uczestniczka twierdziła, że mimo częstych nieobecności, nadal jest związana z miejscem zameldowania, posiada tam swoje rzeczy i wykonuje prace domowe. Organy obu instancji uznały, że nie nastąpiło trwałe opuszczenie lokalu.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza L. K. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Przyznano wynagrodzenie pełnomocnikom z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Gruszecki sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2008 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza L. K. z dnia [...] r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje adw. J. S., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w B. przy ul. Ż. [...], od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wynagrodzenie wraz z należnym podatkiem od towarów i usług, w łącznej kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złote, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu 4. przyznaje adw. A. L., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w B. przy ul. D. [...], od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wynagrodzenie wraz z należnym podatkiem od towarów i usług, w łącznej kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złote, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Burmistrz [...], decyzją z [...] grudnia 2006 r., Nr [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr. 139 poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 i 107 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2001 r. Nr. 98, poz. 1071), po przeprowadzeniu na wniosek skarżącego – A. P., postępowania wyjaśniającego, stwierdził brak podstaw do wymeldowania uczestniczki – B. P. z pobytu stałego z lokalu nr [...] w miejscowości K.. W uzasadnieniu decyzji, organ stwierdził, że nieobecności uczestniczki nie są równoznaczne z trwałym opuszczeniem lokalu mieszkalnego, w którym jest zameldowana i nie może stanowić podstawy do jej wymeldowania w trybie art. 15 ust. wyżej wymienionej ustawy, bowiem podczas rozprawy administracyjnej uczestniczka oświadczyła, że jest związana z miejscem zameldowania, ponieważ tam przebywa a jej częste nieobecności nie mają charakteru odwiedzin jak to twierdził skarżący, ale są spowodowane sprawami osobistymi. Strona oświadczyła ponadto, że w przedmiotowym lokalu znajdują się jej meble, rzeczy osobiste, odzież itp., a podczas obecności wykonuje wszystkie prace związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego tj. gotuje, pierze, sprząta, robi zakupy. Ponadto dodała, że dokonała zakupu opału-l tony węgla, kupuje energię elektryczną i gaz - co potwierdził skarżący podczas rozprawy. Ponadto strona oświadczyła, iż podczas nieobecności jej syna J. i męża A. P. przez okres 1,5 miesiąca opiekowała się domostwem oraz wykonywała oprzętu świń będących własnością syna, co również potwierdził A. P. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie do Wojewody [...], zarzucając organowi I instancji między innymi obrazę przepisów proceduralnych polegającą na nie dopuszczeniu wszystkich dowodów mogących się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, niewłaściwą ocenę dotychczas zebranych dowodów polegającą na bezkrytycznym uznaniu za wiarygodne relacji B. P. przy jednoczesnym odrzuceniu zeznań skarżącego, bez podania przyczyn takiego stanu rzeczy. W uzasadnieniu odwołania podał między innymi, iż decyzję tę Urząd motywował tym, że uczestniczka na trwałe nie opuściła lokalu mieszkalnego, w którym jest zameldowana na stałe, a jej nieobecność ma związek ze sprawami osobistymi. Ponadto skarżący podkreślił, że organ wydający opinie kompletnie bezkrytycznie ocenił jej zeznania przyjmując jako wiarygodne deklaracje, że uczestniczy w utrzymaniu lokalu, opiekuje się nim oraz wykonuje prace w gospodarstwie a także robi zakupy. Skarżący nie zgodził się również z argumentem organu I instancji, iż jakoby argumentem potwierdzającym taką sytuację jest półtoramiesięczna obecność B. P. w mieszkaniu podczas wyjazdu skarżącego oraz syna J. za granicę. Skarżący zarzucił również, iż zeznania uczestniczki są nieprawdziwe