II SA/Bd 617/23

WyrokWSA w Bydgoszczy2023-08-02

Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Joanna Janiszewska-Ziołek, Mariusz Pawełczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie posiadającej ustalone prawo do emerytury rolniczej może zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem, jeśli wysokość emerytury jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyłączająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej emeryturę, jest nieprawidłowa w obecnych realiach. Wskazał, że cel świadczenia pielęgnacyjnego (rekompensata utraconych dochodów z pracy) nie jest realizowany, gdy emerytura jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd dopuścił możliwość wyboru świadczenia przez opiekuna, co wiąże się z koniecznością zawieszenia prawa do emerytury.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem, który został uznany za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odmówił przyznania świadczenia, wskazując na posiadanie przez skarżącą prawa do emerytury rolniczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że prawo do emerytury jest negatywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu. Skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając błędną wykładnię prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] B. z dnia [...] stycznia 2023 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm., dalej powoływana jako kpa) oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390, ze zm., dalej powoływana jako uśr lub ustawa) po rozpoznaniu odwołania H. B. (dalej określana jako Skarżąca) od decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] stycznia 2023 r., znak: [...] - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zaskarżoną decyzją Wójt Gminy P. odmówił przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem. Jako powód odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia podano, że Skarżąca ma ustalone prawo do emerytury z KRUS. W zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do żadnych pozostałych przesłanek warunkujących jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołanie od ww. decyzji wniosła Skarżąca. Postanowieniem z [...] marca 2023 r. wydanym na podstawie art. 136 § 1 kpa SKO zleciło Wójtowi Gminy P. przeprowadzenie dodatkowego postępowania w sprawie w celu zebrania i włączenia do jej akt dowodów potrzebnych do kompleksowej oceny prawa Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu [...] marca 2023 r. pracownik socjalny przeprowadził u Skarżącej rodzinny wywiad środowiskowy. Kolegium wskazało, że stosownie do art. 17 ust. 1 uśr, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej: k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżąca jest matką osoby wymagającej opieki, a więc zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 uśr jest osobą legitymowaną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Syn Skarżącej został uznany za inwalidę i zaliczony do I grupy inwalidów z uwagi na ogólny stan zdrowia na mocy orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia w G. z [...] .06.1980 r. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym kwestionariuszy trzech rodzinnych wywiadów środowiskowych, wynika, że Skarżąca sprawuje stałą i należytą opiekę nad swoim synem. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dostrzegło, że problem jednoczesnego pobierania emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego zajmuje poczesne miejsce w orzecznictwie sądów administracyjnych. Niemniej jednak wyraziło pogląd, że odstąpienie od wykładni literalnej ww. przepisu nie jest uzasadnione. Może mieć to miejsce wyłącznie i wyjątkowo wówczas, gdy językowe rozumienie danego przepisu prowadzi do skutków rażąco niesprawiedliwych lub niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia państwa prawa. W rozpatrywanym przypadku (jak i jemu podobnych) sytuacja taka nie zachodzi. W świetle powyższego Kolegium nie znalazło podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji z tego powodu, że Skarżąca jest uprawniona do emerytury rolniczej z KRUS. Jest to przesłanka negatywna wyrażona wprost w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr. Zdaniem organu odwoławczego dodatkowe postępowanie wyjaśniające, zmierzające do stworzenia stronie możliwości wystąpienia z wnioskiem o zawieszenie prawa do emerytury, nie wpłynie na wynik sprawy, gdyż w przywołanej regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych jako negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazuje się sam fakt posiadania "ustalonego prawa do emerytury". Skargę na ww. decyzję złożyła Skarżąca, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr przez błędne uznanie, że pobieranie świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Mając na uwadze powyższe, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga była zasadna. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu. Istota sporu w sprawie, w następstwie decyzji SKO, dotyczy wyłącznie kwestii dopuszczalności przyznania opiekunowi osoby niepełnosprawnej świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji posiadania przez niego prawa do emerytury rolniczej, a zatem wystąpienia w sprawie przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr. Wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (pkt 1 lit. a). W niniejszej sprawie Skarżąca wystąpiła o przedmiotowe świadczenie w związku ze sprawowaną opieką nad trwale niezdolnym do samodzielnej egzystencji synem. Ponadto w aktach sprawy znajduje się decyzja Prezesa KRUS z [...] .03.2022 r. o waloryzacji przysługującej Skarżącej emerytury rolniczej, której wysokość do wypłaty została ustalona w tej decyzji na kwotę [...] zł. Bezspornym w niniejszej sprawie jest zatem to, że Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mając ustalone prawo do emerytury rolniczej. W kontekście posiadanego przez Skarżącą uprawnienia należy rozstrzygnąć, czy może być jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne w sytuacji, gdy przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr literalnie stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawującą opiekę ma ustalone prawo do przewidzianych w nim świadczeń, w tym prawo do emerytury. Problem prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr był już wielokrotnie analizowany przez sądy administracyjne, w tym także Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym aktualnie w orzecznictwie wskazuje się na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej. Wprawdzie proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się jedynie do nich ograniczać. Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. np. uchwała NSA (7) z 10.12.2009 r., I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski: Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 s. 204 i nast., M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji. W-wa 2017 s. 275 i nast. oraz powołana w tych publikacjach literatura i orzecznictwo). Jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów czy istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie. W analizowanym przypadku potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej wynika zaś m.in. ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych, ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość emerytury czy innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł, a następnie było waloryzowane i obecnie wynosi 2458 zł i jest znacznie wyższe od świadczenia emerytalnego Skarżącej (1474,88 zł). Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Ponadto zwrócić uwagę należy na to, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury, opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej (por. wyroki NSA: z 28.06.2019 r., I OSK 757/19, z 8.01.2020 r., I OSK 2392/19, z 30.04.2020 r., I OSK 1546/19; z 27.05.2020 r., I OSK 2375/19; z 18.06.2020 r., I OSK 254/20; z 14.07.2021 r., I OSK 702/21). Mając powyższe na uwadze, zważyć należy zatem, że w obecnych realiach pozbawienie świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza m.in. konstytucyjną zasadę równości, przy czym zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr. Wobec tego, skoro w rozpatrywanej sprawie Skarżąca w momencie wniesienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miała ustalone prawo do emerytury rolniczej w wysokości znacznie niższej niż świadczenie pielęgnacyjne, to tym samym uznać należy, że organy niezasadnie zastosowały w sprawie wyłącznie literalną wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr i w konsekwencji odmówiły jedynie z tej przyczyny ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia, co w ocenie Sądu w okolicznościach sprawy stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji. Wskazać należy jednocześnie na dostrzeżone przez NSA m.in. w wyrokach z 27.05.2020 r., I OSK 2375/19, 18.06.2020 r., I OSK 254/20, 24.11.2020 r., I OSK 1416/20 oraz 17.12.2020 r., I OSK 2010/20, trudności odnośnie niejednokrotnie przyjmowanego dotychczas przez sądy administracyjne sposobu rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i do świadczenia emerytalno-rentowego poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym. W ww. wyrokach NSA wskazano w szczególności, że praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby bowiem dalsze wątpliwości co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno - rentowe. Ponadto wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (renty) netto, pozostawałaby w sprzeczności z art. 17 ust. 3 uśr, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki (por. wyrok NSA z 15.12.2020 r., I OSK 1983/20). Wobec powyższego Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko NSA wyrażone w ww. wyrokach przemawiające za koniecznością przyjęcia rozwiązania polegającego na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego, a nie za wyrównaniem różnicy pomiędzy pobieraną emeryturą a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśnić należy zarazem, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 uśr, w której wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 33 ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 208), zgodnie z którym, w razie zbiegu prawa do emerytury z prawem do renty na podstawie ustawy, uprawnionemu przyznaje się jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 3 i 4 (ust. 1), natomiast w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 4 (ust. 2). Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów w odniesieniu do innych świadczeń (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 uśr, czy art. 33 ust. 4 ww. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Nie ma zaś jednego przepisu regulującego odpowiednio zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury przyznawanych i wypłacanych przez różne organy. Jedynym przepisem odnoszącym się do tych dwóch świadczeń jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione powyżej względy, Sąd podziela stanowisko wyrażone w powołanych wyrokach NSA, a kontestowane przez SKO, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury rolniczej. Może to zrealizować poprzez złożenie do właściwego organu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Dojdzie wówczas do zawieszenie prawa do emerytury rolniczej (art. 34 ww. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), co umożliwi ewentualne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Choć emerytura jest prawem niezbywalnym, to uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr (posiadania prawa do emerytury), która w tym wypadku wiązana być musi nie z samym prawem do emerytury rolniczej, lecz z realizacją tego prawa w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 uśr, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury (por. wyroki NSA z 16.04.2021 r., I OSK 2813/20; z 18.06.2020 r., I OSK 254/20, z 15.12.2020 r., I OSK 1983/20). O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury rolniczej i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ powinien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto zgodnie z art. 79a kpa, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. W realiach niniejszej sprawy organy zaniechały poinformowania Skarżącej, że ma ona możliwość wyboru świadczenia. Nie poinformowały jej o prawie do zawieszenia emerytury rolniczej i przedłożenia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, co - w sytuacji spełnienia pozostałych przesłanek ustawowych wymaganych dla przyznania przedmiotowego świadczenia - umożliwiłoby ustalenie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia w oparciu wyłącznie o okoliczność pobierania emerytury rolniczej uznać należy za przedwczesną z uwagi na brak udzielenia Skarżącej informacji we wskazanym zakresie. Takie informacje powinny zostać jednak udzielone stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury rolniczej. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury rolniczej, możliwe będzie przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń rentowych do systemu świadczeń rodzinnych. Mając zatem na uwadze powyższe, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 259) o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stwierdzając przede wszystkim, że organy na skutek błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr wadliwie przyjęły, że sama okoliczność prawa do emerytury rolniczej Skarżącej wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i w konsekwencji nie skorzystały w sprawie z instrumentów prawnych (poinformowanie/pouczenie/wezwanie do przedłożenia odpowiednich dokumentów) umożliwiających Skarżącej otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji stwierdzenia spełnienia wszystkich pozostałych przesłanek wymaganych w art. 17 uśr dla przyznania tego świadczenia. Ponownie rozpoznając sprawę, organy uwzględnią stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, które - co należy podkreślić - nie przesądza kwestii ustalenia Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ad meritum. Organy w pierwszej kolejności winny ustalić, czy Skarżąca spełnia pozostałe przesłanki (tj. z wyłączeniem przesłanki objętej treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr) wymagane dla przyznania przedmiotowego świadczenia, w szczególności czy zrezygnowała z zatrudnienia (pracy zarobkowej) lub go nie podejmuje w związku z opieką nad synem, a następnie - jeśli okaże się, że przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostały w sprawie spełnione - uwzględniając powyższą wykładnię prawa materialnego, powinny przede wszystkim poinformować Skarżącą o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia i związanej z tym możliwości zawieszenia emerytury rolniczej skutkujące wstrzymaniem jej wypłaty oraz wezwać do przedłożenia stosownej decyzji organu rentowego w tym zakresie, co umożliwi ewentualną wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query. Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło