II SA/Bd 62/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi N. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...]. 1. Stosownym wnioskiem N. B. (skarżąca) wystąpiła do organu o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci. 2. Decyzją z dnia [...] września 2021r. Prezydent G. odmówił skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci. W uzasadnieniu organ powołując się na treść art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj. Dz.U. z 2019r. poz. 2407 ze zm. - dalej "u.p.p.w.d.") wskazał, że w przedłożonej przez skarżącą karcie pobytu brak jest adnotacji "dostęp do rynku pracy", co powoduje że wnioskująca nie jest osobą uprawnioną do otrzymywania świadczenia wychowawczego na dzieci. 3. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że nie zgadza się z wydaną decyzją, ponieważ posiada decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego o zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę w Polsce do [...] maja 2022r. Zamieszkuje wraz z dziećmi w Polsce, które chodzą do szkoły. 4. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2021r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ powołując się na treść art. 1 u.p.p.w.d. wskazał, że świadczenia wychowawcze w pierwszej kolejności kierowane są do obywateli polskich. Integracja europejska spowodowała konieczność poszerzenia katalogu świadczeniobiorców tych świadczeń. Oprócz obywateli polskich o te świadczenia mogą ubiegać się również cudzoziemcy, po spełnieniu dodatkowych wymagań. Cudzoziemcy są zatem także grupą podmiotów uprawnionych do świadczenia wychowawczego. Jednakże ich prawo tego świadczenia uzależnione jest od miejsca zamieszkania i przebywania na terytorium Polski oraz legitymowania się określonym zezwoleniem lub korzystaniem ze szczególnej ochrony prawnej. Dalej organ wskazał, że skarżąca posiada kartę pobytu, jednak bez adnotacji "dostęp do rynku pracy". Z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021r. o udzieleniu zezwolenia od [...] lipca 2021r. do [...] maja 2022r. na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wynika, że decyzja ta wydana została w oparciu o przepisy art. 114 ust. 1, art. 98 oraz art. 104 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach, stąd zdaniem organu stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie żadnego z zezwoleń wymienionych w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. c - f u.p.p.w.d.- w tym nie posiada karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", co skutkuje tym, że strona nie spełnia przesłanek określonych powyższym przepisem, zatem brak jest podstaw do przyznania jej świadczenia wychowawczego. 5. W skardze do Sądu strona podniosła, że brak na karcie pobytu adnotacji "dostęp do rynku pracy" wynikał z błędu urzędu. Doniesiono nową kartę gdzie jest wpisane "dostęp do rynku pracy". 6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: 7. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022r. poz. 329 - dalej "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie. 8. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy cudzoziemiec, który na dzień złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego nie posiada karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" może być w świetle art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.p.p.w.d. uprawniony do świadczenia wychowawczego. W myśl wskazanego powyższej przepisu prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy. Organy przyjęły, że cudzoziemiec, który w momencie składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego nie legitymuje się kartą pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", nie jest uprawniony do świadczenia wychowawczego. Rozpatrując niniejszą sprawę wskazać należy, że literalnego brzmienia powołanego art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.p.p.w.d. w istocie wynika, że adnotacja "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu jest ustawowym warunkiem uzyskania przez cudzoziemca świadczenia wychowawczego. Jednocześnie z art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1650 ze zm.), wynika, że na karcie pobytu cudzoziemca adnotację "dostęp do rynku pracy" umieszcza się w przypadku zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi, który jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Na gruncie powołanych wyżej przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela, iż prawo do uzyskania świadczenia wychowawczego przez cudzoziemca legitymującego się kartą pobytu uzależnione jest nie od wymaganej prawem adnotacji organu "dostęp do rynku pracy", lecz od posiadania przez niego uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które to może wynikać bądź z posiadanego zezwolenia na pracę lub z mocy przepisów zwalniających cudzoziemca z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Oznacza to, że dla ustalenia wobec cudzoziemca prawa do uzyskania świadczenia