a organ wydający decyzję nie podjął wszystkich czynności w celu zweryfikowania jej relacji. Skarżący oświadczył ponadto, że nie jest prawdą, że B. P. mieszka we wskazanym lokalu, bowiem od dawna związuje się z różnymi mężczyznami, a także, że wyprowadzając się z domu zabrała rzeczy osobiste, część pościeli, ręczników, rower, samochód polonez kupiony przez nią w II 06 r. i psa. Zdaniem skarżącego przytoczone przez niego okoliczności świadczą o tym, że B. P na stałe się wyprowadziła z domu i stan ten trwa znacznie dłużej niż 6 miesięcy. Wojewoda [...], decyzją z [...] maja 2007 r., [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie swe oparł o następujące ustalenia i rozważania: W dniu [...].03.2007 r. tut. organ zwrócił się w ramach pomocy prawnej - art. 52 w związku z art. 51 § 1 kpa - o przesłuchanie świadków wskazanych przez skarżącego i dodatkowo o przeprowadzenie wizji lokalowej na okoliczność przebywania i zamieszkiwania lub nie B. P. w lokalu pod adresem pobytu stałego. W dniu [...].03.2007 r. uczestniczka złożyła do tut. organu na piśmie wyjaśnienie, że nie zgadza się z zarzutami swojego męża, potwierdzając fakt, że przebywam u konkubina 2-3 razy w tygodniu a resztę tygodnia spędza z córką i synem. Córka i syn mieszkają z nią na jednym pokoju i kuchni. Natomiast mąż zajmuje po drugiej stronie korytarza kuchnię i pokój. Ponadto oświadczyła, że mąż jest chory psychicznie, leczy się u psychiatry w [...] i dołączyła pismo z L. świadczące o jego chorobie. Wizja lokalowa w przedmiotowym lokalu wykazała, że dom mieszkalny składa się m.in. z 2-ch kuchni i 2-ch pokoi. B. P. zajmuje 1 kuchnię i 1 pokój oraz skarżący oddzielnie: 1 kuchnię i 1 pokój. Łazienka jest użytkowana wspólnie przez wszystkie osoby. Kuchnia jest umeblowana, meble kuchenne, kanapa, kuchnia węglowa i gazowa, stół, krzesła i drobne przedmioty (garnki, talerze, kubki). Na kuchni gazowej gotował się obiad. W pokoju znajdują się meble, telewizor, kanapa i tapczan. W szafie znajduje się m.in. odzież, bielizna pościel B. P. W pokoju tym sypiają również dzieci - syn i córka. Przed domem znajduje się warzywnik prowadzony przez B. P., co potwierdziła córka M. P. Podczas wizji obecni byli: B. P. i A. P. oraz ich dzieci: M. i J.. W ocenie organu II instancji tezy zawarte w odwołaniu obrazują m. in. konflikt rodzinny między małżonkami tj. A. i B. P. Jednakże nie mogą być rozstrzygające w niniejszej sprawie. W oparciu o zebrane dowody przez organ I instancji i II instancji - zeznania stron, policję i świadków wskazanych przez skarżącego oraz z przeprowadzonej wizji lokalowej - należy stwierdzić, że B. P. nie opuściła trwale lokalu, w którym jest zameldowana na pobyt stały. Zdaniem organu odwoławczego, konieczną przesłanką w sprawie wymeldowania w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest opuszczenie lokalu, a opuszczenie lokalu w rozumieniu tego przepisu musi mieć charakter trwały, a także winno ono być następstwem zamiaru osoby opuszczającej. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że uczestniczka nie opuściła na trwałe lokalu nr [...] w miejscowości K. gm. [...], bowiem wizja lokalowa wykazała, iż zajmuje ona oddzielną kuchnię i oddzielnie pokój, w których posiada meble, żywność, swoje rzeczy osobiste. Również tutaj sypia, a także w jej pokoju sypiają dzieci. Organ podkreślił także, że z zeznań przesłuchanych stron i świadków nie wynika jednoznacznie, że B. P. trwale nie mieszka w lokalu pod stałym adresem pobytu. Świadkowie wskazani przez skarżącego zeznali, że nie mogą potwierdzić faktu niezamieszkiwania B. P. w lokalu pod adresem pobytu stałego, ponieważ ich wizyty są krótkie i bardzo rzadko bądź zeznania ich opierają się na informacjach uzyskanych od innych znajomych. Natomiast zgodnie potwierdzają fakt, że niecodziennie, ale B. P. przebywa i zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. A zatem nie nastąpiło przez nią całkowite zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem pobytu. W skardze złożonej do Sądu na powyższą decyzję, skarżący wniósł o jej uchylenie zarzucając jednocześnie naruszenie art. 107 § 3 kpa oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie skarżącego, błędne jest stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, która w jego odczuciu skupiła się jedynie na badaniu intencji B. P., uznając, iż sporadycznie pojawianie w domu męża jest wystarczającą przesłanką do uznania, iż tam właśnie jest jej centrum życiowe. Skarżący zwrócił uwagę na fakt, że uczestniczka zamieszkuje z mężczyzną, którego sama określa jako konkubenta, a konkubinat to związek trwały, oparty na trwałych uczuciach i wiążący się z prowadzeniem wspólnego życia i wspólnego gospodarstwa domowego, o czym jest mowa w wyroku WSA w Warszawie z 22.09.2005 r. w sprawie IV SA/Wa 600/05. Skarżący zarzucił ponadto, że organ odwoławczy pominął zeznania świadków, w których mowa, iż nie mieszka ona w K. lub, że widywania jest rzadko w miejscu swego zameldowania. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). W ocenie Sądu wskazany przepis, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz lit c, p.p.s.a., będący podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji, ma w sprawie zastosowanie, albowiem decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja, zostały wydane z naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 i 2 w/w ustawy z 10 kwietnia 1974 r., o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co miało wpływ na wynik sprawy, oraz przepisy postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 3 , oraz 107 § 3 kpa., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną przesłankę odmowy wymeldowania uczestniczki stanowi powołany przez organy art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r., o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wynika z niego, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z uwagi na wymóg przepisu art. 107 § 3 kpa., wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji i sprecyzowania istotnych dla sprawy okoliczności, na organach ciążył obowiązek wyjaśnienia co oznacza użyte przez ustawodawcę sformułowanie "opuszczenie miejsca pobytu stałego". Organ I instancji nie wyjaśnił tego pojęcia, zastępując je sformułowaniem "trwałe opuszczenie lokalu mieszkalnego, w którym uczestniczka jest zameldowana", co jednak nie wyjaśniło istoty badanych okoliczności. Organ odwoławczy natomiast stwierdził, że ustalenie, w przedmiocie opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, wymaga wykazania, że nastąpiło "zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem pobytu", co wymaga badania zamiaru osoby, która ma zostać wymeldowana. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organu odwoławczego, pojęcia opuszczenia miejsca pobytu stałego, nie można utożsamić z zerwaniem z nim więzi, lecz z dobrowolną rezygnacją z faktu, że lokal w którym dana osoba jest zameldowana, nie będzie już stanowił jej centrum życiowego, a więc centrum jej życiowej działalności. Zdaniem Sądu nie ma przeszkód by posłużyć się tu prawną konstrukcją miejsca zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego, w którym wyróżnia się dwa jej elementy: - przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz - wola, zamiar stałego pobytu (animus). Biorąc bowiem pod uwagę treść przepisu art. 15 ust. 2 w/w ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, element dobrowolności wyprowadzenia się będzie nawiązywał do zamiaru zmiany centrum życiowego (animus), a przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego, będzie związana z zaniechaniem przebywania w nim w sensie fizycznym (corpus). Sam więc brak zerwania więzi, tak emocjonalnych, jak i materialnych (pozostawienie niektórych rzeczy w miejscu dotychczasowego zameldowania, czasowe odwiedzanie tego miejsca łącznie z niejednokrotnym pozostawaniem tam na noc, czy wykonywaniem w tam pewnych prac), nie mógł mieć w sprawie decydującego znaczenia, a pomimo tego stał się dla organu odwoławczego wystarczającą okolicznością, przesądzającą o treści rozstrzygnięcia. Organ ten poprzestał bowiem na ustaleniach, które świadczą o tym że uczestniczka w miejscu swego dotychczasowego zameldowania posiada swoje