II SA/Bd 610/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lipca 2011 r. sprawy ze skargi A.J. i M.J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] lutego 2011 r Nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na podstawie art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851, z zm.); art. 104 Kpa, art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570); § 1 pkt 1a, 2,3a,6a i 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień (Dz. U. Nr 237, poz. 2018 z zm.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nakazał skarżącym A. i M. J., rodzicom małoletniej Z. J. - poddanie córki obowiązkowym szczepieniom przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi (DTP), wirusowemu zapaleniu wątroby typu B i Haemophilus infulenzae do dnia [...] marca 2011 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. rozpatrzywszy odwołanie skarżących na podstawie art. 138 § 1 Kpa utrzymał w mocy ww. decyzję. Wg organu nie budzi wątpliwości, że art. 5 ust. 4 ww. ustawy z 14 marca 1985 r. określa uprawnienia organu do wydawania decyzji w sprawach związanych z przepisami o zwalczaniu chorób zakaźnych. Art. 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 ww. ustawy z 5 grudnia 2008 r. nakłada na osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. Wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień oraz osoby obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby, określa § 1 ww. rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2002 r. Z obowiązku tego zwolnić może tylko lekarz specjalista, który stwierdzi długotrwałe przeciwwskazania do szczepień (art. 17 ust. 2 i 5 ustawy z 5 grudnia 2008 r.). We wniesionej skardze A. i M. J. zarzucając wydanie decyzji bez podstawy prawnej, ignorowanie wyroku NSA w identycznej sprawie, naruszenie Kpa i Konstytucji, wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji względnie jej uchylenie, zasądzenie kosztów postępowania wg norm przypisanych i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na skargę organ, odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego jak i procesowego obowiązującego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należało więc zbadać przede wszystkim zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 z zm.) oraz zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570) i § 1 pkt 1a, 2, 3a, 6a, i 11 rozporządzenia wykonawczego Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień (Dz. U. Nr 237, poz. 2018 z zm.). Analizując przepisy ww. ustawy z 5 grudnia 2008 r. wypada zauważyć, że przepis art. 5 ust. 1 nakładający na osoby przebywające na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych ustanawia taki obowiązek ex iure, czyli wynika on z mocy przepisu prawa. Nie ma zatem podstawy prawnej do konkretyzacji tego obowiązku w formie decyzji administracyjnej. Tak też stanowi i przepis art. 17 ust. 1 tej ustawy, który mówi o obowiązkowych szczepieniach ochronnych. Wykonanie tego obowiązku zostało wolą ustawodawcy zabezpieczone przymusem administracyjnym (art. 17 ust. 1 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi) i dodatkowo wzmocnione odpowiedzialnością przewidzianą w art. 115 Kodeksu wykroczeń (ustawa z 20 maja 1971 r. - Dz. U. Nr 46 z 2010 r., poz. 275 z zm.). Również przepisy ustawy z 14 maja 1985 r. (Dz. U. Nr 122 z 2006 r., poz. 851 z zm.) określające kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie zawierają przepisów kompetencyjnych do wydania decyzji takich jak w niniejszej sprawie. Przepis art. 5 pkt 4 ustawy stanowi, że "do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2 należy: wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w wypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych." Tymczasem ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nakładając obowiązek z mocy prawa poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie wprowadza w tym zakresie podstaw do wydania przez Państwową Inspekcję Sanitarną decyzji. Tak więc w istniejącym stanie prawnym brak podstaw prawnych do wydania decyzji o obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach narodowego Programu Szczepień Ochronnych. Przepisy prawa nie dają podstaw do konkretyzacji tego obowiązku w formie decyzji administracyjnej. Wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej jest rażącym naruszeniem prawa. To zaś stanowi podstawę stwierdzenie nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku przywołanym w skardze. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 ust. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w pkt 1 wyroku; orzeczenie zawarte w pkt 2 oparto na przepisie art. 200 tej ustawy, a zawarte w pkt 3 - na przepisie art. 152 tej ustawy.