wychowawczego wymagane jest spełnienie łącznie dwóch warunków. Po pierwsze, pobyt tego cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej musi być legalny. Po drugie, cudzoziemiec ten musi posiadać uprawnienie do wykonywania na terytorium Rzeczypospolitej pracy, w oparciu o stosowne zezwolenie na pracę lub wskutek zwolnienia ex lege cudzoziemca z obowiązku legitymowania się takim zezwoleniem, na zasadach określonych w art. 87 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 1100 ze zm.). Natomiast umieszczenie w art. 1 ust. 2 pkt 2d u.p.p.w.d. warunku posiadania na karcie pobytu adnotacji "dostęp do rynku pracy" miało zapewne na celu uproszczenie postępowania przed właściwym organem. Nie jest to jednak warunek materialnoprawny ale raczej warunek dowodowy, pozwalający organowi, który co do zasady pozbawiony jest kompetencji do badania uprawnień cudzoziemców do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w sposób bezproblemowy (a wręcz automatyczny) ustalić przesłankę dostępu cudzoziemca do rynku pracy (por. wyroki NSA z 10 sierpnia 2018 r., I OSK 535/18; z 14 marca 2018 r., I OSK 1164/16; z 20 lutego 2018 r., I OSK 2426/17; wyroki WSA w Łodzi z 27 stycznia 2017 r., II SA/Łd 946/16; z 20 kwietnia 2017 r., II SA/Łd 23/17; wyrok WSA w Poznaniu z 23 marca 2022 r., II SA/Po 931/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 9. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego skarżąca nie posiadała karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Jednakże ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021r. wynika, że organ ten udzielił skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres od [...] lipca 2021r. do [...] maja 2022r. Zatem pobyt skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej był legalny w momencie złożenia przez nią wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz w okresie na jaki miało ono zostać przyznane. Tak samo skarżąca była uprawniona w tym czasie do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto jak wynika z akt sprawy przy piśmie z dnia [...] listopada 2021r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w G. przesłał organowi odwoławczemu kopię karty pobytu skarżącej wydanej w dniu [...] listopada 2021r. na której znajduje się adnotacja "dostęp do rynku pracy". Jak wynika z argumentacji skarżącej brak powyższej adnotacji na pierwotnie wydanej karcie pobytu wynikał z błędu organu wydającego ten dokument. Na dzień orzekania przez organ odwoławczy w aktach sprawy znajdowała się już kopia kart pobytu skarżącej na której znajduje się adnotacja "dostęp do rynku pracy". Organ odwoławczy w zasadzie nie ustosunkował się do powyższych dokumentów. Wskazał jedynie, że decyzja Wojewody wydana została w oparciu o przepisy art. 114 ust. 1, art. 98 oraz art. 104 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach, stąd stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie żadnego z zezwoleń wymienionych w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. c - f u.p.p.w.d.- w tym nie posiada karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Wobec powyższego uznać należy, iż kwestionowane skargą rozstrzygnięcie podjęte zostało z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, jak i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać bowiem należy że w art. 7 k.p.a. ustawodawca nałożył na organy obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zaś przepis art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje na konieczność nie tylko wyczerpującego zebrania, ale również rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu faktycznym i prawnym rozstrzygnięcia - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Tylko tak przeprowadzone postępowanie stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 11 k.p.a. Wskazać nadto trzeba, że w myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Podkreślenia wymaga również, że wynikający z art. 138 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. wymóg merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, nakłada na organ odwoławczy obowiązek rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy i żądań strony - w tym także zarzutów odwołania - oraz ustosunkowania się do nich w uzasadnieniu decyzji. Brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności w uzasadnieniu decyzji, stanowi zaś o naruszeniu przywołanego wyżej art. 107 § 3 k.p.a. W badanej sprawie, zdaniem Sądu, organy niewątpliwie naruszyły wskazane przepisy, a ich naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie, procedujące w sprawie organy administracji publicznej będą zobowiązane do rozważenia wszystkich elementów stanu faktycznego i prawnego sprawy w kontekście przesłanek określonych w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.p.p.w.d. z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku w zakresie wykładni tego przepisu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.