rzeczy i tutaj niecodziennie przebywa i sypia, jak i na zeznaniach świadków, którzy jak to określił organ – "nie mogą potwierdzić faktu niezamieszkiwania". Nie są to w ocenie Sądu wystarczające ustalenia do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, z uwagi na brak wyjaśnienia, czy okoliczności te świadczą o tym, iż miejsce zameldowania stanowi centrum jej życiowej działalności, co z kolei stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 77 § 1, oraz 107 § 1 i 3 kpa. Zgodnie z powyższymi zasadami, organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7). Organy te są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1), co winno zostać uwidocznione w uzasadnieniu decyzji administracyjnej, która winna zawierać w uzasadnieniu faktycznym sprawy wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w uzasadnieniu zaś prawnym - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3). Należy zwrócić ponadto uwagę na fakt, że organy oparły się na dowodach niekompletnych, wymagających uzupełnienia, jak i nie omówiły w ogóle tych dowodów i okoliczności, które nie potwierdzają wyjaśnień uczestniczki w zakresie twierdzenia o zamieszkiwaniu w miejscu zameldowania, a świadczą na korzyść relacji skarżącego. Organy nie odniosły się do następujących w/w dowodów i okoliczności: - korespondencja kierowana do uczestniczki na adres K. 1 wraca z adnotacją poczty "adresata nie zastałem", co rodziło potrzebę doręczenia jej wezwania przez policję (dowód: pismo Zastępcy Burmistrza z [...].11.2006 r., k. 5 akt administracyjnych organu I instancji; zeznania kierownika Posterunku Policji w [...] S. W., k. 33 akt administracyjnych organu II instancji), - Kierownik Posterunku Policji w [...] (w odpowiedzi na zapytanie organu o miejsce pobytu uczestniczki), zaświadcza w piśmie z [...].11.2006 r., że uczestniczka przebywa u W. M. (dowód: pismo kierownika posterunku Policji, k. 6 akt administracyjnych organu I instancji), - skarżący w swych zeznaniach i podaniu o wymeldowanie zaprzecza zamieszkiwaniu uczestniczki w miejscu jej zameldowania, wskazując fakt zamieszkiwania jej u innego mężczyzny – M., a wcześniej u J. B. (dowód: podanie o wymeldowanie k. 1; wyjaśnienia skarżącego k. 9 akt administracyjnych organu I instancji; wyjaśnienia skarżącego k. 37 akt administracyjnych organu II instancji), - sołtysa, tj. świadek J. G. zeznał, że uczestniczkę rzadko widuje w K. (dowód: k. 15 akt administracyjnych organu II instancji), - Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], tj. świadek G. Z. zeznała, że jedynie podczas jednej wizyty w miejscu zameldowania uczestniczki zastała ją tam (dowód: k. 29 akt administracyjnych organu II instancji), - syn stron, tj. świadek J. P. zeznał, że uczestniczka nie mieszka w miejscu zameldowania (dowód: k. 31 akt administracyjnych organu II instancji), - Kierownik Posterunku Policji w [...], tj. świadek S. W. zeznał, że uczestniczka sporadycznie przebywa w miejscu zameldowania, nie zastał jej tam podczas próby doręczenia wezwania, skarżący średnio dwa razy w miesiącu zgłaszał się na posterunek policji, składając skargi na uczestniczkę, iż nie przebywa w miejscu zameldowania, raz w miesiącu przyjeżdża zaś by odebrać alimenty na córkę, oraz że uczestniczka w 2006 r., wraz z konkubentem wynajmowała mieszkanie w K. Gm. [...] (dowód: k. 32-33 akt administracyjnych organu II instancji), - brat skarżącego, tj. świadek całkowicie potwierdził wersję przedstawianą przez skarżącego co do sporadycznego przebywania uczestniczki w miejscu zameldowania i jej zamieszkiwania kolejno z innymi mężczyznami, w tym z M. w miejscowościach K., B. (dowód: k. 34-35 akt administracyjnych organu II instancji), - uczestniczka, jako przyczynę odmowy wymeldowania się , podaje okoliczność, że nie miałaby wtedy kontaktu z dziećmi (dowód: zeznania uczestniczki k. 38 akt administracyjnych organu II instancji). Organy winny były, zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa, podać przyczyny, z powodu których powyższe dowody i okoliczności nie miały znaczenia dla ustaleń w zakresie stwierdzenia, że uczestniczka nie