II SA/Bd 603/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję z Prezydenta Miasta [...] dnia [...]2013 r. nr [...]odmawiającą przyznania K. M. (dalej jako: "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienie lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym N. B. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z jego ustaleń wynika, iż skarżąca jest babcią niepełnosprawnego N. B., posiadającego orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielniej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad wnukiem, gdyż jej córka, a matka N. B., nie mogła zrezygnować z dobrze płatnej pracy, z uwagi na wysokie zobowiązania finansowe ciążące na rodzinie. Organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki, do ustalenia na rzecz skarżącej prawa do świadczeń rodzinnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca, mimo sprawowanej opieki nad wnukiem nie jest jego opiekunem faktycznym w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem nie wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o jego przysposobienie. Nie jest również jego rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Matka N. B. żyje i nie została pozbawiona praw rodzicielskich, nie jest małoletnia ani nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na powyższą decyzję skarżąca zakwestionowała zgodność z Konstytucją przepisów znowelizowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim odbierane jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego takim rodzinom jak jej rodzina. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), art. 134 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu w sposób uzasadniający uchylenie decyzji. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym wnukiem. Z ustaleń organu wynika, że skarżąca nie mieści się w kręgu osób wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.) uprawnionych do otrzymania tego świadczenia. Zgodnie z omawianym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżąca jako babcia niepełnosprawnego N. B. nie jest jednym z podmiotów wymienionych w pkt 1 cyt. przepisu. Nie spełnia ona również przesłanek określonych w pkt 2 i 3 cyt. przepisu. Z oświadczenia skarżącej wynika bowiem, że nie jest ona również opiekunem faktycznym dziecka, w znaczeniu nadanym mu przez przepis art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym opiekun faktyczny dziecka to osoba faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Nie jest ona również rodziną zastępczą dla swojego wnuka. Badając czy skarżąca spełnia wymogi określone w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy trzeba odwołać się do treści przepisu art. 17 ust. 1 a, w świetle, którego osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4 (obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym), innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z ustaleń organu matka N. B. żyje i nie została pozbawiona praw rodzicielskich, a jedynie nie jest w stanie sprawować całodobowej opieki nad dzieckiem z uwagi na brak możliwości rezygnacji z pracy. W związku z tym stwierdzić należy, że skarżąca nie spełnia również wymogu określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Mając zatem na uwadze, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 ustawy, to opieka przez skarżącą nad wnukiem, jak trafnie wskazał organ, nie może stanowić podstawy do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Podkreślić w tym miejscu należy, że decyzja w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest decyzją uznaniową lecz związaną, co oznacza, że organ jest zobowiązany do przyznania świadczenia wyłącznie wtedy gdy są spełnione wszystkie wskazane w przepisach prawa przesłanki jego przyznania. Organ nie może według swojego uznania przyznać świadczenia kierując się zasadami współżycia społecznego, czy też słuszności w sytuacji nawet ciężkich okoliczności życiowych. Ustawodawca nie zdecydował się bowiem na zamieszczenie w ustawie przepisu dającego możliwość uwzględniania przypadków szczególnych, wykraczających swoim stanem faktycznym poza kryteria ustalone we wskazanych wcześniej przepisach, nie pozostawił tym samym organom pomocy społecznej prawa przyznawania przedmiotowego świadczenia na zasadzie uznania administracyjnego. Podnieść należy również, że w sytuacji, gdy z woli ustawodawcy krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego został wyznaczony w sposób precyzyjny, a odczytanie sensu przepisu nie nastręcza trudności interpretacyjnych, to sąd administracyjny, w drodze wykładni prokonstytucyjnej nie ma kompetencji ani do zastępowania ustawodawcy i tworzenia w wyniku zabiegu interpretacyjnego nowej normy prawnej, ani do orzekania o zgodności z Konstytucją określonego rozwiązania ustawowego, polegającego na nieobjęciu zapisami ustawy innych jeszcze osób. W polskim porządku prawnym orzekanie w sprawach zgodności ustaw z Konstytucją należy bowiem do Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 pkt 1 Konstytucji). Dodać należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do zwrócenia się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności przepisów art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę jako nieuzasadnioną.