opuściła miejsca pobytu stałego, w którym jest zameldowana. Organy nie dokonały też jakiejkolwiek oceny zeznań świadków i stron poprzez brak wskazania, które z nich uważa za wiarygodne, którym odmawia dania wiary i dlaczego. Sąd uznał ponadto, że uzupełnienia wymaga szereg powołanych przez organy dowodów. Dotyczy to pisma Kierownika Posterunku Policji w [...], z [...].11.2006 r., w którym informuje, że uczestniczka przebywa u konkubenta W. M. w miejscowości B., a jednocześnie stwierdza, iż uczestniczka oświadczyła, że konkubenta odwiedza jedynie dwa razy w tygodniu, spędzając pozostałe dni w miejscu zameldowania. (dowód: pismo kierownika posterunku Policji, k. 6 akt administracyjnych organu I instancji). Z dowodu tego wynikają więc sprzeczne i niejasne informacje, skoro kierownik posterunku nie dokonał w jakikolwiek sposób ich weryfikacji, a ponadto nie oparł się o jakiekolwiek inne okoliczności lub czynności niż rozmowa z uczestniczką. Rola ustaleń Policji nie może się sprowadzać jedynie do rozmowy z osobą zainteresowaną bez weryfikacji jej treści innymi ustaleniami, w tym wywiadem środowiskowym, tak w miejscu zamieszkania konkubenta i wśród jego sąsiadów, jak i w miejscu zameldowania uczestniczki. Mało przydatnym dowodem jest również protokół z wizji lokalowej. Użyte w nim sformułowania bez dodatkowych wyjaśnień, nie mogą bowiem stanowić wystarczającego materiału do dokonania oceny, czy uczestniczka odwiedza jedynie miejsce zameldowania, czy też tam mieszka. Nie sposób bowiem rozstrzygnąć co w istocie oznacza, że uczestniczka: "zajmuje kuchnię i pokój", "w szafie znajduje się m.in. odzież, bielizna, pościel pani B. P. W pokoju sypiają: syn i córka", "łazienka ...jest wspólnie użytkowana", "przed domem znajduje się warzywnik utrzymywany przez panią B. P." (k. 42-43 akt organu II instancji). Nie określono na czym polega zajmowanie przez uczestniczkę kuchni, pokoju i łazienki, a więc w jaki sposób zajmuje, jakie potrzeby przez to realizuje (czy chodzi o zamieszkiwanie, czy o czynności związane z odwiedzaniem dzieci, czy też okazjonalnym przygotowywaniem jedzenia, okazjonalnym spaniu, wypoczynku), jak często – czy w ciągu dnia, czy w ciągu tygodnia, czy w ciągu miesiąca, lub w innej jeszcze częstotliwości. Nie określono ani ilości rzeczy osobistych uczestniczki, ani też nie podano, czy rzeczy te pozostawiła ona, czy też są one bieżąco wykorzystywane przez nią, w jakiejś konkretnie określonej częstotliwości. Nie wyjaśniono, co oznacza określenie, że warzywnik jest "utrzymywany" przez uczestniczkę (czy chodzi o danie funduszy na warzywa, czy chodzi o osobiste wykonywanie w nim prac, czy chodzi o czerpanie z niego pożytków). Nie jest wiadomo, kto wykonuje przy nim prace, a jeżeli uczestniczka, to jakie prace, jak często, (kto go podlewa i jak często). Jest to istotne albowiem warzywnik może być uprawiany na bieżąco, poprzez czynności wykonywane codziennie, lub co kilka dni, a może też być uprawiany poprzez czynności podejmowane rzadziej, jak to ma miejsce np. z działkowiczami dojeżdżającymi w co niektóre weekendy na działki. Trzeba mieć na względzie, że w sprawach o charakterze takim jak sprawa przedmiotowa, dokonywanie ustaleń o dość ogólnym charakterze jest całkowicie nieprzydatne. Dopiero dokonanie szczegółowych informacji może dać obraz tego, czy uczestniczka rzeczywiście zamieszkuje w miejscu zameldowania, czy też miejsce to jedynie odwiedza. Organ nie wykorzystał też możliwości, które dawało przesłuchanie świadka J. P., syna stron, który był jedynym świadkiem zamieszkującym w miejscu zameldowania uczestniczki, a więc posiadającym największą wiedzę co do ustalanych faktów. Tymczasem jego zeznania składają się w istocie z pięciu zdań o bardzo ogólnym i niejasnym charakterze. Organ nie wyjaśnił zawartych sprzeczności w tych zeznaniach. Z jednej strony świadek ten twierdził, że mamy więcej nie ma w domu niż jest, twierdząc jednocześnie, ze dokładnie nie wie jak często bywa w domu, bo pracuje na zmiany. Organ winien był w tym przypadku wyjaśnić dlaczego świadek twierdzi o rzadkim przebywaniu uczestniczki w domu, skoro jednocześnie wyjaśnia, że nie wie jak często bywa ona w domu. Przy przesłuchaniu tego świadka organ, poprzez szczegółowe pytania, powinien był zweryfikować wszystkie posiadane przez siebie informacje, w tym wynikające z wizji lokalowej, pisma Policji, i dotychczasowych zeznań świadków i wyjaśnień stron. Uzupełnienia wymagają też zeznania uczestniczki. Organy dysponowały informacjami skarżącego, że zamieszkuje ona w miejscowości B., a pismo Policji z [...].11.2006 r., stwierdza, że żyje ona w związku konkubenckim z W. M. w tejże miejscowości, a jednocześnie przebywa w miejscu zameldowania przez większość dni tygodnia (vide: k. 1, 5 akt administracyjnych organu I instancji). W konsekwencji, organy obu instancji przed przesłuchaniem uczestniczki, dysponowały materiałem, z którego wynikało, że według jej oceny zamieszkuje ona jednocześnie w dwóch miejscach, tj. w miejscu zameldowania, oraz w miejscowości B. u konkubenta, z tym, iż w miejscu zameldowania częściej. W takiej sytuacji organy powinny mieć na względzie, że nie można przyjąć, że osoba fizyczna może mieć dwa miejsca zamieszkania jednocześnie i dlatego też winny były wypytać uczestniczkę nie tylko w zakresie jej cech pobytu w miejscu zameldowania, ale też w zakresie faktów związanych z jej pobytem u konkubenta w miejscowości B., celem dokonania analizy, która przesądziłaby o tym, które ze wskazanych miejsc jest jej rzeczywistym centrum życiowym. Szczególnie ma to znaczenie, w sytuacji kiedy znajduje się ona w związku konkubenckim. Na centrum życiowe składa się bowiem nie tylko miejsce zaspokajania potrzeb związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb materialnych, a w tym utrzymania, gospodarczych, zarobkowych, ale też i uczuciowych i towarzyskich. Tymczasem organy przesłuchując uczestniczkę pominęły tę sferę, w ogóle nie czyniąc ustaleń, tak w zakresie jej miejsca pobytu i jego charakteru w te dni, w których, jak twierdziła, nie przebywa w miejscu zameldowania, jak i w zakresie ustalenia jej związku emocjonalnego z mężczyzną, którego sama nazywa konkubentem (vide: k. 16 akt administracyjnych organu II instancji). W konsekwencji powyższego, organy nie mogły nawet dokonać porównania charakteru przebywania uczestniczki we wskazanych dwóch miejscach, nie mówiąc już o wyciągnięciu dalej idących konkluzji, które z tych miejsc nosi cechy centrum życiowego. Trzeba też zauważyć, że twierdzenia organu I instancji jakoby skarżący potwierdził fakt zakupu przez uczestniczkę opału, tony węgla, energii elektrycznej i gazu, są zupełnie gołosłowne. Brak jest jakichkolwiek dowodów, w tym zeznań skarżącego potwierdzających te ustalenia organu, którym zaprzeczył w odwołaniu skarżący. W tym miejscu należy podkreślić, że poczynienie przez organy ustaleń w zakresie ponoszenia przez uczestniczkę opłat związanych z jej pobytem w miejscu zameldowania jest okolicznością istotną dla sprawy. Dlatego też zachodziła potrzeba szczegółowego wypytania stron i świadków, w tym syna stron, która ze stron ponosi jakie opłaty, łącznie z podaniem z pamięci ich wysokości, okresów za które były uiszczane, czego w sprawie zaniechano. Zaniechano też zobowiązania stron do przedstawienia dokumentów potwierdzających ponoszenie tychże opłat. W ocenie Sądu z powyżej przedstawionych przyczyn, postępowanie administracyjne powinno być przeprowadzone ponownie, przy czym organy administracji winny w pełni uwzględnić zasygnalizowane wyżej uwagi odnoszące się, tak do prawidłowej analizy przepisu art. 15 ust. 2 w/w ustawy z 10 kwietnia 1974 r., o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jak i do prawidłowości postępowania. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c", oraz art.. 152 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na mocy art. 250 p.p.s.a. i § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), Sąd przyznał pełnomocnikom stron na ich wnioski wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu, przy czym stosownie do treści § 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia, wynagrodzenie to zostało podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło